https://www.occitanica.eu/files/original/eed8076e01cc8642299a3a9e842e0db9.jpg 34f9e51ed53efb6ffffba4e1479ab3f9 https://www.occitanica.eu/files/original/9118e54adf1039c4600ba511b3326afc.pdf 31b8428d4b1648e867afdfff85080767 PDF Text Text �VIURE SOMARI Lo 15 de febrièr de 19 8. REV1STA OCCITAN A TRI M ESTRALA • SIMPLAS Escalier C., Lo Vacarès, « Camin de Generac, NIMES • Director R. LAFONT. : Secretari de Redaccion F. GARDY. Comilat de Redaccion per MARTIN, ROQUET A. Abonament per lin an Sosten questions de lengas, p. 9. ® POESIA p. 13 Furent.eit 451, per :15 F. • 30 F per J.-B. Seguin, ; Marisa Ros, p. 14. LAS NECROPOLIS PROVINCIALAS per Pèire Lagarda, p. 15. 17 F. (210 ptes) : numéro : 4 F. • CALENDARI 5 F. : per C.C.P. o J. Jaume, London ie-visiled, Ives Estrangièr 1. : FABRE, Gui Lo p. NACIONALISME E MAGHREB Marròc, J. LARZAC, Estrangièr », Argeria, o questions sul nacionalisme, per Crestian Bailon, p. 3. : J.-P. BRENGU1ER, G. Viure QUESTIONS G. Basalgas, J.-P. Brenguier, A. Golomb, F. Gardy, J. Jornòt, R. Lafont, J. Larzac, J.-M. Michel, J.-I. Roier, I. Roqueta. BRINGUIER, 1566-54, Montpellier. Estampariá BARNIER, Nimes. Lo Cerent loan-J au : BRENGUIER Los fasicles ncs 1, 2, 3 son agotats, qualques exemplarsdels 4, 5, 6, 7, 8 son encar dis¬ ponibles al pretz de 10,00 F. l'un. rars �Simpla istòria, simplas questions "P XISTIS en França un Consèlh nacional de las lengas -*-1 e culturas regionalas qu'agropa Bascos, Bretons, Catalans, Corses, Occi¬ tans : pas res que d'organismes culturals, universitaris o acadé¬ mies, braves. En 1964, un Ministre de l'Educacion nacionala, lo Sr Fouchet, respondre a una campanha per l'ensenhament de nôstras len¬ gas, accèpta de convocar una Comission mixta (o paritària) d'estudis. Cinc còps los delegats tecnics del C.N.L.C.R. e los représen¬ tants del Menistre s'acampan a la carrièra de Grenelle. Un trabalh onèst es fach de las doas parts, dins un espent de collaboracion professionala. A la primièra sesilha lo Ministèri distribuis un dossièr amb los quites arguments del C.N.L.C.R., per plan mostrar que se discutirà pas las questions de fons. A la cinquena se¬ silha l'acòrdi es total, e mai s'es començat de veire consi se pòt far l'aplicacion de las mesuras preconizadas. E 1967, doas mesuras solament son estadas decididas : l'integracion de las lengas regionalas dins la reforma de l'Ensenhament superior e las Comissions academicas cargadas d'apreparar l'en¬ senhament del primièr e del segond grases. Mas aquel ensenhament, es pas question de l'organizar. Los meses an passât, lo Ministre e sos fonccionaris an cambiat. A un moment, al Ministèri lo dossièr s'èra perdut... Acabament : a la fin de 1967, lo nòu Ministre a dich son idèa. « La question es pas madura ! ». Es plan un acabament. La porta de la carrièra de Grenelle s'es tampada (1). per : lo C.N.L.C.R., del caire de l'O.R.T.F., fa l'Educacion nacionala, un pauc pus tard, en 1967. Lo Ministre, lo Sr Gorse, es favorable. Es entendut qu'aqui tanpauc se discutirà pas de question de fons, mas simplament d'adobament tecnic, tant per d'emessions de T.V. coma de radio. Los delegats del Consèlh Nacional son a Paris lo 7 de genièr de 1968, amb sos plans, per intrar dins la discutida e la collabo¬ racion. Tranpan dos fonccionaris a qui cal aprene quitament l'existéneia de las culturas regionalas. Conclusion : benlèu, un autre còp s'estudiarà lo dossièr ; benlèu, un autre còp se convo- Autra istòria coma per carà la comission tecnica. Un autre còp es un autre còp. Aqueste es pas res. • �Aqueste seriá lo còp de tornar als arguments de fons. segur Non pas per un plaidejar, mas per de questions essencialas. los del govèrn prengan lors responsabilitats moralas : Que Dins las entremièjas de la civilizacion actuala i a pas lenga que poguèsse viure lo temps de doas generacions sens l'ajuda fòrta de l'escòla, de la radio, de la T.V. Las lengas regionalas de França tendràn encara mens, malautas que son de la guèrra que i foguèt facha. Es que s'es près, doncas, lo partit de la mòrt d'aquelas lengas, al govèrn ? Es que s'es decidit una liquidacion istorica ? Es que serà aquò la situacion « madura » ? 2. Dins l'Euròpa d'ara, i a que dos Estats qu'ensenhan pas lors lengas regionalas e i barran la T.V. e la radio : França e Espanha. Es que s'es decidit aquel acostament ? Es que se i trapa 1. — una — una definicion condrècha de la democracia francesa ? la gaire de l'U.N.E.S.C.O. definiguèt 3. temps, lo 28 de setèmbre de 1967, plan clarament lo drèch absolut a l'escòla, a la ràdio, a la télévision de totas las lengas e las culturas, e mostrèt lo crim contra l'umanitat tota qu'es la mòrt provocada d'una sola lenga : « Los grops etnics que son victimas de la discriminacion jos una forma o jos una autra son, de còps, acceptats e tolerats pels grops dominants a condicion de renonciar totalament a etnics — son identitat culturala. Convén de joslinhar la nécessitât a a d'encoratjar aqueles grops valors culturalas. Seràn atal en mesura de enriquesir la cultura totala de l'umanitat. » Es que causit de plaçar França, amb Espanha, fòra la lèi in- preservar sas contribuir a lo govèrn a ternacionala ? 4. Lo 14 de genièr de 1951, la convencion internacionala genoeidi decidiguèt : « lo genocidi s'entend tanplan de totes los actes préméditais cornés dins l'idèa de destrusir la lenga, la religion o la cultura d'un grop nacional, racial o religiôs, actes tais que : 1) l'interdiccion d'emplegar la lenga del grop dins los rapòrts quotidians o nins las escolas... » Ara es clar que França es copabla istoricament de genocidi cultural, amb lo basco, lo breton, lo catalan, lo còrse, l'occitan. Es que lo govèrn d'ara entend seguir dins lo genocidi ? Sabèm plan que per pas respondre a aquelas question i a pro d'escapas, e d'afortiments possibles d'intencions bonas. Mas jurisus — lo dicament las intencions se Qui te daissa morir, mesuran es que vòl als actes. que mòrias ! VIURE. (1) cf. Les Travaux de la Commission mixte d'étude de l'Enseignement régional (1964-1965). Cahiers pédagogiques de il.E.O., n° 38, (34-Laurens). 2 �NACIONALISME E MAGHREB Ty IURE entamena una reflexion suis nacionalismes. Primièr l'informacion. Lo nacionatisme al poder despuèi pas gaire de temps al Maghreb Agachem-lo far. nos intéressa melhor qu'a degun, sembla. Mas los agachaires son uèi dos occitanistas. Benlèu que lor engatjament lor desvia la vista. Benlèu al contrari que lor fa veire de causas que los autres veson pas. De tota maniera dobrisson lo talh, amb sinceritat e libertat. Cadun parla en son nom. Argeria/ questions sul naciona- lisme. « Amb la pèrdia d'Argeria, lo mite de l'unitat francesa èra rom- put. La prôva s'èra facha que quicòm qu'èra França per tôt lo mond, podiá un jorn venir quicôm mai. La venguda d'Argeria a l'independénlos Occitans un espèr rasonable de veire lor pais devenir »... Mas per ieu, lo decebement seguiguèt l'espèr. Argeria dintra dins un regim simplàs, lo de la repression. L'Argeria de 1968 sera l'Argeria del coronèl o deis coronèls ? » titola lo darrièr numéro del setmanièr Le Nouvel Observateur. Quin simbòl e quin crèbacòr ! cia donèt totes a trapar tornar un « Lo reinatge de la violéncia. los òmes avián dison de Dieu, los autres de l'istôria — una mession e una fortuna meravilhosas. Doas raças, dos monds s'èran rejon¬ ches aquí. Qué i fasiá, cent ans aprèp, que foguèsse per conquista ? La conquista aparteniá al passât. Sérié estât mai sénat de comprene aquela mirabla situacion nascuda d'aquel rencontre. Sérié estât mai sénat d'acceptar aquel don miraclós e de fargar aqui la fraternitat d'Euròpa e d'Africa. Melhor encara, de provar aqui per l'exemple que las raças son pas res, que l'òme pòt viure pas qu'en vivent en patz amb l'òme. Al lòc d'aquò, d'aquela tèrra de destin, ne faguèron un camp batalhièr. Al testarditge flac e sens engenh, respondeguèron los assassinats, la bramadissa per una guèrra medievala. A l'òr d'un continent banhat d'una mar civilizairitz, recebut, — los uns s'èran mèstres del pais, proprietaris de l'autre desonorèron fins al mot d'independéncia en chapiant d'innocents. Pensam al drama d Albert Camus : totas las valors dont se reclamava foguèron sacrificadas per la violéncia. Cal D'un d'un grop costat, uman parlèron coma e 3 �creire « seule amb Fanon que la violéncia e la justicia, es çô parièr, que la violence débarrasse le colonisé de son complexe d'infério¬ désespérées rité, de ses attitudes contemplatives ou D'unes me diràn : « aquel capital es » banhat tôt ? (1). d'un idéalisme presicaire e esmogut que nos agrada pas gaire, fins a la referéncia a Camus. D'un costat, de l'autre..., los partisans de la guèrra al Vietpas autrament, amb mai de serenitat. Oc, cal creire amb la violéncia es la sola praxis revolucionària, la soia espiècha de desalienacion activa ». Nam parlan Fanon que la collaboracion frua per tôca non pas l'integracion, mas lo remplaçament dels Blancs pels Negres. Mas ieu, cresi pas brica a la vertut de la violéncia. Me fau pas pus fort qu'un autre ; lo coratge fisic e tanben lo d'avançar fins a cima de la pensada, de me trapar solàs, al mitan d'un côs de fascistas, l'aguèri. D'autres l'aguèron tanben. Me costèt plan. La violéncia, ne pòdi parlar : d'autres pus vièlhs, en d'autras ocasions, tanben. Avèm trempât las mans dins la merda e dins lo sang. Nos a daissat de marrits sòmis e un gost de racadura dins la boca. Sabèm ara, a la segura, que tota violéncia, foguèsse la mai justa, es un crim. Per tôt jamai i a pas cap de crims bons. Soventes còps, aquel misticisme, aquel marrit romantisme dels presicaires de la violéncia s'avalis amb la maduresa. Bensai chosa del qu'an mèstre de creire rason, e l'esclau. de Lo pas « brica negro a power » Argeria, tèrra dels contrastes. La descolonizacion faguèt al nom de la nacion. Mas de quina Hadj, proletari e marxista, per dialectica leninista clamava una nacion argeriana ; èra per el lo preludi d'una nacion proletariana. Ferhat Abbas, grand borgés reformaire, aviá pas cap de rason d'amagar la vertat : « j'ai interrogé en vain les vivants et les morts et nul ne m'a parlé d'une nation algérienne ». Messali nacion ? Al se d'un sejorn de dos ans, d'un cap a l'autre d'Argeria, çô prenguèt per l'uèlh es lo variament e los contrastes. Atal, segon lo climat e los païses, contrast entre lo Tell e lo Sahara, entre los montanhôls e los estatjants de las planas e de las colas ; segon lo genre de vida, entre pastres e cultivadors ; segon la demorança, entre las gents dels ostals e las de las tendas ; entre l'abitatge recampat e l'abitatge esparpalhat ; segon la lenga e la cultura entre Berbèrs e Arabs ; segon diferents « fachs culturals », coma lo drech d'eretatge de la femna, entre lo drech berbèr e lo drech musulman ; segon las tecnicas artisticas, contrast entre lo retrach rectilineari e secarés de l'art berbèr e las linhas plegadissas e desliuras de la decors que me coracion Se araba. poirià contunhar, mas d'aquela mèscla se destacan, ça que la, de motius pintats viu, d'airas culturalas, que son a plèc destriadas. Dins los massisses montanhôls se vei, entre autras causes, grancoma (1) «Les damnés de la Terre», Maspéro, 1966, 4 cf. Viure, n° 10. �dre d'independéncía encontra l'Islam, subretot dins lo sistèma Juridic, pacanièr de la tèrra, del trabalh que l'endrudis. La tèrra es esplechada per los quites proprietaris, restructura sociala es de biais egalitari ; aprofiècha lo concèpte de terrador. A butidas, dins los plans e los platèls, los Arabs an fach dintrar un sistèma diferent de valors, ligat a la civilizacion dels pastres. Mespresan la tèrra e los proprie¬ taris qu'esplechan la tèrra. An una concepcion - genealogica » de las unitats socialas fondadas sus un ligam, verai o fais, de consanguinitat, un amor estructura una Argeria es Sembla s'arrèsta que a de la societat. pais tôt en long un estrems. condemnat La grand aristocratica condemnat ; los sols plans larguets son als compartimentatge desordenat que dins lo desèrt. Sembla de per sa situacion geografica, a l'esclatament dels un particularismes. vairòla del nacionalisme. significatiu que la rébellion aja pas esclatat dins las ciutats grandas, ont la comunitat francesa èra al mièg de la comunitat argeriana. Mas esclatèt dins las montanhas (Aurès, Cabilia) qu'èran de djebèls sotadministrats. Significativas tanben l'evolucion de Messali Hadj del nacionalisme al fédéralisme, e la de Fehrat Abbas del réfor¬ misme al nacionalisme. Pensam que lo nacionalisme argerian se faguèt encontra França, al long d'aquela longa e atròça guèrra coloniala. Mas lo nacionalisme Argerian se trapèt d'acôrdi fin finala amb lo naciona¬ lisme francés per lo sacrifici d'una Argeria poli-etnica e per la liquidacion dels pès-negres. Lo nacionalisme argerian condemna tota varietat al nom del còs nacional indiferenciat. I a un jacobinisme arge¬ rian que fa del dialectalisme, del régionalisme un tribalisme, denonciat aitanlèu coma un aligat del colonialisme enemic de la nacion. Es industrialas parius efièches : un parallélisme entre la situacion la d'Argeria. L'an 1967 veguèt l'espotida del coronèl Zbiri, Causas parivas, < en França e capmèstre de l'Estat-Major ; al nom dels maquisards de la guèrra d'Independéncia, s'èra révoltât encontra lo poder trop personal del cap¬ mèstre de l'Etat argerian, encontra l'influéncia grandarassa dels tecnocratas, al govèrn e dins l'Armada, encontra l'esqu'lhada de contunh a drecha del govèrn. Aprèp sèt annadas de guèrra, sadol de cinc annadas de mescòrdis, lo pòble argerian sembla pro indiferent. « Lo plus grand sèci del govèrn, es lo jòc politic qu'avèm menât desempuèi l'independéncia. Avèm capitat de desinteressar lo principal opausaire, lo pòble », declamava sens vergonha lo menistre Bachir Boumaza. Conflicte entre los ministres « d'esquèrra », Yahia e Zardani, deguèron s'escapar — e los ministres * Tecnocratas », Kaïd Ahmed e BelaTd Abdeslam. Repression sagnosa del soslèu cabil d'Aït Ahmed. — Trapam aqui lo problèma de l'arabizacion d'Argeria. La recupera- patrimôni e d'un mejan de desvolopament autonòm deu pas far doblidar çô que i a de negatiu dins l'arabizacion. Luôga de far fàcia a la dialectizacion d'un biais modèrn, s'es causit una lenga mòrta. cion d'un 5 �Argier es pas sol en causa ; arribats los darrièrs a l'independénArgerians podiân pas gaire que sègre lo movement : una araforçada de tip jacobin de las minoritats, amb una pedagogia adaptada. Aicí cia, los bizacion Lo colonialisme francés. Aital, d'unas régions d'Argeria, d'en primièr la Cabilia conoisson, d'ausidas, lo colonialisme interior aprèp lo colonialisme exterior Sota la dominacion francesa, la civilizacion autoctòna èra cha de se plaçar e de se définir partejada entre lo dobte sus se francés. costren- referéncia a una autra. Era donc la complasença orgulhosa en se, entre la combinason amb l'Autre e la defensa fèra de son originalitat. Una de las claus del drama argerian èra lo desviament de la consciéncia son alienada, embarrada dins especificitat, foguèsse La societat economia l'Islam. e Del europenca, un fach en e la contradiccion l'otrança argeriana s'apontelava esperit precapitalistas, de la per colonizacion aquela societat subiguèt e e e desirosa de ragantar la violéncia. sus lo tradicionalisme, la marca que portavan de l'intrada de una mesa en question la una de civilizacion radicala. Donam aici quauques exemples. La poblacion europenca èra numericament minoritària, mas sociologicament majoritària ; dominava una majoritat autoctòna tecnicament e materialament inferiora. Los mejans de la dominacion son los conoguts desempuèi de sègles : venda a l'encant dels ben indivises, vendas malavisadas, — aquò per l'entrepresa de despossession terrenala ; d'unitats abstrachas e arbitràrias, los doars, remplacèron las unitats socialas tradicionalas coma las fraccions, las tribus, aquò per la desintegracion de la societat ; las rompeduras d'indivision faguèron crebar las familhas, — aquò per la desagregacion de l'unitat familhala. Refusèron amb força de considerar la civilizacion tradicionala coma una civilizacion vertadièra ; i aguèt divèrci entre la mession civilizairitz de França e los fâches. La consideracion esclusiva dels interesses de la podestat mestrejanta, o puslèu de sos pès-negres, buta a l'indiferéncia de cap als interesses e als problèmas de la civilizacion L'economia tradicionala, autoctòna. barrada e estadissa, podià pas sostenir la competicion amb una eco¬ nomia capitalista, favorabla als imperialismes de la pecunha. Aviá ela una esplecha perfiècha, d'organismes de sosta e tanben un metòde d'explotacion de naut rendement. Lèu fach arroînèt lo menesteiral del lôc, lo nomadi e lo seminomadi, que deguèron se'n tornar dins las nautas planas. Lo pacan foguèt près dins la penche de l'economia monetària modèrna, foguèt espotit. — « ■> Lo movement de balanç d'aquela economia arroïna totes los equia la galaupada aprèp la meisson quora lo blat es pas car ; mas se compra car al mes de febrièr per la sèudadura. Lo pacan, pauc a pauc, aguèt pas ges d'autra solucion que de manlevar vers un usurièr amb un interés gròs, o de vendre sas tèrras, o de se'n anar a la vila. Devenguèt un sot-proletari, enfonsat dins la misèria materiala, dessocializat, desumanizat, macat dins las valors de libris 6 ; la venda se fa �son las lèla viure, confie d'una estructuras e comuna, ràbia cronica. Las estructuras economicas e socialas èran condemnadas a una desagregacion paralen l'espaci économie rason de lor ligam fonccional. L'estranglament de cultural (emigracion, urbanizacion, tust de las idèas nòvas aduchas per l'escôla, la ràdio, lo cinemà, lo diari) avantatgèt doas tièras de fâches. D'un costat la contagion dels besonhs e l'enantiment del nivèl d'aspiracions. De l'autre, la presa de consciéncia de las inegalitats, l'esperit de revindicacion e una consciéncia de classa d'estil e original (révolta contra la societat europenca mestrejanta). de consciéncia èra encara mai viva pr'amor que se passava al moment ont l'òme descobrissiá a pro far, detràs la situacion coloniala, l'image de la França ideala, portaira d'ideals nous (libertat, egalitat, democracia...). Cal tanben se remembrar la pèrdia de prestigi de França en 1492 quora Engleses e Americans ocupavan lo Maghreb ont operavan lors servicis especials, las malamanhas interioras, la guèrra d'Indochina, l'autonomia intèrna de Tunisia e l'independéneia de Marròc. Aqui son los grands traches que permeton ça que la de comprene melhor lo drama argerian. Aquela presa Aquel conflicte èra pas son que la soma de passions individualas (prejutjats, transfèrts, édis, atacament), manifestacions irracionalas de tendéneias interioras (frustracion, insecuritat...). Era pas mai una mespresa que podié èsser esvalida per una « conversion dels esperits » o per una simpla mudason economica. Era apontelat objectivament dins una situacion objectiva. S'enrasigava dins un drama orrorés e real, lo destimborlament d'un ordre vital e l'aclapament d'un univèrs de valors. L'asslmilacion e lo manteniment de la situacion coloniala podién plus bastar, pr'amor que s'apiejavan, l'una coma l'autre, sus lo metèis postulat : la superioritat de la civilizacion europenca e l'ignorància de las civilizacions autocténas. Logica èra l'integracion proclamada per la poblacion europenca al moment del desespèr, mas veniá tardièra. Contradicha pels eveniments finals de l'Argiera francesa ont se descadeneron los reflèxes mai marrits del nacionalisme, ela deméra coma una autò-derióncia. « Significava lo moment ont una aventura istorica se conois clavada e ensaja de se renovar pel retorn impossible a la , puresa. » La solucion vertadièra, condicions detràs las reformas economicas e politicas, non sufísentas, dévié permètre a I orne necessànas, mas argerian de se fargar una civilizacion nova, amb lo respièch de lors fondamentalas de las civilizacions tradicionalas, adaptadas peratius las vaals im- del mond modèrn. L'exemple cabil. amb son nacionalisme esquichaire, sembla pas aquela téca, dont las fondamentas serién socialisme e régionalisme. Prengam l'exemple de la cultura cabila. Estructuras familiala e politica aqui son mescladas : pas de saut brusc de l'una a l'autra, mas lo desvolopament de l'esquèrra. I a pas L'Estat argerian, d'aver agantat 7 �lo sistèma cabil de nocion de constitucion pr'amor qu'aquò implica la tria entre los afars de la ciutat e los afars de la familha e de l'òme. Lo rapòrt social, luòga d'èsser simplament viscut, agit, es ob¬ jectivât al titol de concèpte. La cultura cabila es una practica de democracia : mena de parlementarisme amb la « djemaa », egalitarisme, del grop, de la volontat de pas ges de noblesa, nocion de l'interés totes, dessenh primièr d'un poder executiu... Aquelas nocions son pas pausadas coma principis ; la democracia cabila es possibla son que al nivèl de la « kharrouba », unida pel sentit de familha. La familha cabila cabís l'espós, l'esposa, los descendents dirèctes e totes los agnats. La primautat de l'interés de las gents es aie! intimament sentida, aie! lo civisme es la solidaritat organica que liga l'orne al grop. La morala sociala es la realitat viva de las mors e de las institucions. dins nacionalista argerian, que vòl pas regionalas, per un ôme cabil la democracia a pas ges d'autra fondamenta possibla que lo légalisme. Los ligams vitals son espeçats ; resta qu'una consciéncia malaurosa. Lo Cabil aganta coma obligacion e coma imperatiu la lei, qu'es pas pus pré¬ senta al cor metèis de la vida, mas impausada, e ordona del déféra. Al metèis moment, s'aganta coma un orne desseparat del grop dont teniá son sens e sa rason de viure. Pensar lo grop, pensar l'Estat coma Estât, aqué's se tirar del grop e descobrir aital sa solesa. Amb la conóisser de l'Estat constitucion las civilizacions luènh de la nocion polietnica clamada per de tracts del pendent la guèrra. Per çé qu'es del socialisme, deméra encara far, pr'amor que lo président de la Republica argeriana déclara que Sèm F.L.N. de deurà 1968 entre quauquas opeions essencialas : l'autoges¬ decentralizacion de l'administracion... e la democratizacion del causir en tion, la poder. Calenda 1967. Eri Buèlh amb lo pairegrand ; èrem anats veire Trapèrem un paredièr argerian que tremolava de freg al vent. Charrèrem del temps, del trabalh, de la nèu, d'Argeria, e descobriguèrem qu'èrem estats al metèis léc dins son pais, al metèis moment, qu'el benlèu m'avià tirât de céps de fusilh. I a uèch ans, se nos èrem trapats en fàcia, nos seriàm mandats de céps de punhal dins lo ventre. Ara parlàvem sens édi de néstres vint ans aventuroses, de l'avenidor d'Argeria, de la conarià de la guèrra, de la patz. las tèrras de las Lo tu pairegrand l'occitan, mon de victimas las a launas. nos felen, diguèt a : « Sètz estats, tu l'arab, mon fraire, e dos moments diferents de vèstra vida, doas mirondèlas pintussadas ». Dos ornes charravan de patz, l'un argerian dins un pais qu'èra pas lo sieu, l'autre occitan, al mitan de parisencs que se solelhavan l'emborigol sus lors cadièras longas, a L'orne ont 8 qu'agis cochés. L'agiment retard. L'orne al jutjament per espréva critica. Sèt ans desempuèi mon retorn d'Argeria ; sèt ans seguiguèri amb espèr, d'en primièr, puèi amb amarum l'evolucion recèrc una l'abric del vent. de la vertat es deu saber esperar, patls del far passar son �de la Republica Argeriana. Sèt d'amies musulmans o ans d'ensenhaires ont cada mes recèbi una letra miegjornencs qu'estan en Argeria desempuèi l'Independéncia. Adonc, vaqui un testimòni laboriós a travèrs una esperiéneia pere viscuda del problèma argerian. Lo pensament d'escapar a las formulas totas fachas, a tôt conformisme de drecha o d'esquèrra, aqui ma vertat. Mas la vertat, coma la fuèlha de l'olivièr, a doas fàcias. sonala De cap de biais, de cadun. aquel testimòni pòt pas èsser, vòl pas èsser, la ver¬ tat Crestian BAILON. ★ ★ IMarroc, N O questions de lengas. ★ a respiech de l'un l'autre, li pais dau Maghreb metèis problèmas linguistics. En Mauritania una minoritat etnica negra, a l'adrech dau terrador qu'es estât chapotat per li nacions colonizadoiras d'antan, es de lònga en garrolha amb l'auta man araba blanca que baileja la Republica islamica, e qu'es afeccionada mai que mai pèr la cultura e la civilizacion arabas. D'un biais diferènt capitan li Aqueli predas d'un nòu colonialisme interior pagan de temps en tèmps de son sang lo drech de parlar uolòf ò peuhl. Un occitan maghrébin. Dins li très pais de l'Ubac, Tunisia, Argeria, Marròc, la situacion linguistica es mestrejada mai ò mens pèr l'afrontament dau berbèr e de l'arab. Li Berbèrs tènon lo terrador de mai lònga tòca que non pas li tribus arabas escampilhadas dins tôt lo Maghreb al sègle seten pèr li govèrns de Damas e Bagdad, que se descargavan d'aqueu biais di pòbles mai tormentaus e dis entravadis a sa politica. Aqueli populacions arabas faguèron fugir li Berbèrs vagants dins li montanhas e li desèrts. Se pot legir antau sus una mapa dau relèu li raras que desseparan li doas comunitats. Lis arabs se son compartits en très cantons alunchats de l'un l'autre : au Marròc sus lo ribeirés atlantic, en Ar¬ geria sus lo maratge de la Miegterrana, en en Tunisia. Dins aquesta darriera encontrada, la nacion berbèra es quasiment negada dins lo molon. Sèt pichèti vilas mantenon ribon-ribanha la lenga e li tradicions d'un pòble pron conegut ,dins lo negèci subretot, per sa valor e sa probitat. Argeria la maja part di terras sauvertosas son trevadas per II toareg, que se dison « ornes liures » e gardan li tradicions mai escrètas de sa nacion (libertat compléta de la femna que mena son bèn d'esperela, chausis son marit e lega sa situacion sociala a sis enfants ; poësia força viva que d'uni comparan pèr mantun ponch a la de nèstri Trobadors). En Berbèrs 9 �Pasmens aquela consciéncia fonsa es entrepachada pèr un complèxe, fons tanbèn, a respiech dau poble arab. Pron de Berbèrs d'Argeria escondon sis originas, taison son nom e prenon de noms arabs. Se pòt parlar tanbèn d'uni populacions « berbèras arabòfònas », dins quauqui cantons. Se lo probièma berbèr es en Argeria pron amagat, toti li qu'an consciéncia dau desenvolopament di problèmas nous de decolonizacion destriaràn aisidament dins li fachs poiitics d'aquesta nacion la preséncia dau berberisme que baneja, e imaginaràn l'avenidor. Es benlèu desa Marrôc que li causas s'endevènon amb lo mai d'agu- au d'imminància. Aqui tanbèn una minoritat borgesa araba, de l'encontrada de Fès (li Fassi) pèr la maja part, tèn lo govèrn, e la majoritat berbèra fai lo rond alentorn, sus l'esquina de l'Atlas que vai dau Rif e chleuh d'Agadir. Consciéncia etnica, respelida culturala, politic dau pòble sotmés son de fondamentas dau Marrôc de uei. A aqueu prepaus, un etnolôg afeccionat de berberisme me disiá : Il serait enfantin ici, puéril, de séparer domaine politique et prise de conscience ethnique ». païs au enabans « D'à cha dins Casablanca, li comèrcis pichôts, puèi li mai metodicament, sistematicament pèr li Berbèrs chleuhs venguts de i'adrech dau Marrôc. Aquelis ornes, nascuts d'una societat de grands barrutlaires, conquistan amb apogament e paciéncia li claus grands de pauc, son près l'economia comèrci. Es e mai mandan sis enfants s'assabentar dins lis escôlas de probable que dins gaire d'annadas la borgesiá Fassi veirà sorgir davant ela una oposicion poderosa e unida. Es d'esperar que lo partit de l'Oposicion, l'Istiqlal publique un jorn la mapa geôpolitica de sis adesions. Benlèu i podriàm capitar çô que s'endevenguèt is eleccions francesas passadas : li raras de l'oposicion retipant pan pèr pan li raras de la lenga d'ôc (ô la lenga de non ?). Lo poder centrau e centralista marrocan (abalit a la bôna escôla francesa) es gaire volontés pèr aparar la cultura berbèra, maugrat li reclamacions que li fan de lônga. La lenga es pas ensenhada, pas publicada. Manlevarem pasmens quauquis emessions de ràdio quotidianas is oras mai marridas de la jornada, acompanhadas d'un amudiment sistematic dis emetors, que s'entèndon quasiment plus dins Casa¬ blanca. Aquelis emessions son destinadas i pagés dau « bled » que parlan pas l'arab e podrién escapar a la propaganda oficiala. Apondrem que l'oposicion di Berbèrs es una oposicion de lônga de Sicilia e d'Espanha foguèt l'ôbra di Berbèrs que foguèron ievats de cassôla pèr lis Arabs. Aqueli baratariás istoricas, e mai sién anticas, s'oblidan pas mai que la Crosada albigesa d'aquesta que tôca. La conquista man de la mar. L'arabizacion de classa. L arab fòra lo Maghreb, coma toti li grandi lenparlât, dins gas (e coma lo Berbèr) sota de formas dialectalas. Rapelarem aquô que disiàm aperabans : que lis Arabs dau Maghreb son despartits en très 10 grops es e desjonchs (quatre, amb lo mauritanian). Un pagés marrocan �qu'es jamai estât Tunisian. La a l'escòla diferéncia es quasiment pas capable de comprendre mai granda entre un Arab dau Arab d'Egipte. De mai aqueli formas dialectalas diferèntas son estadas mai ò mens, dins sa prononciacion e dins l'usatge di mots modères, pertocadas pèr de lengas europencas diferèntas. Mai un orne assabentat de sa lenga, ensenhat, es capable de comprèndre e de se faire comprèndre de toti. A l'unificacion de sa lenga, lis Arabs aduson de solucions que son diferèntas de l'occitana. Es mai que mai dificil pèr un estrangièr de se faire una idèa justa de la plaça, de l'importància, di rôties mul¬ tiples de l'arab classic dins la vida vidanta dis Arabs. L'arab classic es la lenga dau Quran, la lenga maire de toti li dialèctes arabs, coma la lenga latina es la maire di lengas romanas. En fôrabandissènt de l'arab classic li desinéncias (declinasons) e lis embolhs que l'espompisson, acipan una mena de koinè sabènta, una lenga unificada, artificiala segur, mai manejabia. De mai, l'arab classic es a pauc près dins la situacion dau latin au sègle XVIen, mai d'un sègle setzen qu'auriá agut lo cinemà, la radio e la televesion, e qu'auriá benlèu pogut amb aqueli mejans de publicitat faire dau latin la lenga d'Eurôpa. Segur, aquest arab classic, qu'es ensenhat a l'ora d'ara amb una gramatica e una pedagogia vièlhas de mai de mila ans, prendrà jamai la plaça de la lenga dau breç, di lengas vernaculàrias. Son emplec a quicôm de pédant, de cujançós. Es pèr ara la lenga di pretôris, de l'administracion, di parlaments. Pasmens podèm esperar de la vèire grelhar. Ne donarai dos exèmples : d'à cha pauc la lenga populara es desembolhada d'uni gallicismes ò d'uni castelhanismes ; de mots fargats de nôu son manlevats a l'arab classic e alargats amb l'esfôrç de la propaganda e de la bôna volontat de cadun. Tanbèn l'arab classic es emplegat de côps que i a dins li relacions socialas, quora la lenga comuna sèmbla un pauc familiara ò que son vocabulari es pas pron complèt pèr lo tèma tractat (relacions de trabalh, relacions adminis¬ tratives). un Maghreb e es encara un Una lenga que se renega. Aquô dich, semblarà bensai que la situacion de l'arab siá clara e las ! De mieg lis entravadis qu'acipa lo sistèma, ne destoscarem quauquis uns : d'en primier lo vocabulari tecnic e scientific. L'occitan es en defôra d'aqueu trebolèri. Li mots de la tecnica e de la sciéncia, fargats sus lo latin ò lo grèc, avèm gaire de pena pèr lis aprivadar. Mai aqueli mots se pôdon pas adobar a l'arab. Congrear una tala molonada de mots, es un trabalh gigantèsc. Malastrosament, es pas una sola acadèmia que s'es gropada a aquesta ôbra, mai li de Damàs, Bagdad, lo Caire ; dins aquel escampilhament perdon son autoritat, e pèr un soi objècte, es pas un mot solet que fau conéisser, mai très ò quatre. E se, dins una jornada, un mot es estât normalizat, li tecnicas n'auràn fach grelhar vint ò trenta. Antau e pèr sabèm pas quant de tèmps, es necite pèr l'educacion scientifica de s'ajudar d'una lenga europenca (generalament lo francés dins lo Maghreb). Li classas borgesas o an pron bèn comprés. Afeccionats sènsa deca. Ai 11 �publicament pèr l'arabizacion, mandan sis enfants dins lis escòlas francesas e i defèndon de charrar l'arab. Fin finala, l'arabizacion es pèr li classas pauras. Situacion grèva qu'endeca l'avenir. parlât comunament e sonat oficialament arab dialectau, desfisan. Aquest arab, escrich dins un sistèma grafic concebut pèr de sabènts europencs amb un alfabet retipat de l'alfabet latin, foguèt d'en primièr ensenhat i Francés dins lis escèlas francesas. L'aplicacion is Arabs di metòdes pédagogies bons pèr li Francés qu'aprenián una lenga estrangiera, foguèt un maiastre. Desempuèi l'arab dialectau es marcat de colonialisme e la situa¬ cion es pron curiosa, d'un pèble que mespresa sa lenga e refusa de l'ensenhar (l'arabizacion es la de l'arab classic que lis escolars pèdon parlar condrechament rèn qu'après plusors annadas d'estudi). De li l'arab govèrns se L'abandon colonialista. Acabarem amb lo francés. Avèm vist la d'aquesta lenga, l'ora d'ara, pèr s'assabentar dins li sciéncias. E mai lo francés siá a pas reconegut oficialament, es emplegat comunament dins l'administracion e un Francés que sap pas l'arab a quasiment jamai de dificultat pèr se faire comprèndre ont que vaga. La Mession Culturala Francesa representava fins ara de quatre parts una di Messions francesas a l'estrangier. La politica seguida pèr lo govèrn francés d'ara es la de l'abandon sistematic. Aquesta despartida résulta pas d'una ideologia ò d'una politica generala, mai simplament dau besonh de trobar quauqui dardenas pèr mandar en America latina ò au Quebec, ò sai pas ont, e subretot de la negligéneia e de l'inconsciéncia dau regim. Entre lo colonialisme e l'abandon, tan malastrôs l'un coma l'autre, se podiá tro¬ bar de solucions mejanas dins l'interés de toti. Africa acaba de desliurar d'un nécessitât colonialisme. Quora aqueli muralhas s'escranquèron, esperaviam de ne vèire sortir un mond nèu e desliure, sènsa gaire de problèmas. Au rebors, l'umanisme nèu s'entrambla en de problèmas força mai embolhats que li dau tèmps passât. Africa renadiva reviuda la dialectica. J. JAUME. En venda se : Robèrt LAFONT LA ★ : RÉVOLUTION RÉGIONALISTE Un vol., coll. « Idées actuelles » 3 F. SUR LA FRANCE Préface de Jacques Madaulf. ★ Un vol., coll. « Essais » Gallimard, ed. 12 15 F. , �LONDON RE. VISITEE. MODERN ENGLISH USAGE Lo cosina es tradicionala. itaiian. Lo cosinièr es La practica es La serviciala oèst-indiana. Lo es francesa. Times, thanks god, totjorn anglés. TORS La Tor de Londras, Please sir ? La dels Beaf-Eaters — o la del Telegraf ? VICTORIA STATION Un salsissòt, un cantèl de pan, glop de tè, capèl de palha una mini-gonèla, un un setanta annadas sus l'esquina. Dear old Britain. BRUSH UP YOUR ENGLISH IN MONTREAL L'Anglatèrra en estiu parla franglés. A Montréal del Canada los quites francofòns dison l'istorial del Far West dins l'anglés del Shakespeare. vos SAMSON AGONISTES (A YE YE Colomb a VERSION) trobada America. Carneby street li fa prodèl qu'en descubrint las maxi-cambas mòstra la luna Samson solet Una « agonia a es tôt passant. pas al fiai... disi. », vos J.-B. SEGUIN. Londras, 7-11/8/1967. 13 �Farenheit Lo biais de dire es tan vièlh coma lo mond totjorn las paraulas s'enredòlan trufadissas coma lo solelh e la plana d'ivèrn e mai Sant Lop al tons. Totas las causas s'acarnisson a negar dins ton silenci e tôt fins al darrièr rebat de doçor cremarai tôt e me'n anarai muda de l'amor tanben e de tu ne rirai. Broglia, tu tanben, lo fuòc te rafirà la cara de ton dise i podèm pas res e pasmens aquel fuôc ne siám totes consents de tant que n'avèm pro de paraulas que dison e que dison [pas res de tant qu'avèm talent d'un dire que siá vida. E lo fuôc avenidor que Tu diga-me aquel misteri totes los libres espandits paraulas d'aquels que lo mai m'asseguran lo dire d'escrivans que son mon Jeu mon dire escampilhats aqui, n'ai perduda la clau, n'ai perdut lo talent ai perdut lo biais de rejônher son èime perdequ'as pas volgut perdequ'as pas volgut las me dire lo mond s'es vojat de sa paraula, me venguèron muts totes los libres tu diga-me aquel mistèri aquel talent de Al solelh del bailarai mon de tant que cremason temps qu'es nôstre côs de cremar lo silenci vièlh faguèt en el sa plega granda. E ieu demorarai dins lo trefoliment de la darriera fuôlha l'intrada de la fèsta sauvatja de l'ivèrn. a Marisa ROS. 14 �LAS NECROPÒLIS REGIONALAS pendents de las sèrras. Un embarrassai de broma baissa dins los clòts dels valats. Es l'ora dels aucèls que travèrsan la frescor de l'aire e se'n van saludar lo solelh de cada jorn dins los autciprès dels cementèris. T 0 matin matin de se lèva clar suis prima encara qu'aimi per me'n anar sul barri, m'apiejar a la qu'emplomba la davalada de tèrras suavament espandidas duscas a la montanha ont lo lum raissèja sus las darrèras nèus de l'ivèrn. Mainatge, los companhs se trufavan de ieu pr'amor que m'aturava al mitan d'un jòc per contemplar lo mond encantat de la meu tèrra. Uèi, i torni cada matin de las vacanças. Mas tôt a cambiat al meu entorn. Ont i aviá los camps, tre lo primièr pendent, s'enrengan los atauts e los bòsques d'autciprès. Ataiits de tota manèra : grisencs e negres de rocs de gran de Sidôbre ; blancs, vèrds, roges, de marbres pirenencs... Atauts pausats dins l'èrba frèula de prima, copats de caminôls blancoses, de bòsques pichòts d'autciprès ont se veson puntejar las primièras ròsas. Es l'ora paret Sus morts. aquel campèstre novèl, los bruits Cap de crit d'aujam. Cap de long rièr lo bestiar Las bordas o son d'autris còps son planh d'òme dar- Cap de rondinejament de tractor. qu'una senhal de vida a l'entorn d'un las gents. pas sul camin dels atauts. Duscas al s'es cambiat... un besonb de gardar l'originalitat del païs e de mercar per las familhas interessadas una costuma avenenta. Es atal qu'un novèl enrasifum, d'un movement suau nom d'aquelas bordas que 15 �fargava dempuèi quauques ans : Palliòla-Vitry le Taurevièlh-Bourg la Reine ; Corpatàs-Corneille Parisis ; en Belacòsta-La Plaine Saint Denis ; RicartAntony... e tant d'autris noms ont se maridavan dins l'espectaclosa unitat de la França etèrn a las tèrras de vièlha tradicion occitana e la modernitat conquistaira dels ômes de gament se François ; Nòrd de Lèire. ...Tèrras de longa tradicion, dubèrtas a totis los corde l'istòria e de la civilizacion... vos èra servada una novèla Victoria de l'èime prigond d'Occitània, la de barre« rents jar vòstra vocacion de patz e la fam d'endavant de l'antic « prat cairat » dins l'independéncia nacionala per totjorn restaurada... » Es atal qu'acabèt la sèu charradissa lo delegat del gol'inauguracion del primièr escabòt de cementèris... Un òme causit : occitan per sa maire, alsacian per son paire, pastat de mesadas de besonhas parisencas e de vacanças sus la còsta de la Florida occitana. Aviá après per l'escasença quauques frasas d'occitan mejan pirenenc. Lo cònsol n'aviá tremolat, e posât per respondre, al prigond de sa memòria, los remembres d'un passât de mèstre d'escôla : « ...avètz escafat per vòstra preséncia e per vòstras pavèrn a raulas, lo malastre de la batalha de Murèth. Sus nòstra tèrra d'Oc i pas cap mai d'estrangièrs, mas de fraires atelats a la meteissa tasca d'enauçament de França e d'aparament de las valors etèrnas que portam totjorn dins lo còr... » Foguèt una bêla manifestacion. En mai del delegat del govèrn, i aviá lo représentant del Ministre del Torisme (nascut dins lo despartiment e candidat a totas las eleccions), lo cap de Gabinet del Ministre dels Afars Artistics, lo Prefècte de Paris, lo de Tolosa e lo del despartiment, los cònsols de las comunas parisencas, un fum de delegacions : d'Ancians soldards de totas las guèrras del Sègle, d'orfanèls de las meteissas guèrras, de vèusas pensionadas, d'enterramòrts parisencs, d'entreprenèires privats de Trabalhs Publics, de bastissèires de Foguèt tôt una pel... bêla manifestacion e una bêla fèsta... Lo dels morts èra pas qu'un amontonament de flors e de bandièras. Bandièras n'i aviá tanben per las carrièras e los carreirons, a las fenèstras, als recantons. Sus los ostals de la plaça s'enrengavan los escuts de las vilas parisencas. Per Castèl-Peirat n'avián créât un, de tors blavas sus fons de monument sang e 16 d'aur. E pertot lampas de color : blavas, blancas, ro- �jas, grògas... L'orquèstra de las fèstas d'autris còps, l'avián tornada quilhar al bèl mièg de la plaça. Una delegacion de la musica de la Garda Republicana de Paris èra venguda per la jornada d'inauguracion. Per la fèsta de nuèit, lo Prefècte régional aviá mandat una musica de Tolosa. Jos la plaça cubèrta, taulas per mai de cent, engalanadas de las colors nacionalas. La taulejada deviá daissar lo remembre d'un miracle de cosina e de presentacion. Al mo ment dels veirons de licors, una corala parisenca aviá cantat patriotics, e la melhora còlha folelorica del despartifaguèt un malastre amb los sèus cants e las sèus danças. I aviá tant de vam e de beutat dins aquelis joves que lo Delegat del govèrn non se'n podiá pas calar, e potonegèt la menaira del jòc duscas a las escalas que menavan a la cam¬ aires ment bra ont s'èra vestida. Dempuèi lo temps de la victòria del Front Popular a las Castèl-Peirat aviá pas viscut oras tant en- eleccions de 36, cantadèras. ★ Per parlar franc, aquelas fèstas las èri pas ieu, lo Blasi Lardit. D'abord, vacanças. Puèi, mon paire èra la familha se'n èra anada passar un aquelas tota la mar (malgrat Postal petavan aviá — aviá pas viscudas, Castèl-Peirat per del contra-partit parèlh de jorns e a d'aquò, las fenèstras de lo garda de la comuna i o per encausa — de bandièras que agotat los seus a auriflambs !). vesin Marcèl de la Granjôta que m'o contèt. Dins la comuna fasiá trop de besonh coma fustièr per èsser Es lo meu mespresat per los que mestrejavan... Lo convidavan pertot pels servicis prestats ; li passavan las sèus fotraladas pels servicis de demandar un jorn o l'autre. Me contèt aquelas fèstas qu'un jornalista parisenc sonèt : « las fèstas de l'Enrasigament ». Me diguèt lo perqué de las òbras entamenadas, cinc ans a, a travèrs lo campèstre de Castèl-Peirat (o, al !). Pascas... Ton paire te'n parlèt pas ? M'estoni pas ! S'es pensât trucar amb lo Cônsol e las primièras personalitats que venguèron a Castèl-Peirat. Per ton paire, tôt aquò existis pas... Mas ne pas tan segur coma el. D'aqui cinc ans, aurem un cam¬ pèstre d'ataiits e de bôsques d'autciprès. Te'n anaràs parlar d'amor al recanton d'un ataiit !... Bon, seras segur que degun destamparà pas la fenèstra per t'escridassar ! mens, « çò que ne sabiá, o çò que n'endevinava Comencèt pels temps de las vacanças de som 17 �l'afar dels cementèris es vengut del Rigad'aquel avocat d'un ministèri que te'n ai parlât e qu'èra aici lo jorn de la Fèsta de l'Enrasigament. Benlèu qu'un jorn l'Enric te'n parlarà el-meteis. Es pron bavardòt de son campèstre de cementèris. Per ara, pòdes far coma ieu, « Cresi que raga e uelhar las òbras... » fum de « bulldozers », de maquinas de formas, de trabalhadors vestits de gròc, de rog ; de camions cargats de pèiras. Pertot plancardas : « Societat de construccions d'ataiits de Marselha Societat Economica de Las òbras : un totas — fais gran e de fais marbre — Companhiá de grans de SidòSocietat d'Explotacion bre de marbres pirenencs — — Cooperativa d'Entèrramôrts de Garona e d'Arièja — etc... » E totas las entresenhas sus lo sèti social, lo capital, l'especialitat de cada societat. dire, ajustèt lo Marcèl, mas totis los eaudespartiment an trobat un emplèc dempuèi qu'an entamenat las òbras. E n'i aura per quauque temps pr'amor que, se m'an pas enganat, serà un quauque ren de monu¬ mental... Van anar del costat de Santa-Clara, d'Ortigas, del Valat, de Lembarrat, que t'o sabi ieu ?... » « Es pas per maires des Me podiá pensar Peirat aquel moment çò que foguèt per las gents de Castèlde la realizacion de la ce Necropòli Regionala » segon la paraula d'una personalitat tolosenca. N'èra pas besonh d'autra causa son que de veire la mena d'embriagament que pojava dins los uèlhs de Marcèl de la Granjòta, lo trufaire, lo renegaire, l'anarquista coma li di- sián sovent. ★ Som aqui sul barri coma cada matin. Lo païsatge jol tendre solelh de prima pèrd un pauc de majestat mas recèp una suavor que lo torna a la sèu destinada gaireben umana. Ausissi un bruit de passes. Mas me vòli pas virar... « Tèn, somias devant la nòstra necropòli ? » Ai reconegut la votz de l'Enric Abrial, Cònsol de Peirat. Gausi pas far del sord. ce — vos 18 Oc, Sénher Cònsol. Me pòdes dire Rigaraga Me desencusaretz, dirai l'Enric. — Castèl- mas coma m'es totòm aici. pas possible. Se volètz, �Se — fa te plaser ! Seras lo primièr de la tèu familha atal... » per me sonar Me sentissi pas d'aise. Lo caractèr irètge de mon m'a pro fait patir a l'ostal per qu'ai mens me'n pòsca desliurat defòra. Lo Cònsol se n'es avisât. Ajusta : Te'n vòli pas... me pensi « tissi qu'aimas Castèl-Peirat riquesa del vilatge... » Escotatz, l'Enric, — Rigaraga me demanda s'òm De « comprenèm tal som pas pro a « mira de corna trufa pas d'el res... pas es tôt... sustot per me es qu'ès un brave dròlle e sen¬ comprendre qu'avèm fait la d'uèlh la flaira » coma un ... » que se : quina flaira vols parlar ? Oh ! — se per paire sentir biais de dire qu'avèm a Paris quora Puèi, sabètz, se me n'an parlât a l'os¬ dire qu'aquelis afars son pas que conaun riás ! M'estonas pas !... Pasmens, me sembla que val melhor que siás informat. Lo mond manca sovent d'informacions... es çò que fa dire conariás... ! » — Un autre jorn, benlèu, m'auriá daissat enfastigar. Mas, aqueste matin, siá per encausa del solelh novèl, siá per encausa de la letra de Miquèla recebuda totara, me sentissi prèst per tôt o escotar... « Tu de Mesa ans a qu'ès en per a Paris, as ausit parlar d'aquela Comission Valor del Territòri Francés qu'an faita quauques racionalizar l'economia del Pais. La concentracion de las industrias, de la man d'òbra, dels lôcs d'escambi al Nòrd de Lèire o cap a las grandas encontradas industrialas pel Sud de Lèire fondamen- europencas an obligat lo govèrn de cercar los mejans de pas crebar... E foguèt la descobèrta tala de la vocacion toristica d'en çò nòstre. Te'n pòdes pen- çò que es granda idèa... S'èra pas Espanha que pensèt tôt far cabussar pr'amor que l'an mantenguda en defòra del Mercat Comun ! Pasmens a pas tôt sar vòlgas, mas una e lo govèrn a fait un esfòrç de primièra per l'equipament de la Costa e del Pirenèu... » L'Enric m'èra una revelacion. Jamai m'èra pensât qu'un òme poguèsse assimilar tan plan l'informacion balhada cada jorn per la ràdio e la T.V. duscas a ne faire la carn de la sèu pensada. Tôt i èra : las idèas e lo vèrb ! fait cabussar... 19 �« Tôt es dins lo plan ! La vocacion toristica del Mièg- jorn, l'apauriment dels trebalhadors de tèrra, la mobilitat de l'emplèc tan professional coma geografic... Sabèm que milherats d'ômes d'en çò nòstre dèvon tôt daissar per se'n cap a las zonas de concentracion industriala. Los estuprospectius dels tecnocratas e las estadisticas de l'Institut del Mercat Comun son formais. Aquela construccion de la novèla Euròpa — sustot economica — respond a la realitat objectiva de nòstre mond cambiadís e rufe. Los melhors de nosautres n'an près consciéncia dempuèi temps. Te vòli pas macar, mas los tèus son estats totjorn sords a la votz de la rason. An totjorn barrejat lo punt de vista économie qu'es lo nòstre amb las vièlhas sansonhas politicas estèrlas e perilhosas... Cal benastrugar las populacions de Castèl-Peirat qu'an comprés que son interès èra del costat del rasonable ! » E tôt aquò per ieu solet, per ieu lo Blasi Lardit, filh d'Aubèrt Lardit, primièr enemic de l'Enric Abrial, dit Rigaraga, Cònsol de Castèl-Peirat ! Un bel bocin de charradissa anar dis d'una darrièra setmana d'eleccions ! Una lusor trufarèla passèt benlèu pels uèlhs pr'amor lo seu vam que l'Enric copèt me un pauc : Blasi, mas me daissi totjorn anar viri cap a aquelas setmanas de luta e d'espèr ont pogèrem a Paris per ensajar de far entendre çò que mancava a la recèrca prospectiva dels tecnocratas un pauc trop embarrats dins sos burèus e sas estadisticas. S'èran plan pen¬ sais que l'espandiment économie del ròdol parisenc e del Nòrd de Lèire demandava totjorn mai de fabricas, de bu¬ rèus, de laboratòris, d'ostals, de centres culturals, etc... mas aviá oblidat una causa naturala, simplassa : es que las gents se mòron. E los cementèris dins aquelis païses son venguts pichonèls, enrondats que son d'ostals, de carrièras, de mo¬ numents. Me diràs que los morts se pòdon cremar, segur... mas o sabes tant coma ieu... la costuma, la religion... aquò fa que los forns crematòris son pas encara passats dins la « Desencusa-me, quora me vida vidanta... » S'o aviá calgut, l'Enric auriá prédicat una crosada contra los novèls erètges... Mas, França, filha ainada e aimada de la Glèisa gardava pro de fe e de virtut per pas pèrdre lo dret d'enterrar los morts. Es çò que portavan las peticions signadas dins totas las glèisas del despartiment. Fort d'aquela volontat populara, l'Enric Abrial se n'èra anat trobar un jove avocat d'Arièja pojat a Paris e entrât dins un burèu de ministèri abans d'èsser remercat pel mi20 �que'n faguèt una personalitat de sa côlha pen(Aquel jove politician, ajustât lo Marcèl de la Granjòta, aviá replegat dempuèi uèit o dètz ans una bona tièra de « vestas electoralas » çò qu'afortissiá lo vejaire de Rigaraga sul manca de reconeissença dels Francesis en général e dels òmes d'Arièja entre totis !). nistre meteis saira Malgrat tôt, lo Gajan-Delpy (aquel jove avocat que parlar) e qu'es un òme dubèrt e devôt al sèu païs, poguèt veire lo Primièr Ministre. Li faguèt tocar del dit lo perilh que i auriá de pas pensar als cementèris, e, coma lo Primièr Ministre rasonava sul manca de lòcs, es alavetz que Gajan-Delpy aguèt l'idèa meravilhosa, l'idèa majorala bensai d'aquesta mitât de sègle : portât los cemen¬ tèris parisencs e del Nord de Lèire dins lo Miègjorn. « n'as ausit A ! t'o pòdi assegurar, foguèt una bêla estona. Una dialectica sarrada se bastiguèt a l'entorn d'aquel tèma : sauvar la mitât indusbalhant a l'autra mitât una aquela possibilitat l'aviàm a los cementèris ! França de l'estofament, tôt balhant a triala los mejans de s'espandir, novèla possibilitat de vida ! E nòstra portada : Castèl-Peirat foguèt D'abòrd qu'èra una brava causit me volguèt abans las eleccions al Consèlh Gajan-Delpy i j comuna-testimòni. d'èime seriôs... puèi amistat quauques meses coma comuna mostrar son General. » (Mas, m'aviá fisat lo Marcèl de la Granjòta, la reconeis¬ sença per l'Enric aviá pas estofat los electors !). « La comuna de Paris foguèt la d'Antony pr'amor que lo ministre de Gajan-Delpy n'èra estât députât. Causiguèron la bòrda de Ricart. Lo jorn de la pausa de la primièra pèira del primièr ataiit, s'èran pensât quauques farsejaires de demandar a un cantaire de mòda de venir al novèl cementèri de Ricart-Antony. Mas foguèt pas qu'una fotralada... Venguèt un delegat del govèrn... pas oficialament, per veire... E foguèt estabosit devant las possibilitats de nôstre terraire. Son rapôrt a Paris, acompanhat de fotòs, d'un film, apiejat sus lo fait istoric de la naissença del filosòf mièg-catolic mièg-reformat Blasi Peirat dins lo vilatge, valguèron a Castèl-Peirat lo titol de « Necropôli Regionala » pels Pirenèus... » Se n'èra força parlât, me'n remembri. Dins la premsa de e mai e sustot — la premsa parisenca. Los illustrais, Vèrd e Rog » al « Miralh de Paris » tirèron numéros espe« 21 �Duscas als setmanaris politics coma « Lo Gaitaire » e Rapid » qu'avián mandat jornalistas ! « Lo Novèl Estonat » publiquèt una tièra d'enquistas sus la vida sexuala dels Castèl-Peiratencs de dotze a detz-e-uèit ans ; lo jornalistaescrivan Joan Conaut ne tiret un libre contra la mentalitat de l'òme del Miègjorn. La T.V. o aprofitèt... Cada jorn per cials. « Lo cada emession d'actualitats i aviá lo « flash » sus Castèle lo sèu recampament de cementèris. Las grandas emessions nacionalas : « Virât d'uèlh — Primièra pagina d'un jornal — cap a cap — La mièja-orada del marqués de Viravent » balhèron entresenhas o charradissas sus l'istòria, Peirat la toponimia, l'etnologia, los òmes illustres de Castèl-Peirat. l'avián Lo filosòf Blasi Peirat foguèt tirât del silenci ont embarrat très sègles ! Se publiquèron biografias, una gia de las sèus letras, una novèla edicion de son « antoloDiccionari Teosofic ». Una amassada de filosôfs e de teologians del Mercat Comun s'acampèt a Castèl-Peirat ; pausèron una tauleta de marbre sus la paret d'un ostal que la tradicion disiá lo sèu ostal de naissença... « das a Tôt aquel rambalh faguèt grelhar un fum de deman¬ la Comission de Mesa en Valor del Terraire Francés. Calguèt crear Direccions Regionalas e Direccions Desparti- mentalas. Caduna s'atelèt a l'estudi de las possibilitats de cada encontrada. Un plan « interimari » de dos ans balhèt lo mejan de normalizar la politica de mutacions tan plan capitada amb Castèl-Peirat. simple, t'o pòdes pensar... I aviá pas qu'una Région de programa. Los estudis devián balhar un vejaire sus l'interés toristic de cada comuna, las sèus possibilitats economicas en defòra de la construccion d'una Necropòli, etc... Al moment de las décisions, lo govèrn foguèt gaire ben menât a demandar los poders especials. Pasmens, aquel plan interimari balhèt lo mejan, al moment del novèl plan de cinc ans, de votar una lèiprograma pel cambiament dels cementèris... » Foguèt Necropòli pas per Castèl-Peirat aviá profitât lo sèu titol de comunala forma compléta d'una Necropòli Regionala. Lo campèstre daissava nàisser e morir al grat dels clòts e dels tucols una armonia grisenca, roja e blanca d'ataiits enrondats de caminòls engravats, de matas o de bòsques d'autciprès puntejats de ròsas. Mas, èra pas pertot atal. Las posicions politicas de tal o tal députât o conselhièr général portavan sovent la responsabilitat d'un oblit oficial. testimòni per presentar 22 �Pasmens las Direccions despartimentalas e Regionalas de Mesa en Valor, jos l'autoritat del Prefècte Régional avián fait una besonha espectaclosa. Primièr, un Burèu de Recèrcas Sociologicas fisar l'estudi dels besonhs de las s'èra vist populacions. Lo BURESO establiguèt cartas d'implantacions amb totas las variacions d'envejas e de non-voler. E aquô dins cada despartiment d'Occitània, de Bretanha, del Païs Base, de Catalonha, de Còrsa. La Comission de Mesa en Valor del Terraire Francés recebèt una carta compléta. ne Le segond trabalh — al nivèl de las Direccions naciona- las, puèi de la Comission Nacionala — foguèt, amb l'ajuda dels Ministèris d'Industria, d'Agricultura, del Torisme e dels Afars Artistics una besonha d'ajustament de las cartas establidas per cada Ministèri dins cada zona retenguda. Caliá pesar las décisions, desfugir las concentracions, ensa- descarar las beutats naturalas, adobar un partiriquesas nacionalas. Caliá sustot apreisdels lòcs de vacanças dels estatjants de D'aquela manièra, la rason de davalar pels camins d'estiu veniá dobla — e se podiá, del meteis còp, esperar una fixacion del torisme en França. jar de pas de las novèlas sar las Necropôlis las vilas del Nord. ment contunha « La lèi-programa que te'n parlava totara, l'Enric Abrial, es un exemple d'onestetat, d'eficacitat, réalisme politic. Balha la possibilitat de suprimir de totis los caumaires transport, construccion d'ataiits novèls, carrièras de gran e de marbre... Las plantacions d'arbres de la Candelèra Tolosa an près un desvelopament remirable. De per: a tot par se creats son las alas e cooperativas per ensajar de coespeculacion que nasegèt al moment de sendieats a una l'edificacion de la nòstra Tèn, a perpaus Necropôli... Veses, Blasi, malgrat tôt çô l'idèa de Gajan-Delpy es estada qu'an pogut dire o escriure, idèa revolucionària. La l'entorn de las bordas lo campèstre e al viadobar los atauts, cambiar una morissiá. Los cementèris a balhat trabalh als que vivon dins comuna an matin lo titol onorific de Pri- de Necropôli, m'an après aqueste qu'un decrèt balhava a Castèl-Peirat mièra Necropôli de França... se latge. I cal èsser cada jorn per las flors, rastelar los caminols... Las gents son pagadas coma gardas de musèus nacionals. An dret a l'uniforma. Ara, arribam al moment de l'estabilizacion de l'emplèc. Ensajam 23 �d'empachar la venguda de mond del defòra, malgrat que n'i aja quauques uns : ostalariás, vendas de fotòs e de remem¬ bres, fabricas d'estatuas e d'ex-voto... Tèn ! me sembla que Mandol. Lo coneisses ? Es vesi pojar la veitura de Pèire professor de Dret économie a Tolosa, e membre del C.R.O.U.S.T.E.L. Sabes pas çô qu'es lo C.R.O.U.S.T.E.L. ? Vol dire Comitat Régional d'Organizacion Urbana Sociala Toristica Economica Lengadociana. Un organisme liurament causit demèst los elegits, los admi¬ nistrais e las personalitats de cada encontrada. Pèire Mandol n'es un membre força escotat. M'a dit que'm vendriá veire tanlèu acabada la sesilha de prima del C.R.O.U.S.T.E.L. Es un òme de paraula... e un amie ! » ★ Lo temps de passar a l'ostal de la comuna, de cercar pel barri... Pèire Mandol es aqui sarrat dins los braces per l'Enric, atìrós d'aver un testimòni de l'amistat d'un òme im¬ portant. « Te presenti lo Blasi Lardit, un estudiant parisenc, mas de Castèl-Peirat. E que s'i conven... vertat ? Los sèus son pas del mèu bòrd, drôlle dubèrt... mas Pèire Mandol sentiguèt bravament la man estudis e de quauques tusta biais cortès, empacha pas que lo Blasi siá que me trobava pas un » una cara e me demanda novèlas d'aise. Me dels meus professors que coneis a Paris. Un agradiva e franca, seriosa. La Légion d'Onor, redonda sus un cairat blanc... « Podètz demorar, Sénher Lardit ; çô que vau dire a nôstre amie Abrial es pas un secrèt... Doncas, ièr èra l'amassada del C.R.O.U.S.T.E.L. I aviá lo novèl Prefècte Régional, lo novèl Rector d'Universitat, lo novèl Avesque qu'èran pas encara installais del temps de l'amassada de l'an passât... Atmosfèra simpatica. Lo Prési¬ dent Maurici Fargas el-meteis aviá daissat a l'ostal las sèus fotraladas costumièras. Bona novèlas per nosautres... Primièr, l'armada e suslas delegacions militaras estrangièras son d'acôrdi per transportar los cementèris militars dins tôt lo Miègjorn e la Bretanha. Daissaràn sus plaça son que los monuments del remembre. tot Autra causa... Las negociacions menadas dins lo quadre del Mercat Comun avançan força. Manca pas mai que la si24 �gnatura del Nebelux que, coma totjorn, se fa esperar per las décisions importantas. Mas, ara, es un afar de setmanas... benlèu de jorns... Los cementèris del Nebelux e de l'Alemanha industriala seràn devalats cap italian a pausat las candidaturas de al Miègjorn. Lo govèrn las régions del Sud per crear zonas d'enrasigament e de novèl vam économie. Pel moment sembla que seràn mandats en Italia los cementèris de menaires e de pèiriers italians. Tôt aquò es natural, copèt l'Enric. — Segur, segur... mas caldriá pas, per lo biais d'una novèla segregacion nacionalista al nivèl del recampament de cementèris far cabussar l'èime europenc que sembla nàisser — pauc a pauc. balhat una entresenha que sembla esperada de la ierarquia catoliproblèma de la Fèsta dels Morts. Enfin, l'avesque nos mercar ca sul a l'evolucion talament Las estadisticas de l'Institut del Mercat Comun pròvan, las gents pôdon pas far lo viatge al temps de Martror. Mandar argent als gardas per s'ocupar dels autaiits es pas una solucion, d'abòrd que los gardas son pagats per o far tôt l'an. Puèi, Martror arriscava, atal de pèrdre son sentit prigond. Alavetz, dins la perspectiva d'un espandiment de las Necropôlis al Mercat Comun, sem¬ bla que seràn causits très ditnenges : un al mes de Julh, un al mes d'Agost, un al mes de Setembre per la fèsta dels Morts, segon lo moment de l'estiu ont se prenon las vadempuèi dos o très ans, que canças. Aqui tanben esperada per es una totòm... evolucion que fasià besonh e qu'èra » ★ Enric Abri al, lo Consòl de Castèl-Peirat « Primièra Necropòli de França » sembla somiar, los uèlhs dubèrts, sus un deman plen d'evolucions e de gents apariadas sul camin d'una vida pensada e adobada pels Comitats despartimentals, regionals, nacionals, europencs... Mas son vièlh anticlérica¬ lisme ensaja de pas trop remirar l'etèrna enemiga... Es ben¬ lèu çò que vol dire quora ajusta, gaireben a votz calada : A ! la Glèisa se sap totjorn maridar amb lo Poder e amb lo Sègle. » « Pèire LAGARDA. 25 �CALENDARI 6 MESES DE PRESENCIA OCCITANA Per Felip GARDY, Joan LARZAC, J.-M. MICHEL, J.-l. ROIER. Non pas, segur. Mai se pòt dire que li jornadas d'estudi organizadas per VIURE e lo Comitat Occitan d'Estudis e d'Accion foguèron lo luôc ont se recampèron li cercas e lis experiéncias entamenadas, e d'ont partiguèt un pauc mai un pauc mens 10 vam de presa de consciéncia occitana qu'aqueste numéro de VIURE se'n vôu lo rrOT comencèt Ardoana... a de rebat. D'efiech foguèt a Ardoana que foan sciéncia e pedagogia, expli¬ quât lo mécanisme de la cris/ agricôla francesa (1), amb si modalitats occitanas Clavèl, amb qu'au travers di problèmas de l'ora, Lafònt ensagèt de precisar l'idèa ara ben coneguda de proprietat regionala, tôt dessenhant li perspectivas d'un socia¬ lisme regionau que pertocariá li grops la preséncia d'un pais occitan, amb si pro¬ particulars e l'especificitat de si blèmas solucions. deputat de Niça, dins tribuna una nivèu de individualitat son foguèt tanben sota li casta- nhiers d'Ardoana que Gui Martin, fasènt seguida is entresenhas porgidas per Ives Roqueta sus la situacion dis obriers en Occitània. analisèt li caumas recèntas e mostrèt mai que mai sa significacion re¬ gionala, que pot pas pus escapar en dedavant li trastejaments, e, gun. Antau, sovènti côps, l'abséncia totala de pensada politica occitana di partits politics de la senèstra francesa, que lo rapôrt de Gaston Basalgas la meteguèt en evidéncia, davant li projèctes tecnocratics de ré¬ gions fargadas a côps de chifras sènsa tenir en compte li estatjants amb si biais de viure prôpris, li mes passais an des- velat, dins toti li domènis de 11 26 toti li sectors una volontat de trespassar acostumanças pèr butar au jorn l'opinion, vièlhis e Jaume Médecin que, dau Monde (6 de prerogativas a d'assembladas elegidas podriân, antau provesidas de l'autonomia financiers, engatjar de despensas que conclusion E lo liura si utilas au mo- genier de 1968), sotalinha la nécessitât d'una politica regionala vertadiera, ont « lo poder centrau abandons una part maja de Robert concrèta. d'aqueu d'autres la presa de posicion dau cònsol- e, umans demèst Testimôni vement, sociala... ». La especialament de remarcar, quora, après d'aver définit de régions mai grandas que li régions actualas, e que si fondamentas seriân lis evidéncias naturalas (culturalas, economicas...), afortis eu qu « aquela mutacion respond a una volontat de participacion prigonda di Francés. A l'estadi nacionau, eli son sènsa armas a l'estadi regionau, eli vôlon e pôdon crear*». en matèria culturala, de Médecin es , aquf clarament expausats la proe li solets mejans a l'ora d'ara per balhar i terras occitanas una vi¬ da reala, que se pot soncament situïr dins l'encastre de responsabilitats plenas, tant economicas coma politicas, e antau perAvèm blematica nôstra metre a una vida culturala de se desenvo- lopar d'un biais originau, a l'entorn di rea- litats occitanas. Aqueu besonh d'istôria viscuda non pas dins li remèmbres dau passât, mai dins lo fiu di luchas d'ara, lo vegueriam un pauc de pertot a flor d'espetar, e, de côps que �/ a, madur ja per faire grelhar d'acimportantes e prometedoiras. L'es- pron cions tagi de l'Institut d'Estudis Occitans a Maruèjols, eu tanbèn, a fach la pròva dau movement larg que jonh la cultura amb li forças d'evolucion economicas e politicas, que lo podèm pas sonar que pèr son nom LO FACH OCCITAN. : E se la cul¬ d'òc senfanga encara dins li paluns d'aur faus dau rèire-solèu de Bendôr-entura festenau de poësia per inteliectuaus francés en quista de lum e de pintorèsc a bon mercat, lo camin de seguir, lo môstra ben, pèr exemple, lo Provença e rescòntre de son occitanò-catalan de Marselha, XVI0 Estagi Culturau e l'escasença di Jôcs Floraus de la Lenga catalana, ont Tessenciau foguèt non pas li sômis endormitôris d'autre còp, mai li simplas e veraias preséncias d'Occitània e de Catalonha fàcia a son avenir de pòble s. (1) L'essenciau di rapòrts présentais Ardoana — alevat lo de Gui Martin, a que podèm esperar que sera tanbèn lèu-lèu espandit — es estât publicat dins lo bul¬ letin d'informacion d'Estudis e dau d'Accion, n° Comitat 1-2, Occitan 1967 (C.O. E.A., 9 carriéra E. Kahn, Nimes). F. G. a Pédagogie de l'Institut d'Estudis Occitans Maruèjols. a LO folklore acostumat. De joves qu'ar-e pertot (e mai de Paris riban de l'estrangier). D'embraçadas a la vòsne'n-vaquí. E vaga de maissar, e vaga de dançar de sardanas. Dètz jorns d'estramde bôrd e de folié embriagadissa vilòta que se i esperava dins una gaire. Força mai de mond que lis ans d'abans. personalitats bèn oonegudas, d'autras lo seràn deman ; una sinfònia de dialèctes, sens oblidar li Catalans, segur. De que Pasmens, dempuèi l'an passât, i a quauqua rèn de oambiat. Aquò se devinhava, puèi s'esperdié dins l'aire tebès dau Ros- selhon, aquò crebava lis uelhs sus li ter¬ ras nautas de Gavaudan : d'exigéneias e de tota mena, que grelhavan ja dempuèi força temps, avién espelit. Tre la débuta tôt lo mond lo sentiguèron. Dins li novetats, per exemple. N'I aguèt un fum aqueste còp : de charradissas subre la literatura occitana lo vèspre, fachas per de joves a de joves. Un talhier nôu : l'enquista subre la lenga e lo pais. Aqul se mostrèt la ligason indefugibla entre la cultura e la vida dau pòble dins toti sis aspèctes. Li paures Maruejolencs (e mai aqueli de Paris I) fauguèt que respondeguèsson a toti li questions que i nòvas pausavan aqueli jovenets e jovenetas. Te vesién venir e te respondién sèns ver- gonha (lis òmes subretot) çò que pensade la lenga, de son pais (veson clar lo problèma de sa région e l'avaliment de tota vida economica). Aqul un mejan qu'a fach si prôvas per tornar a aquest pôble, que de renaires remenan de lònga que i viram l'esquina. Li résultats : tirariá tròp de long de II remembrar aqui. Una causa segura pas¬ la consciéncia clara di dificultats mens : tan sociò-economicas culturalas coma d'un pais, torna donar lo vam e la força de se i acarar. O vegueriam mai d'un còp. E en primier amb aquela parladissa su¬ van bre l'economia de Lozèra. Mostrèt que se rasonablament un avenir pèr lis terras abandonadas d'Aufalié brac coma de Gevaudan, mai que bèn lo dire, e mai lo cridar : la solucion èra politica. podié esperar melhor participacion di gènts de l'endrech aqui : despariera, segur, e pintorèsea a de còps, èra illuminada La s'arrestèt pas aquest an per la preséneia de Joan Bo- Foguèt aclamat a tôt faire petar e, pèr un còp, dins son pais... don. 27 �La de la vida religiosa question occiJoan tana, tan bèn pausada per lo sénher Batista Seguin, li vistas nòvas e prigon- desveiadas per Gui das Martin apassionè- public jove e atissat dins sa cerca d'una veritat enfin a mand de se trobar. Tôt aquò faguèt de l'estagi de l'I.E.O. lo un ron E sciéncia moderna tocant problèmas. nòstri dins la de rescôntre mai aquela una dicha domaisèla bèn virada frisona que nos mostrèt amb un positivisme que fasiá gaug çò que deu èstre un movement de renaissènça ! E un puèi tant de causas qu'oblide, segur : fogau de manifestacions. L'acampada Niça : sus Angleses, publicitària. una camioneta Quatre badaires davant sas veirinas. Roge sus rossèl, LO LIBRE OCCITAN. Pels an¬ gleses, libre, aquô fa mai pensar a libertat qu'a libralha. ten un congrès internacional de lenga e literatura d'ôc. Los jornals ne parlan pas. La ràdio ni mai, ni la télévision. Censura. Huisdegun sap que pas se clos. Dins lo hall del C.U.M., ont lo Dupul s'afaira empegar sa a mercandisa als congressistas que per la maja part avián pas jamai vist de sos uôlhs un libre d'oc¬ citan modèrn, i a un remenadls. Cortesa- pichon se fai rambalhar per especialista de la musica dels troba- ment, un ôme un dors « : Consl ? l'O.R.T.F. de acampada ?... Sai Me far qu'avètz empachat reportatge sus nèstra dison un » l'orne serà lo prefècte, qu'a encavenir al congrès après aquela. Mas non. La censura ven pas de tan naut. L'orne del « huis-clos », aquô's, vos i podètz arrapar, lo président del congrès. ra 28 de que lo front de E annadier. rescôntre nòstre una pa- rabastada d'autri causas. Sibèn de qué fariáu per pas que vese d'alònguis. Aqueli que venguèron en aquel estagi sabon ben que i an trobat — ò i trobar tornat an fisança dins nòstre. E l'estagi que grand espèr e la que benlèu serà que de venir a un — un avenir lis autres an s'aprepara. J.-M. M. D'OC. CONGRES DE LENGA E LITERATURA lo Centre laUniversitari D AVANT passejada Mediterranenc, dels Aie! generala dau Consèu nacionau di lengas e culturas regionalas, de la Seccion pedagogica de l'I.E.O., e mai una messa cantada en occitan, e lis assags de teatre im¬ provisât : una prôva de mai de la vitalitat fai lo mulo jornalista mandat per vos agrada pas, cal refusar lo reportatge, e que mai val lo silenci qu'una sequéneia ont benlèu lo mot « Mas enfin, que occitan sérié 1 siám. mot. E me diretz çô l'O.R.T.F. sicolôg, per pas, que emplegat... » emplega aquel sàpia en déféra. los provençals se mainen Aie! tôt lo mond cal pas Vesètz pas que que se lo fach occitan es considérât amb sé¬ riés a l'estrange, dins las universitats, e que los saberuts i veson quicém de pus grand, de mai greu que las felibrejadas, quicém coma un movement d'Istéria ? que Mas lo libralha Om Niça. qu'a sénher président que se Cal una congrès de de Levens, flaira patriotica. Dins la sala de consl al tastar lo vin anar de d'Epinal un força passèja conferéncias, colors mai per la es la libertat. per frescas — enfant dison blau, blanc del païs a fants del païs se far tuar per lo professor Czerny, que sai e amb roge las — d'en¬ lo Païs. Mas menât que es pas cép, parla a prepaus de Marius André, de la literatura nacionala del païs amb un « p » pichon, coma se i avié pas dins lo �qu'una Nacion, amb un grand N e un grand P ! Aplaudiments. I a de tronoire dins l'aire. Un jove professor sois de¬ manda la paraula. De qu'es aquel pati ? Dins la comunicacion qu'ai aici jos la man, mas que pòdi pas legir, mostravi a prepaus d'un libre italian de Fausta Garavini, que la literratura occitana es pas « dialectala, literatura una nacionala literatura ben si mas alienada una Tronoire ». d'aplaudiments. O puslèu, coma o dirà lo sénher président, quauques aplaudiments de cortesiá. Un Defòra. jove s'entreva s'aquela comunicacion tant importanta, sembla, a ne jutjar per sa problematica, del professor sois, serà donada a una autra sesilha ». De qu'a pas dich aqui ! Lo président sembla fol : « se pòt pas parlar de nacion occitana. I a pas qu'un estât, la França... » — « Mas, fa l'eclesiastic, sabètz plan que ara, dins de revistas, aquela problematica es au mens discutida e... » — « « Son los occitans qu'escrivon aquò, e puèi, los pôdi pas le¬ gir, amb sa grafia ». — « Alara, anatz a l'escòla ! Lo mond picas, s'atropèlan. Encara quauquas lo sénher président sembla enveja de se donar en especta- mas aver cle. Ven d'èsser nomat pas ditz pas a un professor a l'escòla ! Mas l'abat a la Sorbona. Se de Sorbona d'anar s'atissa sètz occitan !» — « Non, non puèi quitatz de m'insolentar ! » vos, E : « e se brinda la santat dels a la bona vôstra, mèstres d'es- a del pas conversa una », torn paure sions. Mas aquel moment lo président nòstre a justament cita en acabant son brinde, que ne sap mai que çò qu'òm crei : — « Aime mon vilatge mai que ton vilatge, aime ma Provença mai que to provinça, aime la França mai que tôt ». Uber Ailes. Amen. lo Tôt mond se'n anirèn content. Lo président a la Sorbona. Aquô, a pas empachat la premsa d'o trompetar : Per lo primier côp un capolier del Felibritge a la Sorbona : J'enseignerai tout le Midi des Alpes aux Pyrénées ». sénher » E italians, los mands los e los autres, venguts d'autres congresses perspectiva, berta e l'escandal : los alefinalament, americans, contents sul sovenir resignats, d'espepissaires sens qu'avián fach una descu- qu'èran de la literatura doc, ganhavan la veson reguitnar jol ganivet. E los Occitans ara d'occitans per » « animosa se nosa lo eclesiastic, qu'esperava de veire s'escutlar tantas de confes¬ cô/a eclesiastic lo président côsta Mentre que estudis, vida sa sus conscients lo mèrta coma non. sari que cadavre e se que la materia d'ôc artificialament o viu amb un de son que d'èsser tractada drech mas alienats quai a pas pus una carn conservada, mas es coma vengut neces- parlar. J. L. JOCS FLORALS DE LA LLENGA CATALANA, any C IX de Dur restauraclô. UNAcolacarrièra, la enrodant nuèch ; canta una de jovents una guitaira ; ara mateix, D'un qu'arribe un carri policia. Aiçè foguèt esta vegada l'acapau al Viet-Nam temps d'un pals. Fins de bada dei Juecs Floraus catalans. èra pas acostumada, lei Juecs mai. Verai que de suspresas I Marselha Floraus ni n'i aguèt mai tau, d'una, e astrosas foguèron. Anlei participants signèron totei un teleque mandat en nom dei Juecs vers Pau Casais, qu'èra per donar un concert davant lo président Johnson, li demandant de grama l'interrompre en protesta contra la guèrra dau Viet-Nam. costumier dei Aquô dona lo ton, manifestacions un gaire academicas. 29 t �debanar segon aguèt d'anacronis: mes la Copa Santa en costumes folclorics (acompanhada d'alhors d'una Marsethesa que se seriàm pogut passar tant de l'una coma de l'autra) ; l'allocucion dau président de la Comession Organizairitz (una bolhaca que Catalonha e Occitània i patolhavan amb l'Idèa Provençala). Doas bonhetas pichòtas qu'encapèron pas de tôt se vai Pasmens la la Gaia Festa. tacar E gaia o vai èsser, per una capitada : cançons amb guitarla Guillermina Mota venguèt clavar lo d'efiech, inovacion ra, d'un biais excellènt. Mai subretot festenau foguèt, dins lo sens universitari dau mot. O escriguèt pron ben lo Camprós dins lei Letras Francesas : « S'es tengut a l'ocasion dei Juecs Floraus un collòqui occitanò-catalan d'una densitat de pensada que non poguèt passar per malha, sérié pas que per la concordança esperitala entre lei joves generacions ca¬ talans e occitana ». D'este collôqui reseriosa que membrarem lei titols : la cultura catalana (J. Triadú), lei relacions catalano-occitanas 1931-1939 (Gl. Barsôti), l'edicion catalana (F. Vallverdû), lo problèma de l'imigracion en Catalonha (F. Candel), lo teatre cata¬ lan (X. Fàbregas), doas culturas : Occitଠnia e Catalonha (P. Pessemessa), lei rela¬ cions occitanò-catalanas 1859-1892 (R. Lafònt)), l'art en Catalonha (J. Corredor), la femna en Catalonha (M.A. Capmany). Amb aquô basta de dire que lei discus¬ sions foouèron cions : autras lan ò Mai dau nivèu dei mai nauts èran en totei, (leis coma dei comunica- unas coma se deu, en leis cata¬ occitan). benlèu foguèron leis guierdonadas. Mencionarem primier lei prèmis a d'òbras occitanas, que mai nos tôcan. Dei cinc qu'èran, quatre van anar a d'occitanistas (citarem mai que mai lo prèmi Antòni Conio : lei relacions variablas òbras occitano-catalanas dau 1931-1939, e lo Calen- Balada per LUI Fông) ; sol a demorat desert lo prèmi de la Coupo, môstra clara dau trauc feiibrenc. 30 : Entremieg pas ! volada. metelssa la retenèm catalanas, ôbras leis totei argent, Arreu on els homes, que ne Viola d'or i valguin les paraules, primiers vèrs vaqui lei : L'objector Mora, Dennis un parent llunyà, podreix entre boscos e rases es anys partira pedres de sol i de corretja en algun Hoc d'un pais cristià des que a Fort Dix, Nova Jersey, U.S.A., alçà bandera solidària i condemnà el joc i els encenalls, très i durant i rebrà cops la metralla i el dolor negar-se a entrar a l'escorxador l'Oncle Sam a instal.lat a les afores per a abastlr de vianda fresca els humils que menjaven arrôs i que cal engreixar. que va que Ditz Balada per Lilí Fông la O Lili : Fông Lill Fông Eras bela mai que mai Aparant ton vielh fusiu Sus Tis Ton H dogas dau Mékong guindant l'avion cap dobert que banhava uelhs Coma lo de ton drollet Dins lo remembre sagnôs qu'afortls. De ton flume Doas vòtz piracion desparièras, metèissa ins- una escriu Camprós : « Manuel de estigmatiza lei mors d'un tau ; Pedrolo de dirigir lo Fông, de Sèrgi Bec es una virulenta protèsta d'amor vers la dolor dau pôble vietnamian. Es de la mai nauta significacion que de poëmas antau que non tenon, çô sembla, ren de païs que se mond. La vèire amb nisme » semblât Sérié crei lo « catalanisme a simplament ria, se sènton lei sofréncias de uei ò I' « occita- lei pôbles que èsser prigond, de circonstàncias e sa pròpria istò- pas lei » precisament aquelei qu'an la jurada mai cargats de poësia. sién pâtisson elei, dins per mession Balada per Lill que son directament concernits adesara per patidas, per l'ora facha de guèrras e de misèria ? �Acostumada Juecs poësia résulta, ai vergonhas de l'istòria, la catalanò-occitana modèrna tòrna trobar, d'instint, l'inspiracion d'oposicion ai vergonhas de uei ». Tôt aquô nos dança apareguda deis rentat despuèi la concorcollòqui fins a la papremiadas, a vèire lei mena, au òbras relacions occitanò-catalanas d'un biais desliuradas dau pantaiatge romantio que se i èran tan sovent enfangadas, per ajónher lo nivèu dei construccions actualas e ooncrètas. D'aiçò lei pron nòu : DIARIS ENTRE per G. BASALGAS e cion Floraus foguèron ne l'encòp a una lo trabalh grand de collabora- per occitanò-catalana demandât, una una de carga bres que sa preparacion manifestacion vesedoira, e Antau lei promesas. passeistas remem¬ s'actualizavan non que gaire que dins l'ambiguïtat, a de relacions ara fan plaça gènts adralhadas dins de la metèissa aventura, amb lo metèis pretz- fach, e mestier que mai rescòntran se que charrar per parlar dei rèires. J.-l. R. E REVISTAS F. GARDY un débat coma tantes n'i a, al Consèlh General a Pau. Mas parla de l'estat de l'economia regionala, taI coma l'a establit la C.O.D.E.R. Lo jove députât A. Labarrèra ataca sus la question dei caumatge, lo senator Errecart ataca sus la liquidacion de las explotacions agricôlas. Los de la Prefectura aparan lo Govàrn e sos tecnocratas : « Le technocrate, c'est bien connu, ditz lo Secretari General, est un technicien dont les conclusions ne plaisent pas, sinon O T 18 de setembre se c'est un expert ». : « Nous sommes une région colonisée ». Legissèm Sud-Ouest », sofa lo titol « Un débat animé au Parlement de Navar¬ re », amb l'informacion : « Le mot de « colonisation » attire évidemment une vive ré¬ plique du pouvoir central ». A Labarrèra manda lo mot aquô dins <■ los problèmas vertadièrs son pausats de mai en mai. Quicôm se dins l'opinion. Dins los sièis darrièrs meses la premsa o podià pas ignorar. Evidentament, passa PAU BAQUÊarticles foguèt publicats un dels primièrs, dins un per sos régional, a far prendre problèmas especifics las populacions occ'tanas. A l'ora d'ara, sembla qu'aquel movement s'amplifiquèsse a una granda part de la premsa frangrand quotidian consciéncia de lors mai a l'economia. La primièra part nos LengadòcRosselhon, a la fin d'octobre de 1967. Ara Crestian Rudel aprepara l'estudi de l'Occitània gascona que sortira dins lo començament de 1968. balhèt La l'analisi Croix de la région du Dimanche La e d'autres jorNouvelle Lozère cesa. nals Atal Crestian Rudel, de La Croix, que seguiguèt la major part de l'estagi péda¬ gogie de Maruèjols, ven d'acomençar la publicacion d'una tièra d'articles consagrats als problèmas occitans e mai que publiquèron tanben un autre article de C. Rudel : « A travers la reconquête de la langue et de l'économie, l'Occitanie re¬ cherche sa véritable identité ». Bon arti¬ cle de presentacion dei fach occitan per catolics coma 31 �los que pòble vivon que e segulr cap los malastres de nòstre trapan aqui una dralha de desalienacion totala. una a pas responsable de qu'acompanha lo tèxt. D'un autre costat, lo Canard enchaîné (15, 22, 29 de novembre de 1967) publica très enquistas sus Bretanha, interessantas per nosautres, la darrièra subretot : La misère ou la valise. Per nôstres legèires ne donam la fin, un biais de dialòg que rejonh l'analisi de las caumas de 1966-67 que Gui Martin nos balhèt a las jornadas Rudèl Crestian n'es marrida mapa la de formacion lèu. pus meses occitanista d'Ardoana, quatre Centre du viers clivage « C'est — étonnera du Nord. Par contre, menacées par une fait plus par couches régions. révolution mentale. Elle droite comme à gauche. Mais l'esprit du temps : les régions, de mort, s'aperçoivent de leur à dans est et se ne mais sociales, y les ouvriers bretons, nos frères. tout avec Le il Autrefois — réalité. « le — Le socialisme, par exemple. Il est partout, mais vous n'empê¬ qu'il y ait un socialisme bre¬ sa couleur et sa personnalité. socialisme cherez ton, fabrique l'Europe des ri¬ l'Europe des travail¬ leurs, une Europe qui ne sacrifie pas l'Ouest, qui donne justice à tous. Nous irons, s'il le faut, en débattre à Bruxelles, « On — nous voulons Nous ches. ailleurs. ou 7 « — Les « — ...violence, si nécessaire... « — La « — ...mais moyens Bretagne enfin ? veut, lui, ranches, des qu'il qu'est-ce Des Guichard ? monsieur exploitations de mil¬ naturels. « Parcs naturels »Z ça veut dire quoi ? Le ghetto folklorique. Un « village breton » dans le désert avec coiffes, crêpes, danses bre¬ tonnes et bibelots pour touristes. Ce n'est pas la vie. Ça c'est la mort. Nous, nous liardaires des et parcs voulons une Bretagne vivante avec industriels, des terres qui nourrissent, gosses qu'on élève... des des » Vaquí. Metètz dins aquel trèç petanca e pastis a la plaça de las colhonadas bretonas per parisencs bedigàs. S'avètz pas cap d'idèa, podètz veire Gui Lux. Mas demandatz puslèu al Canard de passar un jorn per Occitània, en daissant de caire lo catarisme, qu'explica pas res (los catars de Mitterrand », que diguèt). « pas avec AR FALZ n° progres- tenguèt lo 9 de setembre, dau movement Ar Falz, a Lorient. Es gaireben toti lis organizacions de senèstra que s'èran acampadas pèr discutir di problèmas especifics de Bre¬ tanha, e tanbèn per ensajar de dessenhar solucion generala d'aqueli problèmas. una Prenguèron part a l'acamp de Lorient : sista que sota l'impuls se G. B. 5-5, août-sepfembre 1967. DEGUN de la Jornada negarà d'Accionl'importància regionala 32 L'Europe ? — champs de tir, des avait d'un côté les paysans, de l'autre les ouvriers, et ce, pour la France entière. Or voici ce que l'expérience nous a fait découvrir : nous, paysans bretons, n'avons rien de commun avec les riches céréaliers et les bettera¬ « « F.G.D.S. la (S.F.I.O. e glubs de la Partit comunista ; lo P.S.U. ; l'Union Democratica bretona, e, dau costat di sendicats, la C.G.T.-F.O., la C.F.D.T., la F.E.N. et l'Associacion gene¬ Convencion) rala dis ; lo Estudiants de Brest. arribar dau primièr cèp una jornada d'aqueu biais : se tracha sonca- Cal pas esperar a una unanimitat d'estudis fonsa dins �d'un Dise de que deu èstre lo devèm prene coma exèmple en Occitània. La lectura dis intervencions principalas, d'efiech, mòstra ben que li ponchs de vista, a de còps, son encara pron despariers sus de probièmas pasmens essenciaus. Li dos rapòrts presentats per li seccions d'Ar Falz pausan amb clartat li questions bretonas, en estudiant tant la situacion economica de la Bretanha, coma l'evolucion actuala de la senèstra francesa davant li problèmas diferents : li trasteja(es de remarcar Pintervencion dau delegat dau P.C., A. Guille¬ mot que, s'es d'acèrdi per una planificacion au nivèu de la région, refusa l'idèa d'assembladas regionalas elegidas au sufragi universau, e pensa que « les dépar¬ tements sont une réalité (Çè que fa la prèva que sovènti cèps, a l'ora d'ara, lo P.C., envescat dins una tradicion ideologica reaccionària e pesuga, n'arriba a regionaus, e l'intervencion de G. Bescond, au nom dau Glub Breton, per lo mejan dau ment fruchós, encaminament, e que sarrada d'una analisi poder en França, vertadiera d'una dis estructuras dau mòstra ben li dificultats politica regionala fàcia i governamentales de decentralizason pas qu'« une action de com¬ mesuras cion, que pensation en surface tendant à voiler une pourtant, n'échappe plus à Dins aquela amira, m'es vejaire que lis observacions presentadas per R. Leprohon, de l'Union democratica Bretona, son capitalas, estent que definisson amb una granda clartat li donadas dau problèma breton : - La Bretagne, ce n'est pas l'ouest de Paris, c'est notre pays, un pays qui a son nom comme tous les au¬ tres », e encara : « les problèmes ré¬ gionaux doivent être réglés par les inté¬ réalité qui, personne ». ressés eux-mêmes blée élue Es eau au sein d'une assem¬ ». aqui que jai la lèbre, e que mesfisar, ò, puslèu, saber exacta- benlèu se qué parlam, e es precisament aqui que se desvelan amb lo mai de for¬ ça li biais divers de considerar lo problè¬ ma breton, lo problèma regionau. Lo perilh sérié estât de mesclar, sota lo titol d'Accion regionala, una tiera de revendicacions fin finala opausadas, çè qu'es pas ment estât de fach : toti lis intervencions de Lo- l'accent sus lo legir lo messatge mandat per M. Phlipponneau, per exemple, ò la charradissa dau repré¬ rient, a sentant gras diferents, meton fach breton : basta de de dau P.S.U., Y. Lannes. ments a gras existisson ». considerar li realitats son que au travers prisme d'un dogmatisme mai que for- mau...). Quora Ch. Josselin, de la Convencion dis Institucions republicanas, afortis que « la force révolutionnaire est mainte¬ nant en province », podèm pas que reconéisser la justesa d'una tala remarca. Antau li solucions dau problèma breton, coma II solucions dau problèma occitan, se passan necessàriament per senèstra, passan necessàriament tanben — e primier pèr Bretanha e per Occitània. Aqueu quasern d'Ar Falz o demèstra. — Confirmacion tanben en aurosa, suplement un Ar Falz publica article donat per au Fédéré-Bretagne et podèm pas faire autre¬ ment que de lo citar longament, tant es significatiu : « La France a accumulé en elle-même, pendant un siècle et demi, les chances que représentent les initiatives régionales, elle a nivelé son territoire administrativement, elle a modelé les cons¬ P. Mendès-France Démocratie, ciences que culturelles selon un moule unique. C'est ainsi qu'elle est devenue comme un indistinct où seule la tête est res¬ ponsable du destin national. Il nous faut pour demain des institutions démocrati¬ ques qui réinstalleront le pouvoir des ci¬ toyens et de leurs élus à tous les éche¬ demain la lons de la vie nationale... Si corps rassemble autour d'un pro¬ de régionalisation hardi et à longue échéance, elle pourra affronter l'Europe sans peur de dissoudre le destin national et avec l'espoir de l'élargir. L'Eu¬ rope des peuples passe nécessairement gauche se gramme 33 �par la régionalisation des Etats... Mais, France de s'y préparer par faute pour la des réformes intérieures, le péril serait grand pour nos provinces sous-développées, menacées de devenir les zones ex¬ centriques marginales et sacrifiées de l'expansion européenne ». Lo de vocabulari Mendès-France, de pòt paréisser a de moments mau segur, adaptat, sis extrapolacions e un pauc gratuîtas, mai son un testimòn! demèst d'autres de l'evolucion presènta de la senèstra francesa. Aprenèm novembre la : Problèmes occitans 1967. L'occitanisme descubert òme de senèstra e e viscut per un présentât amb pedago- gia, partissent de la realitat de las elecdins una de las mas importantas cions, publicacions de la S.F.I.O., aquô deu èsper cadun de nosautres un exemple tre de militantisme dins lo ròdol ont s'atrôba. Tôt l'estudi istoric I es, e économie, la lenga e de la cultura l'angéstia de nôstre pals a presentacion de la amenaçadas la recerca e de son a Sant-Brieuc començança butada de la d'una : èstre davant un aveni- acampa cal qu'aquò siá lònga consciéncia e fruchosa bretona. F. G. europencas DINS es agradiu aquela revista d'assenhalar l'estudi nos de nòstre amie Grosclaude lis organizacions a LA REVUE SOCIALISTE, n° 206, octobre de Miquèl que Lorient tenguèron una nova sesilha de trabalh dins lo corrent dau mes de das Se 1967. manca de plaça per donar una compléta d'aquel article força ben documentât e que cal legir, doas pichòtas criticas pasmens. Al nivel del pòble, me sembla gaire possible de faire une diferenciacion entre un bilinguisme de superposicion e un bilinguisme de juxtaposicion. I a benlèu pas de vertadièr bilinguis¬ me possible. E per acabar, lo problèma de l'Eurôpa economica e de las régions : es pas estudiat mas, quora M. Gros¬ claude escriguèt aquel article, vesiàm pas encara qu'Eurôpa anava èstre lo revelator primièr de las disparitats regionalas. nos analisi dor gaire segur. G. B. ECONOMIE ET CULTURE, numéro especiau de Ar Studîer (Jeunesse Etudiante Bretonne). DINS lo movement qu'ensaja de faire nàisser vida una vertadiera volontat de bretona en Bretanha, la Joventut EsBretona jòga un rôtie qu'es pas de neglegir, tôt au contrari. Aqueu gros quasern, perfiechament présentât, n'es un tudianta testimôni. cette « Contribuer à conscience la naissance de régionale qui, dynamisée, peut faire accomplir à la Bretagne ce vi¬ rage qu'elle attend depuis la seconde guerre mondiale ». Aqui la tòca d'aquela 34 publicacion, que si responsables an plan comprés qu'una renaissènça culturala non pòt existir, senon dins l'encastre d'una presa de consciéncia totala. La part economia es la mai importanta : d'articles nombres e ben documen¬ tais sus li problèmas fondamentaus dau pals breton (amainatjament urban e rurau, question demografica, condicions d'una vi¬ da economica normala...). De remarcar, demèst d'autres, la participacion de percaup �sonalitats de la senèstra de Bretanha, Allainmat, députât e cènsol de Lorient, ò Y. Le Foll, députât e cònsol de Y. coma Sant-Brieuc. guda podèm legir la ja cone- Letra is estudiants bretons sus la populara » de P.-Jakez Hélias, que jamai pron amb quina força e quin « direm esperit de vertat analisa aquela question discutida a l'ora que siám (tan discutida, entendam-nos : sovènti còps mai per tan nécessitât politica ò esnobisme que èla-meteissa) de la cultura. « Le pro¬ per JANUS n° per gaireben tota la còla, e subretot los franchimands, n'arriban pas a se desenregar de la confusion que fan entre l'Estat e la Nacion, e demèran escambarlats que entre lor nacionalisme d'ara lisme europenc dins mont e un naciona- qu'aimariàn de fargar. Es plan compés Denis de Rouge- qu'a l'article seu Au delà des na¬ tions. S'es pas facha encara Eurèpa es que, ditz Denis de Rougemont, « je suis parvenu à la conviction que les hommes d'Etat les mieux intentionnés, les ministres, parlementaires la grande majorité des économistes à leur suite ont pris le problème à l'envers : soucieux de s'appuyer sur le réel, ils ont voulu partir des Etats-Nations tels que les des escriu » des Hélias. cultura populara, cultura populara des es nouvelles E se déga¬ formes tracha se de pèr amòr qu'aquela bien « plus ai¬ se comprise, consis¬ à supprimer toute frontière entre la Culture majuscule, ce bloc enfariné, et la culture du plus grand nombre, minuscule diverses et La riquesa dau tèxt d'Hélias ». mai qu'una convidacion l'espandir : una fèsta. es a lo legir e a F. G. qu'Etats souverains, les nations ne seront prêtes à s'unir ! Il appartient à jamais leur politologues de même d'Etat, à Nations l'union, de leur définition souveraines de refuser vouloir chacune unique, ab¬ se solue et totale en soi-même. L'union pour deux Etats-Nations n'est jamais qu'une me¬ de fortune, voire un expédient déses¬ péré... Ce n'est jamais qu'une concession sure douloureuse soit à la nécessité quand on se trop faible soit pour subsister 6eul, pour dominer et absorber les voi¬ sins ». (Aquè explica plan l'aligança França-Alemanha volguda per de Gaulle per dominar l'Eurèpa economica d'ara). et et être même sent nos les spontanément terait l'un est 15. L'Europe est-elle mal partie ? DEaquel bonasdossièr e deconsagrat marridas a causas Eurèpa. dins Es çò gent la culture des plus redoutables qui de vie Costat cultura, cultura blème de gus et « SI donc on veut unir l'Europe, il faut partir d'autre chose que de ses facteurs de divisions... Il faut se fonder sur ce qui est destiné à devenir demain la vraie réa¬ lité de formés le XIXme siècle et achevés le totalitarisme (plus ou moins déclaré selon les pays) au XXme siècle ; ils ont voulu partir de ces nations comme des « seules par fois là une unité d'un type nouveau, à la plus grande et plus complexe que la antique, mais plus dense, mieux réalités participation a politiques existantes » (ainsi que le répète volontiers le général de Gaulle), ils ont essayé de les unir, et ils consta¬ tent évidemment » qu'elles ne sont pas encore prêtes à s'unir ». Or il est clair il devrait être clair qu'en tant — — Cité notre structurée que nous et l'a société, et je vais offrant civique léguée un meilleur milieu de que le désigner la Nation telle siècle dernier : la Région ». seguls l'analisi de la région, que rejonh los estudis del C.O.E.A. e de las jornadas socialistas de Grenèbla. M'es Puèi 35 �vejaire que Denis de Rougemont se pren l'emboriga del mond, que dona pas totas las sòrgas ont posa son aiga. Lo libre de R. Lafònt, La révo¬ lution régionaliste es pasmens, mas lo sol, assenhalat. Una bona citacion tanben d'una parladissa del sociològ J. Fourastié a l'acamp annal dels prefèctes : « L'Euro¬ pe peut nous tomber sur la tête un beau matin... vers 1985. La région, dans le ca¬ dre européen, est une unité géographique beaucoup plus opérationnelle que le dé¬ partement et même que la nation ». un trop pauc E de l'estudi s'acaba per atal : « Denis La de révolution COMBAT, 13, 14, 15, 16 e Rougemont régionaliste, condition de avancée que l'Europe unie est bien plus nous n'osions l'espérer et que ne peuvent l'imaginer encore les po¬ liticiens qui se croient réalistes — parce qu'ils sont en retard d'une génération sur réalités du les O sabèm August disiá amb los trapar un Pasmens se la meteissa de comprés plan lo i es, régionalisme coma o modem lo , méstra : 1) une dimension de notre temps (la région, 2) la volonté d'être responsable, 3) limites et perspectives de l'évolution ré¬ gionale, 4) la convergence européenne, 5) la France dans l'Europe des régions. » « E plan vist qu'aquela Euròpa de las régions, aquò pòt èstre la fin d'una França. Alara i fai pas res de parlar del sépa¬ a LA REPUBLIQUE DU VAR. du AMOÇATGE regiona¬ de la revolucion lista, presentacion de çò fai lo que e Provincia paur de dins aqueles l'oposicion dos articles Parlspare- guts a la débuta de décembre. Se Itàlia 36 parlam, ne : « si la es per moyenne mas nos manca Rougemont parla tural e pas naturalament de es quicôm : Denis del problèma cullas lengas e de las culturas etnicas. G. B. international, ratisme basco ò breton que, sens eles, França demòra uber ailes. Mas pas un mot pels Occitans e lor lenga. Es que se los sortissètz, sera possible de gaire faire de la mini-França dels Francs lo cen¬ tre d'Euròpa, que per aquel sénher Lave¬ nir, <■ sa langue peut devenir la langue véhiculaire de l'Europe, sa capitale peut être appelée aussi à jouer un rôle de pre¬ mière importance. Per resumir dorisme e de » una mescladissa de revolucion cha per un tecnocrata pompi- regionalista fa- de la bona. G. B. Problème numéro I de l'aménagement territoire, la décentralisation difficile, govèrn mots causa, 17 de novembre de 1967. N'AIMI titol. per Nouveaux l'autorpas ditzlo pas de quégirondins, mas a quasiment tôt de temps, legir tornar- a d'alara un pauc de bon de lo pauc de pertot dins de revistas. mai, nouveaux plan ». aquò e, i que caldrià Comte, girondins, per H. Lavenir, « fonctionnaire président du Centre d'Etudes et d'Action européenne ». Les temps tôt donar lo tròç sus des primes à la un estudi de Cl. Finot. décentralisation est en ordre Italie du même qu'en France, le régime des prêts y est plus avantageux : 3 à 4 pour cent pour les petites et moyennes entreprises et 6 pour cent pour les grandes seule¬ ment. En France c'est le régime de 6 pour cent pour tout le monde. �En « Italie, toute entreprise qui centralise se dé¬ outre bénéficier d'exo¬ nérations d'impôts pendant 10 ans, de ré¬ duction de 50 pour cent sur le prix de peut l'électricité les tarifs fer. En et en de 10 à marchandises outre ministrations 50 cent sur chemins de pour des obligation est faite aux ad¬ d'acheter, chaque fois que c'est possible, leur équipement à des en¬ treprises de la région que l'on veut revi¬ taliser. Sans copier totalement ces mesu¬ res, il serait possible de s'en inspirer... » Se las cal copiar, sénher Finot ! Aquô per acomençar ; e puèi es de passar vertadièra politica de promocion a una regionala totala. G. B. LE MONDE ET LA VIE. Maréchal « devon voilà... nous Es » çô que Per los menaires d'aquela sus revista manja-capelans progressistas. E es aqui dedins que Pau Sérant, cada mes, des dona leur de enquista sus la décolonisation provinces, dempuèi lo numéro de La situacion de Bretanha foguèt anauna lizada. Avèm a encara nos julh. de cantar Legiguèrem solament 1967, amb Flandras. Nos lo io pas aqueles articles. quer lo mandant Pasmens pensi me », décembre menèt primièr tròç consagrat mands. la a legissi quora : « bien proclamaient que benlèu, amondaut, collaboracion amb e los que Ale- Los que que demèran d'aquel temps vôlon lo tren en marcha del régionalisme novèl e se dison nòstres aujèls, mas n'avèm pas de besonh e ne son puslèu, d'un biais, los dels nacionalistas locals d'ara. prene Aquel de revistas e de jornals lo régionalisme modèm cada jorn mai en débat. Lo melhor trabalh on assabentat régionalisme èra lo de Maurràs, sive : pron qualité de flamands, préféraient, sinon l'oublier, du moins ne plus la revendi¬ nos pour pas qui, avant guerre, gens Etat que ceux qui naissent d'une décentralisation intellectuelle exces¬ ger demai, soi question de Flandras per ne parlar cal. coma de numéro Charles de Gaulle, en 1849, acampèt un congrès per la defensa de las lengas regionalas. Aquel rèire del grand mantenèire de França disià : « on peut répondre qu'il n'est pas de pire dan¬ apren lo la un peut y répondre surtout en de¬ si le patriotisme français des Bretons, des Flamands, des Alsaciens et Basques (i sèm pas I) est surpassé par celui des parisiens ou des touran¬ geaux ». Ai las très còps ! des Acaba de ★ intra deu ensems môstra se que fai senèstra a e solament aqui devèm mesfisar de l'amoçatge tecnocratic e nacionalista francés, e tanben de quauques reviscolats d'una drecha que cresiàm mèrta. capitar, mas nos G. B. paréisser POEMAS DE JOAN LARZAC * MESSATGES �ECONOMIA E POLITICA Claude Glayman, 50 MILLIONS DE GRENOBLOIS, préface de Pierre Meridès France, Robert Laffont, éd., 1967. CITAREMagglomérations del prefaci urbaines : « Nos régions, pos¬ nos sèdent ne les institutions capa¬ bles d'exprimer leurs besoins et leurs as¬ pirations et de mettre en oeuvre les opé¬ rations et les travaux les plus indispensa¬ bles et les plus urgents. Il nous appartient de définir ces institutions qui devront être, d'une part, fondées sur le principe démocratique, sur la représentation au¬ thentique des habitants, des citoyens, des pas assurer ces encore réalisations concrètes, ces d'autre part, capabless de leur équipements et ces services efficaces qui répondent aux besoins de populations et d'industries confrontées à des problèmes sociaux et techniques nouveaux. » usagers nicipi de Grenoble, amb metòdes vièlhs son del nòu mu- abandon dels estil alencòp tecnologic e démocratie es venguda per la senèstra francesa un exemple, e quitament un mite Glayman anèt veire sus plaça, questionèt las gents de la vila, las del servici e naturalament los responsables de l'experiéncia. Son libre es agradiu coma un raportatge, fons coma una analisi politica vertadièira. Ges de dogmatis¬ me aqui dedins, mas un sentit de las dificultats practicas. Per exemple sobre l'oposicion dels servicis e dels elegits : Guidés par une espèce d'autonomie que « e son élus tendance contestent, à certains intervenir services partout, ont tout, voire en des domaines qui relèvent exclu¬ sivement de la décision politique... Si les services formaient autrefois autant de ré¬ sur publiques indépendantes, ils n'en faisaient 38 trouver dans une transforma¬ style de travail... Mais les mau¬ habitudes s'étaient tellement incrus¬ vaises tées à est du tion qu'il fut nécessaire aux élus de ma¬ persévérance leur volonté de ne pas être dépossédés du li¬ bre choix politique au nom d'impératifs techniques. Les techniciens peuvent et nifester collaborer décision, mêmes. Lo force avec doivent mais et à l'élaboration non pas décider de la eux- » problèma serà un jorn o l'autre de traspausar al plan régional, quora se començarà (d'un biais o d'un autre aquô vendrà) l'experiéncia d'una région responsabla. D'autre mocratie d'una Dins prene Una ». « les lution et, Se sap consí l'experiéncia moins preuve de compétence... La so¬ pas costat pòt pas revolucion lo libre d'un question Grenoble es dels de cap la un régionalisme dé¬ ignorar la nécessitât metôdes comunals. Glayman, avèm de qué a l'autre. pr'aquò ciutat en es pausada : expansion d'una n'es tanben ; aprofecha una excepcionala au miègjorn de França. Lo volum de l'entrepresa porta a un nivèl de significacion traparem que pas alhors. E mai cal pensar que los Jôcs Olimpics i son per quicôm, e que se sap pas exactament (Glayman amaga pas la question) l'efièch de l'acabament d'aquel côp de nèrvi donat a l'economia regionala. région que situacion Tôt comptât, es vertat qu'a Grenoble, la urbaine » se dobla d'una « ré¬ volution d'abord municipale », e lo fach « révolution val que se i pense. R. LAFONT. �H. de Montera, LA FRANCOPHONIE EN MARCHE, préface de Michel Debré, SEDIMO, 18, rue Marbeuf, Paris, UN, dos... un, dos... susquila cobèrta dessenhats marcha de notre pays et non pour voir ce dernier d'aquel pas : lo Quebec, Jersey, la Belgica (entièra I), lo Viet-Nam (entièr, sens Americans, cal creire !), las Kerguelen, lo Rwanda, lo Burundi, lo Liban e tota la (p. 41). E vesèm còlha Lo de las compte « la parce grès d'Africa... oficial. « Nous nous que les sommes Força paraulas mobilizairas ». liberté colonias optimista, es vaincrons plus forts ancianas conquise », « survivre au : pro¬ « », clarinèl forme les la mession etèrna de de l'émancipation ou les Fran: recherchée Wallons n'est <■ La par pas du ressort de notre réflexion ni de notre décision (aquò èra escrich en 1966, verai). Ce qui nous intéresse légitimement, c'est le réveil de ces peuples français, leur re¬ d'abdiquer, leur effort pour préserver leur identité les ce dans des conditions diffici¬ importe, c'est leur suc¬ cès dans cette entreprise» (p. 125). Lo salut als fraires deseretats : « Car la mer¬ veilleuse langue d'oc assassinée (mercés ; I) qui nous remplacera pas la langue d'oïl à Toulouse, pas plus que le parler breton ou le parler catalan, le français à Brest ou à Perpignan. Nos provinces ont aliéné (tèn !) à jamais une partie de leur person¬ nalité ne pour rendre possible la constitution faute d'en ou Wallons et minorités derne subiront ^ istòria mòstra fachs de la critica clar « un de còp Guadalopa que mai los ben- civilizacion francesa » e los : Québécois l'inexorable d'un sein au créer un, Etat loi unitaire des mo¬ (re-tèn I). Leur lutte champ d'intérêt de la po¬ litique pour rejoindre celui du folklore et des légendes. Le combat pour la survi¬ alors du noble, estimable. Il est est un peu quand il est sans espoir : comme celui des Bretonnants, des Basques, des Occitans, des Corsisans brandissant leurs instruments de musique, revêtant leurs costumes, apprenant leur « langue mater¬ nelle », battant à la recherche des vesti¬ ges humains de leur « patrie » une lande ou montagne prise d'assaut par antennes de la télévision ! Ce sont les une les co¬ quilles de l'omelette d'ceuf française ; plaintes sont sincèrement touchan¬ tes. Que les Canadiens méditent ces exemples» (pp. 125-126). leurs Conclusion de Montera de donar del a de a nosautres : es comprés lo perilh M. que que i a meditar als Occitans l'exemple Quebec ? Que se mesfise ei dels uôus que l'istòria a coats. Al moment que ne un pensatz far l'omeleta aucèl viu. vos espelis al Miquèl Debré es mai nas pru¬ dent. S'acontenta de frasas plan martelejadas : « La France est le champion de la coopération sans arrière-pensée impé¬ rialiste ». R. LAFONT. «AUTONOMIE POUR LA GUADELOUPE». Laurent Farrugia. Editât per l'autor. Estampat per Ayzac, « La Tribune de Montélimar 22, Rue Sainte-Croix, 26-MontéIimar. I I NA » l'aliénation : sortirait fou Québécois fus vincial vance coma profit de leur fantôme ligason dels dos saluts au la Faute de renforcer leur actuel état pro¬ éléments Lo salut als fraires desseparats ça. » etc... ont d'une stratégie de la pr'aquò l'inquietud aparèis a totas las regas. Un compendi de l'ambiguitat d'un impérialisme linguistic qu'assaja gaullisticament d'afrontar d'au¬ tres imperialismes en se vestissent d'idéal », culture démissionner », grands progrèsses aportats dins lo biais génial per utilizar l'esclau negre. 39 �estabosits de s'avisar que D'unes seràn la situacion aquela de Guadalopa (desparbastard) revèrta pla, coma engranla iópia, la de força despartiments timent dit a franceses, finalament Guadalopa. destin francés public important financier coma coma de per Guada¬ lo mejan es l'asserviment d'un de Sector « parlar, la collaboracion : normal colonias tan poiriá del nosautres, lopa Om e e usinièrs. Monôcultura pel colonialisme... servada mercat mo- biais amb » Coma pertot, coma totjorn la Glèisa jôpoder establit. Las reaccions clergues mai avisats, dels laïcs catolics, aparèis aqul tanben per delai una cèrta sinceritat, coma un ensag de sauvar l'edifici trantalhaire de son poder temporal. O puslèu s'avisa que son poder es mai ligat a la classa pojanta. Atal s'avi¬ sa Ferrugia que Guadalopa a pas a desesperar de la Glèisa. Se vent vira, vi¬ ga per lo dels joves ra rà... lo libre s'arrèsta Très sociò-economica. pas datas a ne l'istòria tira : 1792, primier ensag d'avaliment de l'esclavatge ; 1848, avaliment definitiu ; 1946, en¬ un d'integracion per faire de Guadalopa despartiment frances ; très datas que mènan nos als esdeveniments de mai cò de de negres faire dins la vida francesa amb camin son dignitat, cal mostrar pauta blanca. Om utiliza « las cambadas de Bambuck Guadalopa es francesa, un pauc coma òm utilizava las de Mimoun per provar que Argeria èra fran¬ demostrar cesa.... E que » d'aqui ? Res. Res de tôt de plans. Môstra, pas mai. Môstra la vida a Guadalopa e consí òm pòt estre en servitud en plen sègle XX, e mai amb consentida e sens se n'avisar. Es per aquô que son libre es prohibit a Guadalopa ; es totjorn permés de somiar a una societat paradisiaca, a un avenir mai bèl, mas es pas permés de dire la vertat. O sap Farrugia — agrégat al fach que prepausa fllosofia de Tira mens. al pas licèu de Terra-Bassa — despuôi lo 15 de genièr li es enebit pais. » (Le Monde, 5 e 15 de genièr). que son Autonomia Guadalopa » ? Non ganhada del dedins per l'apregondiment del destin uman del Guadelopean. tombada del per cèl, Un libre que la libertat, ne mas los franceses, campions de tiraràn bona encara cons- ciéncia. de «LA CEVENNE ARDECHOISE SE en ses « Mas sag sòmi per estequit, l'escac de l'assimilacion après un a grandor ». Pensatz : de france¬ ! Aquô rai, quora cal donar un députât a la gents en plaça e faire flòri sus un camp desportiu, mas quora vòlon « mai pais. jos-industrializacion e sector comerciai ipertrofiat. Rè¬ gne dels latifondistas, dels bequés, dels netari 1967, BRENGUIER. Joan-Pau MEURT». Lebrat Fernand l'autor, 59, Bd. Gambetta, Aubenas, 07-Ardèche. Pretz : 12 F. C.C.P. 3676, 73-Lyon. H" NCARA *—1 ne Corn corn èra se se sas força. manca ôm longtemps 40 quauqu'un comptar se que que s'avisa ovelhas que, pecaire Lo « cancer especialament èra èran cévenol lhas, bèstias se la ». encara que e litat ! mainat que i a mortinèlas las ove- cam. pas cevenôu de ôm es Mas las gents o «le ; patois» pas mas quora en ôm par¬ 1968, cal creire gaire luônh de la bestia- rasons de tôt aquô ? Las cer- �Fin finala, valriá melhor d'Ardècha ris au ; de viu benlèu tôt — païs son lisme tois amb interior. O ? que los de Pa¬ gros cloquièr en mitan amb d'autres cantonets, e un osmòsi en encara que ven dire que son canton ausiràn mens terra que legiguèsson çô se pòt veire s'ausirà dire — per lo ditz dins colonia¬ rosegat es Corn diretz se le - pa¬ sénher Lebrat, als braves pageses de la « montanha bêla » corn ditz lo cantaire parisenc « Jean Ferrat », crese, O diretz amb paternalisme, se volètz, sabètz entre nosautres la distància » sera sos Veiràn votes. situacion rièr de n'es sos en clar libertat per tota benlèu perqué la L'academisme masupensaires. Mas qu'aqueles aqui : pensaires s'avisèsson de coma participan a la creacion d'aquelas estructuras enga- nairas, i pensètz consciéncia dins De prospectiva vos pastres en òm pas, trop a Ardècha a : « bona l'aire rar, anar alenar en tôt estarsuau, reviscolant de la montanha e remimontanta, la longa linha d'abelhièrs esperlongats Vaqui ont la dralha... sus sèm ne plan luônh de la parla dins los col- ; revitalizacion que se'n lèquis socialistas de mécanismes de viva tivas uôi denonciar : la matèria tuan que l'encontrada, economicas Tornant choise sos » ajudar a los encara recampar los a (quane e umanas de la nom « dignas. Cévenne fantasierós I) Ardé¬ es que revenguts son pas per eles de partir dins l'armada (francesa), dins la gendarmariá (francesa)... o dins l'ensenhament primari (francés) ? E ben, vos ne grosses fagatz demoraràn en França, e mai plus degun sus la montanha. Riscan res. Aniràn gaire colonizar luônh de l'exagôn. i se pas, a Mas Fasètz- Comprene ». — poguèssem la senèstra francesa ! si que n'i a aquela matèria, la butar dins de perspec- Mas los que legiràn aquel libre comprendràn coma fan encara a l'ora d'ara los apòstols de la republica formala que se sent responsabla dels braves d'Ardè¬ cha. L'an ben causuda que — aiçô, tan granda qu'aquò. pas per nosautres, pichòts intellectuals vos administrar vosautres que sètz dins lo tautàs tôt un fauquet, coma podèm, melhorant vòstra condicion, « afanats vos laguietz pas, Senher Lebrat, malaisit de devenir çô que ôm Joan-Pau : es es ! BRENGUIER. ISTORIA HISTOIRE DU LANGUEDOC, publiée Privât, Toulouse, 1967. VAQUI qu'esperaviamlo aqueia temps Istôriadedau Lengadôc papier que de soscripcion nos vantava a ne'n far nir pas l'aiga la boca èra ve¬ évident que lo Lengadôc deguèsse èstre dins França » disiá eu... Començaviam de pensar qu'auriàm enfin l'anti istôria de França que balhariá a Occitània la part que li revèn en caucant la logica unitarista que ne'n pudisson toti li manuaus. a : « sous la direction de Philippe Wolff, D'aqueu vejaire lo gros libre de cinc paginas ont sèt istorians debanan scientificament lo passât d'una de nôstri provincias nos laissa un pauc sus nôstra fam. Aquô ven benlèu di concèptes d'aqueu mond que l'an facha : lis arqueolôgs veson un païs ont s'amassa pauc a pauc tôt çô que sera un jorn lo Lenga¬ dôc ; lis autres veson puslèu una istôria cent ont i a de lindaus istorics que tôt i pot 41 �De tôt biais, tôt io libre es mai fidèu e a de côps fin puslèu cambiar. retrach un qu'una explicacion, çô que nos obliga dau alevat quauqui trôç, a criticar cada part libre. part antica, se trôba dificilament de justificacion, d'abòrd que se pòt pas parlar de Lengadòc en aqueu temps, es d'un gros interès pédagogie e didactic. Lis autors, L. Nougier e lo decan Gallet de Santerre nos descrivon la vida d'aqueu mond davant lo deluvi amb força préci¬ bonaur dins sions e l'expression. D'un quicòm d'escur nos balhan quauqui lums. L'ensèms es agradiu, çô que i leva ren. La part de l'Edat mejana vei començar una mena de malautiá intel- lo libre lectuala que tôt occitanista ne'n patis : la logica unitarista, amb de moments aguts e de moments de remessions. De moments aguts lo Lengadòc sota : avèm quasiment tota d'aqueli rèis d'amont, D'un biais afirmacion dènt de de d'una pen- ne'n demenesis a côps la portada fins qu'au moment demôra quasiment balha quicôm de mena una l'en bas. sus paginas, ne'n Aquô e li Francs, ont genealogia la rèn generau l'autor partis d'una question e puèi, ò remarcas que apondre tota una tiera de ne'n siém defôra (vistas internacionalas...). Mai quora s'agis especificament dau miegjorn, aqui coma l'ôm conduis : L'histoire du Languedoc royal s'ouvre par un drame, dont il serait vain de nier l'horreur... C'est au prix de ce sang et de ces larmes que le Langue¬ doc a trouvé sa place dans un ensemble dont la suite des temps allait prouver la preocupacions que « La dins fau aquô d'istôria a pesuc antitèsi pus ren. legir, e que, fin fia nala, expremis una idèa que la coneissiàm ja sota la pluma de Belperron : « Lo Lengadôc au moment de la Crosada èra sus la decadéncia : podié pus ren faire ». A solidité Tôt ». càmbia amb lo temps modem. E. P. Dermigny concentran a eli dos lo gros interès dau Libre. L'analisi de l'economia, de la demografia, de la societat peta d'entresenhas força bônas, que nos demôra de lis interpretar : perdeque naturalament manca l'interpretacion. Avèm pasmens aqui l'ensems sai que lo melhor dau libre. Leroy Ladurie L'analisi e dau segle XIX compléta utilaDugrand. Lo Capitol sus lo temps d'ara, eu, patis d'uni contradiccions, que vôu pas anar fins a la revelacion d'un colonialisme interior. Çô qu'adutz l'autor a faire l'apologia de l'amainatjament de la côsta coma mejan de salut. Fin finala avèm aqui un libre gastat per lo trauc de l'Edat mejana, lo moment mai important per nosautres, e que d'un autre costat, es pas pron espès sus lo se¬ gle XIX. Tôt dins eu sentis l'Universitat. Pasmens ne'n tirarem quicôm. ment la tèsi de R. Alan COLOMB. Jacques Gregori, NOUVELLE HISTOIRE DE LA CORSE, J. Martineau, éd., Paris, 1967. T T N libre totes plan que far. Non tats a de J. que se los, Occitans recomendar deu o non, l'istôria de França es que de tornar dificul- pas que i aja tantas de la tornar far. Per exemple Gregori a senton lo libre d'entre¬ pôrta gaire senhas qu'èra impossible d'aver, représen¬ ta pas un trabalh original de cèrcas ; los 42 nos documents estonan a dire camins francés, qu'ajusta a Mas i gaire. la direccion embornhats — son expausat nos l'endrechièra, es bona, que defugis los del a finalisme idealista lo que permet totjorn sonhas bassas jos son las becapèl. Es plan, for¬ plan, e mai aquô semble anecdotic, gaire sériés als istorians de mestièr, que ça �lo libre coma : Gaulois se duèrba amb d'evidéncias ancêtres qui n'étaient pas des O caldriá escriure en letras nos « ». gròssas dins totas las escôlas de Còrsa per levar la messorga primièra que trdo de temps i foguèt delargada generosament e obligatòriament. Fauta d'aquela entrepresa de salubritat publica, que los enfants de l'isla pôscan legir lo libre de Gregori ! I aprendram la dignitat de sos rèires venduts per Genoa a França, foguè- que, conquistats per l'armada francesa, escrachats jos lo nombre, e puèi torturats e matats per fâches de resisténcia. E qui J. « aqueles « maquisards », aqueies « reaqueles « terroristas » ? Los patriòtas acampats per lo grand Paoli, « paire » de sa nacion, fondator de la primièra democracia d'Euròpa modèrna. Aquel libre bèls », balha nos las citacions necessàrias, ara se trapa de Corses per montar la celebracion d'aquel acte d'« union » de i a que dos « cents ans. Legissètz Rousseau : L'expédition de Corse, inique et ridicule, choque toute justice, toute humanité, toute politique et toute raison. Son succès la rend encore plus ignomineuse en ce que n'ayant pu conquérir ce peuple infortuné par le fer, il l'a fallu conquérir par l'or... » LITERATURA on se dire peut deu Nosautres ». pensam totjorn poder dire tôt, ges de democracia e vergonhoses. Prenètz senon los estacaments que i a son fidelitat çè qu'es cervèlas, istèria a I'estofat. E pensam que, pr'amor que la democracia còrsa foguèt lo modèl malastrés de la democracia francesa, embornhament e per de curar aquesta, s'es çò que se ditz, deurié cele- brar los martirs d'una cat ron èran Gregori s'apodèra de la fidelitat a França per declarar qu'ara dels Corses qu'a causa pas tan- d'èstre justa. Ara per ara, ieu remire lo pòble còrse travèrs de son istòria. E aquò me garis dau racisme tant espandit de las istèrias a corsas, Segur que que de cap a l'ironia francesa se ne chala. Gregori aurià degut butar mai una sociologia istorica que nos aguèsse explicat consi se càmbia lo coratge d'un pòble liure en ronha de ban¬ ditisme, e la virtut a la romana en una acusacion de pigresa. Mas la mesa en question de l'imperialisme del centre francés sérié estada mai terribla. Benlèu per aqueste còp n'i avié pro. Pro per donar a las energias corsas un assèti de passât capable de las sostenir e de lorfarconcèbre un destin avenidor démocratie. R. LAFONT. TEATRE - Victor Gelú. NOVE GRANET. Prefaci de Jòrgî Rebol. Lo Libre Occitan, 1967. VICTOR GELU.dauUnaCors lausa escricha sus Ròca-Vaira. ostau un Una legenda. E a ara aqueu Novè Granet. Lo Libre Occitan nos ne'n porgis una edicion occitana. Estènt que i a quasi¬ ment di pas tèxts qu'èra de doctrina per la transcripcion ancians, fau ben reconéisser pas tant aisit qu'aquò de plegar Gelú, lo ferotge Gelú, qu'aparava tant sa cacografia, a la grafia occitana. Pèr pas anar cercar de borra sus un uôu, se pòt dire que la transcripcion serva — per la maja part — son aspècte marselhés a l'òbra de Gelù. Se podrié discutir sus quauqui ponchs : li gallicismes, quauqui formas bèn provençalas, e quauqui besonhas sens importança. 43 �Pasmens verai marcariá Novè Granèt : de Victor Gelù. Per d'escondre mau es pas un còp lo cap aqueu lo d'ôbra gigant s'enaucèt pas a la nautor de çò que vouguèt faire. E mai i aguèsse la matèria d'un roman, crese que Gelù agantèt pas l'engèni romanesc. Fins a la lenga que reguinha. Gelù buta a la rôda ; ribon ribanha vòu faire caupre dins sa pròsa toti lis « idiotismes » qu'ama tant de nos ex- plicar dins si notas. Per faire « paisan de », se farga estil faus. Tôt un aquò per dire que trobaretz pas aqui lo Vitròlas Gelù di cançons. li presics moraus. Tôt i es pasmens : lo progrès descabestrat, la rentabilitat a tôt pretz, lo Miegjorn que se vueja, la proieli tarizacion, vilas tentaculàrias, mai en d'aquò, lo ton d'epôca que Gelù capitèt pas a escafar e que fai vièlh. Zolà es encar luenh, mai la dralha es duberta. Se fau remembrar en legissènt que, dau temps que Gelù fasiá Novè Granet, d'autres volián entendre parlar que de la divina poësia tremuda que « l'òme dieu en coma », sabètz. Es tôt aquô demôra per nosautres agach. Una montjòia. que testimòni. Un un Aquela ôbra tira trop de long, abodoflida per lo plaidejar sus la civilizacion e J.-M. . MICHEL Jordi Peire Cerda. OBRA POETICA, Col. Tramuntana, Ed. Barclno, Barcelona. que l'esperaviam AQUI un libre desempuèi de temps Tota llenga : fa foc, après la fèsta de saba e d'aucèus de La Guatlla i la garba, nos aviá ensenhat l'ample la força Jordi-Pere Cerdà. La canta segura dau crit tanbèn. Ara podèm legir aquela soma actuala d'un demest li mai segurs poëtas de Catalonha : çè que coneissiàm ja de l'ôbra trèba naturalament sa plaça dins una arquitectura qu'acaba pas de nos rassegurar per son bonaiir tan simple e sa libermeravilhosa de tat de tôt dire bolièras, sensa la poësia de l'entorn de a causas essen- cialas (1). Parle de bonatir : se tôt es bonaur dins la poësia de Cèrda, se tracha d'un bonaur que bastis la preséncia dau mond dins un movement sempre per- seguit de conquista de l'umanitat, un ima¬ ge de la vida, non pas somiat ò esperat, mai pastat dins lo mirau qu'es l'orne. « Entremig de totes les terres, tu, et ets meu com un pais, ets niu corn d'ocells un niu d'ocells a la força d'un sencer en el palmell de la mà, entremig de totes les terres. » 44 de poëta e itinerari d'ôme : una prigonda de l'elementau, una riquesa violenta e adomergida per la vètz, un païs trevat de realitat. Aquèu luèc in¬ finit e pasmens conegut de fons a cima, relètge de sasons di Cerdaneses, faula de carn dau Dietari de l'alba sang e de (aqueu camin secrèt e familiar « que va al cor de la rosa »), e sempre l'orizont blavejant dau présent — « Corea, llombrigol sangonós », « Vietnam, terra del cautxû amb aquel omenatge a Pons dessenhat au canton d'un poëma ont devinham tota l'anciá vincuda que fa nàisser »... — l'endeman » va : El dia escapant-se malgrat nostre silenci dins l'estelada de la nit. Soma disiàu Cerdà. Per milanta mier benlèu per ren, levât el « » començant en e una amèr que derisori vivèm. : cal nos de la legir E pri- aprèn pas rasons. tarda » ont Felip GARDY. ; [branc, i caps Itinerari sentida (1) guèt de legir lo long prefaci qu'escriPere Verdaguer per aquela Obra es Poètica : analisa poëtica de Cerdà. d'un biais remirable la �J. Duvignaud. TRIGANO EN CO DELS PAPAS. La quinzaine littéraire, de setembre de 1967. 1 UNFestivals apondond'Occitània. a l'articleAcampatz de Larzac, cent « mila personas, bolaversatz l'economia ton creatz un d'una per un vila de momen- provincia, abcès de fixacion per toristas e emplissètz cada vespre dels Papas e doas aumens grandas : es la Victo¬ per campejaires, la cort del palais tras « salas » ria, incontestabla, festival d'Avinhon nomada, de la nova formula del Actors de granda re- ». animators mai representatius e apuèi ? Que dire de la representacion dramatica ela meteissa ? dubèrta ca Tôt « Duvignaud parla, bo- que estât es présentât aie! èra evidentament tôt plen brave : i a pas de risc a rasclar las façadas del Tartuffe de Molière o del Triomphe de ta sensibilitat de Goethe. Billetdoux a pas besonh d'èsser lançat : a son public, ja atentiu. Cadun sap que Madomaisèla Darget es excellents dins las peças de Le Roi Jones presentadas dempuèi longtemps a ParisMai sàvia encara la convidacion es dard que rabala amb da el tota una a Go¬ chinare- de joves esnòbs... Car Godard es la glòria ». Amb aquô se recampa de mond, força mond. Un public ? Non, ditz Duvi¬ gnaud après Larzac : « una mescladissa de grops e d'afinitats superficialas per un temps reunits en massa pel ritual d'una celebracion teatrala mesa al ponch dem¬ puèi quinze ans, e passada de mòda un bricon. « ble Mas lo pes d'aquela los massa es sensi¬ critics qu'espauruga a non plus, suis animators de collôquis, 6uls metèires en scèna qu'exalta. Vilar la ma¬ nipula un pauc coma o auriá fach un còp èra sus s'es lo remembre représentant en mession, una mena de Fouquier-Tinville impausant una subtila un idèa jacobina del Teatre. » Siàm massificat. dels partit en fum d'una auroses a culturala consomacion del consomacion scèna sempre. teatre la Çè las de en Los dar- aquestes i ineditas èbras scenica que que s'agis. de teatre, qu'ai plan de passa passa pas al pus per contra sus l'ani- sens fondamental contra-sens un metèires daissar embabochir pel formas de realizacion es dels plan qu'es d'aquè de nivèl Avinhon. la Trans- ». produch en e dins massa Avinhon se sens L'invencion al festivals es La venguda d'espectators fonccionaris de la culture ? en ans tant de correnta qu'an fréquentât rièrs « fulminanta plaçât Avinhon quantitat formacion primièrs per vacàncias en ritual sabon : çò Avinhon d'èsser pas pus los sols a mandar nèstre coac dins lo concèrt d'elègis, a dire que culturala. Per qu'es a Avinhon que animators locals de centres culturels, macion los d'ostals de joves, ventut perit e la rizat dels servicis de la JoEspèrts venon prene l'es- dels e mai del trabalh, foncciona- tecnica o mens, qu'es lo seune pel de- de l'annada. Un esperit e una tecnica mai qu'a trapar l'aprovacion massas a una produccion gelada, après una educacion lèu facha, mai o mens capitada, estereotipada, una mesa en condicion puslèu. que van pas immediata de pus las L'educacion « de las massas, ven ra- pelar a prepaus e justament Joan Duvi¬ gnaud, es totjorn dogmatica e creairiz de fanatisme pr'amor que fa pas apèl a la libertat, mas a la passivitat respiechosa de grops artificialament recampats. Per prene riá son al sens, l'animacion culturala deu- d'aquela tendéneia caracteriza la eocietat industriala. Luèga de s'adreçar als grands ensembles abstraches, aquè'6 als a anar la sens contra massificacion que 45 �particulars grops finir amb la concepcion nacionalista e borgesa d'una cultura davalanta e de mè¬ tre en plaça, a demôra, dins la jòia, l'umilitat e la passion, a cada endrech ont es possible de fogals de creacion artistica. Es un afar de politica, de mejans finan¬ cière. Es tanben una question de presa de consciéncia regionala e locala. A l'ora que André Malraux parla d'un teatre « nacional » e a gratis, practicament, per dètz milions de Parisencs o puslèu per quauques milieirats de Parisencs « esclairats », demandar deuriá que ne l'esfòrç d'atencion e d'espèra. Re-animar l'espontanivitat dels grops es que sérié pas avesinar l'exigéncia de libertat politica e l'exigéncia de creacion artistica ? La multipiicitat d'aquelas ceilulas vivas, d'aqueles électrons socials, es que sérié pas capable de realizar lo sòmi vièlh d'un art fach per totes ? » per aquò far quicôm mai que académie d'Avinhon, ne tombaaisidament d'acòrdi amb Joan Duvi- Que calga lo festival rem confonduts amb la nacion, es mai que mai bastarà pas de brutalizar los espectators e mai se aquel brutalitge es totjorn necessari, totjorn e de pertot. Çô que caldrà, tanben, serà de gnaud. Mas cresèm que EL CRONOMOBIL (Pere Verdaguer). una question de consciéncia e de volontat regionala. I. « El Trapezi », ROQUETA. edicions 62, Barcelonje, 1966. se deuVerdaguei, PERCronomòbil parlar coma d'« El de Pere » caldriá far d'una tencha leugiera coma Çô que vol pas dire d'aigueta car, a plan regardar las pampalhetas que carrèja, maugrat que cotiguèsson l'uelh e flatinguèsson l'esperit, empôrtan en passar los rebats de l'actualitat la mai angoissosa e pertòcan i problèmas mai o la de l'autor. fons de la La « trôces mai condicion substantifica mesola » se'n vai a bélugas de l'umor benvengut. En breu, es una fantasié seriosa. Aicèste « libre joventut d'avui de », sciéncia-ficcion fresc coma lo « pèr Viatge de Guliver», es tan maliciôs coma «Can¬ dide ». Un Wells revist pèr Rabelais (mercés lo Cronomôbil »). L'autor, se vei, a força butinejat ; sas referéneias gisclan de pertot. Es benlèu çô que fa, fin finala lo quite estil de Verdaguer : la densitat. Un còp endralhat siés près dins una mena d'arpa sofistica fins a cridar sèba al des« buscar de l'absurd. 46 del de movement un seriôs fons. vos o « que meravilhós crescendo ôm al « fantastic », mas l'autor, li sembla que trobèsse aquel jôc, aquela pujada facila de trop. Fa un pauc coma lo companh que vos buta del coîde al cinemà quora l'image ven trop umana. las entremitan Dins passa vos Mormolha ne i una » sent rason engarçat agradiva trop pèr despegar. Es aqui que benlèu lo jôc poiré semcomplèxe pèr lo contrarôtle impausat de contunha pèr l'escrivèire. L'istôria es polida e vos aganta tre las primièras linhas. Las comparasons, las reflexions son agradivas : l'ensems es un bocin trop rie, trop, de côps, rasonable. Mas anatz me dire que trôbi la nôvia trop polida e m'anatz demandar puslèu de vos ne baIhar l'esquèma. blar Aquô es l'istôria s'es engimbrat d'un drollet, Ubiquet, Cronomôbil », es a dire una maquina que non solament vos fa viatjar dins lo temps, mai mescla la que un « �gent de passa-temps a la de uei, o lo quite personatge de ièr e lo de contrarl ; de mai cadun i pòt far, cotria davant ièr o encara lo de deman. Vesètz d'aqui tôt çò qu'aquò adús de situaamb son cions inversemblantas amb totes « Ubiqualistas venir van De », clars Cronomòbil « de quant », mistèris vos d'aiga linda. coma vos cansetz pas pèr fabregar un. Aquel d'Ubiquet, Pere Verdaguer s'es encargat de vos n'aprovesk. ne aqueles J. FIORE DELLA POESIA DIALETTALE 1967 — « Il nuovo cracas JORNOT. », éd., Roma, 1967. S'ESdialèctes dich sovènti côps l'importança dins literària di la creacion Itàlia, dialèctes italians tanben dialèctes dis en estrictament, e lengas emplegaEs antau qu'avèm pogut legir, fa gaire, lo libre de poëmas das en dins aquest autri paîs. de Vau provençau Boudrié, Fraisse Varacha meel de Tèni (1), publicat en cè d'un editor roman. Boudrié, que lo retrobam d'uei, amb quauquis autres (Ottonelli, Arneodo, pèr citar que li provençaus) dins aqueu recuelh que recampa de poëtas de toti li rèdols d'Itàlia, desempuèi Piémont e Friul, fins a Sicilia, sens oblidar la pichèta poblacion de lenga catalana de l'Alguer, en Sardenha. Devèm dire e que çè que nos donat es de legir es pas totjorn dau melhor dins antologia e que, a de moments, siàm gaire luenh d'una « poësia rimada e rimassada bèn, amb que la coneissèm sa bèna carga de provincialisme reaccioaquela » nari e nista. sa manca de Luèga d'èstre, poncha d'un tota réalisme dialectala italiana (es volontat coma o moder- deuriá, vertadièr, la a la poësia aquò que la podèm pas que li seguir, maugrat tôt çè malaisit que i a dins aqueu adjectiu dialectau) ai las, mansènan lis interessats tuna que coma e s'envesca dins sèmbla venir la régla fes, una mediocritat generala. Per parlar clar, òm amariá la recerca — mai sovent e i d'audàcia dins a pas ges de força dins la recerca dau tôt vòtz, subretot, òm amariá sentir e, — mai de de tôt long dau poëma una vida liura, una disponibilitat au tèmps e au sègle, sens atissament sai que, mai tanbèn sens aqueia venguda costumiera que netôt dins una uniformitat sens espèr. aquè dich en déféra de tota polemica timidesa ga Tôt esterla, mai amb lo désir de vèire nàisser e se desvolopar per dau bon una poësia e, mai larg, una literatura apassionada e apassionanta, que la cresèm devinhar au canton d'uni poëmas. D'efiech, cal dire qu'avèm tanbèn pogut causas que mèstran pron ben lo camin que sérié d'entamenar, tant dins li tèmas coma dins son expression. Pènse a la granda e serena virada de sasons fuèc, cèu e aiga — que fa lo fons de la poësia de Boudrié, quora sap se desempegar di convencions e di poncius que ne parlave totara, ò la simpla e a de côps fantastica mirada au cor di païsaiges qu'atraversa li poëmas d'Otonelli, e legir de — a d'autres encara... Felip GARDY. (1) vèire lo rendut-cèmpte que guèt R. Lafènt dins lo numéro ne fa- 5 de Viure. 47 �Francés Pellós, COMPENDION DE L'ABACO. Edicion per R. Lafont G. Tournerie, Revue des Langues e Romanes, Montpellier, 1967. sèm nadas cesa, e — mai nascut a Marselha, Marcel faire Pagnol : « Vese pas coma una leiçon de matematica vençau... poiriá en pro- tic a las edicions de la Revista de remirabla » se ne'n Insistls sa ■ lo son sus modernitat tltol » « caractèr prac- pèr son » que « se Non solament aquel libre tôrna establir dignitat de l'occitan, mas sem segurs que regaudirà lo curiôs de las matematicas, l'amator d'istòria e l'apassionat de bon lengatge. la vertat sus la J. cre- JORNOT. Acaban de parèisser : CfJtfC PEÇOTJtS de Caries CAMPROS (Lo Marit maugrat se), Joan JORNOT (La Caritat ; la Pausa Café), Robèrt LAFONT (La Nuech dis Enganats), Ernest VIEU (La Santa Celestina). Comèdia força liura liurament adaptada dels d'Aristofanes, per Robèrt LAFONT. • Cada volum 8 F. Acarnians • demandar a la Seecion dau Gard de l'I.E.O., 67, car. de Barcelona, 30 - NIMES C.C.P. Montpellier 525-25. — 48 temps. « « blosetat Lafont que comentari : Compendion de poirià revirar en « Soma de coneissenças aritmeticas »... Aquel tltol, se l'amerita plan. Podètz i trapar lo problèma de las canèlas que rajan » a la pagina 138 ; Ces vertat que los bacins d'aiga i son de vases d'ôli). Lengas Romanas, l'autor de Marius, o esperam, va cambiar d'à fons son vejaire. Lo Compendion de l'Abaco » es un libre d'aritmetica practica e de geometria que foguèt estampat a Turin en 1492 (l'annada que Cristòl Colomb cauciguèt lo soi american I). Lo « noble Francés Pellôs », ciutadan de Niça, l'escriguèt dins una lenga « e Demòra las d'una » l'Abaco ». Mercés lo tematics. — se fai ne pèr la Telé. Una de gròssa sera diguèt un sòci de l'Acadèmia Fran- la que Robert présenta lobra e filologic. Gui Torneria, el, s'es encargat dels comentaris ma- un recuèlh SErecampant farà benlèutotasunlasjorn asenadas deba- �Difusor de LO 82 totas edicions occitanas LIBRE - : OCCITAN LAVIT B. P. 1 ★ ★ DEMANDATZ LO CATALOG GRATUIT ★ V1URE ■— — Ostal de la la librariá — » — » — » — C. de la l'Argentariá, Montpelhier. Ciutat, 43 C. Clémenceau, Besièrs, a a Carcassona. Racine, Q. de Lattre de Tassigny Roustan, 2 C. Sauvages a Alès, Romanilha, C. St Agricol, Avenhon. » las librariés Quartier Latin, 68, la Canebiera, a Marselha, la librariá Courty, C. « Bd. des Poilus de » a a Sèta, la Liberacion, e Laffitte, La Ciutat, La Maison de la Presse, 9 C. de la Republica a Aubanha, la líbrariá L. Viven, C. E. Vaillant a Decazevila, — » — — », Bouisson, Avenue Maréchal Foch » — — d'Or J. — — l'Ane de » — — a Nîmes, Teissier, C. Regala a Nimes, oauramps, C. St-Guilhem a Montpelhièr, Vallat, Pl. Chabaneau, Montpelhier. » — Premsa, Bd., V. Hugo, Nimes. Lacour-Devoisin, Bd Amiral-Courbet « » — — ES EN VENDA A » « A la Bitard, C. de la Republica Juliette Bible d'Or Récamier, 31 », a Peirigùs, C. de la Caritat 22, Car. del Taur. Tolosa. a Lion. 156. ��SUPLEMENT AL NUMERO 11 DE «VIURE». Avejaire als abonats Al d'aquel an nòu, vos venèm ramentar revista occitana viu pas unicament d'una fe dins l'indevenir occitan o de quauquas regas escrichas temps en temps, mas tanben d'una minimala participacion a la vida materiala. Sens aquò tôt lo demai es soscadissa intellectuala sens portada. Poguès vòstra accion minimala se concretizar per lo pagament de vòstre abonament per 1968, sens esperar la fin de l'an, ni mai nos bailar d'emperaus per lo recobrar. cap que una Aqui las tarifas 1968 (o 4 fasicles) per : • Abonament de sosten 30 F. • Abonament 15 F. • Abonament per normal 17 F. l'estrangièr C.C P. BRINGUIER 15-66-54 — Montpellier. Mandatz-nos d'adreças per alargar nòstre raion d'accion. Un païs se bastis dins lo concrèt e pas en esperant o l'istòria que se d'autres faràn l'òbra que òm pantaissa, fa sens vosautres. à �� Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Buletin d’informacion d’associacions e partits politics = Bulletin d’information d’associations et de partis politiques Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 04, n° 11, febrièr de 1968 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 04, n° 11, febrièr de 1968 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1968 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-28 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/eed8076e01cc8642299a3a9e842e0db9.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (48 p.) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22571 CIRDOC_D3-1968-11 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Baylon, Christian Jaume, J. Seguin, Joan-Baptista (1925-2007) Roux, Maryse Lagarde, Pierre (1920-1992) Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Musica occitana = Musique occitane Occitanisme = occitanisme