https://www.occitanica.eu/files/original/c805e60bc4a3b9932722cccf56649072.JPG 7598b9f15cb65bd730612792566853dd https://www.occitanica.eu/files/original/359a9a2c2becdc18741b1c1498f6a7c5.xml eee30612dfdd902910af473068e328fd https://www.occitanica.eu/files/original/763812974a8e915b12c240b7b94105a4.pdf 3a1e8096edfccc8fb471da56c1f5bf3f PDF Text Text DORSIÈR Lengas e biodiversitat RESCONTRES • Joan-Francés Tisnèr • Claude Sicre MUSICA # 43 - Mai / Junh de 2018 - 5€ A. Sans e P. Cortial ��© INRA - Jean Weber / FLICKR DIRECTEUR DE PUBLICATION Pierre Loubère RÉDACTEUR EN CHEF Sébastien Pugin RÉDACTEURS Silvan Chabaud Caroline Dufau MAQUETTISTE Elodie Saulnier IMPRESSION & ROUTAGE Grapho12 Imprimeur (Villefranche-de-Rouergue) PUBLICITÉS publicitat@lodiari.com Remerciements à nos partenaires, relecteurs,contributeurs et collaborateurs Lise Gros, Sylvan Carrère, Miquèu Pujol,Tristan Gahùs, Cathy Lacroix, Jacme Taupiac, Emilie Bosc, Cécila Chapduelh, La Galipòta, IEO Lemosin et Joan-Peire Lacomba. Lo Diari et lodiari.com sont des publications de l’IEO Midi-Pyrénées, association sise 11 rue Malcousinat 31000 Toulouse ISSN : 2427–5735 Edito Sébastien PUGIN Cap Redactor Diversitat e cultura. La necèra absoluda de sauvar la biodiversitat qu’ei ara un deus grans subjèctes consensuaus ena nosta societat. Tot lo monde qu’admeten la responsabilitat de la nosta societat e l’opinion publica qu’ei favorable, en generau, a las politicas a favor de la biodiversitat. Per segur, aqueth sostier benvolent que demora tròp sovent intellectualizat o sentimentau, e ne vegem pas pro la societat (e eths individus) agir en adequacion dab las suas bonas intencions. Qu’ei encòra mes complicat per çò que tenh a la diversitat culturau. Qu’ei admetut que participa deu riquèr culturau collectiu. Totun, a l’ora de la globalizacion, la mesa en plaça d’accions favorablas a la diversitat culturau que sembla sovent plan complicada, atau coma si n’avóssem pas comprés l’urgéncia. La tematica deu Diari de qui avetz enas mans qu'ei « Lengas e biodiversitat ». Qu’avem dongas ensajat, dab eth dossier e quauquas arrubricas, d’abordar la pèrta de biodiversitat e l’arrepè de la diversitat culturau en pausar la problematica deu ligam de qui existeish entre aqueths dus fenomèns. Conscients deth ligam diversitat culturau - riquèr culturau, e tà estar drin coerents en favorizar aquera diversitat, que continuam d’imaginar un magazine culturau tostemps mes divèrs. Que v’ac poderatz constatar, que i trobaratz laguens deu Diari : mes de cronicaires, ua diversitat de matièras màger e ua consideracion tostemps creishenta deu territòri occitan (e deus diferents parlars). Qu’esperam qu’aquera vision e sia partatjada, que’ns permétia d’ahortir eth desvolopament en assadorar eth vòste curiosèr. �ABONATZ -VOS A LO DIARI 1 AN 6 NUMEROS Vos cal decopar e tornar amb vòstre pagament a : IEO MP - Lo Diari 11, rue Malcousinat 31000 Toulouse abonatz - vos en linha 1 lodiari.com/botiga/abonament-diari M. 24 € 6 NUMÈR Code Postal : Mme. 2 OS 1 AN Nom - Structure : Prénom - Contact : Adresse : Ville : Date et signature : Pays : N° Tél : E-mail : Souhaite souscrire abonnement(s) à 24€ l’un, servi en zone2 réglés par chèque à l’ordre de « IEO MP » soit € de port, soit un total de € Je m'inscris à la newsletter du magazine Lo Diari. Les informations recueillies à partir de ce formulaire font l’objet d’un traitement informatique destiné à l’IEO Midi-Pyrénées – Lo Diari. Conformément à la loi « informatique et libertés » du 6 janvier 1978 modifiée, vous disposez d’un droit d’accès et de rectification aux informations qui vous concernent. L’abonnement est valable pour six numéros à compter de la réception du paiement. Tout nouvel abonnement reçu immédiatement avant ou après le bouclage du numéro en cours pourra être reporté en conséquence. 1 - Abonnements Zone 1 uniquement (paiement par carte bancaire) 2 - Zone 1 : France Métropolitaine, frais de port inclus ; Zone 2 : DOM-TOM, Union Européenne et Suisse, 4 € de frais de port par an ; Zone 3 : Reste du Monde (hors Union européenne et Suisse), 6 € de port par an. �20 DORSIÈR La preservacion de la diversitat del vivent sus la nòstra planèta es sus totas las bocas, d'en pertot los òmes s’alarman de la disparicion de las espècias, de l’apauriment del nòstre mond voat a l’esplecha industriala qu’alimenta nòstres desirs illimitats de consomacion. LENGA E BIODIVERSITAT Deus Fabulous Trobadors au Forum de las lengas de Tolosa, Claude Sicre qu’ei un deus actors culturaus màgers laguens l’occitanisme. Uei que l’encontram entà parlar de l’Universitat Occitana d’Estiu de La Guépia. CLAUDE SICRE 6 • Fotomatòn 7 • Novèlas 9 • Ranvers dau lemosin 15 • D'escart e de talvera 30 • Clic & Scroll 16 • De l'estèir estant 31 • Barrutlatges 11 • Critica Literària 20 • Dorsièr 13 • Per la veirina entredubèrta RESCONTRE 28 • Rescontre 18 • Rescontre 12 • Lo Scopitòne 28 14 • Un libre • L'occitan blos 10 • Musica A. Sans e P. Cortial PAGINA PAGINA Somari J.F. Tisnèr - Lenga e biodiversitat - Lenga, GdRA - Entrevista : Josiana Ubaud 26 • 3QA Alain Beurrier Claude Sicre La Santa Bauma 32 • Tresaur en lum 34 • Tòca Maneta 35 • TV 36 • Edicions 37 • Agenda �Quin presentarés la toa activitat ? Que soi acompanhator en montanha. Qu’ei un mestièr joen, d’un quarantenat d’annadas pas mei. Que hèi descobrir la montanha, d’un anar generalista, en har lo contact enter l’environament aqueth e un public de tot atge. Segon la sason, qu’ac hèm dab raquetas de nèu, o a pè, o dab asos. Qu’ensajam de botar en contact lo monde dab la fauna e la flòra. Adara, qu’èi hornit lo conte au men tribalh d’acompanhator. Perqué as avut enveja a un moment dat d’ajustar los contes ? Que’m soi hèit gahar peu Sèrgi Mauhorat, lo contaire. Que comencèi de tribalhar en 2002, e que soi estat diplomat en 2004. Qu’encontrèi l’associacion Petits Pas, qui tribalha dab asos. Que volèvam apitar randoneas dab asos e seradas contes. Que contactèi au Sèrgi, tà har deu contaire sus aqueth projècte. Au moment de parlar sòus, qu’arrefusè d’estar pagat mes que’m disó : « que vieni, si ensajas lo conte ». E atau ! Que’m soi format en har. Mercés au Sèrgi, que’m soi avisat de quin integrar la lenga au conte. 6 – Lo Diari © François-Olivier CHABOT CONTAIRE PIRENENC DAVID BORDES Fotomatòn Quan as botat la lenca nosta, en la toa activitat ? Quin s’ei hèit ? Quan comencèi la mea activitat professionau, que la parlavi dejà. Tau mestièr, que s’ei hèit de faiçon evidenta, en exprimí’m e perpausar sortidas en occitan. A la debuta que m’an espiat tau com un extraterrèstre. Uei lo dia, qu’èi collègas qui parlan tanben, tau com l’aussalés Pèire Vidal. Que’ns servim de la lenga tot dia. Quan ei pausada com evidéncia, qu’endralha monde a l’endarrèr. Concretament suu terrenh, dab la toponimia, qu’as la lenga de pertot. Atau que podem explicar çò qu’ei la Pena Mieitadèra, per exemple. La « pena » purmèr, puish lo « miei »... De mei, que hèm palancas dab lo castilhan, quan e’s presenta. E pensas qu’as un ròtle a jogar de cap tà la biodiversitat ? Quiòc, que hè partida deu mestièr, de sensibilizar a l’ecologia. Que’m guardi d’estar tròp militant. La grana question qui cad tot còp qu’ei « E l’ors ? Qué’n pensatz ? E lo lop ?... » Que responi sovent e i a la vision globau qui ditz de òc, la grana fauna que’n cau. Mes que i a la realitat sociau suu terrenh, deu monde pastorau. N’ei pas tot blanc o tot negre. Qu’avem d’integrar en las reflexions, la relacion enter Òmi e Animau peu mitan particular de la montanha. Saps, qu’ei un monde d’adaptacion, un environament qui pòt estar dur e ostil. Tot çò qui viu en montanha qu’a botat au punt ua estrategia tà subervíver, en desvolopar sistèmas tà ajudà’s los uns e los auts. Qu’ei ginhèc de har compréner aquò au monde. Après aver observat los sarris a la longa vista, que’n sorteishen esmiraglats. L’espiar que cambia. En parlar de biodiversitat, que m’agrada hèra la frasa deu David Grosclaude, qui ditz qu’avem d’un costat lo recauhament climatic e de l’aute costat l’en·hrediment culturau. La montanha, las Pirenas que son tanben lo monde que i damoran. Que ja l’organizacion sociau, l’agricultura, las lengas, las cantas... A còps, que’us disen embarrats, lo monde de las vaths. Nani. Que i a foncionaments especifics, qu’avem d’ac enténer, tau com la lenga. Caroline Dufau �Novèlas N en ASO S E mnh ! a D h I c B u es VER s asn a de loca o l PRO s t , to itan briau rariá occ a stra ’ d ib es ns nò va de L i m d a l h u A ha trec au, e a l’es a, nos pun m de pi a r t e ’ u Na nas s qu diese i temp rua Viena s o a l u i q ça u 26 pue a qua d’aura en pus Dem otica dau inar. s a re s nm tz pita b her nos ei e rua, no s trobare veu quad d e o c r r s n t pue hamnha ut, v’au dins un a c , Sens tres pus n occitana á e i . r m e a ibr de rav . vela L rnar mai b la no ai clar e ariá.. tre de to ut r b i l m erme ’una deug un beu, ai qu nos vai p u’aviam ’endrech ion m c l ac au sq òc Un p noveu lu s activitat de far de program ticas. e a a u l n t a e ’ r a is a aç ‘Qu lopar de de pl á emb tot lturalas e a e t v u s cu de r fa ari a libr dona cions aban ai qu’un d’anima a m pauc a e segud a: xeuil d ngier rianne Ti a sarra r p la Ma NIR A VE 3 oras de ra coma Alix A T u A a d D 44 i ric a 32 06 s e ma a la grav arelas d’É d 5 5 9 5 • -0 òtge cion Aqu itana 7000 Lim org c c Inicia Mòstra : o a. ,8 riá h: Libra na Nauta a-occitan i e • Jun i r ua V libra 42 r . www Lo Diari – 7 �Campanha de Partatge Cultural Al còr de l’arc nòrd-mediterranèu, l’espaci occitano-catalan : un extraordinari territòri de diversitat culturala Venètz ambaissador de cultura Descobrissètz / Partejatz / Participatz Caireforc millenari dels escambis e de las civilizacions, l’espaci occitano-catalan constituís del Piemont Italian al País Valencian lo còr de l’arc nòrd-mediterranèu. A l’escasença del segond Forum cultural euroregional, lo CIRDÒC granda bibliotèca de la lenga e de la cultura occitanas e sos partenaris convidan totes los actors, creators, passionats estacats a la promocion de las culturas popularas e del patrimòni viu d’Occitània e de Catalonha a partejar e faire descobrir al mai grand nombre l’extraordinària riquesa d’aqueste formidable espaci de diversitat culturala al caireforc d’Euròpa e de la Mediterranèa. Fasètz conéisser l’iniciativa a l’entorn de vos, e testimoniatz de las vòstras accions per la promocion de las culturas popularas e del patrimòni viu de vòstre territòri per tal de figurar dins lo repertòri e recebre lo vòstre lòt Ambaissadors / Ambaissadoras de cultura. • • • redigissètz un pichòt tèxte de presentacion de vòstra organizacion e de las vòstras accions en favor de las culturas popularas e del patrimòni viu de vòstre territòri acompanhat de fòtos o vidèos. mandatz lo a culturavivabco@cirdoc.fr o postatz dirèctament sus las vòstras paginas Facebook o Twitter amb lo tag @CulturaVivaBCO trobatz e escambiatz amb los ambaissadors e ambaissadoras de CulturaViva en Balearas, Catalonha, Occitània sus www.tumblr.com/blog/culturavivabco e los 18 e 19 de mai al moment del Forum euroregional Culturas Popularas en dialòg al Pont de Gard. �© Ranvers dau Lemosin Q ui nn Do m br ow sk i s d n a r Los G Ieu sei gran fagotier d’Ussèl e la terror dei bòsc brauda demòri ei barri de Massél… ’Quò fai tot juste cent trenta quatre ans d’aquò que lo Françoàs Grabié, chansonier d’Ussel, celebrava dins una de sas chansons Lo grand Fagotier d’Ussèl, personatge meitat legendari, paubre tròç que lo monde cranhavon quauque pauc, « passat mestre en marauda » qu’èra pas. Un fagotier… Beleu que los pus jòunes legidors ’quò i dirá pas ren, entanben disam-li que los fagotiers ’quo èra d’òmes qu’anavon ’massar de brostas, de bròchas, de branchas peus bòscs daus autres e ne’n fasián de fagòts per los anar vendre aus forniers, pestors e autres mondes que fornelavon per las vilas. En francés, « fagot », nos dit Le Petit Robert, ven del provençal, enadonc tant val coma « fais ». E be ! Aquí pas que’n plena espòca jupiteriana los fagotiers son tornats ! Peus bòscs de la Corrèsa tota, aqueste còp… En fin peus bòscs non pas, mas a la riba de las rotas d’aura en lai. E bròs, randaus, ajas, bruaus e autres plais an mal temps, cresetz-zo ! E mai que mai, ailas-ieu, las aubres, beus o petits, venerables o gorlós, chassanhs o drulhiers, telhs, faus, fraisses e autres tremols, los chal recurar per laissar passar, ajucada peus pontiers del telefòne, la « fibra optica ». Alaidonc que quasi de pertot alhors, lo monde rebondon aquestes fiaus fragiles coma tot, per l’amòr de pas aver a i tornar d’una brava esgada. 1 - La version originala es : Anuei pode mourir countin, / garde moun atchou per relico, / l’efan a de po sous la din / car nostro bonno républico / a gut boun’inspiracieu, / d’i beilar de l’instrucieu, / per ganhar soun po, / n’iro pu ei bo, / paisans e tchi… / auroun respi ! in François Grabié, Poésies patoises, Ussel, Musée du Pays d’Ussel, 1984, pp. 30 a 35. Fag otie rs En mai d’aquò, se-disent que l’aubrum lemosin, quante las ponchas de sas branchas goton pel quitran, ’quò fai perir la chauçada pauc per pauc… Vesetz be, desjà qu’aviam los « terroristas » d’a Tarnac per esbolhar las vias del chamin de ferre, aura la destruccion sorniauda de las charrieras… Enadonc un còp la circulara reçauguda del Conselh Departementau i disent de far çò que chaliá per pus entraupar l’avançada fulguranta del progres, mai d’un proprietari chausiguet, pusleu que de recurar sos aubres o de pagar per io far, de los destrenger carrament, de los copar ras terra, e coma aquò de jamai pus aver a lai tornar. Chaliá se lai esperar, mas chal creire que los que fagueron las letras avián pas l’esperança conhada al mesma endrech… Enadonc, badadau ! Centenas, milherats d’aubres los quatre ferres per l’aire, e rai que siguesson estats centenaris o mai d’un còp centenaris. E los que son pas estats copats, ’quo es pas gaire mielhs, que vos aprometi que son pas recurats, mas quasi tots esmarnats, talament tant que mai d’un será leu poirit. E per ne’n ’chabar, al mins un òme que s’es tuat en far aquel pretzfach, sens parlar – mas se’n parla pas tròp – daus nafrats o beleu daus endechats… E un paisatge, vos disi pas… De rotas nudas sur de belas lonjors, pus mas adornadas de tronchas en d-aquel país se-disent « país verd », de plantacions desgarnidas de las linhas daus aubres de davant, los mai enrasigats e que tenián l’ensemble. Gara aus autres ! Quante i aurá, coma tots los ans, quauque espofe de vent de mudada, ren pus los retendrá pas de s’anar ajaçar sus la « fibra ». Per çò que n’es de la longevitat del quitran, i a pas deguna pròba que que ’quò i faguèssa mai qu’un pejat sus un banchon. E mai coma a ben d’endrechs los aubres tenián los termes, dins quauquas annadas d’aquí lo país a pas ’chabat de s’espanlar per las rotas… Los temps an be mudat, brave monde : si a la fin del segle XIX, lo Grand Fagotier se fasiá segre a còps de peira peus pacans en d’a qu’un panava las brostas per noirir sos enfants, los del jorn d’anuech an l’eschina mai larja. ’Quò petona, ’quò braulha, ’quò peticiona, ’quò reuniona, mas pas question de tornar en arrier an dich los Grands Fagotiers d’a Tula, la fibra passará, l’aubrum pissará pus pel quitran e lo monde abajarán. E beleu que sus lor peira de cròsa, voldrán epitafa que (de lonh totparier) semblèssa la del Grand Fagotier d’Ussèl : Anuech pòdi morir content, gardi ma fibra per relica, las tronçonuerzas an de pan jos la dent car nòstra vielha republica a ’gut bona inspiracion, de lor balhar poder sens limitacion, per ganhar lor pan, anirán pus ei bòsc, tant que peus randaus estarán faus e beçaus1! Joan-Peire Lacomba Lo Diari – 9 �Musica Alidé Sans e Paulin Cortial VIATGE PÒP A CÒR UBÈRT “Torni a caminar un viatge mes...”, las permèras paraulas deu disc aqueste. E quin viatge ! Tres ans après la sortida deu son permèr album Eth paradís ei en tu e ua pièla de concèrts per Occitània, Catalonha, País Valencian e la quita vila de New York, la musicaira aranesa Alidé Sans que torna dab Henerècla. L’opús qu’inaugura la creacion deu label Hètaman, en tot enregistrar (enfin) la soa collaboracion dab lo musicaire avaironés Paulin Cortial. Lo viatge pòp qui s’obreish per la breca aquesta, que potza en l’energia de l’empont, generosa e a còr ubèrt. Cantaira, multi-instrumentista, autora, compositora, juntada preu Paulin Cortial guitarrista e fina aurelha adobaira, l’Alidé Sans qu’alinda lo son cant encarnat e cargat d’emocions, tostemps prestit de ròck, soul e reggae. Preus nau tròç aquestes, que tornam trobar las soas inspiracions gessidas deu paisatge e de l’amna pirenencs, qui an hèit créisher lo son espiar esmiraglat e revoltat. Qu’i bota deu son monde, deu son país, e que’s hèn enténer. L’occitan de la vath d’Aran qu’ei la soa lenga de tot dia, de l’intima, de l’amistat, de la revolucion. Que ns’ac liura en ua pòp doça aus ritmes plan sentits. Lo son produsit qui sap botar en valor la soa expressivitat. Totun que daisha quauquas finèstras epuradas, tau com la cançon Sense votz enregistrada en ua presa sus bandas analogicas, on tornam au duò vutz e guitarra. Per la cançon Eth Riu botada en davant per un permèr vidèoclip disponibla sus la tela, que reconeishem henerècla aqueras inspiracions de natura, la de l’arriu qui’s passeja tau com la vita e s’encamina dab hidança. Qu’èm gahats peu groove solide de Bona umor e de Vèspe d’òli d’oliva, on ací particularament, la votz cauta de l’Alidé revela un tèxte qui celèbra la sabor e la poesia deu moment present. Era revolucion de Conchita qu’ei lo conte faceciós deu disc, on ua hembla avia la conquista deus aròus deus capulats politics. Entiò l’independéncia ? Shens transicion, l’intimista As vist ? qu’avoa ua fragilitat suu ton de la confidéncia amorosa, e desplega un dialògue enter vutz vulnerabla e vriulons esmavents. Ua interprèta vertadèra, que v’ac disi. Enregistrat au mes de genèr de 2018 a Germ per Johann Berger (I/O Records), Henerècla qu’ei portat peu label Hètaman, un nom qui soa artisanau e independent. Com ac comenta l’Alidé Sans : « Creiguem fòrtament en empoderament der’artista respècte dera sua òbra. De moment eth nòste disc ei eth prumèr trabalh discografic de Hètaman, mès era idea ei poder produsir d’auti artistes en un futur trabalhs discografics d’auti artistes. » Disponibla en avant-permèra en vath d’Aran lo 31 de març a Salardú, lo disc que sortí lo 6 d’abriu, en presentacion oficiau a Barcelona au hestau Barnasants. Tà seguir l’actualitat d’Alidé Sans e Paulin Cortial, rendètzvos suu site alidesans.com o en çò de l’agéncia de desvolopament artistic Sirventés : sirventes.com Caroline Dufau Henerècla Alidé Sans, Paulin Cortial Enregistrat per J. Berger (I/O Records) Mesclat per M. Chaumet (MC Studio) Masterizat per Y. Roussel 10 – Lo Diari �L’Eternitat Critica Literària estraviada Joan Ives Casanòva Son quatre nòvas que nos fan viatjar entre Irlanda, Corsega, Nauta Provença e Londres que nos liura aquí Joan Ives Casanòva. Un libre de mai per un autor que saupèt fargar una òbra rica e exigenta tant en pròsa coma en poesia. que nos es necita, nosautrei pòble ignorat e trissat per lo pes dei sègles, e es per aquò que li acordam un sens primièr : parlar, dire, reculhir e saber donar, inventar fòra de çò necessari tant dins nòstra lenga coma dins aquela de nòstrei mèstres » (pagina 8). I dintram en seguissent un òme qu’atravèrsa una torbièra, en riba dau lauç de Lough Mallard , dins l’Irlanda trebolada e violenta de la debuta dau sègle vint. Coma o precisa la postfaci, James Joyce (irlandés justament) e sos Dubliners es pas luènh. Lei personatges de Joan Ives Casanòva fan l’experiéncia dirècta de l’acabament, de la dissolucion. Siam dins una escritura dau destacament. Mai, d’un autre latz, es dins la perdicion que l’òm fa enfin partida dau grand « tot » coma aqueu militant irlandés que morís sagatat per lei black and tans1 o coma aquela femna que se retròba mesclada a la pluèia dins la furor d’un auristre en montanha (segonda nòva). Aquela decomposicion de l’espaci e de la vida (a l’imatge de la torbièra irlandesa, luèc de transformacion de la matèria coma de conservacion d’elements ancians) es tanben recomposicion e transmutacion mercés a l’escritura e au trabalh sus la lenga. La question de l’escritura es au còr d’aquelei tèxtes ont apareisson de grands noms de pluma coma George Moore o Virginia Woolf (darrièra nòva). L’estacament a la lenga d’òc, sa transmission dificila, son bensai en rèire fons d’una evocacion de la lucha per lo Gaelic : « la lenga, tala una fuocada ardenta, fa de la paraula deis òmes una arma Quand quitam lei paisatges umides d’oltra-Marga es per seguir un enterrament en Corsega, dins un vilatge ont se perseguís la tradicion anciana e enebida d’ensebelir lei mòrts dins una tomba collectiva dins la quita glèisa : l’arca. Lei gendarmas, en arribant, podràn ren faire que lo cortègi funerari es acompanhat per d’òmes armats, lo fusiu en bricòla. « Una istòria vertadièra » segon lei dires de l’autor que nos fa passar deis isclas britanicas au monde mediterranean dins una pròsa poderosa e clara. Fau pas veire de negror dins aquelei racòntes de « la fin » que son puslèu de viatges quasi mistics onte se desplega una poetica de l’entre-dos : disparicion e començança... La fugida dau temps, tematica pro comuna en literatura, pren aquí una color ben singulara e la fòrma resquichada e fraccionada dei nòvas se marida ambé la vision d’un monde esbrigalhat. Barram lo libre ambé l’enveja d’anar legir leis autors evocats, d’anar veire lei luècs qu’inspirèron Joan-Ives Casanòva. La primièra nòva, per exemple, nos evòca leis imatges sensibles d’un Ken Loach e comprenèm, alòrs, que l’escritura tèis de liames sens fin que nos permeton de gardar un pauc de presa sus lo monde que nos enròda. Silvan Chabaud L'Eternitat estraviada (L'Éternité égarée) Joan Ives Casanòva Edicion l’aucèu libre, 2017 148 p. / 10 x 17.5 13.00 € 1 - Milícia compausada d’ancians militaris angleses (de la primièra guèrra mondiala) que fuguèron emplegats per luchar contra leis independentistas de l’IRA. Lo Diari – 11 �Lo Scopitòne 41AU HESTEYADE DÉ BIGORRE A L’ÒRA DE LA NOSTA BIGORDANITAT Eths tanben, ne son pas a la mòda a Ibòs. L’associacion Eths Plantagulhas qu’i organisa ua hèsta cada an, dempuish 1977, dab la tòca d’amassar la tribu bigordana a l’entorn de la cultura nosta. Las coralas de Bigòrra que s’amassan entà cantar-i. Contaires que pujan sus l’empont, espadèlas au pè, au bèth miei d’un chapitèu de qui resista a la ploja e au vent. A la Hesteyade d’Ibòs, n’i a pas artista en promocion, taulèr de venta, « lobbying » culturau on lo mes competitiu i serà recompensat. A Ibòs, qu’i vam tau plaser de’ns véger : los de Bigòrra, d’Occitania, e au delà s’at cau. N’èm pas racistas, e que se’n manca. Aquera annada enqüera, que tornèi dab las caucetas chopas d’aiga, un drin embriagat per las paraulas e lo vin blanc de qui arrapa, hart d’aver minjat tortèras com un porcèt, mes l’essenciau que serà aquiu : que ns’amassèm e que partatgèi un moment de vita dab la mia tribu, sense desbrembar los de qui an hèit d’aquera hèsta un moment de vita. Pas un moment de consomacion. Ibòs, que’t vòi díser merci. Contunha d’existir, e de ns’amassar : qu’ès lo noste arrelòtge biologic e culturau, au còr d’ua Bigòrra plan macada au nivèu economic e sociau. Silvan Carrère Sit(e) : hesteyadedebigorre.fr Que podetz arretrobar las cronicas de Silvan Carrère sus Ràdio País : radiopais.fr 12 – Lo Diari au Conéisher l’òra en Bigòrra que’m minja pas mau de temps. Non sèi pas quin hèn los ciutadans deu monde entà viatjar tant viste en l’espaci deu temps. Que’m senteishi drin endarrerat tà díser la vertat. Qu’èi paur. Que m’arrèsti dongas : descalatge orari. Lo Meridian de Greenwich que trenca la comuna d’Ibòs, en Bigòrra. Cambiament de planeta. o 41 Qu’ei mes a la mòda d’estar un ciutadan deu monde : atau, la mòda que dança a nhica nhacas sus la melodia globalisada d’un Manu Chao eslavassat. Tot aquò que soa faus : qué òra « son mi corazón... » dempuish lo temps e dab las toas 26 cartas de crédit, que t’aurés podut crompar ua montra, gran carcan ! eyade dé t s Bi He g N’ei pas a la mòda de préner plaser d’amassar-nse entre nosautis : ena boca de quauques occitanistas avisats, aquò que s’apèra l’arreplec identitari e que seré (tostemps segond eths) un acte comunautarista. e r r �Per la veirina entredubèrta Nidus Haereticorum Conéisser e saber parlar de l’eretgia catara, aquò fa partida de la panoplia de l’occitanista letrat acomplit. Pasmens, los obratges que ne parlan en occitan son pas tant espesses qu’aquò, un pauc coma se caliá far conéisser aquela injustícia de l’istòria dins las lengas estrangièras per tal de restablir la vertat amb una tactica pedagogica. Las bendas dessenhadas que tractan d’aquel subjècte son encara mai raras, ja que son raras tot simplament ! I aviá ben Aymeric et les cathares, Aymeric à Montségur mas lo títol o indica plan : son en francés emai se tròban ara dins la categoria de las ocasions un pauc usadas de tant aguèron de succès. Nidus Haereticorum seriá doncas una pèça unenca ? Mas legir un libre suls catars, es un pauc coma gaitar Titanic o Rogue One : Sabèm tre la debuta que s’acabarà mal. Desapareisson totes a la fin e lo poder dominant de Roma o de la corona trionfa. Lo tot es de saber coma van viure lor agonia e de quin biais se faràn agantar, tant val dire que se cal armar de coratge abans de legir. Mas la mesa en imatges a l’avantatge de suggerir rapidament lo biais de viure dels bons òmes. De mai, Nidus Haereticorum mòstra que l’eretgia catara es plan un fenomèn occitan al sens larg, pas simplament concentrat entre Aude e Arièja. Aquí se passa en Itàlia, tèrra d’exili de faidits e de salvagarda dels cançonièrs de trobadors. A tanben lo meriti plan presat de pas opausar los paures catars contra lo monde de glèisa irremediablament torcionaris e marrits. Pas de vision maniquèa per parlar d’una religion que, ela, se disiá maniquèa a còps. Lo personatge de l’inquisitor es un òme sorne qu’a de dobtes. Refusa la tortura per la bona rason que cadun i podriá avoar que que siá e s’estima mai de convertir que non pas de tuar… Un punt de vista novèl doncas e un apòrt documentari interessant tanben. S’i apren dins lo paratèxte un saber pro concentrat que nos esclaira tant coma la bd. Pas de super-eròis, nimai de vaissèls espacials, una fin qu’es de preveire, de dessenhs realistas dels òmes de la cara amagrida e un dorsièr documentari presentat dins tres lengas : avèm plan aquí una bd pedagogica. Un bon utís per tornar soscar lo biais d’ensenhar aquela part tragica de l’istòria occitana. Mas ont trobar lo plaser de legir un obratge pedagogic, diretz ? Primièr per l’aspècte divertissent de la benda dessenhada, per sa capacitat a transcriure un univèrs en gaire de mots. Nos estalviam las descripcions balzacianas e aquò a pas de prètz. Mas presentar lo punt de vista de l’inquisitor, òme el tanben, emai òme de Glèisa permet de melhor comprene lo debanament de l’Istòria, de pas simplament opausar los braves contra los marrits omnipotents e intocables. Aqueles « marrits » venon palpables doncas mai abordables. Son pas mai la cachavièlha enemiga, los vaquí ara un pauc mai domèrgues. Èra pas un prètzfait aisit, mas nos remanda a un autre punt de vista d’inquisitor, mai crudèl e amb mens de dobtanças mas autanplan documentari : lo Manual de l’inquisitor e lo Libre de las senténcias de Bernard Gui (un lemosin !) del temps qu’èra inquisitor de Tolosa entre 1308 e 1323. Ah, ne caldrà far una cronica, un jorn perque val una curiositat de cabinet… Lo plaser de legir aquel obratge ven tanben de la reflexion endralhada amb un polit anagrama. Avètz remarcat qu’Amor èra l’anagrama de Roma ? Tanben la « Glèisa d’Amor », autre nom dels catars, ven en oposicion a la « Glèisa de Roma ». Aquel simple nom evòca l’extraordinària libertat dont gausissián los bons òmes : pas d’embarrament de las celebracions dins un luòc de culte particulièr, pas de volontat expansionista nimai proselita de lor pensada, la possibilitat per cadun de s’enauçar al gra mai naut de lor espiritualitat tanplan òme coma femna : aquí de que reconciliar un quite maucresent. Cecila Chapduelh Nidus Haereticorum Scenari de Stefano Quaglia Dessenhs de Silvano Beltrano Edicion Chambra d’òc, 2014 12.00 € www.chambradoc.it Lo Diari – 13 �Un libre Arbres d'en çò nòstre Perqué los grifols an las fuèlhas brilhantas e ponchudas ? Quines son los diferents usatges del fraisse e del sambuc ? E d’ont venon aqueles agulhons corbats cap al sòl de l’agalencièr ? Puèi, perqué las fulhòtas del tremol quitan pas de bolegar ? Iveta Balard nos balha sas pròprias responsas, entre realitat e sòmi. Aital, d’unes dison que son los plors de las cinc filhas del dieu del solelh Eliòs, cambiadas en tremol aprèp la mòrt de lor fraire,e inconsolablas, que fan bolegar las fuèlhas d’aquel arbre. D’autres un pauc mai racionals, los botanistas, explican que la fuèlha del pibol a una coa longa, aplatida, e penjada, en equilibri, freula, sul limbe, que quita doncas pas de tremolar. Çaquelà, la vesina de la mameta, la Frasia, nos conta una version mai plasenta : una nuèch, pel campèstre, per se desliurar dels farfadets valents de la bruèissa, la femna lor comandèt d’anar bolegar doçament las fuèlhas de cada tremol, per que se lève un ventolin agradiu als òmes e als animals... Dins Arbres d’en çò nòstre, l’autora nos mena en passejada demest los arbres del Causse avaironés, del fau al tremol, en passant per l’avelanièr, lo cornièr, lo grifol, lo sambuc, lo drulhièr, lo fraisse e lo cerièis. Un biais agradiu de descobrir, o tornar descobrir, los arbres, majestuoses, que nos acompanhan tota la nòstra vida, mesclant a l’encòp las fotòs e los racontes, las legendas e los sovenirs, lo francés o l’occitan, e las sciéncias e la magia. Arbres d’en çò nòstre (Entre sciéncias e racontes) Iveta Balard Grelh Roergàs, 2017 Lenga occitan-français 95 p. / 12.00€ Emilie Bosc L’agonia L'occitan blos Dins una autra cronica expliqui que lo meteis etime grèc symphonía (ambe la vocala o longa) abotís a la sansònha coma fòrma populara e a la sinfonia coma fòrma sabenta. Apelam aquò de doblets. Las fòrmas popularas son, sovent, plan diferenas d’una lenga a l’autra, mentre que las fòrmas sabentas se sémblan fòrça de Lisbona a Bucarèst, en passant per Tolosa e Barcelona. L’abotiment sabent del grèc agonía, ambe una o longa dins la sillaba go e ambe l’accent tonic sus la sillaba ni, abotís en occitan al mot sabent agonia qu’es passat tanben dins totas las autras lengas neolatinas ambe la meteissa accentuacion : italian l’agonìa, catalan l’agonia, castelhan la agonía, portugués a agonia. Mai d’un lexicografe occitan e mai d’un autor pòrtan aquel mot ambe aquela fòrma : • Son agonia durèt cinc jorns. (Juli Cubainas, Contes, 1976, p. 23.) • agonia (Cantalausa, Diccionari, 2003, p. 59.) • agonia (Narioo-Grosclaude-Guilhemjoan, Dictionnaire français - occitan (gascon) AK, 2003, p. 65.) • Los disciples èran incapables de velhar pendent l’agonia de Jèsus. (Joan Larzac, Bíblia, 2016, p. 20.) 14 – Lo Diari Cap de dobte non es possible : agonia es un mot occitan irreprochable. Mas, los mots d’origina grèca en -ia, de formacion sabenta o semi-sabenta, preséntan sovent de divergéncias d’accentuacion dins las lengas neolatinas. Se sap qu’avèm totjorn interès a agachar cossí las lengas sòrres de l’occitan (l’italian, lo catalan, lo castelhan, lo portugués) adàptan los mots de formacion sabenta. Avèm, per exemple, en italian l’accadèmia, la democrazìa, la farmacìa ; en portugués a academia, a democracia, a farmácia; en castelhan la academia, la democracia, la farmacia. La diversitat de tractament es evidenta e nos daissa una granda libertat. Dins un occitan corrècte, podèm dire l’academia (coma en portugués) , la democracia (coma en italian e portugués) e la farmacia (coma en italian). En catalan aqueles tres mots an la fòrma acadèmia, democràcia, farmàcia ambe la meteissa accentuacion qu’en castelhan. En lenga nòstra, pel mot l’agonia, avèm las doás fòrmas l’agonia, fòrma internacionala, e l’agònia , fòrma atestada en Provença. Dins sa grafia, Mistral escriu l’agounìo e l’agòni. (Escriu l’agòni coma la bèsti, la gràci.) Aquela fòrma agònia, es bona. Mas, es pas la sola bona. En occitan estandard, es pus rasonable de « parlar coma tot lo mond dins la familha de las lengas neolatinas » e de dire l’agonia, sola fòrma coneguda dins mai d’un parlar. Jacme Taupiac �ERA D'escart e de talvera HEDA QUE S’EI PERDUDA ? Solide ! En òbra famusa de Camelat, que’s vòu ara pagèra dera Mirèlha de Mistral, era dauneta, Belina, reina d’aqueras montanhas, que vié « mair », coma ac ditz eth titre deth cant III ena edicion de l’IEO de 1962, mes Camelat, eth, qu’avia escrivut « La hede », e que sinhalè aquera traïson quan furèm amassadi en colloque a Arrens enà fèr omatge ath gran escrivan deth lòc. Era causa n’ei pas sense importància se l’òm cèrca a compréner era fin causida peth poète, era mort de Belina. Ua heda, qu’ei ua femèla qu’a dat eth jorn a un petit o ua petita, ua anhèra qu’a anherat ; ua vaca qu’a vederat, ua craba qu’a pitoat, e doncas quan eth Camelat balha aqueth nom a nostra Belina, aqueth titre ath cant III enlòc de « mair », qu’ei clar, que vòu nomar era « bèstia » ena femna, era crabòta que va èster « sacrificada », coma ena Ifigenia, era famusa tragedia grèca ! Qu’ei domatge qu’eths de l’IEO ajan, dab bona intencion, fèt aquera substitucion, que passa ath costat deth sens volut peth poète. Camelat qu’avia acceptat d’èster publicat en grafia « normalisada » IEO, mes a condicion de fèr en mèma temps ua edicion ena sièva grafia, que no fuc cap fèta. « A fortiori » que’m sembla en respectant eth sièu tèxte, que ditz « heda » e non pas « mair » : aquò n’ei pas ua question de grafia, mes de lexic, de sens. Belina n’ei cap victima d’un drama sociau, d’ua oposicion entre eras duas familhas era de Jacolet e era sièva, que se’n manca, qu’èm plan luenh d’aquò : que se n’entenen eras duas familhas d’aquera comunautat de montanha ! Era mort dera dauneta tant beròia, tant aimanta, tant urosa d’esposar eth qu’aima, e d’aver mainada d’eth, n’a cap d’auta explicacion, qu’un còp de freg, ua maishanta gripa, ça diseriam, a mens qu’agem a léiger dab d’autes uelhs aqueri verses on Marie, era mair de Belina, ditz : « En dan, se ditz, la poupe nude un redou que l’a prenude ». (« C’est en donnant à l’enfant son sein nu / qu’elle fut prise par le froid », trad . De Cardalhac). Que vos renvii ath mièu article en Reclams, fauta de plaça ací, on balhi d’autas citacions deth tèxte, enà gausar era interpretacion deth « sacrifici de Belina » coma s’èram en ua tragedia encòp crestiana e pagana. Tota èra absurditat e encòp tot eth « sens » dera mort, qu’ei sentit e dit en aqueth poème epico-tragic de Miquèu de Camelat. Miquèu Pujòl Lo Diari – 15 �De l'estèir estant LES ESPRITS DE GARONNE Tolosa, 1941 Andriu Berry Ne’n damòra quasi pas una quita tralha. Dus articles de Gui Latry e Miquèu Wiedemann pareishuts en 1997 dens la revista universitària Garona, de Bordèu. De las edicions de las annadas 40, de mau trobar. Aquesta gèsta campèstra (geste champêtre) meritava totun mei que l’oblit. Vertadèir imne a la ribèira de Garona e au folclòre occitan, aquestas Georgicas de Bordalés unissen end’un tèxte d’una originalitat briga desmentida per las annadas, poesia populara e sabenta, literatura classica e folclorica. Sa parucion en çò de la maison d’edicion de Renat Julliard, personalitat dau monde editoriau das annadas 40 coneishuda per son collaboracionisme, n’a probable pas ajudat a la visibilitat de l’òbra. Andriu Berry (1902-1986) es neishut a Bordèu. Hilh d’un quadre de la Companhia Transatlantica, Andriu Berry hèi sos estudis aus licèus parisians Rollin puei Condorcet. Licenciant en anglés, ven ensenhaire a París, on damorarà quasi tota sa vida. Ahuegat de literatura occitana, publica entr’autes una Antologia de la poesia occitana. Passa lo doctorat damb una tèsi colossala sus Pèir de Garròs, que ne serà editada qu’en partida en 1998 per Gui Latry e Felip Gardy. Ne ‘trapant briga de pòste a l’universitat, Berry acaba sa vida dens lo vilatge d’on sa familha èra originària en Bordalés, Quinsac, au sud de Bordèu. 16 – Lo Diari Berry, catolic, pròche dau gallicanisme, ne presenta pas d’orientacion politica particulara. Sa preséncia capvath los contributors de l’ Action Française au bòrd de Pèir Gaxotte, Robèrt Brasillach, Pèir Varillon o Lucian Rebatet, lo prèmi literari Sully-Olivier-de-Serres, instaurat en 1942 pr’au regime de Vichei per recompensar la literatura « paisana » exaltant las valors de la tèrra de Frància... Mès aquò ne harà briga empach a sa respectabilitat institucionala : lo neo-doctor ès Letras gaharà en 1955 lo Grand Prèmi de la vila de Bordèu e en 1957 lo Grand Prèmi de poesia de l’Academia francesa. Serà enterrat a Quinsac, lo vilatge d’origina de sa familha, dens un cavèu reserbat per la municipalitat. �Aquò’s entre 1929 e 1941 - annada de lur publicacion - qu’Andriu Berry compausa los Esprits de Garonne. Lo tèxte banha dens un onirisme - Gui Latry parla d’un « objèct literari a identificar » meilat de solidas referéncias literàrias apuei etnologicas. Lo país qu’es cantat, es la ribèira de Garona bordalesa, entre las comunas de Quinsac (on l’autor tenèva un ostau) e Cadaujac. La fòrma, es a Virgile solide que Berry la manleva, damb un referenciau permanent a las Georgicas de l’autor latin : òbras daus camps, societat paisana, realisme de las sasons, la « gèsta » ovidiana exalte aquí a l’un còp l’epopèia - a travèrs l’emplec dau decasillabe, lo « vèrs epi » - e lo fons folcloric gascon garonés, que Berry aima a ne’n soslinhar la dimension simbolica universala. Gui Latry met en lutz dens son article de 1997 la proximitat daus Esprits damb la Mirèio de Mistrau : castetat de la juenessa, fin tragica, quadre campèstre e sustot - coma dens la tragedia antica intervencion dau « panteon » pagan e gascon daus « esperits » que balhan lur nom a l’obratge, aquestas divinitats de Garona qu’incarnan, tau la Mòrt, tau l’erotisme de las aigas e de la tèrra que Mistrau incarnarà dens l’Anglòra dau Pouèmo dòu Rose, tau Garona personificat en son rei-diu totemic, Garon, traca de Poseidon fluviau. Berry, que vodrà en 1959 fondar una Academia Occitana (idèia sosmesa a Robèrt Lafont e Bernat Manciet) n’estuja pas son influéncia mistralenca : una de sas partidas s’apera La nuit de la SainteEstelle. L’estructura dau poèma es identitica per los sèt cants - precedits d’un prològ e conclutz pr’un epilòg - de l’òbra : un cadun se compausa d’un preludi, que met en scèna e en intriga dus daus esperits, sheguit d’una pausa, que descriu l’accion umana, puei una « masca », scèna onirica dens laquau los eròis viven un episòdi susnaturau, puei una seconda pausa. temptativas d’existir quand eths, mèstes dau fluve e daus elements, simbolizan la puishença dau folclòra coma element estructurant de l’identitat collectiva - de l’etòs collectiu - dau puble d’aquesta tèrra. A la fin de l’istòria, tots los umans son mòrts. Damòra pas que Garona, e sos esperits, devath un pont-de-bordèu. Dens lo bas de Quinsac, vilatge cluncat sus una còsta que susplomba Garona, se vei encara anueit lo camin dit « de Joset et d’Anicet ». Mena a l’ancian bac de Garona, desafectat dempuei longtemps, que permetèva de passar de l’aute bòrd, a Cadaujac. Nicèta e Jausèp (prononciat Jouzèt en occitan de l’endreit) son los eròis de l’accion. Eth es passaire, era dòna de paisans, e s’aiman. Mès una gelosa, la lèda filha de l’aubergista de Quinsac, assaja de los separar en incitent Bortomiu, lèd mès fòrt ric paisan, a demandar aus parents de la dòna sa man. A la fin de tot, serà la Mòrt - Maracana o Maranca dens l’univèrs daus Esprits de Garonne qu’esperarà los aimadors. A costat de las peripecias, daus castiments e daus espers decebuts, los Esperits dau fluve - lo Drac, las Trèvas, la DamaVerda, La Blancanegra, lo Holet, lo Becut, lo Mandagòt - van e venen, interagissen damb los umans e, a la fin de tot, los hèsen anar au mauhar. Tau los dius dens la tragedia antica, an eths tanben lur vida, parallèla de la daus umans : son amorós, se traïssen, s’abandonan. Son manlevats per Berry au hons etnomogic locau garonés, apuei a tota la literatura d’òc(Pèir de Garròs, Jan-Francés Bladèr), e reduisen las accions e los desirs umans a de las derisòrias Berry, « gascon de bibliotèca » coma lo qualifiquèt Miquèu Wiedemann, ne parlava pas la lenga dau país on s’inscriu son òbra. Mès sa frequentacion de la campanha bordalesa tot lo long de son enfança e dinc a son vielhèir li permet de sarcir e de caunhir son recit de mòts e de tornaduras occitans, de tau sòrta que som daus uns còps quasi de cap ad un « francitan », de la semblaça un petit arcaïzanta (Berry reivava d’una lenga francesa reconciliada damb los idiòmes minoritaris, apuei damb sos pròpis arcaïsmes e localismes), que balha una incontestabla portada lingüistica occitana ad aqueth tèxte francés, prehondament ligat a la cultura occitana. Los Esprits de Garonne son totjamès en 2018 l’OVNI qu’èran en 1941, encara baucòp mei mèma, que la problematizacion centrala dau non-dualisme entre literatura de letraferits, sabenta e classica, e literatura populara, coma dau folclòre coma element estructuradís de la vida umana, ne’n hèi un obratge que merita que s’i arrestin. La Galipòta Lo Diari – 17 �Rescontre REVELAR UA NATURA SONÒRA JOAN-FRANCÉS TISNÈR © Bill Akwa Betote Originari de Salias, vilòta de l’oèst deu Biarn, lo Joan-Francés Tisnèr qu’ei un artista musicaire de Gasconha, engatjat en creacions en lenga nosta despuish mei d’un quarantenat d’annadas. Au briu de la soa discografia hornida, que’ns brembam de Canicula o de Subèr Albèrt, de la soa vutz tan singulara, d’experimentacions musicaus audaciosas. Que dançam enqüèra aus bals de Verd e Blu, e qu’atenem dab impaciéncia l’espectacle a viéner, qui mesclaré dança, canta, poesia, imatges o difusions sonòras. Tà 2018 que’ns prepara la creacion EBTè! enter dança tradicionau e musica electronica. En ligam dab la tematica d’aqueth numèro deu Diari, botem la lutz sus las soas creacions a partir d’elements de natura e de collectatges de las nostas realitats sonòras. Entaus lectors qui ne’t coneishen pas, quin e’t presentarés ? Que disi que soi compositor, autor, creator d’eveniments sonòrs. Que tribalhi sus çò qu’apèran uei lo patrimòni orau e immateriau, que disi meilèu la cultura populara. Que preni causas qui hèn lo noste environament globau culturau : sons de natura, d’eveniments sociaus, de campanas, deu factor qui passa, deus tractors, deus avions... Tot çò qui hè la cultura de tot dia. Qu’ei a l’encòp ua hont d’inspiracion, e ua mestior qui desvolopi com elements de creacion. Çò que m’interèssa qu’ei de saber d’on vieni, e d’on vienen lo monde dab qui’m tròbi, quin tot açò e m’a bastit, quin ac vivi uei, e quin ac poish balhar au monde de doman, dab las meas competéncias de creator sonòr. 18 – Lo Diari Qu’ès tanben musicaire cantaire, au demiei de grops e formacions. Quiòc, que soi un deus membres fondators deu grop Verd e Blu, creat en 1987. Que hèm musica a dançar de Gasconha, dab lo prètzhèit de har descobrir un repertòri desbrembat o passat de mòda. Dempuish 1996, que soi en lo grop vocau a capella Manufactures Verbales. Lo repertòri que va de Monteverdi, a Gesualdo, dinc a John Cage... e tanben hèra d’experimentacions e reaccions sus l’environament qui ns’arcuelh. Dempuish sèt o ueit ans, qu’ensajam de trobar ua armonia enter las culturas d’originas deus membres, a saber gascona, amazir deu Maròc, e d’India deu sud. Los espectacles de qui as apitats que mesclan mantuas inspiracions e mèdias d’expression. Que tribalhi a l’encòp sus la musica electroacostica e la direccion corau. Que soi tanben un practicant e adara especialista de la canta populara. Que declini aquò en espectacles tematics. Qu’èi tribalhat sus la cosina biarnesa, a partir d’un libe deu Simin Palai, tà l’espectacle 12 recèptas de J.A. Lespatlut. Qu’èi creat l’espectacle Quate e choés a partir d’un jòc de quilhas de nau. Qu’èi tribalhat tanben suu rugbi, en gavidar un atenta coregrafic d’un dançaire esportiu solò, mesclant dança contemporanèa improvisada, inspirada deus sauts biarnés e de la gestuau de l’arbitre. Puish espectacles suus transpòrts, suus mejans de viatjar, imaginaris o concrèts... �Qu’as per punt de partença de la creacion, mestior sonòra de la vita vitanta. Que t’emparas suus collectatges ancians, de danças, de cantas, de parlars, mes tanben enregistraments de l’environament de uei. Que son elements qui’m basteishen a jo, au truvèrs d’autas personas qui’s son bastidas dessús. Los collectatges que son un revelator de çò que i ei a l’entorn de nosauts e dab nosauts. Cada son qu’a la soa identitat. Que i aurà tostemps quauquarren tà’t díser qu’ès aquiu e pas aulhors. Que pòt estar la lenga, lo son, las frequéncias, lo horvari... La tonedera deu vesin qui va bronir d’ací quauquas jorns... Adara dab los aspirators o las tonederas silenciosas, lèu que diseram « la civilizacion de la tonedera » èra un fenomèn sociau de las annadas 1970 a 2020. Tot açò que marca. Aute exemple, los campanèrs de glèisas : qu’estructuran lo temps e muishan qu’èm de civilizacion crestiana. Mes aquera preséncia sonòra suber hòrta qu’ei integrada, coma si n’existiva pas. Qu’entenem a parlar de las autas religions qui s’afirman hèra los signes religiós. Mes qu’ac cau relativizar ! L’escota de paisatges sonòrs qu’ac permet. Dab sons de natura, que pòts descriptar la sason, lo temps qui hè... o mei ençà, muishar shens discors las consequéncias de la desforestacion o deu cambiament de climat sus la poblacion d’ausèths, suu noste environament, e sus nosauts. Parièr tà la lenga occitana : quan e’s parlava majoritàriament, arrés ne’s pausava pas la question de la soa despareishuda. Sovent, lo monde n’avèn pas la quita consciéncia d’aver aquesta lenga. Qu’ei important lo monde e sapin quin son bastits. Atau que saben, que son quauqu’un, e que pòden escambiar shens estar agressiu per ua afirmacion d’identitat de quauqu’un mei. Lo collectatge que permet de har tot aquò. Lo document etnologic que vad sociau e politic. Qu’as hèit d’un element naturau un personatge, en l’espectacle Sorrom Borrom. Que parli deu gave de Pau. E’ns pòts parlar d’aquera creacion ? Que soi partit deu poèma epica deu Sèrgi Javaloyés, suu gave de Pau. Çò qui m’interessava qu’èra lo cicle de la vita, representat per aqueth cicle naturau de l’aiga, de la nuble a la nèu, a l’aiga, a la shorrèra, a la mar... de tornar morir, vàder, víver, etc. Estar joen, puish mei suau, tà poder aver pro de fòrça tà anar dinc au cap deu son destin. Qu’ei tot açò qui m’a inspirat. Que soi partit deus sons de natura, sons deus mots, de la poesia deu Sèrgi. La lenga qu’ei un element de natura, puish qu’ei un ligam de comunicacion enter los umans. La mea composicion que’s basteish en foncion de la musicalitat de la lenga, de la prosodia de la paraula. Qu’èi volut la canta e sii com un recitatiu. Après, que i a tots los sons collectats qui ne son pas utilizats hèra. Qu’èi reconstituit la canta deu gave sus 192 km per tròç de 10 km. Quin soa a Gavarnia, a Naí, a Ortés, a Pèirahorada, au Bocau... Que m’a servit entà m’identificar ad aqueth personatge, lo gave. Que’m soi avisat de que mei as aiga, mei as silenci. Lo mei de mestior qui as, lo mei de silenci qui as. A despart de quan siis a la mar. Que l’èi tractat en remplaçar lo son deu gave peus mots, en tot estar hens lo son de l’aiga. En darrèras, qu’as tribalhat sus l’òbra etnografica deu Félix A r n a u d i n , d a b l ’e s p e c t a c l e Tralhaires . E son enqüèra los paisatges, la natura coma personatge, qui t’an inspirat ? Aquiu que i a auta causa : la dimension deu fantasme en l’òbra d’Arnaudin. La mea cultura occitana que m’estructura, estosse completament normau sociaument. N’ei pas lo cas, qu’ei lo men monde fantasmat, inventat, au quau e voi contribuir. Qu’ei tot un saunei, adobat de perspectivas de vita e d’aviéner. En aquò, Arnaudin que m’a inspirat peu hèit que pendent 60 ans, qu’a assajat de guardar o de tornar trobar causas qui èran deu son país, qui partivan o qui èran partidas. Per exemple, tà la canta, que collectava mes qu’èra sus la recèrca de çò de mei perfèit, çò de mei natre. Las fotografias, qui semblan espontanèas, que son reconstitucions : har viéner monde com figurants, trobar l’endret de natura ideau, tirar las teulas tà aver mei de lutz en ua maison, har pausar dètz personas on cadua e hè un gèste etnologic tà descríver lo tribalh... Plen de causas atau qui ne’s passavan pas jamei en la realitat. Tà eth, retocar fòtos, préner causas a dreta e a gaucha, las tornar botar amassas, qu’èra ua fòrma de creacion. Quan hèi musica electroacostica, que poish préner causas enregistradas en un camp de milhòc a Lahontan, au ras d’un arriu au Solòr, e que me’n hèi quauquarren dab un poèma de Bernard Manciet. Qu’i son ua coeréncia e ua evidéncia, qui n’an pas jamei existit. En açò, lo tribalh d’Arnaudin qu’ei exemplar, qu’ei ua hont d’inspiracion hòrta. Caroline Dufau Tralhaires, sur les pas de Félix Arnaudin Joan Francés Tisnèr Lo Diari – 19 �������3 Questions a... Alain Beurrier Castanha e Vinovèl Alain Beurrier es un dels fondators (amb Jean-Brice Vietri) del duò Castanha e Vinovèl que renovèla una musica occitana per dançar amb una eficacitat e una mestresa estonantas. A l’escasença dels 10 ans del grop e de la sortida de son darrièr disc, l’avèm rescontrat per charrar de balèti, de ròck e de Saragòssa. -1Alain Beurrier, a la basa, venètz del ròck puslèu que del trad, non ? Òc, se pòt dire que sèm de rockers. Ieu fasiái de bassa electrica, Jean-Brice de batariá a Londres. Montèrem un grop a Besièrs que se disiá Traction ailleurs, jogàvem dins los festenals rock’n roll de França tota e crosàvem, de còps, los bretons o los musicians trad occitans, mas èrem plan luènh d’aquel mond que trobàvem, a l’epòca, « ringards » coma se ditz en francés... Mai tard, comencèt l’aventura musicala de L’Art à Tatouille e es per aquel projècte que comencèri de descobrir los ritmes e las melodias diches « tradicionals ». Cercavi, a aquel moment, de musicas per acompanhar un espectacle de carrièra e m’interessèri a Canteloube. Foguèri espantat per l’envam del public e l’eficacitat d’aquelas musicas. 26 – Lo Diari -2- -3- E es d’aquela eficacitat naturala del 10 ans ja e un tresen disc, un pauc diferent d’alhors ? balèti que nasquèt Castanha e Vinovèl ? Òc, un disc novèl qu’explòra de sonoritats novèlas, verai. Aquò ven Dins L’Art à Tatouille fasèm puslèu d’un rescontre que faguèrem amb de creacion en s’inspirant un un grop aragonés de Saragossa : pauc de las musicas tradicionalas, Pasatrés. Los convidèrem sus al cap d’un moment s’impausèt aquel projècte, portèron sas naturalament l’idèa de reprene lo colors « ibericas » e d’instruments repertòri trad occitan. Amb JeanBrice nos botèrem a trabalhar totes coma la gralha o de percussions que se maridan plan amb nòstra dos, sens tròp chifrar. El a la vièla musica. Es tanben un album amb a ròda e ieu a l’acordeon. Lo duò de composicions e pas sonque foncionèt plan e tre los primièrs de represas, avèm escrich de concèrts l’energia dels dançaires cançons amb l’ajuda d’Ives Seguier nos portèt la jòia e l’estrambòrd per l’occitan, per exemple. Sus per contunhar! Tot se faguèt scèna es la meteissa formula : naturalament. Comprenguèrem, l’energia comunicativa del duò. rapidament, que i aviá quicòm de I aurà pasmens de concèrts amb poderós dins aquelas musicas. Pasatrés, d’escambis, e jogam Castanha e Vinovèl quitèt plus puèi tanben en Aragon ont las musicas de virar e de desvolopar son estil, tradicionalas son fòrt vivas. Sèm son biais, al servici de la dança. en plena virada e contents de veire que totas las generacions se retròban per dançar dins los balètis, en Occitània e a l’estrangièr. Silvan Chabaud �Lo Diari – 27 �Rescontre t a t i s r e Univ u i t s e ’ d a n a t i c c O a i p é u G de La e r c i S e Claud Deus Fabulous Trobadors au Forum de las lengas de Tolosa, Claude Sicre qu’ei un deus actors culturaus màgers laguens l’occitanisme. Uei que l’encontram entà parlar de l’Universitat Occitana d’Estiu de La Guépia. En tot observar la programacion de l’Universitat Occitana d’Estiu, qu’observam ua volentat hòrta d’anar de cap tà un public “normau”, pas sonque un public occitanista. Après quauques annadas, e’ns podetz díder se v’i escagetz e quin ètz entà hèr s’encontrar locutors naturaus e occitanistas ? Foguèt ma primièra volontat quand, a la demanda del cònsol, ai acceptat de m’ocupar d’aquela universitat. D’en primièr per ausir l’occitan en defòra del quadre dels corses, de la part de monde que ne foguèt la primièra lenga, e que parlan entre eles de lors vidas. Davant los estagiaris e amb eles. Per la pedagogia de la lenga, perque dins aquelas conversacions, passan tota mena de causas indirèctament, que nos enriquisson sens qu’òm se’n avise. Per la prononciacion, tanben, 28 – Lo Diari e la pluralitat de las expressions popularas entendudas dins lo vam dels escambis. Per que los estagiaris entendan parlar de l’istòria d’aquelas personas. Enfin per que l’universitat se rapròche de la populacion. D’una autra part, ensajam de multiplicar los rapòrts amb los abitants, en defòra de tota preocupacion occitanista dirècta, per far de ligams (intervencion al bal dels pompièrs, a la ceremonia del 14 de julhet, organizacion de rencontres en francés sus de subjèctes a prepaus de la vila e son canton...). Talhèrs, cors, debats, activitat en lenga, qu’avetz encòra tot un programa entà dar un usatge a la lenga. Lo Cinemà, lo teatre, la cançon, los estagis de cant, las lecturas, tot es fach per ausir d’occitan. Podèm pas organizar ongan lo concors d’istòrias risolièras que fasèm dempuèi 4 ans : lo reprendrem l’an que ven e coma l’aviái promés en lo lançant, lo primièr prèmi va passar de 500 a 5000€, que seràn ofèrts per un mecèn. L’enveja de suscitar eth debat que caracteriza tanben la vòsta Universitat d’Estiu. Debat sus la lenga mès pas sonque ? Fasèm pas gaire de debats sus la lenga e sus l’occitanisme. Puslèu de conversacions (ongan, una sus l’aiga amb un fontanièr ; sus nòstras relacions amb los USA, amb la preséncia d’un vesin qu’es lo rèirefelen del President Theodore Roosevelt e lo pichon nebot de l’autre President Roosevelt : son aujòl a agut una correspondéncia amb Mistral e sòmia d’ajudar a montar una Mireia modèrna (avís als musicians occitans interessats !). �© W er ne r Bra un P ho togra phie A priori, l’Universitat de La Guépia que’s caracteriza per ua vision de la lenga, un estacament a la lenga parlada, autentica, pròcha deu locutors naturaus. Ei un engatjament hòrt? Òc, plan fòrt. Fòrça monde qu’an pas agut l’astre de grandir dins un parlar precís, que se son retrobats a legir e escotar de parlars nombroses e divèrses dins lor engatjament occitan - ieu lo primièr – an besonh, enveja, de se perfeccionar dins un parlar, dins una cultura locala. Que v’i escagetz cada annada tà tornar dar un usatge a la lenga, drin de normalitat. A tèrme, e pensatz que sia possible de tornar dar un usatge regular drin sus tota l’annada ? Soi fòrça optimista a long tèrme sus la vida de l’occitan. E quitament a tèrme mejan : sufirà a un moment, de qualques reüssidas espectacularas (cinemà, musica, roman traduch) per atraire subtament de centenats de milièrs de joves e de mens joves. Per permetre aquelas òbras, cal un trabalh pacient e en prigondor ; lo que se fa a La Guépia e endacòm mai. Mas cal qu’aqueste trabalh pacient prepare dirèctament aquesta espelisson. Es aquí, me sembla, que La Guépia se distinguís dels autres eveniments occitanistas : cresèm fèrme a aquela estrategia. Profièchi d’aquesta entrevista per far passar un messatge : se i a de monde motivats per donar un còp de man (acuèlh, organizacion sala : possibilitat lòtjament sus plaça), contactar Lenga Viva : universitat.laguepie@gmail.com S.P. © Freepik Encòra un còp la programacion artistica que serà eclectica e de qualitat, e’ns podetz presentar drin eths grans moments d’aquera edicion. Cors lo matin, mantun nivèl o especialitats : per exemple Murièl Vernhièras s’adreça sustot a de monde que vòlon utilizar l’occitan dins lor vida professionala o que n’an besonh dins lor vida associativa ; i aurà tanben un cors especializat suls parlars lengadocians e gascons que seguisson Garona, un per debutants etc... Puèi un estagi de cant amb Laurent Cavaillé (Du Bartàs), un estagi de borrèia amb Sarah Capel acompanhada a l’acordeon per Hervé Capel (Duo Artense), un estagi de violon per Basile Brémaud (Duo Artense) e un estagi de musica animat per Ivison Santos (Pernambouc) : estudi dels instruments tradicionals del forrô. L’estagi " Attrapes " a destinacion dels 7/13 ans - succès l’an passat es reconduch ongan e serà animat per Aurélie Neuville (Bombes 2 bal) L’aprèp-miègjorn, conferéncias (bilanç operacion Al Canton ; rapòrt amb los USA...) o passejadas (toponimicas amb Bedel, ecologica amb lo fontanièr, istoricas, etc ). En fin d’aprèp-miègjorn, rencontres amb de locutors aborigènas e occitanofòns " naturals ". A 19h los aperòs-balètis (Lo Jaç, Duo Artense, Ivison Santos etc). Lo ser, cinemà de plen aire, concèrts lo dijòus amb Laurent Cavalier per son espectacle solo en partenariat amb lo Lez’art festival qu’enriquirà la programacion amb dos autres concèrts. Programacion tanben rica e festiva pel grand bal del divendres de ser amb Bassacada (bal trad’oc), Escambiar Roots Bal (de membres de las Bombes 2 Bal amb un extraordinari musician de Forrô del Parnambouc e una cantalona campiona del monde d’acordeon que mescla lo repertòri tradicional occitan amb lo " musette "d’en çò seu pontuat d’intermèdis de fest-noz breton. Sens comptar las suspresas ! Lo Diari – 29 �Clic & Scroll A qui profieita lo finançament participatiu ? Lo crowdfunding - finançament per la horrèra - qui sembla aver vivut lo son atge d’aur. N’ei pas enqüèra tot a fèit passat de mòda. Qui n’a pas aidat a escolans tà partir en viatge, a musicaires tà anar enti’au cap de la sortida d’un disc, o a legumaires biò tà desvolopà’s la produccion ? Los sites que son ulule, kisskissbankbank, kickstarter, helloasso, leetchi... Aqueths utís de collèctas de sòus en linha que s’i hèn, e mélher qu’ua caisha virtuau, pr’amor d’estar un supòrt de comunicacion mei tà qui’s vòu har conéisher lo projècte. Tota ua estrategia qui a lo son còst. N’ei pas estratègue de la comunicacion qui vòu. Qu’ei ua competéncia professionau qui s’externaliza, e s’aplica tanben a las campanhas de crowdfunding. Lo desvolopament de las rets sociaus qu’a vist a vàder lo mestièr navèth de community manager : lo o la qui’s sap quin e cau comunicar sus la pielassa de supòrts web tostemps numerós. Qu’ei de bon saber, se voletz aviar ua campanha de finançament per la massa d’internautas : un còp la platafòrma de collècta causida, un long camin que’vs separa de la dineròla plea. Se’vs prenen ua comission suu tesaur amassat, que’vs minjaràn tanben fòrt de temps ! Cèrtas, las pajas de collèctas que crean actualitats, en fabricar petits eveniments au briu deu desvolopament deu projècte. Mes que cau seguir la campanha, balhar novèlas, relançar los internautas, alargar lo hialat. E un còp tot açò hèit, e lo porquet plen : enviar las contrapartidas ! A un vintenat de contributors, que pòt anar. E a mei de quauquas centenas ? Quin tribalh ‘mics. En tot deishar 8 o 10 % deu cabau, au site internet, que v’a botat la pression tà que la campanha e sii ua escaduda. En mei, que possan a har mélher que non pas l’objectiu previst. M’estonas ! E seré pr’amor d’açò musicians e labèls e s’arreviran de cap tà la bona vielha soscripcion, hèita de papèrs, chècs e corrièrs enviats per la pòsta ? Qu’èm en dret de’s pausar la question aquesta : a qui profieitan aqueras collèctas ? Que’ns brembam de l’emission de ràdio Good Morning Occitània, sason 2013-2014, un còp de pè en la hromiguèra deus mèdias occitans. Fresca e vitèca, aquera emission de ràdio, mutualizant las competéncias, que s’i èra escaduda a amassar 4 422 € a la fin de la permèra sason, entà poder contunhar la soa accion. E qué ? Qu’a seguit, chic, puish que s’ei estupada. Ua auta campanha, qui a mercat per la soa originalitat, la soa inventivitat, e sustot la qualitat incomparabla de la soa comunicacion, qu’èra la de La Seria, escriuta e realizada per Amic Bedel e Julien Campredon. Dus pilòtes presentats en un clip de 8 minutas, d’un ton arrident e destimborlat, suber escriut e hòrt plan realizat, ajustat a publicacions dab visuaus e punch-lines de tria. Au cap deu temps impartit, La Seria qu’amassà 9 335 € lo 30 de julhet de 2014, a saber 116% deus sòus demandats. E la seguida ? Que’s cèrcan enqüèra emparas e difusors entà poder desclavar los finançaments que tota produccion audiovisuau d’aquera qualitat a lo dret d’aver. « L’impossibla destinada audiovisuau occitana... » ? Assegurà’s de l’adesion deu public, qu’ei ua bona causa. Mes ne carré pas eslissar chic a chic cap a un desengatjament de las institucions e un remplaçament de las aidas publicas per aqueras magras contribucions a l’escala de çò que còsta reaument un filme, un emission de ràdio, un disc... qui hèn besonh au paisatge mediatic e culturau. En tot pèrde’s au passatge lo percentatge preus intermediaris. Lavetz, a qui profieita lo crowdfunding, que m’ac demandi. Caroline Dufau © 30 – Lo Diari Fr e ep ik �Barrutlatges LA SANTA BAUMA una seuva primària provençala ? Òm pòu pas evocar la biodiversitat sensa pensar ais espandis majestuós de la zòna tropicala e sei famosei seuvas primàrias. Es ailà que vivon 92,2% deis espècias viventas animalas e vegetalas. Aquelei forèsts escapèron ai periòdes de glaciacion e fuguèron longtemps protegidas deis eissartatges que cambièron lo paisatge europèu. Sus la nòstra riba de Mediterranèa, siam ben luenh dei canopèas onte Francis Hallé 1 despleguèt sei radèus dei cimas ! Pasmens lei garrigas e maquís de Provença o Lengadòc devon pas escondre la seuva... © Alain Bellon 1 - Francis Hallé, cercaire e biologiste renomat, a l’origina de la mesa au ponch de l’exploracion de la canopèa ambé lei radèus dei cimas. Publiquèt, notadament, Plaidoyer pour l’arbre (2005). Un barrutlatge dins lo massís de la Santa Bauma, a quauquei quilomètres dei calancas secarosas vos farà descubrir un monde pivelant. Es un sèrre de cauquier enauçat a 1148 mètres, a la confinha de Var, pròche d’Aubanha, que velha dempuèi de millenaris sus aqueu tresaur biologic. A l’ubac d’aquela montanha, leis aubres trobèron l’umiditat e la frescor necitas a son desvolopament. De faus gigants, de tueis, de pins gavòts immenses : tota una vegetacion normalament mai septentrionala i tròba de condicions favorablas. La Santa Bauma es una iscla onte grelha una seuva relíquia qu’escapèt ai còps de destrau. Se ditz que la forèst i es tant bèla e anciana, leis aubres tant grands, qu’aquò favoriza lei precipitacions (dos còps mai importantas qu’a Marselha) e manten un equilibri que fuguèt romput alhors. Espaci naturau mitic dempuèi l’Antiquitat (lei foceans i venerèron Artemís), es dins una de sei baumas que Maria Madalena, segon la tradicion, venguèt s’installar après son lòng periple. La dimension sagrada dau luec joguèt un ròtle fondamentau dins sa preservacion : fuguèt enebit de copar leis aubres, d’eissartar per puèi cultivar. La quita etimologia de forest ven d’alhors d’aquela idèa de « luec enebit a tota esplecha », sovent per decision reiala (que lo rei se gardava de seuvas per la caça). Pasmens leis òmes trevèron e trèvan encara de lònga la Santa Bauma, mai coma simples passants, pelegrins e barrutlaires que vènon cercar la patz e lo solaç a la sosta deis aubres desmesurats. Se la seuva aprofiechèt de la preséncia de la bauma sagrada que la preservèt de sègle en sègle, mai recentament son de militants e d’amorós de la natura que saupèron l’aparar e luchar per sa sauvagarda. Enfin, en octòbre de 2017, es estat creat lo Pargue Naturau de la Santa Bauma. L’enjuec es ara de saupre s’aqueu pichòt tròç de seuva isolada dins una environa de mai en mai urbanizada serà transmés ai generacions futuras. Sa raretat e sa fragilitat ne fan tota sa riquesa. Una Provença secreta e boscosa vos espèra sus lei camins solombrós de la fageda impausanta que senhoreja au pè dei bauç. I sortiretz dau temps, acompanhats per la preséncia muda e rasseguranta dei gigants de lenha. L’estiu, quand tot lo demai es un ermàs aclapat de soleu, i trobaretz un paradís de frescor. Es d’alhors dins la Santa Bauma que naisson lei sòrgas e lei rius qu’abèuran tot lo país a l’entorn : la pròva, encara un còp, que leis aubres son d’aligats de tria dins la lucha contra lo rescaufament e la secaresa. La montanha, l’aiga e leis aubres : una Trinitat pagana ? Silvan Chabaud Lo Diari – 31 �Afichas electoralas, diplòmas, pegasolets, badges, etiquetas... diversitat dels efemèrs occitans conservats al CIRDÒC �Tresaurs en lum amb lo CIRDÒC - Mediatèca occitana SALVAR L’EFEMÈR NE GETETZ PAS MAI ! De las mazarinadas collectadas al sègle XVII pel bibliotecari Gabriel Naudé als papierons de Mai de 68 recuperats dins França tota per d’archivistas militants, çò que disèm en bibliotèca las « publicacions efemèras » an sovent constituit, amb la distància, de sorsas indispensablas per comprene e qualques còps revelar la paraula collectiva, dirècta, sens l’intermediari dels mèdias oficials (libres, jornals, filmes, reportatges, etc.) E quand s’agís de documentar, rendre visibla, transmetre a las futuras generacions la diversitat de las expressions socialas e culturalas dins una lenga longtemps fòrabandida de l’escrit oficial e mediatic – se coneisseràn pas jamai las paraulas vertadièras de Jaurés als vinhairons de Marauçan, la premsa locala las revirèt en francés abans de las difusar – la question de la collècta e de la valorizacion d’aqueles « efemèrs » representa pel CIRDÒC una importància tan fòrta coma l’aquisicion d’una òbra de creacion anciana o preciosa. Afichas, papierons, mots d’òrdre sus bandairòlas o eslogan sus una paret, comunicats reivindicatius mas tanben packaging comercial e supòrts publicitaris, programas de festenals, menuts de fèstas felibrencas, cartas de vòts o de decès... La diversitat dels supòrts representats dins las colleccions patrimonialas de la Mediatèca occitana e la multiplicitat de lors messatges documentan gaireben 150 ans d’opinions, de pensadas, de combats e d’expressions collectivas en occitan, e testimònian – o calguèsse encara – que l’occitan es una lenga de comunicacion plan viva, capabla de parlar de tot e d’investir totes los supòrts. Perqué conservar los efemèrs ? Conservar d’efemèrs pòt semblar paradoxal e d’unes bibliotecaris s’i refusan, en considerant que solas las expressions produsidas per èsser duradissas son dignas d’èsser conservadas e transmesas. Mas cossí testimoniar de l’actualitat d’una pensada o d’una accion militanta occitana sens aver Çò que la premsa ditz, çò que l’efemèr desvela Urós lo fotograf que prenguèt suènh de capturar la bandairòla e la fola que la brandís, que son testimoniatge contraditz la vision polemica e desnaturada de la premsa d’opinion de l’epòca. Un meteis eslogan en occitan dins los dos imatges (« aver tant de bon vin e pas poder manjar de pan ! ») : dins la realitat de la manifestacion s’inscriu dins una fola de tota classa que brandís son apartenéncia a un collectiu, cultural per la lenga e politic pel drapèl tricolòr. Mas L’Assiette au beurre, ostila al movement meridional, remplaça los manifestants per una banda de borgeses grasses e lo drapèl tricolòr pel drapèl roge. accès als comunicats, papierons, afichas, e a totes aqueles objèctes d’afirmacion collectiva d’estacament a de valors politicas, socialas o culturalas ? Cossí mesurar l’actual desvolopament dels usatges de la lenga occitana dins l’economia d’ara sens ne poder apreciar la realitat dins lo packaging dels produits, los supòrts de publicitat, las operacions de comunicacion ? E puèi, cossí podriam escriure l’istòria del movement occitan del sègle XXI sens aver accès als principals mèdias d’aqueles movements ? Dempuèi l’origina, del temps del Centre internacional de documentacion occitana que s’inventava dins lo borbolh d’idèas e d’accions de las annadas 1970, los bibliotecaris, las bibliotecàrias e los contributors (partits, sindicats, associacions, militants) an pres suènh de collectar aquesta documentacion abondanta dins Occitània tota. Sens eles, una part granda de la memòria occitana seriá a l’ora d’ara escafada. Remetètz vòstres papierons, afichas, fòtos de manifestacions o de grafitis occitans, publicitats e packaging, tot supòrt reivindicatiu o publicitari en occitan : los bibliotecaris son vòstres correspondents (contactes e informacions sus www.locirdoc.fr). Lo Diari – 33 �Tòca-Maneta Nintendo, la cultura e lo culte del retrogaming Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adieussiatz ! Amic legeire, amiga legeira, recòrda-te, lo còp passat dins ton Tòca-Maneta mai aimat parlèrem de l’estonant revirament indie de Nintendo, es a dire de l’interès un pauc novèl de Big N concernissent los pichons jòcs independents, un interès qu’èra en trin de pagar, e coma cal, per una entrepresa qu’a patit darrièrament de qualques problèmas e de qualques fracasses. Marcam se vos plai qualques segondas de silenci e ajam una pensada esmoguda per la Wii U, enterrada abans d’aver viscut plenament. En tot cas, de tot lo temps pres a escriure aquela cronica passada, gardavi en cap que lo succès actual de Nintendo se basa sus doas articulacions, ligadas entre elas tanben : lo jòc independent, çò qu’es novèl per eles, e tanben los jòcs ancians, çò que sonam lo « retrogaming ». Cal dire que en çò de Nintendo an totjorn capitalizat sus lors ancians succèsses, de còps fins a n’agotar tota la sal. I a pas un Mario Kart que sortisca sens aver una bona part de circuits que son de rechucadas de circuits d’ancians Mario Kart, quand lo jòc permet pas dirèctament de jogar a l’anciana, en 2D, grafismes pixelizats e musica monofonica. E ben figuratz-vos qu’ai una còla d’amics que me coneisson plan e que m’ofriguèron, a l’escasença d’un eveniment que mencionarai pas tant es dolorós a mon arma encara jovenòta, la Super NES Mini, benlèu mai coneguda en França coma Super Nintendo, mas aquí en una version modernizada, capabla d’afichar quicòm sus las televisions de uèi. En fach es un emulator modèrne que sembla una consòla anciana (la Super NES es sortida en 1991) : es pas possible d’i botar de cartochas que los jòcs i son embarcats, los pòrts maneta son diferents, la consòla es mai pichona e mai leugièra... © 201 8 Free pik .co m 34 – Lo Diari En question de refonda totala d’una consòla pel sol plaser d’aflatar nòstra fibra nostalgica, Nintendo (que jos-tracta) n’es pas a son primièr còp, qu’avián ja realizat una NES Mini. E de qué i trobam dins aquela vièlha-nòva consòla ? Mai que mai de produccions de l’ostal, 21 jòcs per nos far dire e pensar a qual punt Nintendo sabián far de jòcs. Soi quitament pas ironic aquí, es una realitat. Per un Mario Kart òrre e complicat de jogar ara quand n’avèm de miraudioses a disposicion, trobam de pepitas intemporalas coma Street Fighter 2, Donkey Cong Country, Super Mario World, Zelda : A Link To The Past, Super Metroid, Yoshi’s Island, Secret of Mana... E i a quitament de suspresas de còps : suspresa de véser que Starfox, jòc de batalha espaciala ont los vaissèls enemics èran sonque de formas geometricas (per rasons tecnologicas) dona encara de bonas sensacions de vòl, suspresa de descobrir EarthBound desconegut en Euròpa a l’epòca e que sembla estranhament a un jòc independent de uèi dins son anar (e sos grafismes), suspresa de s’apercebre que tot èra d’una dificultat tarribla ! Aital, Nintendo amb sa seleccion (coma es un emulator, es possible d’apondre d’autres jòcs, mas es forçadament al limit de la legalitat, mai foguèsse d’una simplicitat ridicula) se cultiva l’imatge d’una bóstia que sap fabregar de jòcs, e dempuèi bèl temps, dinamita las criticas qu’acompanhèron las sortidas de sas 2 darrièras consòlas de salon (Wii, mas non) e se quilha coma l’entrepresa qu’a a l’encòp la legitimitat de l’istòria darrièr ela e l’uèlh benvolent e complasent pels pichons faseires de uèi. Podèm espepissar l’estrategia de totes costats, es infalhible ! Tristan Gahús �TV Tè Vé Òc e animaus totemics En 2017, Tè Vé Òc cubriguèt l’eveniment «Ronda europenca dei Gigants e Totems » a Pesenàs (youtu.be/B_mqWFSz37Q). Aquelei totems qu’afortisson lo besonh d’identitat d’una partida dau pòble d’Òc. Fuguèt una fèsta estrambordanta amb una fola grandassa. Aquest’an es un animau totemic, la Baragònha, creat recentament au vilatge de Sant Cristòl (34) per una associacion nomenada « Les amics de la Baragogne », que menèt la còla de Tè Vé Òc au collègi d’Ambrussum a Lunèu (34). L’amira èra de crear un filmòt a partir d’un scenari imaginat per lei collegians de 5ena e 4ena. Causa costumièra, nos diretz, mas çò qu’es de remarcar es que l’associacion collaborèt e menèt la Baragònha en campanha per jogar son ròtle important dins lo film. E fuguèt lo Sénher Simar « professor » dau cors d’occitan per adultes de Sant Cristòl que venguèt informar lei collegians en jogant çò qu’èra previst dins lo scenari. Es una collaboracion de primièira que dona au vilatge de Sant Cristòl un mejan de se tornar apropriar la cultura d’òc a travèrs sei tradicions. Lo filmòt serà lèu sul site teveoc. com. La Baragònha dins lo film es aquela que ven ajudar lei collegians a reglar de problèmas ben d’actualitat : la discriminacion, la pollucion, la lenga e la cultura d’Òc en dangièr. Lei jovents an viscut una experiéncia rica, mercé a l’investiment de la professora d’occitan Maria Catarina Dufour. Fuguèt un vertadièr plaser d’ajudar aquelei collegians a parlar la lenga, a descubrir lei tecnicas de la vidèo, un plaser tanben de mesclar lei generacions dins la causida d’obrar per l’occitan. Lo filmòt participarà a un concors en fin d’annada escolara…mas ne parlarem mai tard ! Lisa Gròs Presidenta de Tè Vé Òc Lo Diari – 35 �Edicions Trésor des fables d’Auvergne-Rhône-Alpes en occitan (volum 1 e 2) De generacions de franceses coneisson encara las faulas de La Fontaine, que las aprenguèron a l’escòla. Son estadas tanben una font abondosa d’inspiracion pels escrivans regionals, occitans o “patesejants”, coma se disiá, que las revirèron o las adaptèron en lenga nòstra. De reviradas mai o mens fidèlas, plan sovent saborosas e que son dignas d’èstre conegudas ! www.livresemcc-jdidees.com Editor : Livres EMCC Occitan e francés 16,5 x 11 cm - 288 paginas 12.00 € Sul pont de veire Planvenguts al país dels contes, de las fadas e del pont de veire. En escotant los contes d’A. Lagarda dits per C. Bilhac, anatz descobrir los secrets meravilhoses dels contaires. 14 contes d’Andrieu Lagarda, entre Aude e Arièja : Le Pont de las Fadas, Riuchiuchiu, Le Romiu Romiau, Quequerequet, Le Secrèt de la Mòrt, Las Capetas, Le Talhuret, Mai le Lhong, L’Ostal dels lops, Le conte de la dentilha, La Legenda dels Vacairòls, La Legenda del barbarós, Las onze vertats, Le medecin de Sant-Jan. www.letrasdoc.org Legits per Camilha Bilhac Editor : Letras d’òc Libre audiò - CD / 1h 12 mn 15.00 € Per ma fe : Cronicas e autres textes dau país dins sa linga La màger part dels tèxtes e cronicas d'aquel recuèlh foguèt publicada entre 2013 e 2017 suls blògs Rubrica en Òc (Sud-Ouest) e La Vita en Òc (La Dordogne Libre); d'autres sortiguèron dins la revista trimestrala Paraulas de Novelum. Amai, lo legidor trobarà aicí las versions audiò d'una seleccion d'unes d'aqueles enregistrats per l'autor el meteis, e mai un lexic trilingüe per facilitar la lectura per las personas de lenga francesa o de lenga anglesa. Libre + CD Occitan (lemosin) Editor : Novelum - IEO 16 x 24 cm - 165 paginas 15.00 € Deu bohonet qui volè saber qui l’avè hèit suu cap de Werner Holzwarth / Wolf Erlbruch En sortir de casa, lo bohonet que s’amassa suu cap un estrontàs shens saber d’on vien. Plof ! Tà trobar lo cagador, que hè anar l’enquèsta en questionar las bèstias qu’encontra. Plaf ! ce hè lo pastissòt deu colom… Clopdiclop, las cagalhas deu chivau… Ratatatà, las havòlas redonas deu conilh… Dinc e tròbi a Joan Enric, lo can deu carnissèr ! E plic ! Lo bohonet que’s venja en lo deishar càder la cuenta suu cap ! Escatologica com ne’s pòt pas mei, mes hèra amusanta, l’istòria qu’encanta e diverteish los petits (a comptar de dus ans). www.pernoste.com Editor : Per Noste 21 x 29,7 cm - 24 paginas 15.00 € Bestium ideiard – Bestiaire fantasque Heraldica lemovicensis – Blasons limousins Dos libres en un, bestias d'un biais, borgs que vilas dau país de l'autre, tots 'trapats dins daus quatrins. La colhonada l'i juga emb lo desconvenent, l'umor emb la mocandariá. Los naturalistas serios e autres demorants aisats chucar chausiran d'autras legidas. Autor : Jan dau Melhau Illustracions : Jan-Marc Simeonin Occitan (lemosin) - francés Editor : Lo Chamin de Sent Jaume 14 x 21,5 cm - 87 paginas 12.00 € �AGENDA MAI 02/05 a 16h30 Didier Tousis : vent de castanha Mediatèca Bas Adour - Anglet (64) www.didier-tousis.com/gran-passacarrera 04/05 de 19h a 23h30 PARATGE Lo movement d’òc et d’ailleurs ambe Alidé Sans – Mauresca - DJ Tagada Sala de las Fèstas de Nontron (24) 04/05 a 19h30 Rémi Geoffroy Bal solo - Avinhon (84) remigeffroy.wixsite.com 04/05 La Mal Coiffée Musèu Pop - Montucon (03) www.lamalcoiffee.com 05/05 a 21h Gric de Prat – Fèsta occitana dels enfants del Sud-Gironda St Macaire (33) 05/05 a 21h Nadau - Sala de las fèstas Vilafranca de Roergue (12) 06 27 99 35 91 Del 05/05 fins al 13/05 Festenal Mai que Mai dins Erau (34) Colombièras/Òrb, Premiam, Olargues... ambe teatre en Òc, lotò, balètis, mòstra, cinèma... Qualques datas : 05/05 « Pèire Petit » Cie La Rampa Tiò - 08/05 Bernat Combi 12/05 contes ambe Malika Verlaguet. www.maiquemai.wixsite.com 06/05 Sortida « Al país de la bodega » CCOA – Centre Ròcaguda Albi (81) 05 63 46 21 43 06/05 de 10h a 16h Passejada « Istòrias e flors de Rivèlh » Rivèlh (09) - Cercle Occitan del País d’Òlmes-Mirapeish - 05 81 06 03 88 07/05 Santa patchole La prèma – Puisserguier (34) www.goulamas-k.com 09 al 12/05 20en Festenal Trad’envie a Pavia (32) ambe JF Tisner, R. Geoffroy Bal en trio, Lo bal del Lop (G. Lopez) www.tradenvie.fr 11/05 a 21h Nadau - Granada de Garona (31) 07 60 76 09 67 11/05 Pèça de teatre « Le canton de Josefina» a Siguèr (09) 05 81 06 03 88 - ieo09@orange.fr 12/05 a 0h00 Ardalh en concèrt Aubous (64) – www.ardalh.net 12/05 Bal Cance Courtial Colombières/Orb (34) Nuèit de la dança 12/05 a 21h Gric de Prat Espectacle « Contes d’un doman acabat » Arès (30) 12/05 Goulamas’K Festival Identi’Cat - Bao (66) 19/05 a 20h Arraya - Maison pour Tous - Gan (64) www.arraya-salies.com Del 19/05 al 21/05 CAMPESTRAL 2018 Sala de las fèstas, Melhan-sus-Garona (47) acpa47.over-blog.com 05 53 68 28 60 o 06 76 31 33 22 20/05 a 21h 16/05 16/05 Les Ogres de Barback e Le bal Brotto Lopez Festenal sur les pointes - Vitry/Seine (94) 17/05 Djé Balèti « Moko » Mediatèca – Miramas (13) Yves Durand « L’enfant polit » Ònes del Castèl (12) Cafè occitan amb la participacion de Philippe Marmy - IEO 63 Yves Durand « Bestiaires » Abadiá de Belleperche Còrdas-Tolosannes (82) 17 e 18/05 17/05 a 18h30 09/05 a 20h30 19/05 Cocanha - Festibalzen Alzenh (09) cocanha.net Djé Balèti « Moko » Chanac (48) Conferéncia de Gilbert Roumec « Albi al sègle XV » CCOA – Centre Ròcaguda Albi (81) 05 63 46 21 43 09/05 E. B. Tè! de JF Tisnèr a la sala de las fèstas de Pavia (32) 19/05 Les Ogres de Barback e Le bal Brotto Lopez La forge - Le Chambon Feugerolles (42) Gric de Prat Espectacle « Contes d’un doman acabat » Brageirac (24) 07/05 Les sulfateurs occitans Fèsta dels semenaires St-Marcèl-sus-Aude (11) 18/05 a 21h Nadau - Palais des congrès Solhac (46) 06 73 62 64 63 12/05 a 17h Les Ogres de Barback e Le bal Brotto Lopez Le train Théâtre Pòrtas Les Valences (26) Contes ambe Guilhem Boucher repais e balèti La Vercantièra (46) 06 20 52 73 90 - maxime.souriat@orange.fr 18/05 Cocanha - Baraqueville (12) La Barraca de Fraisse cocanha.net Conferéncia de René Huré : « L’agropastoralisme en Cévennes » E inauguracion de la mòstra bilingüa  Francés/Occitan « Le Paysage dans l’objectif ». IEO 30 : 04 66 76 19 09 20/05 20/05 23/05 23/05 a 18h30 Conferéncia de Cristian Andrieu "Testimònis occitans de la guèrra de 14-18" Sala del conselh - Ostal de Rodés (12) CCOR - 05 65 68 18 75 contact@ccor.eu Del 23/05 fins al 02/06 Malika Verlaguet Festenal Coquelicontes dins lo Lemosin Del 24 fins al 26/05 Formacion toponimia occitana en Val d’Aspa (64) camins.letras@orange.fr Lo Diari – 37 �24/05 a 20h Feramia en concèrt amb los amics d’Orcival e P.A.T.O.I.S. L’Usine à Musique - Tolosa (31) www.lusineamusique.fr 25/05 Les Ogres de Barback e Le bal Brotto Lopez Sala Dumoulin – Riom (63) Del 25/05 al 27/05 LA PASSEM - Corruda per la lenga nòstra ligamsligams@gmail.com www.lapassem.com 25/05 Conferéncia Cougourdonesque La Monnerie - Le Montel (63) 25 al 27/05 Le théâtre des origines - Guinguette ZeZette - 3e rencontre altorn de l’Art Femenin - Pesenas (34) 31/05 Cocanha - Balad’Òc - Tulle (19) cocanha.net Del 30/05 al 02/06 Le théâtre des origines - Estagi Temporada de Sant Joan - Cournonterral (34) JUNH Nadau - Pargue de l’Ecla Aurelhan (65) 01/06 a 21h30 Nadau - Estadi - Aramits (64) 01/06 a 18h30 Les Divendres de l’Espaci Occitan Istòria de la linguistica ocictana amb Joan Thomas. Entrada liura a Pàmias (09) 05.81.06.03.88 - ieo09@orange.fr 02/06 26/05 26/05 Estrena de la mòstra « Una façada d’ostal occitana carrièra colonel Teyssièr » CCOA – Albi (81) - 05 63 46 21 43 Estagi de danças (borrèias) a Vernhòla - Castèl de Fichas (09) Cercle Occitan Pèire Lagarde 06 78 50 39 40 26/05 La Mal Coiffée - Monflanquin (47) www.lamalcoiffee.com 26/05 Conferéncia Cougourdonesque Vic/Cère (15) 26/05 a 21h NADAU - Sala de las fèstas Navailles Angos (64) - 06 32 21 05 99 26/05 Cocanha - Folies Vocales - Agen (47) cocanha.net 26/05 Les Ogres de Barback e Le bal Brotto Lopez Festenal Saute Mouton St Laurent de Neste (65) 26/05 Djé Balèti « Moko » - Vic-sur-Cère (15) 26/05 Goulamas’K - Base de loisirs – Lunas (34) 26/05 de 16h a 20h TOTAL FESTUM a Capestanh (34) 26/05 a 17h Conferéncia de Bernat Lescalier « Albi, vila occitana » CCOA – Centre Ròcaguda Albi (81) 05 63 46 21 43 38 – Lo Diari 09 e 10/06 Balad’Oc Concèrts, conferéncias, visitas, mòstras... 9 Av du Lieutenant Colonel Faro - Tula (19) La Mal Coiffée - Total Festum Villeneuvette (34) www.lamalcoiffee.com Rémi Geoffroy ambe los Booze Brothers Eauze (32) Bambasitos remigeffroy.wixsite.com 07/06 a 20h30 « Doas actorejadas musicalas » Teatre del Platanièr L’Escala – Tornafuèlha (31) 02/06 a 17h 02/06 de 15h a 23h Nuèch pastèl CCOA – Albi (81) - 05 63 46 21 43 02/06 Remi geoffroy ambe los Booze Brothers Festiv’asques - Bordèu (33) remigeffroy.wixsite.com 02/06 a 21h30 Nadau - Gimont (32) 03/06 Cocanha - La Pause musicale Dremil e la Faja (31) - cocanha.net 03/06 de 9h30 a 17h Estagi de cants d’Arièja amb Pascala Respaud - Foish (09) Ostal de las Associacions - 06 78 50 39 40 05/06 Le théâtre des origines Encontradas Capendu (11) 06/06 a 18h Descobèrta d’una òbra «La Cansò» amb Miquèla Stenta - Ostal de las Associacions 15 Av. Tarayre a Rodés CCOR - 05 65 68 18 75 - contact@ccor.eu Del 06 el 10/06 Tarba en Canta Festenal internacional de polifonias Tarba, Semiac e Ibòs (65) www.tarbes-tourisme.fr 07/06 Le théâtre des origines – Encontradas Serinhan (34) 08/06 a 21h30 09/06 La Mal Coiffée - Lauris (84) www.lamalcoiffee.com 09/06 Les Ogres de Barback e Le bal Brotto Lopez L’Ostal del Lac – Montbèl (09) 09/06 Total Festum ambe Lo Barrut, Courtial & Kogane, Strictly vinyle, Eths cebars de Trebons Hagidèth (65) 09/06 a 21h30 Nadau - Estadi de Bolonha de Gessa (31) 09/06 Total Festum a Foish (09) - amb mercat artesanal, aperitiu musical - amb Les Irètges, exposicion, conferéncia sus l’auboès dels Pirenèus per Pèire Rouch, Estagi de danças (borrèias) - amb Compàs, concèrt-bal amb Compàs e Bouilleurs de Sons. IEO 09 : 05 81 06 03 88 - ieo09@orange.fr 09/06 Djé Balèti « Moko » Total Festum - St Hyppolite du Fort (30) 10/06 Jornada occitana a la sala La Condamina (teatre, dança, rescontre de totes los talhièrs) a Ambialet (81) CCOA – Albi - 05 63 46 21 43 12/06 Le théâtre des origines – Encontradas Somièras (30) 13/06 a 18h TOTAL FESTUM Apero concèrt amb Papet J – A gratis Cinèma: Massilia Sound System le film Debat : la scèna musicala occitana actuala Bressols (82) - IEO 82 - 05 63 03 48 70 14/06 Le théâtre des origines – Encontradas Menda (48) 14/06 Arnaud Cance, « Poma ! » Vic-sur-Cère (15) 15/06 a 21h30 Nadau - Capitèl Banat (09) �16/06 a 21h30 Les Ogres de Barback e Le bal Brotto Lopez Plaça de la glèisa – La Francesa (82) 16/06 2nda edicion del projècte « Arab’Oc - rencontre de las culturas occitana e araba » - Carcassona (11) 16/06 Malika Verlaguet « Les murmures du galet » - Calandreta, Seta (34) - Total Festum 16/06 Florent Mercadièr « L’Occitanie pour les nuls » Pont de Montvèrt (48) - Total Festum 16/06 a 10h Cafès Occitans a Rodés (12) CCOR - 05 65 68 18 75 - contact@ccor.eu 23/06 Goulamas’K - Tolosa (31) 23/06 5ena OCCITANADA de Carbona (31) Passejada botanica, Passa carrièra, jòcs, balèti pels dròlles, animacions, repais, fòc de St Joan 23/06 de 10h a 0h00 Total Festum a Espaci Georges Brun Sant Privat de Vièlh (30) Concèrt : Scenetas de las escòlas bilingüas, Patric en concèrt, Repais partejat Balèti, Fuòc de la Sant Joan 23/06 Remi geoffroy ambe Tara’s Folk Ehrenhausen (Autriche) Fðlc festival remigeffroy.wixsite.com 23/06 de 16h30 a 0h00 16/06 Janada : Sonaires d’Oc bal, Concèrt Du Bartàs CCOA – Albi (81) 05 63 46 21 43 16 e 17/06 Animacion musicala soir aux Arques (46) 06 20 52 73 90 maxime.souriat@orange.fr Les Ogres de Barback e Le bal Brotto Lopez Festenal de las voses – La Francesa (82) Cocanha - Vilafranca de Roergue (12) 16 e 17/06 Le théâtre des origines - Estagi Temporada de Sant Joan Mireval (34) 18/06 a 18h30 Montanhas e Ribèra dins l’encastre del Raid ciclista - Soeix (64) www.montanhaseribera.fr 20/06 Concèrt amb Louise, trio vocal IEO du Puy-de-Dôme 20/06 Fèsta de la musica trad a l’Ostal de Rampons (46) 06 20 52 73 90 - maxime.souriat@orange.fr 22/06 Goulamas’K - Vièlhmur sus Agot (81) 22/06 Le théâtre des origines Temporada de la Sant Joan Cournonterral (34) 22/06 a 20h30 Total Festum a Segur (12) Concèrt amb Le Groupe du Coin Mauresca - Papa Gahùs CCOR - 05 65 68 18 75 - contact@ccor.eu 23/06 Lo Bal del lop Montalur (11) - Total Festum 23/06 a 21h30 Nadau - Sant Flor (15) 04 71 60 68 43 30/06 Le théâtre des origines - Temporada Sant Joan del Muscat - Miraval (34) 28-29-30/06 Total Festum - Narbona (11) 30/06 AG de l’IEO OPM Animacions divèrsas, Total Festum Concèrt amb La Mal Coiffée Nimes (30) IEO Gard 04 66 76 19 09 30/06 a 21h30 Nadau - St Cyprien (24) 30/06 Fèsta occitana amb dictada, espectacle dels calandrons, quermessa... Espaci occitan Pàmias (09) lauseta@gmail.com - 05 61 60 58 08 23/06 23/06 Huèc de la sent Joan a Tèrmas d’Armanhac (32) co-organizat per Alavetz e l’associacion deus amics de la Tor de Tèrmas 23/06 Tèrmas d'Armanhac (32) visita de la tor en gascon, demonstracion de danças tradicionaus, cantèra, repaish e bal gascon animat per Parpalhon. Associacion Alavetz : 06 14 58 19 02 Que voletz figurar dens Lo Diari ? N'esitetz pas a nos comunicar las datas e las informacions relativas aus vòstes eveniments dab l'adreça : agenda.lodiari@gmail.com 24/06 Huèc de Sent-Joan Bèlmont de Lomanha (82) 26/06 de 18h30 a 0h00 Joanada Animacion, amb Les Bufarèls, del Mercat dels Productors, Concèrt de cants tradicionals, Fuòc de Sant-Joan, Balèti occitan amb Los d’Endacòm plaça Pierre Fabre - Castras (81) Centre Occitan del País Castrés 05 63 72 40 61 - azalais@wanadoo.fr 29/06 Djé Balèti « Moko » Escota e Minja – L’Isla de Baish (32) 29/06 a 21h30 Nadau - Arenas – Geaune (40) 06 87 64 85 58 30/06 Florent Mercadier « L’Occitanie pour les nuls » Molièras (82) Lo Diari – 39 �J J J 2018 Dissabte 3 0 de jun h 0) 3 ( c a Génér 14-17h Amassada Generala de l’IEO-OPM 17h Institut d’estudis occitans Occitània - pirenèus mediterRanea 21h30 Gratuit Concèrt amb Castèl de Geneirac REstauracion sus plaça animacions divèrsas contes, jòcs pels enfants... Estands de diferentas associacions de Gard La Mal Coiffée Rue du Château 30510 Génerac 30 2018 Reservacion (traiteur) Organizat per l’IEO 30 04 66 76 19 09 / ieo30@orange.fr Copyright : © Pixabay © Jacob Redman Graphisme : Emilie Bosc IEO OPM 2018 � https://www.occitanica.eu/files/original/f15b0efabd5a3e2d370c829f18b37968.jpg 2707eb8b5c59ea98cd3aeb2d135943ea https://www.occitanica.eu/files/original/e09c68b70fe0cb8db2d8a312b0eab432.jpg 019a2425871408e952df23cf14178da5 https://www.occitanica.eu/files/original/b0bd5db43f4d88fddfba7ab0ee4c516c.jpg 7e31893b603437372993bf9e65fb4a8b https://www.occitanica.eu/files/original/cdc49fd2f07a9f7b9b73d028bfef5369.jpg 533d774a9957bb414bdfbd7be5a53d38 https://www.occitanica.eu/files/original/39e6f061cca24d2987233ab2370b515f.jpg 310d52cf092880b241185edaae1404a2 https://www.occitanica.eu/files/original/8b37014f2eb163207e97092853916f06.jpg 0ca20d681105c5c1e3133b73d3906804 https://www.occitanica.eu/files/original/3855be1a0290709d06cfb2319f0f13bf.jpg 0215406e3d1b761f0d0f6ede221487ba https://www.occitanica.eu/files/original/a57936f8d7bb44fcaa27f2d36eb15a29.jpg 48dc34ad30cce6889c8ee52286a3d517 https://www.occitanica.eu/files/original/5a2e582f29f722e01eb30ece48de86dc.jpg 24ed4bc346bc6ac5bc63708f0bae6f9b https://www.occitanica.eu/files/original/510d28baeb87924220484fcf69447ae2.jpg 2b5d62de0ba8d1f13329788441ce3d49 https://www.occitanica.eu/files/original/a5b25f5fcc48e2529a67c3bee18d9cd9.jpg 18db6cc37b2a844b7eede1f66bed1c1b https://www.occitanica.eu/files/original/99d8013d2d3b1fff79efa62f89f27c32.jpg 0da5ec78acc11ff54a1194de28f0a336 https://www.occitanica.eu/files/original/0ad260e15723049b655aa8935ebf286f.jpg 141456bcbe28c4f050e3a7f2cd4796be https://www.occitanica.eu/files/original/aff91fa714016313f749ebf766bf9dc2.jpg 713af04d52659beffd3ebfe4070beac6 https://www.occitanica.eu/files/original/920949054412b2577d86a456eebc5def.jpg 6146f9f09d00a8af5ff0b761d00ac0ea https://www.occitanica.eu/files/original/d6612ea83a78cba1170a6a09bafc0602.jpg cd8356089cd35eae9c67e21dc7507af0 https://www.occitanica.eu/files/original/7dcffedfc5314122b5e3fad64e9966c5.jpg 494d5159e88a522caaac5f43f7f64db2 https://www.occitanica.eu/files/original/b8ddb336af7248a7ed331cc76d602609.jpg b7d7600476087b5584ffd4758e8efc00 https://www.occitanica.eu/files/original/1a1dbf4f8c892e8bb6abe3243671de13.jpg 50d010218325cd264475cd6a4c206458 https://www.occitanica.eu/files/original/96a6b592f3aff0e3cb7ae3f68a6ebe69.jpg 5995edb5ee4d81ceb01edc54a11070ee https://www.occitanica.eu/files/original/59ad92ef62f4e62bf7e6e94c5d317b5e.jpg 50464997f6bf9fe465ffc19fa9ecad4b https://www.occitanica.eu/files/original/327fc2bf4d8acdcff07dc59670185db3.jpg 8bf18cfca01c69eab24a6ca68a7542e1 https://www.occitanica.eu/files/original/b4ac7f15fb91feb2879100d7c357c805.jpg fcb78c5313389093b306d7c74fdac1aa https://www.occitanica.eu/files/original/b757fe0ca7e05c42f0b1b78c22333a7e.jpg a5bc80ed2312243a1cef2a801dc960fc https://www.occitanica.eu/files/original/8a9a0ab0c8cf8fd64aa168df357d54d2.jpg eef791feffa0ca89dd2383bf91aa64a6 https://www.occitanica.eu/files/original/661a8e1e8ad13933e281e4e409352f42.jpg daa7cf418602acc7f7ca09ee345b55fc https://www.occitanica.eu/files/original/ed7911efd791251f2009b2d9231cccdf.jpg ab726d75cf28872d5513fe9ca55baa8d https://www.occitanica.eu/files/original/9d0771740289d265e12ffe0468898876.jpg 25e11ac2b1fdca1cc511e9935467917f https://www.occitanica.eu/files/original/e1021ac5306a700065ee70eab8d252f7.jpg 0f675c402abbd55900f4c2d5076cf6df https://www.occitanica.eu/files/original/81b225902cda286020a2612e9055ae49.jpg 06fb6933c17677d0df80241507c0876b https://www.occitanica.eu/files/original/70d9f882c941c1bbe2612c1478160940.jpg 063fbdaae5b160569e1cb9101cf68d6a https://www.occitanica.eu/files/original/b421a4044f724f6956a89db8297932e0.jpg f8e703a2e700edf79453c243d735b7fb https://www.occitanica.eu/files/original/7bdac2d39e4075585eb04abf71e8c050.jpg a86291d0e5a3399e4050f2064104e134 https://www.occitanica.eu/files/original/e9a0f42c8205986e92bbaaf80fc00165.jpg c91feb50460283c8f5bc3a7390551576 https://www.occitanica.eu/files/original/2b2dfc28515d2048e91008e5bec30ea6.jpg d43b499db1e44e7ef895db7be56ee628 https://www.occitanica.eu/files/original/dde2b52a2e9e9511d99735689241306d.jpg b85f2bdb8fcb003738eee43863ab66c4 https://www.occitanica.eu/files/original/1defb975832021ffb453d5ed9f58598b.jpg 4ede9b2c379f14e735c73fa5b58e9931 https://www.occitanica.eu/files/original/0ccb598be6244bac67e42e4e24dba513.jpg 6e8007ebac7f1bb542d2f7f39ceda995 https://www.occitanica.eu/files/original/599c09eb7c0cf445fe045e531600c7d0.jpg e181740dda45ff14da1c752835b83850 https://www.occitanica.eu/files/original/6786efd1b26aca6400e8d069df26d1dd.jpg 4b85fbb3f18fc1c765b29ca70204d4fa Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource IEO Midi-Pyrénées Description An account of the resource Institut d'estudis occitans de Miègjorn-Pirinèus Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Région Administrative Midi-Pyrénées Variante Idiomatique Languedocien Gascon Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lo diari : La cultura, en occitan. - 2018, N°043 (Mai-Junh) Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Lo diari de l'IEO Miègjorn-Pirinèus. - 2018, N°043 (Mai-Junh) Lo diari de l'IEO Miègjorn-Pirinèus. - 2018, N°043 (Mai-Junh) Subject The topic of the resource Vie artistique Occitanie -- Civilisation Festivals -- Occitanie (France) Culture -- Périodiques Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Lo Diari contient des articles sur les &eacute;v&eacute;nements pass&eacute;s ou &agrave; venir, des comptes rendus scientifiques, l&rsquo;annonce des prochaines parutions, des entretiens avec les acteurs majeurs du monde culturel occitan et un agenda culturel.&nbsp;<br /><br />(Le temps de la publication papier du num&eacute;ro de la revue, vous ne pouvez ici consulter que la version simple.)</div> <div style="text-align: justify;"><em>Lo Diari</em>&nbsp;conten d'articles suls eveniments passats o de venir, de renduts comptes scientifics, d&rsquo;an&oacute;ncias de publicacions,&nbsp;d&rsquo;entrevistas amb los actors mag&egrave;rs del monde cultural occitan e un agend&agrave; cultural.<br /><br />(Lo temps de la publicacion sus papi&egrave;r del num&egrave;ro de la revista, pod&egrave;tz consultar aqu&iacute; sonque la version simpla.)</div> Creator An entity primarily responsible for making the resource Pugin, Sebastien Source A related resource from which the described resource is derived Institut d'estudis occitans (Toulouse), 2018-05-06-n43_Lo-Diari Publisher An entity responsible for making the resource available IEO Miègjorn-Pireneas (Toulouse) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2018-05 2018-06 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2018-08-27 SG Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Dufau, Caroline Chabaud, Silvan Gahùs, Tristan Carrère, Silvan Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault) Taupiac, Jacme Pujol, Miquèu Chapduelh, Cecila Lacomba, Joan-Peire Gros, Lise Bosc, Emilie Lacroix, Cathy La Galipòta IEO Lemosin Rights Information about rights held in and over the resource © IEO Miègjorn-Pireneas Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="http://www.occitanica.eu/omeka/items/show/4323" target="_self">Lo diari de l'IEO Mi&egrave;gjorn-Pirin&egrave;us</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (40 p.) Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://www.occitanica.eu/omeka/items/show/19863 Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 20.. Relation A related resource Vignette : http://occitanica.eu/omeka/files/original/c805e60bc4a3b9932722cccf56649072.JPG License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Contributeur Le contributeur à Occitanica Lo Diari IEO MP Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Actualitat culturala = Actualité culturelle