https://www.occitanica.eu/files/original/70001d284cc43f3023265f0f3023c4f3.jpg e1413e7797ccce54cb166b5793568adf https://www.occitanica.eu/files/original/57b8f413e58b83e6a185fb63653df18b.xml 3e1da7126a17763a4528cd0489135e8d https://www.occitanica.eu/files/original/bd2d978ea3f5941922b83a8df194e628.pdf c83694f1b6cc11adb1de603148762be1 PDF Text Text Pichon diccionari occitan del desvolopament durable – CFPO-MP, CIRDÒC, 2015. Aqueste pichon diccionari vos prepausa de descobrir en occitan (lengadocian) los principals mots e concèptes ligats al desvolopament durable. Trobaretz çai jos una lista de ressorsas e ligams utiles per anar mai luènh. 1 �Pichon diccionari occitan del desvolopament durable – CFPO-MP, CIRDÒC, 2015. Agenda 21 L’Agenda 21 es un programa d’accions pel desvolopament durable del monde al sègle XXI elaborat a l'ocasion de la Conferéncia de las Nacions Unidas sus l'Environament e lo Desvolopament (Somet de la Tèrra) que se debanèt a Rio de Janeiro al Brasil en 1992. Los Estats que l’adoptèron o devon aplicar al nivèl nacional, regional e local. Agricultura biologica L’agricultura biologica es un mòde de produccion agricòla amb preocupacion del respècte dels equilibris naturals, en excluent en particular lo recors als produches quimics de sintèsi e als organismes geneticament modificats (OGM). Agricultura convencionala S'agís del mòde de produccion agricòla que se desvolopèt dins lo monde dempuèi la revolucion industriala, e que cèrca a aumentar los rendements agricòlas en utilizant la tecnica (mecanizacion) e la quimia (engraisses, pesticids). Se parla tanben d’agricultura intensiva quand cercam a maximizar la produccion per rapòrt als factors naturals (susfàcias, qualitat dels sòls, constrenchas climaticas etc.) Agricultura rasonada L’agricultura rasonada fa referéncia a de practicas agricòlas que tenon compte de la proteccion dels ecosistèmas, del mestritge de las riscas sanitàrias o encara del ben-èsser animal sens pr'aquò respondre a totes los critèris de la certificacion Agricultura biologica. Agrocarburants o Biocarburants Carburants produsits a partir de materials organics non fossils, que provenon de matèrias organicas d'origina vegetala, animala o fongica (campairòls) qu'an subit una transformacion quimica. Analisi del Cicle de Vida (ACV) Metòde d'avaloracion dels impactes environamentals globals d'un produch, d'un servici, d'una entrepresa o d'un procediment. 2 �Pichon diccionari occitan del desvolopament durable – CFPO-MP, CIRDÒC, 2015. Biodiversitat Contraccion de biologic e de diversitat, aqueste tèrme designa la diversitat dels èssers vivents e dels ecosistèmas. Biogas Gas produsit per la fermentacion de matèrias organicas animalas o vegetalas (metanizacion). Se parla tanben de « gas natural renovelable » per oposicion al gas d’origina fossila. Biomassa La biomassa representa l’ensemble de la matèria organica, que siá d’origina vegetala o animala. Aquesta matèria organica es la matèria que compausa los èssers vivents e lors residús qu'an coma particularitat d’èsser totjorn compausada de carbòni (de la fusta a las fuèlhas en passant per la palha, los descais alimentaris, lo fems…) e doncas una font d’energia inagotabla e renovelabla tirada de çò que creis e de çò que viu. Biosfèra Ensemble dels ecosistèmas del planeta Tèrra que correspond al jaç fin dins lo qual la vida es presenta. Se compausa de la pedosfèra (jaç superficial de la crosta terrèstra), de l’idrosfèra (mars e oceans, lacs, rius, etc.) e dels jaces basses de l’atmosfèra. Biotòp Mitan de vida que las condicions ecologicas omogènas i permeton l’espelida dels èssers vivents qu'i demòran e amb los quals fòrman un ecosistèma. Bosiga industriala Terren o installacion daissada a l'abandon aprèp l'arrèst de l'activitat industriala que s'i exerçava. La bosiga industriala a sovent un impacte negatiu sus son environament : pollucion, degradacion de las installacions, etc. La despollucion e lo restabliment d'aqueste tipe de terren per aculhir de novèlas activitats an sovent un còst important. 3 �Pichon diccionari occitan del desvolopament durable – CFPO-MP, CIRDÒC, 2015. Cambiament climatic o Desreglament climatic Modificacion durabla (que pòt anar del decenni al milion d'annadas) del climat. Aqueles cambiaments pòdon èsser deguts a de procèssus intrinsècs a la Tèrra, a d'influéncias exterioras o, mai recentament, a las activitats umanas. L’emission dels gases d'efècte de sarra ligada al desvolopament de l’industria dempuèi lo sègle XIX es considerada coma responsabla del recaufament climatic actual. Circuits corts Mòde de consomacion qu'a coma tòca de redusir los intermediaris entre lo productor e lo consomator per fin de limitar l’impacte environamental de sa consomacion de produches e de servicis en tot favorizant l’economia locala. Comèrci equitable Sistèma d'escambi que l'objectiu n'es de preveire una mai granda equitat dins lo comèrci mondial, en particular una melhora remuneracion e la garantida dels dreches dels productors dins los païses del Sud del planeta. Consomacion responsabla Designa las practicas de consomacion amb la preocupacion de limitar lor impacte sus l’environament e que pòdon contribuir al desvolopament durable. Coveituratge Partiment d’un veïcul personal amb d’autras personas qu'efectuan lo meteis trajècte. De mai en mai encoratjada pels poders publics (amainatjament d’airals de coveituratge, vias reservadas...) e facilitada per d’iniciativas privadas (aplicacions e servicis d’informacion e de mesa en relacion), aquesta practica, que tanh a se desvolopar dempuèi mantuna annada, presenta d'avantatges individuals e collectius : reduccion dels fraisses de transpòrt, teissatge de ligams socials, limitacion del trafic rotièr, reduccion de son impacte environamental etc. Desforestacion Fenomèn de regression de las susfàcias cobèrtas de bòsc, que resulta d’activitats umanas (extension de las tèrras agricòlas, espleitacion de las ressorsas minièras del sossòl, urbanizacion, espleitacion excessiva de certanas esséncias forestièras...). 4 �Pichon diccionari occitan del desvolopament durable – CFPO-MP, CIRDÒC, 2015. Desertificacion Fenomèn de degradacion dels sòls degut a divèrses factors, demest los quals las variacions climaticas e las activitats umanas, e que provòca lo declin irreversible o quitament la destruccion del potencial biologic de las tèrras e de lor capacitat a suportar o a noirir las populacions. Desvolopament durable Concepcion del desvolopament de l’umanitat qu'a coma objectiu de prene en compte, otra l'economia, los aspèctes environamentals e socials dins una perspectiva de tèrme long. Ecoconcepcion Volontat de concebre de produches en respectant los principis del desvolopament durable e de l'environament. L’ecoconcepcion intègra los aspèctes environamentals tot lo long del cicle de vida del produch : de la matèria primièra a la fin de vida en passant per la fabricacion, la logistica, la distribucion e l'usatge. Economia sociala e solidària (ESS) Regropa las organizacions privadas o publicas (entrepresas, cooperativas, associacions, mutualas o fondacions) qu'ensajan de conciliar activitat economica e utilitat sociala. Ecosistèma En ecologia, ensemble format per una associacion o comunautat d'èssers vivents e son environament. Ecotorisme Practicas de viatge qu'an la preocupacion de preservar los environaments naturals, la biodiversitat, lo ben-èsser de las populacions e la diversitat culturala. Emprenta ecologica L'emprenta ecologica es una avaloracion de l’impacte o de la pression d’una populacion sus las ressorsas naturalas qu’utiliza. 5 �Pichon diccionari occitan del desvolopament durable – CFPO-MP, CIRDÒC, 2015. Energias fossilas Energias produsidas a partir de ròcas eissidas de la fossilizacion dels èssers vivents : petròli, gas natural e carbon de tèrra. Son pas renovelablas e lors quantitats son limitadas. Lor combustion entraina de gases d'efècte de sarra. Energias renovelablas A la diferéncia de las energias fossilas, las fonts d'energia dichas "renovelablas" benefícian d'un renovèlament natural pro rapid. S'agís en particular de l’energia produsida pel raionament del solelh (energia solara), lo vent (energia eoliana), lo corrent de l'aiga (energia idraulica), la calor del sòl (geotermia). Eoliana Dispositiu que transfòrma la fòrça del vent en energia. Las eolianas las mai correntas son las que produsisson d'electricitat (qu’apelam tanben « aerogeneradors »), o las que servisson al pompatge de l'aiga (eolianas de pompatge). Se parla uèi de « parc eolian » o de « bòria eoliana » per descriure las unitats de produccion que regropan fòrça eolianas que pòdon èsser installadas sus tèrra o en mar. Fotosintèsi Procèssus quimic natural que permet als vegetals e a certans bactèris de sintetizar de matèria organica en utilizant la lutz del solelh. Aqueste fenomèn es particularament caracterizat per l'absorcion de dioxid de carbòni e per un desgatjament d’oxigèn. Gràcias a la fotosintèsi, los vegetals jògan un ròtle irremplaçable dins l’absorpcion dels gases carbonics presents dins l’atmosfèra. Fotovoltaïc L’energia solara fotovoltaïca es una energia electrica produsida a partir del raionament solar. L'energia produsida per una centrala solara fotovoltaïca es dicha renovelabla, perque sa font es considerada coma inagotabla. La cellula fotovoltaïca es lo component electronic de basa que convertís las ondas electromagneticas emesas pel solelh en electricitat. 6 �Pichon diccionari occitan del desvolopament durable – CFPO-MP, CIRDÒC, 2015. Gas d'efècte de sarra (GES) Apelam los gases d'efècte de sarras una seria de components gasoses qu'absorbisson lo raionament infraroge emés per la susfàcia terrèstra e que contribuisson atal a l'efècte de sarra. L'aumentacion de lor concentracion dins l'atmosfèra terrèstra ligada a l’activitat umana (industria, transpòrts, agricultura, energias etc.) es considerada coma un dels factors del recaufament climatic. Intermodalitat Aqueste tèrme, que s’aplica al domeni dels transpòrts, designa de practicas que fan apèl a mantun mòde de transpòrt al cors d’un meteis desplaçament e a l’organizacion d'aquestas practicas. L’intermodalitat constituís una novèla faiçon d’organizar la politica dels transpòrts en vista de redusir lo « tot-veitura ». Jaça freatica Jaça d'aiga que se tròba a febla prigondor. Servís tradicionalament de font en aiga potabla e se tròba particularament expausada a la pollucion que proven de la susfàcia. La proteccion de las jaças freaticas constituís un enjòc màger de desvolopament durable e de santat publica. Lampa de bassa consomacion Las lampas de bassa consomacion (estalviadoiras d'energia), tanben apeladas lampas fluorescentas compactas (LFC), son de lampas electricas que produsisson de lum gràcias a un tube fluorescent. Remplaçan progressivament las ancianas lampas amb incandescéncia perque consuman mens d’energia e an una durada de vida superiora. L.E.D. o Diòde electroluminescent Comunament apelats L.E.D (acronim de light-emitting diode), los diòdes electroluminescents son de components optoelectronic que permeton l'emission de lum quand son percorreguts per un corrent electric. los L.E.D. son utilizats dins fòrça produches de la vida vidanta (lampas, senhaletica luminosa, ecrans, etc.) e presats per lor febla consomacion electrica. Papièr reciclat Un papièr es qualificat de « reciclat » quand es majoritàriament fabricat a partir de fibras de cellulòsa eissidas de la recuperacion dels descais (papièrs, cartons). 7 �Pichon diccionari occitan del desvolopament durable – CFPO-MP, CIRDÒC, 2015. Pollucion La pollucion es la degradacion d'un ecosistèma per l'introduccion, generalament umana, de substàncias o de radiacions qu'altèran d'un biais mai o mens important lo foncionament d'aqueste ecosistèma. La pollucion d'origina umana pòt aver un impacte fòrça important e de còps irreversible sus la santat e sus l’environament. Reciclatge Tractament dels descais (descais industrials o bordilhas domesticas) que s'aplica a reïntrodusir de materials dins lo cicle de produccion d'un produch. Lo desvolopament dels procediments de reciclatge, ligat a lo dels sistèmas de collècta dels descais, visa a redusir lo volum dels descais, fonts de pollucion. Triada selectiva La triada selectiva consistís a triar los descais segon lor natura per facilitar mai tard lor tractament (reciclatge, compostatge, valorizacion energetica o mesa en descarga). Ligams e ressorsas utilas Diccionaris e terminologia Josiana UBAUD, Diccionari scientific : Matematica - Informatica - Fisica - Tecnologia - Quimia. Francés-occitan (lengadocian e Provençau), NERTA edicion, 2014. Un diccionari fòrça preciós per la traduccion del francés a l'occitan (lengadocian e provençal) de mai de 12'500 tèrmes scientifics e tecnics. Institut de l’énergie e de l’environnement de la Francophonie, Glossaire pour le développement durable, 2002. Un glossari complèt dels tèrmes francés e de las definicions. En linha : http://www.ifdd.francophonie.org/ressorces/ressorces-pub-desc.php?id=157 8 �Pichon diccionari occitan del desvolopament durable – CFPO-MP, CIRDÒC, 2015. Ressorsas educativas Portal Educacion e desvolopament durable (en francés) http://www.education-developpement-durable.fr/ Educacion al desvolopament durable (sitografia en francés) http://www.cndp.fr/crdp-dijon/Education-au-developpement-durable,3713.html La colleccion dels « Quasernets del Pargue natural regional de la Narbonesa en Mediterranèa » : una colleccion remarcabla per l'educacion a l'environament. Cada quasernet conten un lexic occitan. Du vent, Parc naturel régional de la Narbonnaise en Méditerranée, 2000 (Les carnets du parc ; n° 1). Eau d'ici : l'eau dans tous ses états des Corbières à la Méditerranée : estanh, robina, salina... , Parc naturel régional de la Narbonnaise en Méditerranée, 2001 (Les carnets du parc ; n° 2). Le bétou et autres bateaux de travail des étangs, Parc naturel régional de la Narbonnaise en Méditerranée, 2002 (Les carnets du Parc ; n° 3). La Robine et la vie des gens du canal, Parc naturel régional de la Narbonnaise en Méditerranée, 2005 (Les carnets du parc ; n° 4). Les oiseaux du Parc naturel régional, Parc naturel régional de la Narbonnaise en Méditerranée, 2005 (Les carnets du parc ; n° 5). La Nadière, l'île paradoxale, Parc naturel régional de la Narbonnaise en Méditerranée, 2007 (Les carnets du parc ; n° 6). La nautique ou l'autre façon de naviguer, Parc naturel régional de la Narbonnaise en Méditerranée, 2007 (Les Carnets du Parc ; n° 7) Insectes et autres petites bêtes, Parc Naturel Régional de la Narbonnaise en Méditerranée, 2008. - 1 vol. (93 p.) : ill., couv. ill. ; 21 cm. - (Les carnets du Parc ; 9) La pêche artisanale, entre mer et étangs, Parc naturel régional de la Narbonnaise en Méditerranée, 2008 (Les carnets du parc ; n° 10). 9 � https://www.occitanica.eu/files/original/527a6d71bea458a8db057074182aa44b.jpg be5351d55660438aa1284fd89c9aa37a https://www.occitanica.eu/files/original/7e9b3b65acc6edf94d8f1fb964f68259.jpg 87b61565ebe7d3d61c140ba1a0da5581 https://www.occitanica.eu/files/original/6b8c0703d48b1c39c768a8c6fa1f0f16.jpg c8dca7a09231ab829a5fb1c72282e1fe https://www.occitanica.eu/files/original/92ae9dc7252defd6fb3a5a603ab9c37e.jpg f68f1214da02cb986995d8f74527e7fe https://www.occitanica.eu/files/original/1b6d49728e8ed9d1e34b599a15cdbe63.jpg 986d58c8dcbc7f932eae7ae0c70502bb https://www.occitanica.eu/files/original/b141766e7fd63a42ca8d1409d72c95ce.jpg 3560920756894c7b2a764a92935643b9 https://www.occitanica.eu/files/original/9519dcb4817778c0817f1353f80f554f.jpg 808e20061042b89d9e1228452190bff8 https://www.occitanica.eu/files/original/231b9a93afa759179da2e6d0b11a029f.jpg 9d1747773780cb6ee06d51a4a02df832 https://www.occitanica.eu/files/original/c377259dce8a811bafb22800e65f5273.jpg baa2087d8d33c9f84b3d06308d538326 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Labo de Lenga Libre Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Pichon diccionari occitan del desvolopament durable / CFPO-MP - CIRDÒC Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Petit dictionnaire occitan du développement durable / CFPO-MP - CIRDÒC Pichon diccionari occitan del desvolopament durable / CFPO-MP - CIRDÒC Subject The topic of the resource Occitan (langue) -- Vocabulaire Développement durable Écologie Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Ce petit dictionnaire vous propose de d&eacute;couvrir en occitan (languedocien) les principaux termes et concepts li&eacute;s au d&eacute;veloppement durable.<br /><br />Coproduit par le <a title="aller sur le site du CFPO-MP" href="http://www.cfpoc.net/" target="_blank" rel="noopener">CFPO Midi-Pyr&eacute;n&eacute;es</a> et le <a title="aller sur le site du CIRDOC" href="http://www.locirdoc.fr" target="_blank" rel="noopener">CIRD&Ograve;C</a>.</div> <div style="text-align: justify;">Aquel pichon diccionari vos prepausa de descobrir en occitan (lengadocian) los principals mots e conc&egrave;ptes ligats al desvolopament durable.&nbsp;<br /><br />Coprodusit per lo <a title="anar sul site del CFPO-MP" href="http://www.cfpoc.net/" target="_blank" rel="noopener">CFPO Mi&egrave;gjorn-Piren&egrave;us</a> e lo <a title="anar sul site del CIRD&Ograve;C" href="http://www.locirdoc.fr" target="_blank" rel="noopener">CIRD&Ograve;C</a>.</div> Creator An entity primarily responsible for making the resource CFPO Miègjorn-Pirenèus Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault) Publisher An entity responsible for making the resource available CIRDÒC-Mediatèca occitana (Béziers) Centre de formacion professionala occitan Miègjorn-Pirenèus (Toulouse) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2015-12-01 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2015-12-01 Benjamin Assié Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Valmary, Cédric. Traducteur Rights Information about rights held in and over the resource © CIRDÒC-Mediatèca occitana et CFPO-MP License A legal document giving official permission to do something with the resource. Licence ouverte Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (9 p.) Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text texte électronique Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 20.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://www.occitanica.eu/omeka/items/show/12591 Relation A related resource Vignette : http://www.occitanica.eu/omeka/files/original/70001d284cc43f3023265f0f3023c4f3.jpg Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Livre Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Desvolopament durable = Développement durable ecologia = écologie lexic tematic = lexique thématique terminologia = terminologie