-
https://www.occitanica.eu/files/original/f0c859a4f6f43cdb0a0a8e736651607a.jpg
d22c58acfcc91ae51d5e8426bd01ac55
https://www.occitanica.eu/files/original/d24ff95147323d67fa2eedd3f2132db5.xml
37a5692347b98d731edec32d0774149f
https://www.occitanica.eu/files/original/125ff20f61cb7a601d324c055926d5ec.pdf
a685e5b2ea46f6e1db46b2027b2a8deb
PDF Text
Text
UNIVERSITAT PAU VALÈRI -MONTPELHIÈR III
Arts, Letras, Lengas, Scienças Umanas e Socialas
MASTER I LLCER
Especialitat occitan
Francés COURTRAY
Dorsièr de recèrca
La carn e lo còr dins Les Temps Passats de J.-I. Roier
Mercejaments a Maria-Joana Verny (Universitat Pau Valèri- Montpelhièr III) per sa
relectura e a Joan-Ives Roier per sas explicas suls personatges citats.
Ensenhador
Introduccion .................................................................................................................................................... 2
1- La carn, entre amor romantic e erotisme ................................................................................... 2
1.1- Un univèrs sexual banhat pel lexic occitan .............................................................................. 2
1.2- Un erotisme clarament omosexual ............................................................................................. 4
1.3- De la sensualitat a un erotisme cru ............................................................................................. 5
1.3.1- Frederic .......................................................................................................................................... 5
1.3.2- Tierrí................................................................................................................................................ 6
1.3.3- Ivon .................................................................................................................................................. 7
1.3.4- Los anonims .................................................................................................................................. 8
2- Lo còr, entre solesa, planh e traïson........................................................................................... 11
2.1- La solesa, entre decepcion, malenconiá e rancor ............................................................... 11
2.1.1- La cosina dels sentiments ...................................................................................................... 11
2.1.2- Lo planh de la solesa, entre erotisme e imaginari barròc .......................................... 12
2.2- Las metamorfòsis del còr ............................................................................................................. 14
2.3- La traïson amorosa ......................................................................................................................... 16
Conclusion : lo bilanç d’una vida ....................................................................................................... 18
Tablèu de sintèsi dels òmes evocats dins Les Temps Passats ............................................. 19
�2
Introduccion
Joan-Ives Roier es nascut en 1944 a Dinha, dins lo departament dels Basses Alps
(Alps de Nauta Provença). Passèt sa jovença a Forcalquièr, en cò de sa grand que li
transmetèt las basas de la cultura locala (lenga, literatura mas tanben cosina).
Faguèt d’estudis de psicologia puèi venguèt militar, ensenhaire e pastre.
Entreprenguèt tanben una carrièra d’artista dins mai d’un domeni (teatre, pintura,
esculptura…), tot en menent de recèrcas sus la vida vidanta occitana a l’Edat Mejana e
sul deschifratge de manuscriches ancians.
Es l’autor d’obratges nombroses en istòria e etnologia. A editat mantun
manuscrich medieval occitan, escrich de contes, de poesia e compausat de paraulas per
de cantaires occitans. Trabalha egalament a la collècta, a l’estudi e a la publicacion de la
tradicion orala provençala. Collabòra a divèrses periodics per la difusion de la cultura
occitana. Interven sus totes aqueles subjèctes dins de conferéncias que dona de l’escòla
mairala a l’universitat e participa sovent a d’emissions de ràdio e de television, coma
Vaquí sus França 3 Mediterranèa qu’i a tengut en particular una cronica consacrada a las
especialitats culinàrias regionalas (la bona cosina es una de sas passions).
A recebut mai d’un prèmi en rason de son òbra : cavalièr dins l’òrdre nacional de
las arts e letras, grand prèmi literari de Provença, prèmi Jaufre Rudèl.
Es precisament Les Temps Passats1 que li a valgut aqueste darrièr prèmi en 2007.
Se tracta d’un recuèlh de 151 sonets d’inspiracion autobiografica, de l’enfança a la
maduretat, qu’una partida èra estada de per abans editada jol títol Òbras en rimas mas
qu’es ara agotada. Dins una coma dins l’autra òbra, l’influéncia del poèta provençal del
sègle XVI Bellaud de la Belaudièra es plan presenta, tre l’intitulat dels recuèlhs (Òbras en
rimas remanda a Obros e Rimos, mentre que Les Temps Passats remanda a l’autre grand
recuèlh de Bellaud, Lous Passatens).
Un dels aspèctes mai important dels Temps passats se centra sus la vida intima
del poèta, vida sentimentala mas egalament sexuala, fins a sos aspèctes mai crus. Sus
151 poèmas, gaireben un terç oscilla aital entre la carn e lo còr per faire fin finala del
recuèlh una mena de jornal intim de tota una vida.
1- La carn, entre amor romantic e erotisme
La primièra allusion del recuèlh a la sexualitat del poèta se tròba al sonet XXXIII.
Se los tèxtes precedents evòcan pas que de sovenirs de la prima enfança, lo sonet XXXIII
fa dintrar lo lector de plen pè dins l’adolescéncia del narrator e dins la descobèrta del
còrs amb los companhs d’escòla.
1.1- Un univèrs sexual banhat pel lexic occitan
Es pel biais del vocabulari que l’autor abòrda la question. Coma sa grand que
parlava sonque provençal e capitava pas d’aprene lo francés2, per el foguèt dins la lenga
J.-I. ROIER Joan-Ives. Les Temps Passats. Montpeirós : Ed. Jorn, 2006. 163 p.
Sonet XXXI : « Volián li faire apprendre, ò just dire au mens, / lei jorns de la setmana a la mòda francesa. /
Aquò li èra tròp dur ; non pas de la pigresa : èra pas coma aquò que parlavon lei gents. »
1
2
�3
nòstra (o al mens en francitan, lo poèma o ditz pas) que s’aprenguèron las causas del
còrs. La trilogia lexicala de la sexualitat masculina (lo « viech », las « segas », la
« descauma ») es pausada tre los dos primièrs vèrses : « Ce que sortiá dau viech quand
se fasiam de segas / èra que de descauma ». Mai luènh dins lo poèma, es lo mot
« pinhòla » qu’apareis (« un còp èra la sega, un autre la pinhòla »).
Cal notar lo caractèr plan imatjat del vocabulari sexual occitan, que Florian
Vernet recapta dins la seccion vocabulari familhar o argotic dins son Vocabulaire
thématique françis-occitan3 e que mai d’una explica n’es donada dins lo Manuel pratique
de provençal contemporain d’Alain Barthélémy-Vigouroux e Guy Martin4.
- Pinhòla fa referéncia a una pichona pinha, designacion metaforica del glan.
- Sega es un tèrme agricòla per designar la meisson.
- Descauma ven de cauma, sinonim de calorassa.
- E Viech, segon Mistral, ven del latin vectis, lo varrolh5.
Fàcia a l’evidéncia d’aqueles mots, granda foguèt la suspresa del narrator quand
descobriguèt mai tard « qu’èra pas coma aquò que l’òm deviá parlar » e qu’aqueles mots
qu’emplegava amb sos amics èran pas los bons. L’oposicion es aicí totala entre una
cultura francesa gaireben estrangièra a la vida vidanta mas que reivindica sa legitimitat
al nom dels diccionaris e de la sciéncia (« avián bèla, lei grands, ne’n faire debanar / les
pròva’ a nòstes uelhs dessús lei diccionaris, / e s’en crèire en fasent lei sabents
novelaris ») e la cultura populara, la sola evidenta pel poèta, tota banhada d’occitan.
L’incredulitat del jove narrator fàcia an aquelas « paraulas tan raras » foguèt tan mai
completa que capitava pas de creire que se posquèsse realament parlar aital (« Es que i
aviá de gents per parlar coma aquò ? / N’i a qu’aurián emplegat de paraulas tan raras /
qu’aicí degun disiá, siegue grand ò pichòt ? »). Sèm aicí dins un exemple perfièch de
conflicte diglossic…
Cossí que siá, pel poèta, l’afair es entendut : contunharà d’emplegar los mots que
coneis e que li semblan los sols legitims (« Bota, l’i laisseriam. E nautres, a l’escòla, / un
còp èra la sega, un autre la pinhòla »). Serà d’alhors aqueles mots imatjats e populars
qu’utilizarà de longa dins l’ensems dels poèmas del recuèlh, e mai per parlar de la
sexualitat dels autres.
Aital al sonet XXXVIII ont lo narrator conta l’istòria d’un vièlh que fasiá la cort sa
maire, met dins sa boca las paraulas venentas : « Viatz, ieu siáu plus tròp verd, ai quatrevint passat ; / mai sabètz, lo manhan, maugrat de la lassiera, / ’m’un brugi coma vos, tant
montariá encar… » (en italic dins lo tèxt). L’imatge del manhan montant a la branca de
bruga per parlar d’una vigor virila retrobada es de segur mai que plasent e balha a
l’obscenitat de la situacion un aspècte umoristic particularament amusant.
Es amb un umor similar que lo poèta evòca « la frema des tres òmes » dins lo
sonet XLI : « Diguem qu’èra galharda, / bòrd qu’un òme solet, aquela galavarda, / li auriá
pas fach son pron, ni tapat lo davant. ». E, un còp de mai, es amb lo vocabulari del parlar
popular occitan qu’evòca l’anatomia dels tres amants de la dòna : « — Ieu aviáu tres
aucèus… Rèsta plus que la gàbia ! ».
VERNET Florian, p. 47-48 in Vocabulaire thématique français-occitan. 1ièra edicion 2005. Montpelhièr: Ed.
PULM, coll. Lo gat ros, 2014. 338 p.
4 BARTHÉLÉMY-VIGOUROUX Alain e MARTIN Guy, p. 393-394 in Manuel pratique de provençal
contemporain. 1ièra edicion 2000. Ais de Provença : Ed. Édisud, 2006. 448 p.
5 MISTRAL Frédéric. Lou tresor dóu Felibrige ou dictionnaire provençal français embrassant les divers
dialectes de la langue d’oc moderne (2 vol.). 1èra edicion 1878. Barcelone : Ed. Marcel Petit CPM, 1979. 1196
e 1179 p.
3
�4
Pr’aquò, una trivialitat vertadièra se pòt egalament manifestar coma dins lo sonet
XXXIX quand lo cafetièr Danton descobrís que sa calinhaira, qu’aviá volgut tirar de la
prostitucion, contunha de recebre de practicas e que compara alara « son cuou » a « una
limaciera » : « — Me dobtavo, un còp ditz, qu’èra totjorn leugiera : / ièr l’i vau d’escondon.
Lèvo lo cotilhon. / Aguessiatz vist son cuou ! Èra una limaciera… .
Ça que la, es pas tant la sexualitat dels autres que conta lo poèta dins Les Temps
passats que la sieuna pròpria. E aquela sexualitat es clarament virada devèrs los òmes.
1.2- Un erotisme clarament omosexual
Los tèxtes dels Temps Passats son emplenats de referéncias a l’atrach del poèta
pels òmes. Aquò constituís una de las grandas originalitats del recuèlh qu’es
probablament — o gaireben — lo primièr escrich de literatura occitana abordant lo
subjècte de l’omosexualitat amb, o cal relevar, una libertat totala e un natural joiós,
alunhat de tota morala estrecha e benpensanta.
S’una pichona allusion a las preferéncias del poèta se pot enventualament
devinhar dins lo sonet XXXIII quand parla las « segas » entre companhs (« se fasiam de
sega » : « se », pronom reflexiu o pronom recipròc ?), la primièra evocacion mai concreta
se tròba al sonet LI quand lo narrator se remembra d’aquel « jovent que pissava en plen
lutz daurada, / escambarlat, tan drech coma biga tancada, / lo viech dins la man gaucha,
e dins la drecha un uou ».
L’atencion tota particulara del poèta per aquel jove alara qu’es dins un bus e
qu’« a la vitra pegat / […] regardav[a] la rota » es ja un bon indici. Mas s’i poiriá plan
apondre la descripcion mai que suggestiva que fa del jove : la lutz daurada qu’inscriu
l’eveniment dins lo mond del fantasma, la posicion plan sexualizada del jove
(« escambarlat », « drech coma biga »), çò qu’es a faire (« pissava ») e la precision de
l’agach del poèta, manifestament plan interessat per la situacion («lo viech dins la man
gaucha », sens parlar de la preséncia pro misteriosa de l’uòu dins l’autra man : i cal veire
una autra metafòra sexuala o cal prene l’expression al pè de la letra ?).
Cossí que siá, aprèp aquel primièr indici, lo suspens sus las preferéncias
masculinas del narrator dura pas gaire de temps, ja que lo sonet venent confirma d’un
biais plan explicit çò que lo lector atentiu podiá ja devinhar. Se la debuta del sonet LII
pòt daissar un instant d’esitacion en rason de la sola preséncia d’un prenom (« Mandin
me sorrisiá. Sei bèlei labras largas / a mon poton gromand lèu s’entredurbissián »), la
seguida del tèxt ofrís pas mai de dobte : « sa bragueta se gonfla e sento lo moment / que
podrà plus tenir de son gròs viech la carga ».
Sembla que siá aicí descrich lo “primièr còp”, o gaireben, del poèta. Al delà de la
descripcion un pauc triviala precedentament citada (mas avèm vist que, per l’autor, lo
mot « viech » es simplament lo mot qu’emplega naturalament, per oposicion a las
« paraulas tan raras »), lo demai del tèxt se vòl tras que poetic e mai romantic :
« cabuçavo subran dins ses uelhs treslusents / que sei rais auriatz dich que sortián d’una
farga » ; « Sa pèu talament lisca au tocar de mei mans / fai resquilhar mei dets
qu’enfebrosits l’i fan / au jardin de son pieg sa doça passejada ».
L’impression de “primièr còp” se poiriá d’alhors confirmar quand lo poèta escriu
« Tot just avèm vint ans ». Es per el lo temps de la jovença, probablament de sos estudis
as Ais (« Sus lo cors Mirabèu / lei fònts an fach sa nuech »), lo temps de la libertat luènh
�5
de las constrenchas familhalas. L’experiéncia sestiana se conjuga a l’evidéncia amb la
descobèrta del plaser dels senses coma o mòstra plan lo sonet LIII amb la descripcion
plan sensuala de las esculpturas ornant los ostals particulars de la vila (« Lo pitre
desnusat se tòrce a la faciada / e la tèsta vos fai la bèba de cantèu ; / de garlandas de
poms, de miugrana’ e muscadèu / tancats dins lo baguier en pertot son penjadas ») e la
conclusion edonista del meteis sonet (« As Ais qu’aurai pas fach dins aqueles
annadas ? »). Se pòt notar, al passatge l’evocacion de « tot lo bèu / dau viure dei monsurs
quand Parlament tronava »que manca pas de far pensar a Bellaud de la Belaudièra,
inspirator de l’autor, que faguèt probablament el tanben sos estudis as Ais abans que d’i
èstre puèi l’òste del governador de Provença Enric d’Engouleime.
Cal esperar lo sonet LXVII per rescontrar la segonda evocacion de la vida amorosa
del poèta. Lo temps dels estudis es acabat. Es ara vengut institutor dins un pichon vilatge
dels Alps de Nauta Provença6. Es a la vila que se fa lo rescontre, per talastre (« A Dinha
un bèu jovent ne’n fasiá lei cent pas / de lòng de la terrassa. Au cafè esperava lo carri per
La Fos »). E es encara l’azard que lo va ajudar a concretizar aquel rescontre (« es eu que
m’abordet » ; « Mai per quauqua escasença / posquet pas esto sera anara jusqu'à La Fos
/ Sabiá pas de que far »). Bona arma, lo narrator lo convida en cò sieu.
Es aicí amb una granda delicadesa que lo poèta evòca la seguida dels eveniments.
Tot es dich al sonet LXVIII, mas sens o dire explicitament (« La nuech que passeriam —
benlèu qu’ei la montanha — / des plasers de l’amor m’es estat un cimèu. / Tot ce que
fagueriam per eu èra novèu, / mai de tot o contar vos ne’n farai l’esparnha. »), e mai se
qualques detalhs mai sensuals son balhats a la fin del poèma (« un moment d’amor lèri »,
« de carn cauda au mitan de la foscor gelada »). Pel « bèu jovent », èra a l’evidéncia sa
primièra experiéncia (« Tot ce que fagueriam per eu èra novèu ») mas, pel poèta, foguèt
un moment d’excepcion (« des plasers de l’amor m’es estat un cimèu »). Lo sentiment
amorós es un còp de mai ligat a la lutz (« au mitan de la nèu lo veso caminar / puei lo
soleu levant sa cara illuminar » ; « n’a restat un ulhauç lusent de gaug donada »), coma
pel jovent apercebut dins lo bus (« en plen lutz daurada », ditz lo sonet LI). Ça que la lo
rescontre es de corta durada, que lo « bèu jovent » se’n torna tre lo matin (« dau braç me
fai adieu, puei se vira e davala »). Demorarà pas qu’un sovenir fugidís (« un ulhauç »),
anonim (« Perqué s’eriam pas dich soncament nòstei noms ? »), mas tan mai bèl,
precisament, que sa reïteracion es impossibla (« Voliam bensai gardar d’esta nuech lo
mistèri, / l’improbabilitat d’un moment d’amor lèri »).
1.3- De la sensualitat a un erotisme cru
Dins la seguida dels sonets, lo poèta se mostrarà pas tan delicat per descriure sas
relacions amorosas. Es dintrat dins l’edat adulta, dins la maturitat de sas envejas e de sa
sexualitat, e aquò se sent a son biais de parlar dels òmes qu’acompanhèron sa vida.
1.3.1- Frederic
L’episòdi venent de la vida amorosa del poèta se descobrís amb lo sonet CVII. Lo
decòr d’aquela istòria sentimentala se pausa al sonet CIV, a l’escasença d’un viatge pas
gaire plan organizat que deviá menar lo narrator e son amic Frederic vèrs Tarba puèi a
6
Sonet LXI : « M’avián mandat un jorn per anar far l’escòla / au Vilard-Bas d’Alòs. »
�6
Barcelona. Pr’aquò res se passa pas coma previst : la veitura tomba en pana ; Frederic
capita pas de veire l’amiga que voliá saludar a Tarba, que n’a ni l’adreiça ni lo numèro de
telefòn (benlèu se poiriá tractar d’una anciana calinhaira, vist l’emplec del mot
« amigueta ») ; e Barcelona es tròp alunhada per i passar la nuèch. Los dos amics
decidisson doncas de demorar a Tarba per la nuèch.
Lo sonet CVII descriu alara la « nuech gloriosa » que passèron los dos amants. A
l’evidéncia, es una ligason vertadièra que los unís. Pas cap de dintrada en matièra, las
envejas son pausadas de lança : « A pena dins la cambra as dich : — Quilho dejà ! ». Al
contrari dels poèmas precedents ont la sexualitat èra evocada amb una poetica
retenguda, lo sonet CVII es plan explicit sus çò que se debana pendent aquela nuèch :
« de tota la nuech ta biga generosa / — qué que li aguèsso fach de ma boca amorosa — /
d’aguer la tèsta en l’èr jamai n’a pas calat ». Tot es dich, fins als mendres detalhs, a la
limita de l’erotisme mai cru : « En plen seissanta-nòu m’as dich : « — Vòlo fumar… / Te
ne’n siás grilhat una e, la fava gaujosa, / ne’n desquilhaves pas » ; « s’onoraviam totei dos
a son torn, / un còp tu, un còp ieu emplissent nòstei bocas ».
Tot en li balhant lo nom d’aquel amant que lo poèta aviá rescondut fins alara
(« Perqué tornar pensar a’n aquò, Frederic ? »), lo sonet CVIII confirma efectivament al
lector que l’istòria contada s’inscriguèt dins la durada (« De nuechs e mai de jorns, ne’n
passeriam pron d’autrei »), e mai dins una vida de coble vertadièra (« lo bòn e lo marrit,
avèm tot digerit »).
Ça que la, çò mai important dins lo sonet es que sotalinha l’importància qu’aguèt
pel poèta aquela ligason : « lei moments d’aquel estrani viatge / unics an demorat […] /
ren qu’a les evocar me monta una calor / entre pieg, que sei rais semblon venir d’un gorg
/ onte nòste passat ressòna totjorn ara. » La fin del poèma inscriu d’alhors aquela
romança dins una mena d’eternitat, coma totas las grandas istòrias d’amor, pel biais de
la magia de l’escritura literària : « E quand nautres tanben a la fin passarem, / que nòstes
cadabràs ne’n restarà plus ren, / quauqu’un, de me legir lei farà viure encara. »
1.3.2- Tierrí
Un autre amant del poèta emplís de sa preséncia mai d’un sonet. S’agís de Tierrí,
presentat al sonet CIX, amb d’intrada la precision qu’ensems « Avèm viscut […] de causas
pas de crèire ». Es pas sul pic que lo lector compren la natura de las relacions entre los
dos òmes. Los primièrs sonets sont relativament ordinaris dins lor contengut e poirián
daissar pensar a una banala istòria d’amistat.
Lo primièr dobte apareis al sonet CXI quand, aprèp tota una nuèch qu’an fach
« Lei fòus », los dos amics s’assetan suls escalièrs d’una calada e se revelhan puèi « tot
cubèrts de descauma ». E mai lo narrator precise que se remembra pas mai de res, qu’es
benlèu un còp del garda, la question se pòt pausar de çò que s’es realament passat.
Lo segond temps de la revelacion progressiva se tròba al sonet CXIV quand lo
narrator e Tierrí son convidats en cò dels parents d’una amiga e que la maire demanda
subran als dos amics : « — Siatz vos les amorós qu’an passat fai una ora, / s’embraçant
totei dos, e mai culhent d’amoras ? ». Se lo sonet CXV sembla alunhar la pista amorosa,
que lo poèta i declara que « n’auriam pas pensat de se tenir parier / qu’aqueles amorós,
autrement que per rire », la question torna aparéisser al sonet CXVII quand, a la fin de la
serada aprèp l’alhòli e mai d’alcoòl encara, lo poèta precisa que dins sos sovenirs i a puèi
« un trauc. Segur sinhat dei fadas… ».
�7
Fin finala es lo sonet CXVIII que dona la clau d’aquela relacion : se son longtemps
pas demorats que collègas, finiguèron puèi que venguèron « amiguets ». E, a l’evidéncia,
la relacion es estada plan satisfasenta sul plan sensual : « — Pòs gausir onte vòs ambé
ieu, un jorn fas […] / s’un còp l’enveja n’as, te fau pas geinar, sas ? ». Lo narrator met
d’alhors dins sas descripcions totes los detalhs que cal per èstre plan comprés (« dins ma
boca, mon cuou, e mai dessús la cara / ò mon ventre, mon pieg, ò enluec mai encara » ;
« Mes colhas les aguet sovent sus lo menton / quand dins la boca, en plen, mon viech ieu
li rintravo »), precisant de mai qu’i a pres fòrça plaser (« Sa boca èra caudeta e son
ventre doçon »). La relacion pareis pr’aquò pas èstre estada completament egalitària
dins las envejas respectivas, ja que lo poèta apond que se Tierrí « O fasiá volontiers, […]
faliá demandar / qu’autrament, d’espereu, l’i pensava puei pas ». Cossí que siá, sembla
pas aver plan geinat l’interessat, ja qu’acaba son compte-rendut en precisant que, el,
jamai oblidava pas de demandar (« mai, bota, qué li fai ? Ieu jamai oblidavo… »).
1.3.3- Ivon
Los sonets CXXVI e venents son consacrats a una autra relacion del poèta. A çò
qu’òm apren al sonet CXXVIII, s’agís d’un certan Ivon, qu’èra « companhon » e qu’auriá
agut « un pauc la tèsta / de Noreiev jovent, mai encar mai balés ». Lo poèta indica tanben
al lector qu’aquel Ivon « Aviá jamai agut gis d’òme dins sa vida », e mai qu’èra estat
realament omofòb dins sa jovença (« me fiset un jorn qu’aqueles coma ieu / i a gaire,
ambé d’amics, quand èra encara au sieu, / fasián promier semblant d’acceptar sa
convida / per li tombar dessús, puei, e lei massacrar »). Aquò sembla ça que la pas aver
descoratjat lo narrator dins sas temptativas de seduccion, ja qu’un jorn li declarèt tot
d’una alena : « Lo còp que vèn, faudriá me far pensar / de cochar ambé tu ».
Lo primièr còp entre los dos òmes es descrich dins lo sonet CXXVI. L’aparéncia
fins alara pauc sedusenta de trabalhador manual (« Ères vestit de poussa e de gip e de
cauç ») desapareis al meteis temps que sos vestits, pel mai grand plaser del poèta
(« Quand t’ai puei descubèrt, quasi n’aviáu la canha / de pas m’èstre avisat de ta beutat
de gau. / Jamai aviáu tengut dins mei braç tant de muscles ambé tant de doçor
esconduda dedins »).
Al sonet CXXVII es una autra mena de primièr còp qu’es evocat amb un plaser
renovelat del poèta pels detalhs crus : « Èro ben dins ton cuou aquela nuech en Arle /
quand per lo primier còp m’aviás demandat ’quò ». Aparentament, aquela demanda èra
gaireben estada una suspresa per el : « M’estonet ben un pauc de tu aqueste vòt, / mai
tant d’òmes o fan, pron que puei non se’n parle. »
A la lectura del sonet CXXVI, òm compren que la relacion entre lo narrator e Ivon
s’es plan perlongada dins lo temps (« Companhon dau dever, se fagueriam companha /
quauques ans »), dins una reciprocitat sensuala completa (« quand de te manjar me
ganhava lo ruscle, / tot ce que t’aviáu fach me rendiás a la fin ») e amb de centres
d’interés comuns que depassavan clarament la sola sensualitat (« De plasers n’agueriam
de molons / per camins e castèus, vilatjons e campanhas, / onte cadun a l’autre apreniá
sa leiçon. / Aquí la fagueriam la vida de cocanha… »).
O confirma d’alhors lo sonet CXXIX, a la vetz sul plan sexual (« Lo còp venent
venguet, ò ben l’anero quèrre / se faguet pas pregar e tot èra evident. / Tant coma ieu
semblava abrat de la talent / que la solitudassa a totei dos s’entèrre ») e sul plan de
l’amor de las vièlhas pèiras (« Cada còp que doas pèira’ un pauc vièlhas vesiam, / sensa
se dire ren, subran s’arrestaviam… »).
�8
E, coma o mòstra lo sonet CXXX, la relacion apareis efectivament èstre estada
plan complementària dins çò que cadun poguèt aduire a l’autre, suls dos terrens
arquitectural (« dau monument vièlh l’estudi començava : / eu coma lei maçons l’avián
fach m’explicava, / e ieu a quunta epòca ») e sexual (« D’autres estèla’ après, la mitat de
la nuech, / se fasiam veire ensems au fons de nòste liech »). De notar pr’aquò que los
plasers dels bons repaisses, activitat cara al poèta, tenguèron egalament una plaça de
tria dins la relacion dels dos òmes (« Puei nòsta guida en man cercaviam una estèla / la
pus pròchi d’aicí, s’eriam dins lo matin. / Mai puei per lo sopar, per far nòste festin, /
faliá que n’i ague doas au mens, e mai dei bèlas »).
1.3.4- Los anonims
D’autres poèmas son consacrats a las relacions amorosas del poèta mas son muts
sul nom dels amants.
Al sonet CXX, l’autor se remembra una caça a las dents de làmias dins las còlas.
Jos l’efièch conjugat del mistral e del « soleu pesuc », la caça s’acaba lèu pel narrator e
son amic dins una prangièra agradiva « dins l’ombra que montava / sus la bauca
ondejaira ». Al contrari dels sonets precedentament evocats a las descripcions plan
crusas, tot es aicí dich amb resèrva e delicadesa, amb l’ajuda de l’imaginari marin
instillat per las dents de làmias : « se retroberiam desnús coma de peis / dins l’aiga dau
plaser nadent coma de reis / seissanta-quatre dents de l’amar lusissent ».
Lo sonet CXXI, consacrat a un autre anonim7, marca un retorn a l’escritura
umoristica. Lo tèxt es mut sul nom del protagonista de l’istòria, que lo poèta s’i adreiça
dirèctament a son interlocutor, a la segonda persona del singular per rendre lo raconte
mai viu. L’afar es simple : cossí evitar de se far violar quand òm partís lo lièch amb
qualqu’un ? Tot simplament en anticipant e en prepausant d’intrada çò qu’es crengut :
« — Te vau pas violar ! — Mai ieu n’ai tròp la paur… / — Alora coma fèm ? Lo fach es plus
de faire… / — Me penso qu’as rason. Vai-l’i. — E bè, l’i vau. » Pr’aquò, çò pas previst pel
narrator es que, manifestament, l’experiénca agradèt plan a l’amic crentós que, fin finala,
volguèt el tanben ensajar : « — Mai que vòs a la fin ? — Ara te far parier ». De segur
qu’aquò se refusa pas. Lo poèta se fa doncas un plaser de satisfaire son amic (« — Bota,
te geines pas, vai-l’i collèga, suça ! ») e, aparentament, per un primièr còp, foguèt una
brava capitada (« Puta se m’as chucat ! »). Amb un plaser pel realisme cru ja evocat, lo
narrator n’aprofiècha per conclure son sonet sus las reflexions del debutant, un pauc
susprés de la resulta de son experiéncia : « Un còp tot empassat : / — Tant laissariá un
gost… as puei dich, en passar / la lenga sus lei dents, risent, tot fent les ussas. »
Lo sonet CXXII s’inscriu dins la continuitat tematica del poèma precedent mas
d’un biais mai abstrach, que l’autor i evòca pas un de sos amants en particular. I es
encara question de plasers bucals, jos una forma un còp de mai plan explicita en
despièch dels imatges poetics emplegats. Es, coma sovent en cò del poèta, la metafòra
culinària que ven illustrar lo prepaus. La pojada en poténcia del gausiment es
comparada a la preparacion de l’alhòli, amb un entrelaç permanent entre los mots de la
cosina e los mots de la sexualitat : « Coma un pielon nerviós monta l’alhòli dur / de còps
7
Se lo poèma balha pas son nom, Joan-Ives Roier nos indiquèt que s’apelava Patric.
�9
fau a l’amor donar la man que vengue, / brandar e masantar per que la saussa prengue /
e posquessiatz tastar la resulta segur ». Lo pielon es evidentament una allusion al
membre viril, coma ne testimònian los adjectius nerviós e dur presents dins la frasa ;
l’alhòli e la saussa son eles tanben de metafòras plan claras de la descauma que ne
parlarà mai luènh lo sonet ; enfin, lo ròtle de la man per montar l’alhòli coma per
obténer la resulta en amor fa pas cap de dobte, subretot amb l’emplec dels vèrbs
brandar e masantar.
Lo segond quatrin se presenta gaireben jos la forma d’una recèpta qu’un cosinièr
especialista dins los plasers sexuals transmetriá a un aprendís : òm passa de la forma
impersonala a la segonda persona del plural, d’indicas plan precisas son balhadas sul
biais de faire (« Au moment que sentètz que lo fruch es madur / laissètz anar la man per
que la boca tengue / a son torn lo pretzfach »), coma d’alhors sus la resulta esperada (« e
lo gausir avengue / en fasent tremolar tot lo còrs de bonur »).
La fin del sonet es mai descriptiva, a la confinha de l’erotisme mai anatomic, siá
explicitament (« La descauma se mescla a l’escupinha clara »), siá a travèrs l’emplec de
las alliteracions en [r] que reproduson d’un biais plan sensual los rangols del gausiment
(« L’oralitat de l’ora ara laura la rara »). Tot i es descrich fins a la “pichona mòrt” e a
l’abandon extatic que procura (« s’ensuadís tota la raca amara / de la vida qu’ansin la
passa de son bòrd »).
Los dos darrièrs sonets consacrats a las amors del narrator contunhan dins
l’aviada erotica inaugurada al mitan del recuèlh.
Los dos quatrins del sonet CXXXII8 oscillan aital entre sensualitat e imatges mai
crus. Es construch a la semblança del gaudiment, amb una lenta pojada sensuala
(« Quand puei dedins mon liech te vènes jaire, / que contra ieu te sarres doçament »)
que ven de mai en mai torrida (« lo fruch caud de ta boca entredurbent, / madur sota
mon poton rapugaire »), que desemboca puèi sus la plena expression de la sexualitat
(« quand quicha sus lo mieu ton viech renaire »), abans finalament de s’acabar sus la
voluptat dels desirs complits (« que lòng de ton pitre, lentament, / s’espaceja ma tèsta,
davalent / fins que tròbe sa plaça e se l’i caire »). Los dos tercets son d’alhors
exclusivament consacrats an aquel aprèp, lo del contentament perfièch (« — Aquí siam
ben ! ») que mena al sòm amaisat (« e dins lo sòm cabuces tot d’un temps / assadolat
pereu mon ruscle amaire ») e mai a la beatitud ont tot es en armonia fins a l’aire emplit
de las odors corporalas (« alòr lo viure ei bòn, bèu lo moment, / e mentre nòstes còrs se
fan relents, / nos bronzina a l’entor, amistós, l’aire »).
Lo sonet CXLIV conclutz definitivament la seria dels poèmas erotics del recuèlh9.
Es probablament lo mai explicit de totes dins sas descripcions. Los dos quatrins se
consacran al gaudiment de l’amant del poèta ; tot i es descrich dins los mendres detalhs,
visuals, auditius e bucals, de las tecnicas emplegadas (« Quand a grand còps de rens
rintraves dins ma boca / e que, de temps en temps, preniás ton viech en man / per me
ne’n bacelar lei labras, e ton balanç / repreniás tot d’un temps ») entrò a l’orgasme final
(« lo plaser veniá lèu, montent de la nuech fosca / e ton gingolament s’acabava en un
bram que m’anava entre còr, lo fent virar a brand, / dau temps qu’engolissiáu la
descaumada tosca »). Se sol lo primièr tercet evòca lo gaudiment del narrator, la
descripcion n’es pas mens dirècta (« Quand puei, d’escambarlat entre tei doas espatlas, /
ma fava sus ton pieg fasiá monta-davala / avant de t’asaigar lo còu jusqu’au menton »).
Segon las explicas que nos donèt Joan-Ives Roier, lo poèma evòca Silvan, que vendrà puèi lo paire de
Paulina e Adrian citats dins lo sonet CXLV.
9 Totjorn segon Joan-Ives Roier, aquel poèma es consacrat a Estefan.
8
�10
Lo darrièr tercet, ça que la, fa cabussar lo poèma dins un retorn a una realitat plan mens
idillica. De l’imperfach qu’aviá servit per escriure lo sonet e daissava pensar a una
continuitat temporala, lo poèta passa a un present que sotalinha lo caractèr
irremediablament acabat de çò qu’es pas mai que de sovenirs. La perfeccion dels plasers
passats, sotalinhada per l’emplec de torns presentatius e de l’advèrbi òc (« aquò òc
qu’èra bòn, e l’ora qu’èra rica »), s’opausa al moment present (« ara ») ont demòra pas
mai que « lo langui […] dau gost de tes potons » (« ara entendo au clochier lo relòtge que
pica, / e lo langui me vèn dau gost de tes potons »).
***
Es interessant de notar, en guisa de conclusion d’aquel torn d’asuèlh erotic, qu’es
mai que mai una sexualitat virada cap a l’oralitat que descriu lo poèta a travèrs sos
sonets. Se las « segas » e las « pinhòlas » son de segur evocadas mai d’un còp, la sodomia
sembla gaireben absenta, fòra de doas excepcions amb Ivon (sonet CXVIII : « — Pòs
gausir onte vòs ambé ieu, un jorn fas, / dins ma boca, mon cuou, e mai dessús la cara / ò
mon ventre, mon pieg, ò enluec mai encara » ; sonet CXXVII : « Èro ben dins ton cuou
aquela nuech en Arle / quand per lo primier còp m’aviás demandat ’quò »).
Dins aquel univèrs erotic, la plaça centrala es per de bon balhada als plasers de la
boca, mot que torna dins mantun vèrs del recuèlh10 amb tot son camp lexical11. Se pòt
agir del plaser doç dels potons (sonet LII : « Sei bèlei labras largas / a mon poton
gromand lèu s’entredurbissián » ; sonet CXXXII : « lo fruch caud de ta boca entredurbent,
/ madur sota mon poton rapugaire » ; sonet CXLIV : « lo langui me vèn dau gost de tes
potons »).
Ça que la, se tracta subretot de « chucar », e mai d’« empassar » e d’« engolir »12. E
aquela « oralitat de l’ora », per citar lo sonet CXXII, fa pauc a cha pauc passar del domeni
de l’imaginari sexual a lo de l’apetís (sonet CXXVI : « quand de te manjar me ganhava lo
ruscle » ; sonet CXXIX : « Tant coma ieu semblava abrat de la talent / que la solitudassa a
totei dos s’entèrre »), de la cosina (sonet CXXII : « Coma un pielon nerviós monta l’alhòli
dur / de còps fau a l’amor donar la man que vengue, / brandar e masantar per que la
saussa prengue ») e mai de sas sabors (sonet CXXI : « Un còp tot empassat : / — Tant
laissariá un gost… » ; sonet CXXII : « per que / […] posquessiatz tastar la resulta segur »).
Coma totjorn dins Les Temps Passats, ont lo poèta esita pas de consacrar fins a sièis
poèmas per descriure un simple repais dins un restaurant de campèstre del temps de
son servici militar (sonets LV a LX), sensualitat e oralitat son prigondament ligadas.
Sonet CVII : « ma boca amorosa » ; « emplissent nòstei bocas ». Sonet CXVIII : « dins ma boca » ; « dins la
boca » ; « Sa boca èra caudeta ». Sonet CXXII : « per que la boca tengue ». Sonet CXXXII : « lo fruch caud de
ta boca ». Sonet CXLIV : « rintraves dins ma boca ».
11 Sonet LII : « sei bèlei labras largas ». Sonet CXXI : « la lenga sus lei dents ». Sonet CXXII : « l’escupinha
clara ». Sonet CXLIV : « me ne’n bacelar lei labras ».
12 Sonet CVII : « de tota la nuech ta biga generosa / — qué que li aguèsso fach de ma boca amorosa — /
d’aguer la tèsta en l’èr jamai n’a pas calat » ; « s’onoraviam totei dos a son torn, / un còp tu, un còp ieu
emplissent nòstei bocas ». Sonet CXVIII : « Mes colhas les aguet sovent sus lo menton / quand dins la boca,
en plen, mon viech ieu li rintravo ». Sonet CXXI : « — Bota, te geines pas, vai-l’i collèga, suça ! » ; « Puta se
m’as chucat ! Un còp tot empassat : / — Tant laissariá un gost… as puei dich ». Sonet CXXII : « laissètz anar
la man per que la boca tengue / a son torn lo pretzfach, e lo gausir avengue ». Sonet CXLIV : « Quand a
grand còps de rens rintraves dins ma boca / e que, de temps en temps, preniás ton viech en man / per me
ne’n bacelar lei labras » ; « lo plaser veniá lèu […] dau temps qu’engolissiáu la descaumada tosca ».
10
�11
Aquelas metafòras culinàrias, sonque esboçadas per evocar los plasers erotics,
trobaràn ça que la lor plena e completa espandiment a l’escasença de l’expression pel
poèta de sa vida sentimentala.
2- Lo còr, entre solesa, planh e traïson
En parallèl al remembre de sos desirs e de sa vida amorosa, lo poèta relata
tanben, a travèrs son recuèlh, la solesa e las traïsons qu’an ponctuat sa vida. Aquela
evocacion es egalament per el l’escasença de desvelopar tot un ramelet barròc de
creacions literàrias a l’entorn de las metamorfòsis del còr.
2.1- La solesa, entre decepcion, malenconiá e rancor
Lo desir se pòt primièr fracassar sus la decepcion d’un rendètz-vos amorós que,
fin finala, se farà pas. Ne testimònia lo sonet LXXIV consacrat a Marc. Tot es prèst per
recebre l’amant esperat (« Aviáu messa la taula, alestit lo sopar / la botelha de vin èra
aquí, destapada… ») mas aqueste ven pas, que li agrada mai de demorar al bar per
« sandoichejar ». La frustracion es completa que, non content de pas èstre vengut,
vendrà pas puèi tanpauc (« e de segur en van tornero ma convida »). Es la colèra que
d’en primièr marca la frustracion, amb lo vocabulari ordurièr que l’acompanha (« aqueu
conàs de Marc » ; « Fai de ben a Bertrand, te le lo rende en cagant »).
2.1.1- La cosina dels sentiments
Pr’aquò, an aquel primièr sentiment es lèu la decepcion nafrada que fa plaça,
coma o mòstran los tèxtes venents. Dins un jòc literari que li es costumièr, lo poèta
declina sos estats d’arma jos mai d’una metafòra que manlèva a la cosina :
- Metafòras d’una sopa, dins lo sonet LXXV : « D’una raiada d’òdi —un fons just demorat
— / aigada es enca’n còp ma sopassa de vida ; / gis de boca amb aquò ne’n venent plus
avida, / laissaràn lo fricòt onchós s’estaborar » ;
- Metafòras micologicas, dins lo sonet LXXVI : « Tristàs coma un bolet que la plueia
l’oblida / e que s’anequelís sus son peton basset, / lo capèu estequit refronsat de la set /
saludent ras dau sòu la fugidissa vida / […] me sento panecaut, barigola ò griset, / […]
totara pron sec per una regalida » ;
- Metafòras de legums salvatges, dins lo sonet LXXVII: « Coma lo barbaboc s’entrauca
dins la tèrra / onte soventei fes, quand lo vòs derrabar / se copa entre tei dets,
t’emparchent d’acabar / per la victòria tieuna aquela asprosa guèrra, / dins lo champ de
l’amor ma racina s’entèrra / e vague de tirar, de traire, de cavar, / l’auràs puslèu
rompuda avant de la levar / de l’ermàs peiregós onte, fonsa, s’enfèrra » ;
- Metafòras de la terralha, dins lo sonet LXXVIII : « N’i a un qu’a la crespina : aqueu
pichon topin / nisat dins lo fogau sus la brasa caudeta […] / Eu lo vendrà jamai ofegar lo
pegin / que de lònga una man, manassa ò maneta, / li estrénhe la ponhada amor de far
ligueta / a l’anciá — l’i vouguèsse empurar son verin ».
Se dins lo primièr d’aqueles quatre sonets lo ton sembla pro desesperat amb
aquela sopa oblidada sus la fenèstra finissent que mosís (« Mai pereu tant se pòt que l’i
siegue oblidada / e florisse dessús la verda napejada, / jardin de soletat que creisse de
�12
junar »), lo segond poèma testimònia d’un demai d’espèr dins las suspresas que pòt
procurar la vida per brandir un bon còp la seca solitud (« Venguèsse lo tròn, la chavana,
l’auritge / me banhar l’amador, refrescar mon lassitge / […] arribe la sartan, lo platàs, la
pinhata, / vèngue puei l’òli doç, de la vida lo gost ! »). Pr’aquò, aquel espèr sembla plan
escàs, s’òm agacha la conclusion dels dos autres sonets. Dins lo LXXVII, lo poèta pareis
optar pel renonciament e pensar que, decidentament, es pas fach per l’amor (« Barbaboc
siáu ailàs, e non pas la rabeta ; / en tirent cada còp se trenca ma videta / e jamai tot
entier gis de man me tendrà »), mentre que dins lo LXXVIII, l’astrada d’un topin li sembla
fin finala mai agradiva que la sieuna ja que lo topin, el, poirà totjorn trobar un « polit
cabucèu » per « de son vuege ensordir lo ressòn », çò que serà probablament pas son
cas… (« Tot lisc se pòt laissar resquilhar les annadas / […] Serà puei temps un jorn
d’istar plus lo que bada : / un polit cabucèu, sus sa boca tapada, / ne’n farà de son vuege
ensordir lo ressòn… »).
2.1.2- Lo planh de la solesa, entre erotisme e imaginari barròc
Aquela complancha malenconica sus la solesa se contunha encara sus un vintenat
de sonets (sonets LXXIX a XCVII). Se ne retendràn pas que qualques aspèctes, los mai
salhents.
Lo sonet LXXIX introdutz un registre novèl dins l’escritura poetica del planh e fa
cabussar lo lector dins un erotisme anatomic per illustrar las decepcions e la solesa. Lo
« còr dubèrt » qu’espèra « son aver dins l’amorós campàs » es comparat a « una
pachòla13 immensa » que « bada vanament » aprèp qu’un « viech grandarassàs » va
« descaumar defòra ». Lo còr amb la pachòla, « lèu decebut[s] », ne demòran
« bedig[asses] / quand vei qu’un còp de mai lo mandon pàisser sensa ».
La fin del poèma demòra d’un sens escur. S’inscriu clarament dins un encastre
crestian, mas amb de referéncias completament borroladas :
- Òm i vei d’allusions evidentas al jardin d’Edèn pr’aquò Adam e Èva s’i reduson a lor
anatomia sexuala (« Mentre que grelha la fava au jardin dau plaser / e dança la monina a
l’entorn dau pomier ») ;
- Un àngel sembla gardar la pòrta del jardin, espasa en man (« l’angi davant la pòrta en
man tèn son espasa »), mas a l’esgard del contèxte, òm se pòt demandar se i auriá pas un
sens segond, mai erotic, dins la preséncia d’aquela espasa ;
- Referéncia es egalament facha al pecat original mas de qual es aquel pecat, lo del quite
àngel, lo de la fava e de la monina o encara lo del còr (« pensa que son pecat es pas
originau ») ?
- Es pas mai clara la question del « mot finau » (« puei vesent au lençòu lusir lo mot
finau ») : s’agiriá de la fin d’una relacion sexuala e de las tacas qu’a daissadas suls
lençòls ?
- Enfin, quin imatge s’escond darrièr la metafòra de l’àngel cosent una sèrp sus la brasa a
la fin del sonet (« assaja de far coire una serp sus la brasa ») ? De segur qu’i cal veire una
allusion al mite apocaliptic de l’arcàngl Gabrièl abatent lo demòni ; ça que la, l’imatge
culinari questiona, parièr que la forma longaruda de la sèrp dins lo contèxte pro
sexualizat del tèxt.
Encara un mot trivial emplegat pel poèta. Segon Robert Bouvier, aquela expression per parlar de l’organ
femenin poiriá venir de l’accepcion patrifassi del mot pachòla (Robert BOUVIER. Le parler marseillais.
Dictionnaire. Édition revue et augmentée. 1ièra edicion 1985. Gèma : Ed. Jeanne Laffite, 1986. 181 p.)
13
�13
Lo sonet LXXX pausa mens de dificultat d’interpretacion. S’inscriu clarament dins
la tradicion barròca de las metamorfòsis : lo poèta s’imagina venir erbum, gitèla, balaus,
lach, toma puèi banon dins l’espèr de finir « luenh de tota dolor ».
Es çò parier amb lo sonet LXXXI que contunha la dralha barròca, d’un biais mai
explicit encara, amb l’aparicion de la figura de Cupidon (« Dau temps que Cupidon les
amors fasiá nàisser, / — d’una sageta d’òr marquent sa dileccion — / e tancava entre còr
lo signe d’afeccion / que lo que n’ei macat vòu pasmens qu’òm li laisse ») que manca pas
de fa pensar a d’unes sonets de Bellaud de la Belaudièra14. Aicí tanben es dins la
metamorfòsi que sembla se trobar la solucion per fugir la malenconiá, amb lo polit
imatge d’un poèta transformat en eriç tant a recebut de sagetas d’òr de la part de
l’« emplumat enfant »15 (« tant seriáu estat sa cibla d’eleccion / qu’auriáu bensai poscut
en eiriçon renàisser ») que, fin finala, poiriá enfin viure una vida simpla e urosa (« auriáu
poscut lòngtemps comptar de jorns contents »), sens autra crenta que « dau bomian la
menaça ».
Al sonet LXXXII, es en « chivau / que tenián avuglat per far virar la ròda » que lo
poèta pensa s’èstre metamorfosat en rason de sa solesa. Aquela sembla de mai en mai
fosca e sens espèr (« Coma pèira au molin ne’n vira ma solesa, / ròda negra de nuech
sensa lo mendre rai ; espèra sensa espèr, de lònga vèn e vai, / e m’esquicha lo còr tant
sus lo pieg me pesa »).
Aquela solesa lo mena quitament al bòrd del suicidi dins lo sonet LXXXIII : « Siáu
solet. A la fin ma paura personeta / d’una vidassa ansin n’a totara son pron. / De còps,
tre lo matin, pensent tocar lo fons, / vòlo m’anar negar e far la cabuceta ». Es pas
finalament que per l’umor d’una tecnologia desvirada de sa tòca primièra que lo
narrator capita d’escapar a la funèsta temptacion : coma lo miralh magic de la marrida
reina mas sens lo mendre risc d’insatisfaccion, l’« agachon qu’es per telefonar » plaçat
sus la placeta respond totjorn « Tu ! Tu ! Tu ! » quand òm li demanda « — Cu’s lo pus bèu
aicí ? Diga-me’n pauc, anem ! ». E amb aquò n’i a pro per èstre content tota la jornada.
De segur que la vida al campèstre deu pas ajudar lo narrator dins sas temptativas
per n’acabar amb la solesa. Los jorns de mercat son doncas benlèu de moments
privilegiats per de rescontres imprevistes, coma o daissa supausar lo sonet LXXXIV. Se la
metafòra iniciala compara « l’eissame cura-biaça » del diluns de matin sus la plaça del
mercat amb los sovenirs que cercan d’engolir lo poèta e de lo reténer esclau, la fin del
sonet daissa pensar qu’aquel jorn es tanben l’escasença de pichons espèrs : « Mai ieu,
amb una bèba escartent la cauçana, / m’avanço per anar pagar una gençana / a’n un
pichòt espèr, que benlèu me voudrà ».
Pr’aquò sembla plan que foguèsse subretot una vida en parallèl a la vida
vertadièra que visquèsse lo poèta pendent aquelas annadas, coma o mòstra lo sonet
LXXXV. Se la frequentacion dels « cafès tardiers » li balhava la possibilitat de guinchar
los « cacos » e lors « braguetas gonfladas »16, se un certan erotisme semblava facilitat per
la consomacion d’alcoòl (« La camisa dubèrta, un còr entre-badier, / l’arcòl dins lo sang
Veire, per exemple, lo sonet XCIII d’Obros e Rimos : « Tout gauchous m’er’avist que l’enfant plen de glory
/ My venguet doussament per la man arrapar, / Myu disent : “Mon Belaud, per ty recompensar, / Ta
rebello veiras souto mon arc d’ivory. / Son flanc coumo lou tiou ben sentira l’esponcho /De ma
grand’flecho d’or, afin qu’ello sié joncho / A ton ciprin vouller, sensso plagne plus tant” »
15 Bellaud de la Belaudièra : ibidem, sonet XCI
16 Benlèu que cal veire aicí dins aquelas « braguetas gofladas » una allusion a Jean Genet e a son poèma
« Le condamné à mort » : « ma cellule où me roule et m’étreint / Le spectre d’un tueur à la lourde
braguette ».
14
�14
viu peçuguent les coradas / l’òm se paga lo temps de tornada en tornada »), èra pr’aquò
la solesa que triomfava fin finala : cadun dintrava sol a son ostal e èra pas que dins los
pantaisses e los plasers solitaris que s’acabavan las seradas : « Puei dins son ostau vièlh
chascun tot solet torna / e mentre lo pantais d’una preséncia s’orna, / lei segas dins la
nuech fan sa paura meisson. »
2.2- Las metamorfòsis del còr
Seguisson puèi dins lo recuèlh tota una tièra de poèmas ont lo còr, a la vetz jos
son aspècte afectiu d’encarnacion dels sentiments mas tanben jos lo d’organ fisic, ten la
plaça centrala e passa de metamorfòsi en metamorfòsi d’un tèxt a l’autre.
Aital, dins lo sonet LXXXVI, lo poèta compara son còr a una bilha de fliper que
degun volrà pas mai tornar lançar (« Ailàs, quand tiltarai, degun dins la machina /
voudrà plus perdre un franc, e ma bòcha mesquina / li tornarà pas mai prendre lo
tremolum »).
Dins lo sonet LXXXVII es amb las cartas que jòga l’escrivan per filar la metafòra de
son còr solitari. N’aprofiècha de segur per far espelir un fuòc d’artifici d’imatges ont se
mesclan plan sabentament los mots dels jòc de cartas amb los mots de l’espèra amorosa,
en particular dins l’oposicion roge/negre de las cartas que correspond metaforicament
al roge del desir e al negre de la solesa (« Se siatz roge a l’ostau quand belòta negreja »,
« sus lo carrèu restètz » ; « S’avètz roge lo còr quand defòra negreja » ; « Dins aquela
partida ei lo còr qu’a partit »). De notar qu’al mitan de totes aqueles jòcs de mots, se pòt
relevar l’allusion discreta mas plan clara pel lector atentiu a las preferéncias masculinas
del poèta quand escriu « Vòstre còr tot de nòu cercava son varlet ».
Lo sonet LXXXVIII càmbia radicalament de registre e fa dintrar dins un univèrs
descoraire de bocariá e de carnsalada. Empassat a la molineta, esquichat del det, lo còr
se fa saussissa, merçon, bodin negre, « saussissòt a’n un cròc estacat ». Mas, malgrat
totas aquelas transformacions, la redempcion es pas necessàriament al rendètz-vos que,
se benlèu « les practica’ au mercat […] puei lo cromparàn », es tanben probable que
« ne’n venguèsse un jorn coma una bata dura, / esperent soncament d’un chin far lo
bonur ».
Aprèp la carnsalada, es en bolhit d’anhèl que finís lo còr del poèta dins lo sonet
LXXXIX (« Bolhe que bolhiràs, mon paure còr, en l’ola, / dins l’aiga rebolhida amara de
mes plors »). Tot sentiment de revòlta sembla d’ara enlà atudat fàcia al desespèr de la
situacion, demòra pas mai que la resignacion (« E ieu davant lo fuec sento passir la vòlha
/ que d’un bon còp de pè fariá mandar a bòia / lo plat totara cuech de mes amors
falhits »).
Las metafòras culinàrias se contunhan dins lo sonet XC ont, aqueste còp, es en
pastas que lo poèta transforma son còr. Mas, aicí tanben, la comparason es pas flatosa.
S’èra estat « raviòli ò canelòni, / espaguèti, lasanha, ò benlèu macaròni », auriá poscut
venir « lo pus fin dei dinnars ». Ça que la, la farina del còr, sega d’una meisson facha
« ambé lo ponh d’amor » (allusion plan sexuala), permet pas que d’« adobar un viure
enverinat » e se la sang pòt un temps far pensar a un colís que se met sus un « gròs
platàs » de pastas, « la sabor dau sang dins [lo] pitràs, / dau mai que se l’i mescla e dau
mai […] emporraca ».
Es tot parièr dins lo sonet XCI ont lo còr, probablament talhat en dos fauta de li
aver trobat sa mitat complementària (« t’escoteles lo còr d’una lònga talhada / tan
�15
prefond, qu’a la fin d’eu solet n’as fach dos »), se mescla d’anchòias, de merluç, de ton,
d’olivas, d’alh, de poms d’amor, de jovèrt, tot aquò amb « d’òdi […] una bòna raiada »,
per semblar finir en garnidura de pan banhat (« per pan de cada jorn roigues ton còr
banhat »).
Darrièra metafòra culinària, la rondor del còr ne fa un pom d’amor dins lo sonet
XCII. Coma dins lo sonet LXXXIV ont èra lo luòc de possiblas esperanças, lo mercat ten
aicí un ròtle central mas lo « pichòt espèr » evocat a l’escasença del gòt de gençana es lèu
decebut : lo baneston es traucat, la tomata ne tomba e finís que s’espotís dins la fanga,
tot coma los « còrs qu’ansin cresián que s’enanavon / au mercat far lei bèus per l’i èstre
chabits, / e se son retrobats faire tèrra, prautits, / quand dejà, fisançós, son bonur
festejavon ».
Al sonet XCIII es en campana que lo còr se transforma. Mas la transformacion es
pas mai fortunada que las de las metafòras culinàrias : la còrda es tròp longa e se permet
de còps que i a « d’anar potonejar lei nius », la casuda n’es que mai perilhosa que puèi lo
còr « rascla lo sòu que li estraça la pança ».
L’amor es comparat a una jornada : de matin, l’aureta « convida a la dança » en
bofant a « l’aurelheta un èr gai e festiu » (de notar lo polit jòc de mots sus aurelha /
aurelheta) mas de calabrun, lo vent ven « fresquet » e « semonde puei un cantadís
esquiu ».
Tot s’acaba un còp de mai dins la sofrença, de « matau dins lo matin d’una clara
campana », lo còr finís « matat » per l’amor traït (« matat dins lo tremont d’una cara tròp
cara ») e acaba sa vida « matàs de carn […] dins lo campàs grelhat ». Se pòt notar, al
passatge, la plan bèla metamorfòsi lexicala entre matau, matat e matàs, que lo mot passa
de nom comun exprimissent una realitat nòbla qu’es la campana a un participi passat
passiu que subís los eveniments sens i poder pas res cambiar, per fin finala venir un nom
comun al sufix pejoratiu.
Se lo sonet XCIV introdutz una vetz mai lo lector dins un mond novèl, lo de la
fustariá, lo torna tanben dins l’inspiracion bellaudenca amb d’allusions evidentas al
sonet XXXVII d’Obros e Rimos.
Coma o daissa supausar lo polit quiasme del primièr vèrs (« La luna ei dins son
plen e lo vuege dins ieu ») e la cresença populara de la pojada dels desirs carnals amb lo
tresluc, lo narrator es en manca e aquela manca lo rosega coma « un chiron s’entrauca
dins la fusta ». Lo còr del poèta se fa doncas fusta e son sol espèr d’escapar al chiron es
que lo fustièr lo venga ajudar, de segur en xilofenant son còr mas subretot en li
« durbent lo sieu ». Çò qu’esperariá lo narrator per acabar sa nuèch fa pas gaire de dobte
a la lectura de la seguida del poèma : « ansin pòst còntra pòst, seguent l’èime dau rieu, /
anariam a la mar rejónher la flibusta. » L’expression « pòst còntra pòst » sembla plan
clara.
La darrièra partida del tèxt s’inscriu en plen dins l’inspiracion bellaudenca, mas al
contrari del pantais de Bellaud, la metafòra del poèta s’espotís sus la realitat abans de
pervenir a bona fin : el es pas de bòsc, « l’aiga dei lagremas / a jamai fach un flume », e a
pas de remas mas sonque « dos braç auborats dins l’aire bracegent ». Sèm luènh de
Bellaud que de sos uèlhs s’imaginava faire un « debouort », « dau poustan » de son liech
« uno barqueto » e de « las flechos qu’amour dins [son] couor a leissat » de « ramos […]
d’un e d’autre coustat ». Fin finala, se per Bellaud la temptativa d’evasion per l’aiga de
sas lagremas capita al mens en pantais (« Per au pouort de salut sauvar ma
�16
persouneto »), en cò del narrator lo darrièr espèr es pas que de se daissar rosigar lo còr
pel chiron fins que siá « reduch a sa pèu » per venir « un balon amont voletegent ».
Los tres darrièrs sonets qu’acaban la tièra dels poèmas consacrats a las
metamorfòsis cardiacas càmbian de tonalitat.
Lo sonet XCV vira gaireben al conte ont lo lector descobrís l’escapada d’un còr
que se « despeitrina » per anar batre camin e landar sus l’estrada. L’aventura manca de
s’acabar dramaticament, que lo malaürós organ se fa secutar per « tres chins, dos cats,
un garri » que ne farián plan lor repais. Lo sens de l’imatge es pas gaire clar : que son
aqueles animals, de sovenirs recurrents d’amors passadas, d’amants geloses ? Cossí que
siá, lo dangièr es lèu oblidat a la vista d’una pera, asuèlh possible d’un novèl espèr
(« Espincha lo bestium, pensa au pieg que l’espèra, / quand dedins la gandòla a puei vist
una pera / e li vai far sa cort, oblidós de tot mau »).
Lo sonet XCI poiriá benlèu donar la clau del precedent. Aicí sembla plan que lo còr
se faga perseguir per un amor que ne vòl pas (« Lo paure còr, davant l’amor que lo
corseja / ne’n barbèla dau set e badalha dau fam / mai tuscla tant que pòt, sensa mandar
un bram, / qu’autrament eu l’aganta e pichon lo troceja »). La fugida es desesperada,
coma o indica lo S.O.S. que « dins lo sòu […] morseja » e, a l’evidéncia, capita pas qu’« au
moment que crèi que d’escapar l’i arriva / s’avisa de l’amor que li corre davant ».
Dins lo darrièr sonet, lo XCVII, l’aganiment sembla dominar la situacion
descricha : « Un còr passit passava a d’apasset » (amb l’alliteracion en [p] / [d] que
sembla marcar un ritme cardiac plan polsiu), « un cardiograma las », « Anarà pas ben
luènh d’esto ritme foirós », « vai lèu s’acabar sa gòia d’aventura ». Lo contèxte es encara
un còp lo de la violéncia de la vida fàcia a las espèras sentimentalas, amb l’emplec d’una
metafòra solara implacabla (« l’amor picava dur e la castanha fòrta / de sei rais, li
tombent dessús coma un clapàs / fasiá susar lo sang »). L’ombra de la mòrt sembla e mai
planar sus la scèna amb la preséncia d’una mosca — a la vetz compatissenta mas benlèu
tanben plan interessada per un possible repais — qu’agacha lo cardiograma las e sagnós
daissat pel còr a cha pas (« Una mosca en lo viant diguèt : — Lo malaürós ! / Anarà pas
ben luenh »). Pr’aquò, una mena de redempcion sembla se dessenhar a la fin del poèma,
al meteis temps que la vida del còr s’acaba : lo poèta i passa progressivament de la
tematica amorosa a la de l’escritura, tèma que serà precisament lo dels sonets venents.
De fach, lo malastre sentimental e la mòrt dels espèrs se poirián al mens convertir en
una bona font d’inspiracion poetica (« Un òme regardava aqueu sarret d’en naut / e
pensava, au dessenh dei moviments finaus : / — Fai un polit poèma aquesta
d’escritura… »).
2.3- La traïson amorosa
Es plan mai luènh dins lo recuèlh, aprèp tota la tièra de sonets consacrats a las
ligasons del narrator amb Frederic e Tierrí que tres autres poèmas tornan sus las
nafraduras sentimentalas del narrator. Aqueste còp es sus la traïson amorosa que se va
focalizar l’escritura. De fach, la durada d’una relacion escarta pas lo risc de la traïson, tan
devastatritz que la solesa.
Dins lo sonet CXXIII, lo poèta s’enràbia contra son amiguet que li a preferit lo
« liech d’aquelei filhas ». Se tracta de Patric, lo meteis qu’aviá paur de se far violar dins lo
sonet CXXI e que, d’evidéncia, aviá puslèu la costuma de frequentar de filhas, vist la
�17
seguida del poèma. Cossí que siá, lo ton de la debuta del sonet es violent e plan ordurièr,
amb una raissa d’injúrias : « Conàs, bogre de pòrc, salòp, ravan, bordilha » e mai luènh
« paure con ».
Es l’amor pròpri del narrator qu’es estat nafrat per aquela infidelitat : « veso ben
que per tu siáu pas mai qu’un estront / que m’as laissat tombar coma un vièlh
banaston ». Sembla tant mai encolerat que son calinhaire l’a engarçat amb de filhas,
gaireben assimiladas — a rason o a tòrt —a de prostituidas, coma o daissan pensar lo
vèrb se radassar e lo demonstratiu de sens pejoratiu aquelei (« per t’anar radassar au
liech d’aquelei filhas »). Lo poèta se sent totalament despreciat, reduch a un simple
objècte de plaser, totalament intercambiable (« Pron qu’i aguèsse un trauc, e vai-l’i
desgobilha »), negat dins sos sentiments (« aquita parles plus d’amistat, […] / ni de
complicitat, ni de gis de rason ») que l’autre li a preferit « un còp d’escoba » sens mai se
pausar de questions.
De segur, malgrat la colèra e l’enveja de metre un ponch final a la relacion
(« quand vendràs deman ambé ton èr collèga / […] aurai sarrat per tu la pòrta de mon
còr »), la probabla paur de se retrobar sol fa tot acceptar e de segur que la clau (la de la
pòrta o la del còr del poèta ?) serà totjorn a disposicion jol palhasson (« encara un còp
vas véncer : / coma s’èra de ren, sensa m’escotar géncer, / sota lo palhasson la clau
prendràs alòr »).
Pr’aquò, lo mal es fach e es subretot una sensacion de mòrt que trèva d’ara enlà la
relacion entre los dos amants, coma o indica lo sonet CXXV : « S’avèm passat ensems
aquesta après-dinnada / entre nautres i aviá jamai ren que de mòrt ». La temptativa de
manténer lo ligam vira a una mena d’arqueologia, a la recèrca de çò que se pòt encara
salvar per l’avenir (« De morsèu d’esperança en tròç de sovenir / voliam rapedaçar de
davant l’avenir : l’arqueològue ansin lo temps passat ranima »), mas sens tròp de
conviccion sus las possibilitats de capitada (« Mai ei de cort durar lo fieu de tau prepaus
/ e entre tu e ieu lo nos se desfai mau / d’abòrd que ren de clar tira pas a sa cima »).
Es çò parièr dins lo sonet CXXIV consacrat a Marc, l’amant qu’èra pas vengut al
repais preparat pel poèta e aviá preferit « [sandoichejar] au bar » dins lo sonet LXXIV.
Malgrat l’acceptacion aparenta de la traïson, la relacion es estada tròp estrementida per
poder perdurar. La metafòra qu’acompanha aquela fin de relacion es la del « pastagàs
trebolent l’aiga pura » amb tota una declinason d’autras bevendas alcoolizadas
(mauresca, papagai, canarí, fuelha d’òr, pom d’amor).
Lo sentiment amorós es pas pus que l’ombra d’el meteis, ven son contrari gelat,
tot coma lo pastagàs fa virar l’aiga al blanc (« ton imagi vuejat au veire de mon còr / lo
fai fernir de tant, e tremolar tan fòrt, / que ne’n vèn pallinèu coma la nèu de Lura »). Ne
demòra pas pus qu’un amarum glaçat e privat de sens, a l’imatge dels glaçons qu’òm
apond dins lo gòt (« L’amarum que congrea e que si l’i amadura ne’n fai una mauresca, e
se perdo lo nòrd / me gèlon de glaçons dins lo pintre a plen bòrd »). De notar, al
passatge, la polida antitèsi entre « se perdo lo nòrd » e « me gèlon de glaçons » (se lo
grand nòrd de la bossòla, luòc de la glaça etèrna, es perdut, los glaçons dins lo pitre son
eles plan presents).
La relacion es pas pus satisfasenta, ven destructritz, amb la redondanta preséncia
fonetica de çò barrat (« s’ansin siáu mon bar, tu siás ma barradura : / dura barra onte fas
dau papagai belàs »), e mai mortifèra (« ieu […] canarí demieg lei fuelhas mòrtas »). La
conclusion es inevitabla e pòt pas desembocar que sus la ruptura e la recèrca d’una
novèla istòria (« aqueu barrejar doç ne’n siáu totara las : / lo tieu aperitiu me fai l’apètit
paure / e me despatissent de tu, vau beure aurre »).
�18
Conclusion : lo bilanç d’una vida
Lo darrièr sonet realament consacrat a la vida sentimentala del poèta se tròba
gaireben a la fin del recuèlh. S’agís del sonet CXLV. Lo narrator i fa una mena de revista
de sas amors, alara qu’arriba al temps de la retirada coma o indica lo sonet CXLVIII
(« Ara l’i siás tanben dins la seissantena / ont despuei cinc mes siáu ja a t’esperar »). Lo
bilanç sembla pro amar, que de las amors passadas demòra pas res : « Tierrí e mai Patric
se son tuats en veitura. / Felip l’an trobat mòrt. Ivon ont a passat ? / Lo darrier còp JoanPèire èra mai qu’estraçat / coma Estefan parier, qu’a plus gis de figura. »
Aquel poèma inaugura lo ton general de la fin dels Temps Passats ont lo poèta
torna sus sa vida e sus la vida en general un agach qu’oscilla entre nostalgia, sovenirs de
bonaürs totjorn tròp brèus e desencantament17.
La fugida del temps es al còr d’aquel sonet : tot passa e tot s’engruna, e mai çò que
poiriá semblar lo mai duradís (« A Forcauquier ai vist tot plen de bèus ostaus / tombar,
èstre fonduts, desfigurats encara ; / la campanha a l’entorn, de tan risenta cara / quand
èro pichonet, n’i a plus ara un dedau »). Sembla èstre lo moment de passar lo relai a las
novèlas generacions (« Cada jorn davant ieu veso créisser Paulina / e son fraire Adrian,
qu’an tan polida mina »), e mai demòren d’interrogacions sus çò que serà lor quita vida
(« Que vida van aguer dins nòste monde jòbi ? »). Pr’aquò, çò que poiriá semblar un
espèr d’una continuacion a travèrs la vida dels autres empacha pas lo poèta de
s’interrogar sus l’ora de sa mòrt e sus la dificultat de trobar lo mendre reconfòrt dins
aquel moment (« E ieu, quand sentirai la mòrt dins mei dets gòbis, / a cu’s que pensarai
dins mei darriers moments ? »).
Seriá doncas estada vana, aquela vida, coma o sembla indicar lo sonet CL (« La
vida fin finala èra aquò e pas mai […] I aguet d’unei moments, d’eslucis calorents / que
tot a son entorn semblava que fasián /dau apure passatgier lo rèi d’aquela fèsta. /
Venguet, a pron patit, s’es caufat pas sovent / ai belugas dau fuec qu’embala en son
molent / la fusta ambé la flor qu’après plus ren ne’n rèsta ») ?
Aquò es ça que la pas completament segur, que lo recuèlh s’acaba al final sus un
pichon rai d’espèr. Solide, tot s’avanís ineluctablament dins la mòrt, « Mai còntra lo soleu
fai tant gaug la volada, / e la gota d’aiganha es tan bòna tastada : volètz pas oblidar
ailamont lo gròs niu ? » (sonet CLI). Contra lo desespèr e la fin ineluctabla, demòra aital
pas que lo gaudiment de l’instant present… e de segur los plasers de la boca !
Veire, per exemples los sonets CXLVII e CXLIX : « Vai, la vida es un mai, e la jòia es cocanha/ e se lòn de
la biga arrapa la pelanha, / l’espaci d’un ulhauç avèm traucat la nuech. » ; « la vida dins lo temps s’estabora
e se fonde / […] Entre lo negre dòu e lo blanc dei renduts / nautrei bretonegèm que se trobèm perduts / e
dins l’entrelusida avèm bastit demòra ».
17
�19
Tablèu de sintèsi dels òmes evocats dins Les Temps Passats
Tablèu realizat gràcia a las informacions donadas per l’autor.
Nom
Poèmas
Los amants
Madin
LII
Anonim n°1
LXVII
Marc
LXXIV; CXXIV
Frederic n°1
CIV a CVIII
Tierrí
CIX a CXIX
Anonim n°2
CXX
Patric
CXXI ; CXXIII ; CXXV
Ivon
CXXVI a CXXX
Silvan
CXXXII
Joan
CXXXVI a CXL ; CXLIII
Bernat
CXLII
Estefan
CXLIV
Los amics e collègas
Loïc
LV a LX
Frederic n°2
LXXIII
Anonim n°3
XCIV
Anonim n°4
CIII
Glaudi
CXXXIV
Carlos
CXLI
Rogier
CXLVIII
Informacions complementàrias
Escais de Mehedin
Paire de Paulina e Adrian, citats dins lo sonet CXLV
Un companh sordat
Un jove fustier rescontrat a Pinhan
Rescontrat a Tolon e revist al Larzac
Un amic de Barcelona
�
https://www.occitanica.eu/files/original/cbdeaea7f240278ce84c4e32b76960c0.jpg
2904fe6e55a3970b1b8f557db1cdff8f
https://www.occitanica.eu/files/original/d381782d6da2acb3aac72c7abb85f4b1.jpg
eeab5972e2237c2af7e56593c8cf54fb
https://www.occitanica.eu/files/original/072532118e53e01cbcbb7a4e2b8c03dd.jpg
7de392fc3c2c16d3c8c406779858569c
https://www.occitanica.eu/files/original/c936c3fd59a455538cd18a336745aa4f.jpg
6f7c118450f30d735044bb9c9363bcb5
https://www.occitanica.eu/files/original/3530425cb2e14befafeef424abcc1fa5.jpg
83c8c00a6c2148f10eb9a49de5919225
https://www.occitanica.eu/files/original/d7ef469bf4eb86c96bbb9b602ec5e8f5.jpg
fbd1fb613fe209c12fad330dc83fdbb7
https://www.occitanica.eu/files/original/2bba16aa51e79cf7ab11075eb4afae9f.jpg
bb4d29ad82ba2a9b6aacab04e7b30662
https://www.occitanica.eu/files/original/3676e46975090ff2ee2144c2ce8b3f93.jpg
2c8f0fe434bdf020023b2cd8168987d6
https://www.occitanica.eu/files/original/9a2185d1675695c6bfd7ba86036572f6.jpg
fc647e4df9450bc0f77d4d64ee31962f
https://www.occitanica.eu/files/original/bc07f8d81259aaf45f3d7bbb1a34931d.jpg
37132a6a3589b103ab60b637edf95822
https://www.occitanica.eu/files/original/0cb944ae535d80c5cee751bcf3b09922.jpg
fe71bd38f097bbb1d6d322488cfffd60
https://www.occitanica.eu/files/original/b31bceaaabc13ae7cb10b6c30fbc883b.jpg
fc40bb5a0a6a70d9893f0c58319b5a72
https://www.occitanica.eu/files/original/c62681eaf740cc7b8de5cda78918e800.jpg
55b6512b6bc4a999a54aca048b2a115d
https://www.occitanica.eu/files/original/66de90bc8738da967d21953f2049664f.jpg
ae8e09abdcb8279fb5b5863511e85e72
https://www.occitanica.eu/files/original/945fab504629ad80be3e409b67f93dc5.jpg
f385eba006abe441e412a215dd8e4144
https://www.occitanica.eu/files/original/564dc312c654ca69619106fae08e41ba.jpg
2b1877df6ee859986e48e570580bdef3
https://www.occitanica.eu/files/original/ea7707a7a01354fc7418df1427c10948.jpg
2bde386334fb76f367ce63567dfd9ece
https://www.occitanica.eu/files/original/25be203b2d6a3021540dda241ab91639.jpg
cdebb65aa4e0735c9387a9b708811f1a
https://www.occitanica.eu/files/original/85d4fc4f7d797a20797c74d4bfae68e4.jpg
70344cc8ed3f6702f6ddda649107c214
Dublin Core
The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.
Title
A name given to the resource
Campus
Memòri
Variante Idiomatique
Languedocien
Graphie
Graphie classique / Grafia classica
Région Administrative
Languedoc-Roussillon
Dublin Core
The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.
Title
A name given to the resource
La carn e lo còr dins « Les Temps Passats » de J.-I. Roier / Francés Courtray
Subject
The topic of the resource
Royer, Jean-Yves -- Critique et interprétation
Poésie provençale
Description
An account of the resource
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
</head>
<body>
<div style="text-align: justify;">Etude critique du recueil de Jean-Yves Royer <em>Les Temps Passats</em> publié en 2006, composé de 151 sonnets d'inspiration autobiographique.<br /><br />Dossier de recherche LLCER Spécialité occitan (Université Paul-Valéry Montpellier-III).</div>
</body>
</html>
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
</head>
<body>
<div style="text-align: justify;">Estudi critic del recuèlh de Joan-Ives Roier <em>Les Temps Passats</em> publicat en 2006, composat de 151 sonets d'inspiracion autobiografica.<br /><br />Dorsièrs de recèrca LLCER Especialitat occitan (Universitat Paul-Valéry Montpelhièr-III).</div>
</body>
</html>
Creator
An entity primarily responsible for making the resource
Courtray, Francés
Date
A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource
2015
Alternative Title
An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific.
La carn e lo còr dins « Les Temps Passats » de J.-I. Roier / Francés Courtray
La carn e lo còr dins « Les Temps Passats » de J.-I. Roier / Francés Courtray
Source
A related resource from which the described resource is derived
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
</head>
<body>
<p><strong>LLACS - Université Paul-Valéry Montpellier III</strong></p>
<p><br /><img src="http://www.locirdoc.fr/E_locirdoc/images/stories/um3.jpg" alt="" height="130" /><img src="http://www.locirdoc.fr/E_locirdoc/images/stories/redoc.jpg" alt="" height="130" /></p>
</body>
</html>
Rights
Information about rights held in and over the resource
© Francés Courtray
Format
The file format, physical medium, or dimensions of the resource
application/pdf
1 vol. (19 p.)
Language
A language of the resource
oci
Type
The nature or genre of the resource
Text
monographie imprimée
Identifier
An unambiguous reference to the resource within a given context
http://purl.org/occitanica/CT-Num_0013
Relation
A related resource
Vignette : http://occitanica.eu/omeka/files/original/f0c859a4f6f43cdb0a0a8e736651607a.jpg
Temporal Coverage
Temporal characteristics of the resource.
20..
Date Issued
Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource.
2015-10-22 Françoise Bancarel
Occitanica
Jeu de métadonnées internes a Occitanica
Portail
Le portail dans la typologie Occitanica
Mediatèca
Sous-Menu
Le sous-menu dans la typologie Occitanica
Campus
Type de Document
Le type dans la typologie Occitanica
Mémoire universitaire
Contributeur
Le contributeur à Occitanica
LLACS Univ MTP 3
Catégorie
La catégorie dans la typologie Occitanica
Ressources scientifiques