https://www.occitanica.eu/files/original/c48ffb7e5de178261404cc701028fece.jpg 13ed2853604cc585c9dc8122eb7b9433 https://www.occitanica.eu/files/original/05db56fb28e4f044a39e91a21fa962dd.pdf 566dcb9470d68777990ec5f1f252a0f4 PDF Text Text �VIURE Pregam nbstres legèires de nos escusar per la sortida tardièra d'aqueste numéro, deguda a de dificultats d'estampatge. REVISTA OCCITANA TR1MESTRALA Director R. LAFONT. : Cap Redactor : SOMARI Automne de 1969. F. GARDY. « Chantebrise C, 135 Av. de Lodèva, 34 Montpelhièr. Comitat de Redaccion ★ : J.-P. BRENGUIER, G. FABRE, ★ MARTIN, J.-M. MICHEL, Ives Abonament per un an : 15 F Sosten 30 F. Lo ★ numéro Estrangièr C.C.P. : : per UÈ1T D'OCCITANISME PO- Miquèl Roqueta. JORNS D'UN AUVERNHAT BRETANHA, COPS D'UOLIi per per SUS P. Bonnaud. L'ADMINIS- J.-P. Brenguièr. ★ POEMAS DE ROSALIN A ★ CALENDARI, per U. Albernhe, J. David, F. Gardy, J.-A. Kercorb, R. Lafont, J.-M. Michel, I. Roqueta, 17 F. (210 ptes). : LITIC, TRACION, ROQUETA. Estrangièr ANS EN J. LARZAC, Gui DÈTZ 4 F. 5 F. ROCHA. J.-G. Roqueta. BRINGUIER, 1566-54, Montpellier. Estampariá BARNIER, Nimes. Lo Gerent : Joan-Pau BRENGUIER, 8, 34 car. - de la Sala-l'Avesque, Montpelhièr. Los abonaments a enlai del primièr Los fascicles Viure parton d'ara de genièr. n°a 1, 2, 3 son agotats, qualques exemplars dels 4, 5, 6, 7, 8 son encar dis¬ ponibles al prètz de 10 F. rars �DÈTZ ANS D'OCCITANISME POLITIC T O primier Viure » espeliguèt a la prima butada nòva de la consciéncia occitanista. Nòstra revista puèi se volguèt lo fogal de totas las discutidas, de totas las idèas que podián aparéisser -*-J de 1965. numéro de Exprimissiá « ima al dintre de l'occitanisme. Uèi, cinc ans après, nos sembla de bon d'ensajar de faire un balanç. Balanç provisòri mai que mai, que pòt nos ajudar a comprene e atal, nos donar d'armas mai seguras per l'avenir. Es dins aquela amira qu'avèm demandât a Miquèl Roqueta de traire per « Viure » l'essencial d'un trabalh quel vèn d'acabar sus las manifestacions de l'occita¬ nisme politic d'ara. En esperant qu'aquel trabalh venga un libre que totes lo poiràn legir. Ajustam atal un element de mai al dorsièr. D'autres mancaràn pas de venir, que noiriràn la discutida e permetràn a l'accion nòstra de conquistar una mai granda eficacitat. * * * De 1959 a 1969, de la creacion del Partit Occitan al psicodrama occitan del Festival de Nacionalista Carcassona passar per la fondacion en 1962 del Comitat Occitan d'Estudis e d'Accion e per la, en 1967, d'un Partit Sociaen lista Occitan mòrt nascut, dètz ans venon de s'acabar. Très côps al mens d'occitanisme politic d'occitanistas an de- o un grop de pression, de faire dintrar l'occitanisme sus un terren que li èra estrangièr : lo de l'accion politica organizada. Al travers de l'existéncia d'un P.N.O. e d'un C.O.E.A. que correspond mai a un dualisme cidit, en crear un partit �una division, se retrôba una unitat de l'occitanisme : primièr oôp doas organizacions que, d'un autre latz, s'opausan en rason de causidas fondamentalas desparièras, pausan lo problèma del rapòrt França-Occitània en termes poli tics e presentan per lo resólver de solucions politicas. qu'a per naissença d'un occitanisme pròpriament politic a Apareis coma la résulta de corrents qu'an pas quitat de se manifestar al dintre d'un occitanisme que, en se voler pas que cultural, refusava de prene consciéncia del fach que l'occitanisme es per natura politic : d'efièch, quinas que sián las formas de son accion, l'occitanisme es primièr antagonisme mai o mens vesedor entre dos grops (digam-los etnics o sociò-culturals) desparièrs : lo francés e l'occitan. Adoncas pòt pas èsser per natura qu'un fenomèn politic. En mai d'aquò, aquela naissença de l'occitanisme politic es mai que tôt ligada a un contèxt istoric donat, e se pot afortir tre ara que las chabenças del P.N.O. tant coma las del C.O.E.A. despendon, per una màger part, del gras d'adequacion de lors ideologias a aquel contèxt. La ren de miraclós. A la començança, i aguèt Mistral. Era roge e venguèt blanc. Roge o blanc, se pausèt coma occitan. Li meteguèron de nacionalista, puèi, a de reng, foguèt acusat de sépa¬ ratisme per la drecha e mai per l'esquèrra del Felibritge. Roge o blanc se pausèt tanben coma occitan e francés. Languison d'un passât o projècte abstrach e gratuit, puèi concession al fach e a la realitat del moment, i a dins aquel movement de balanç perpétuai de Mistral lo quite image de la dificultat d'èsser d'Occitània, e benlèu tanben lo d'un occitanisme que cerca encara lo camin de la conciliacion entre una Occitània objècte, reala, e una Occitània subjècte que demôra de crear, sens per aquò la realitat, o la realitat al projècte. Sens sacrificar lo projècte a aquela conciliacion necessària, Mistral nos dona pròva que i a pas plaça que per un verbalisme ineficaç e gratuit e lo manten del statut quo. Erem après 1848. Lo principi de las nacionalitats boloversava Eurôpa tota, Occi¬ tània se disiá Provença, l'occitanisme Felibritge, Mistral aviá lo Prèmi Nobèl, lo pôble parlava sa lenga, i aviá tan- la 2 �ben Jaurès, Maurràs, i aviá de tribuns, i aguèt de progra- i aguèt de charradissas, i aguèt de contactes amb los Catalans, i aguèt 1907. I aguèt pas ren. mas, ★ NA1SSENÇA D'UN OCCITANISME POLITIC D'aquel non-res, ça que la, d'aquela mòrt d'un occitapolitic sul ponch de nàisser, demorèt coma un exem¬ ple de çô que se'n caliá gardar. Amb lo temps, lo desplaçament del centre de l'occitanisme del Felibritge a l'Institut d'Estudis Occitans se faguèt, e amb el foguèt mesa en sôm la revindicacion politica occitana mai que mai ligada a un nisme contèxt istoric donat. En 1945, l'ocupacion e la resisténcia faguèron pas qu'endurir, per lo biais del renfortiment del sentiment d'apartenéncia a una comunitat nacionala francesa, los mi¬ tes nacionalistas francés e per consequéncia, los prejutjats, la mesfisança e las prevencions rapôrt a tôt çô que podiá parèisser metre en question l'idèa d'unitat confonduda amb la d'uniformitat. La màger part dels ômes de l'I.E.O., noirits de l'ideologia d'una esquèrra francesa mai que mai estacada a l'idèa de nacion una e que fa pas qu'un amb l'Estat, acceptavan espontanivament aquela idèa, qu'ensajavan de la conciliar amb lor occitanisme, de tal biais que las questions concernent Occitània foguèron sempre envisatjadas dins un esperit francés. l'I.E.O. al sortir d'un messatge de Pétain al Comitat esfôrç d'emissaris alemands qu'ensagèron de faire nàisser al dintre de l'occitanisme un movement separatista, embarrèt l'occitanisme dins un domèni pas que cultural ont tôt çô politic podiá pas que menar, a çô que disián, sul camin perilhós d'un séparatisme, d'un nacionalisme que lo Felibritge blanc n'èra estât la darAquela esquèrra francesa de temps marcat en 1941 per lo Mistral e en 1942 per los expression. que la, se l'accion politica es refusada, l'idèa poli¬ tica, ela, desapareis pas. Robèrt Lafont se sovén del fédé¬ ralisme de Caries Camprós, mas, decebut per los federalisrièra Ça 3 �tas europencs de l'epòca, pren consciéncia de l'insufiséncia politica del fédéralisme e de l'institucionalisme en général. Aquò explica per una màger part lo jòc francés e antinacionalista occitan que menèt fins ara. Tre 1954 Lafont, que cerca lo camin de l'occitanisme, fa una plaça a las questions economicas dins son rapòrt de secretari général, çô qu'es l'encausa d'una polemica amb los elements comunistas de l'I.E.O. que refusan eles, al nom de lor nacionalisme francés, l'analisi d'un occitanista fran¬ cés que tre aquel moment a establit lo ligam entre situacion linguistica culturala e e situacion economica d'Occitània. D'un autre costat pren vam çô que, après l'instituciona¬ Lafont la segonda carrièra bòrnha : una tendéncia economista, que s'exprimis dins YOccitània de P.L. Berthaud e Girard. Aquela tendéncia es de drecha, politicament amòrfa, e fa pas qu'amagar un nacionalisme felibrenc. S'acaba amb la mort de Berthaud e la naissença del Partit Nacionalista Occitan, que se dona per tàca de recuperar los corrents desparièrs. lisme, es per ★ Très ans de temps, de 1959 a 1962, lo P.N.O., sol grop politic occitan, a lo monopôli de l'occitanisme politic. Consi explicar, dins aquelas condicions, que capita pas de recampar a l'entorn de F. Fontan, son fondator, teorician e secre¬ tari général, que cinc o sièis personas ? La question es importanta : i respondre, d'efièch, aquò's explicar tanben los sèt ans d'existéncia passiva del P.N.O. Sus aquel sicut, d'alhors, lo P.N.O. donèt el meteis d'explicas. Las rasons, segon el, son : l'insufiséncia dels mejans, la crenhença de sanccions socialas o professionalas, qu'entraïnan lo refûs d'aderir al partit, e tanben, mai tard, una campanha de calomnias venent del Comitat Occitan d'Estudis e d'Accion. En fach, mai que d'explicas, se tracha, al mens per las doas primièras rasons, que de consequéncias. Son la pròva de l'incapacitat del P.N.O. a se donar los mejans d'una accion eficaça. Al délai d'aquelas explicas superficialas, es 4 �i aguèt pas de de rasons mai prigondas a l'existéncia que nominala d'un partit nacionalista occitan ? La question aqui es de saber dins quina mesura l'impoissança del P.N.O. es pas que la consequéncia de l'impoissança del nacionalisme a èsser lo motor d'una accion eficaça. que pas aisit de faire la tièra de totas las « accions » del pendent dètz ans : ajuda al F.L.N. al temps de la guèrra argeriana primièr. En pais occitan lo P.N.O. cobris las parets d'inscripcions Occitanie libre e del sigle P.N.O.. E de fach aquel mode d'accion es lo qu'a permés de faire conéisser lo P.N.O. e, amb el, l'existéncia d'un problèma oc¬ citan. Tre qu'aquelas inscripcions acomencèron de faire flôri, la premsa se'n faguèt lo resson. Atal un processús cumulatiu d'informacion èra amodat, acompletat lèu lèu per de tracts, de comunicats, de libres e d'articles dins de revistas que los volián plan publicar. A aquel perpaus, es de bon de notar que lo P.N.O. veguèt pro lèu la màger part dels diaris li barrar sas paginas. Dins lo meteis temps las campanhas de tracts demenissián. Es pro P.N.O. part al Congrès d'Itxassou, organizat sota los aupicis d'Enbata. Aqui dona los limits précis entre Occitània e Euzkadi. Autre tip d'accion : sostén lo comitat de solidaritat a la revolucion kurda. En 1967 decidis de crear un comitat occitan pel Viet-Nam. Engimbra tanben un « comitat internacional per la reconciliacion En 1964 F. Fontan pren arabô-ebraïca ». Se lo critèri que permet de destriar lo partit politic del de pression es lo d'una volontat de conquista del poder, al contra d'una simpla pression suis poders publics, directa o indirecta, per pression sus l'opinion publica, n'i a pas pro d'aquela volontat per dire se tal o tal grop politic que se ditz un partit n'es vertadièrament un. La volontat afortida es pas ren s'es pas seguida d'una modalitat d'ac¬ cion que la materializa. E d'aquel vejaire lo critèri essen- grop cial sembla èsser en fach la participacion de membres del eleccions. E tôt bèl just, quina grop coma candidats a las es estada l'accion del P.N.O. sul plan électoral ? Remar¬ primièr de tôt que cap de candidat P.N.O. foguèt pas présentât pel Partit a d'eleccions a qualque nivèl que siá. quera 5 �Fin finala, lo P.N.O. es pas qu'un grop de pression que son terren d'accion privilégiât se situis al dintre del sol centre dinamic de l'occitanisme politic d'ara : lo Comitat Occitan d'Estudis e d'Action. Ensajarem abans de tôt de veire consí nasquèt e se desenvolopèt lo C.O.E.A.. En 1961, l'angoissa dels joves de l'I.E.O., las questions, las analisis exprimisson una volontat de despassament, d'alargament de l'occitanisme, tant per çô qu'es de sos mejans coma de sas analisis fondamentalas. La conjonctura internacionala e internacionala sembla favorabla a un despassament d'aquela mena : d'un latz apareis la possibilitat d'un reglament de l'afaire d'Argeria que pòt èsser la débuta d'una descolonizacion generala de venir, çô que fa pas qu'assegurar la flaquièra del nacionalisme francés ; d'un autre latz, al nivèl de l'administracion tant coma al nivèl de l'economia, un malaise se fa jorn que va impausar als governs l'idèa de région ; en mai d'aquò l'idèa euro- pogressiu del na¬ situacion occitana comença de s'amadurar : de preocupacions d'ordre politic, économie e social an aparegut al dintre de l'I.E.O.. Pel camin del sota-desenvolopament économie, Occitània a retrobat son anciana unitat. Atal totas las condicions per fin qu'un projècte d'accion occitanista sul terren politic trestombèsse pas dins l'utopia semblan d'èsser reiinidas. penca jôga un rôtie dins l'escrancament cionalisme francés ; e puèi, fin finala, la Mai lo P.N.O. : la création d'una organizacion politica autra que necessària als uôlhs dels antinacionalistas que ven los joves, que demandan de solutions urgentas categoricas, seràn cogits d'anar al P.N.O. se trôban pas quicôm mai. Lo Comitat Occitan d'Estudis e d'Accion es créât en consequéncia d'un eveniment qu'ajustava a la conjonctura ja favorabla çô que força gausavan pus esperar : una ondada d'occitanisme popular, en réaction a una situacion tipica de çô que Robèrt Lafont, Gui Martin, Ives Roqueta, Joan Larzac, Gaston Basalgas e Joan Grimaud sonèron lo colonialisme interior. Aquel eveniment foguèt l'anóncia de la barradura de las menas de La Sala, que las disián non rendablas al nivèl nacional, e la cauma que s'enseguiguèt, de décembre de 1961 a febrièr de 1962. senton que e 6 �Dins los sèt ans ara d'existéncia del C.O.E.A., se pot destriar très moments. De 1962 a 1964, se debana un période de reflexion de preparacion. D'aquel période, mençonarem : la primièra edicion dels Principis del C.O.E.A., la publicacion d'un bulletin ronéotât, e los primièrs esfòrç per establir un resal de militants. Se pòt remarcar tanben que tre aquel moment, - e lo C.O.E.A., e mai se presentèsse subretot coma un glub de pensada socitós de faire una analisi sociala e economica de la situacion occitana, môstra, a l'escasença del référen¬ dum del 28 d'octobre de 1962, un engatjament politic vertadièr. es enfin marcat per de décisions imporl'orientacion teorica del grop. Dins son rapòrt de 1963, Robèrt Lafont definissiá una incompatibilitat en¬ tre lo nacionalisme occitan e l'opcion sociala e politica del C.O.E.A., incompatibilitat fondada sus quatre proposi¬ Aquel période tantas tocant tions : « - Lo nacionalisme tend a donar al fach nacional la preeminéncia sus lo fach social. Al sègle XX, lo social pot pas èsser ignorât. S'enseguis que lo nacionalisme deu al jorn d'uei passar per lo filtre d'una fraseologia socializanta. Lo terme de Socialisme Nacional es lo fruch d'aquela ambiguitat : ressona tan ben coma la « via nacionala del so¬ » que coma una « nacional socialisme ». L'ambiguitat permet en pnncipi e de fach totas las escapas ideologicas. » « Mai que mai tend a velar lo fenomèn essencial per nosautres del colonialisme interior, que los dos termes i te¬ non lor importància... Se disèm als Occitans de luchar per lor liberacion economica dins un quadre francés o euro- cialisme - mondial, sèm dins la vertat politica e los enganam Se lor prepausam l'autarcia coma una liberacion, utililor malaise coma d'una esplecha per la construccion penc o pas. zam d'un Estât. » entrepresa que sabèm pas se » « Lo nacionalisme socialista correspond plan a una evolucion del mond modem e lo vesèm que capita dins los « Los utilizam per una capitarà lor liberacion concièta. - 7 �païs sota-desenvolopats del nacionalista es benlèu sol tèrç mond... L'Estat socialista capable de s'enfrontar amb lo de- senvolopament économie gigantèse a promòure e la caréncia de maturitat politica de las massas. Las causas son d'à fons diferentas en Euròpa, en França. Oblidem pas qu'Occitània es una de las zonas umanas que l'educacion politica i es la mai anciana e la melhor difusida. I a carambolatge istoric dins aquelas assimila¬ tions. Euròpa despassa l'estadi nacional, Africa i arriba tôt bèl just. Practicament, la quita incomoditat d'una action na¬ cionalista occitana sotalinha lo poiriment idéologie. D'afortiments que pòdon pas èsser qu'a mitât publics gelan l'ac¬ tion. D'aqui tombam dins un climat que totes los procediments e totas las compromessions son bons, dins lo maquiavelisme, sola ressorça per l'accion. » Aquel rapôrt important deviá èsser confirmât en 1967 après que Lafônt aja insistit sus las consequéncias practicas de la compromession ideologica que constituiriá per lo C.O.E.A. una union amb lo P.N.O. C.O.E.A. passar del glub de pensada al grop de pression e de la reflexion a l'in¬ — De 1964 a 1968 òm vèi lo tervention. Aquela intervention se situis a dos nivèls : los partits politics e l'opinion publica francesa, e l'opinion occitana. Al nivèl dels partits e de l'opinion publica francesa. En 1964, lo C.O.E.A. se pausa oficialament coma opausant al gaullisme e cotria amb un cert nombre de glubs d'esquèrra, especialament lo glub Breton « Les Bonnets rouges », - se va las trobar al nombre dels fondators de la Convention de Institucions republicanas. En seguida de las interven¬ a la tribuna del Palais d'Orsay, qu'expausèt l'analisi economica del C.O.E.A., la résulta esperada es obtenguda : lo C.O.E.A. capita de faire passar dins la carta de la Convencion l'essencial de son projècte d'autonomia regionala. Lo C.O.E.A. pren part a la segonda e a tions de Gui Martin la tresena Convencion. Mas lo fracàs de la federacion Def- ferre, la posicion jacobina de Mitterand « 8 parachutage » d'un députât non occitan e a de Dayan, lo Besièrs al mo- �de las eleccions legislativas dels 5 e 12 de març de 1967 e tanben l'acôrdi pro prigond que se fa jorn del costat del P.S.U. menan lo C.O E.A. a desmessionar de la Con¬ vention venguda part de la F.G.D.S.. La rompedura es decidida per l'amassada generala del C.O.E.A. del 9 de julh de 1967. ment D'aquel temps, en 1966, lo C.O.E.A. pren part als colòquis socialistas regionals engimbrats pel P.S.U.. Es pré¬ sent a Marselha, a Briva, a San-Brieuc, Morencs e per l'acabament a Paris. Aquò's lo moment que Rocard, en décem¬ bre, présenta a Grenòbla sota lo titol : « Cal descolonizar la provincia » un rapôrt directament inspirât pels Principis del C.O.E.A. de 1962. Après aqueles collòquis, los Princi¬ son reeditats e venon de « Principis per una accion regionala progressista ». Botan encara mai en relèu lo ligam entre Région, Democracia e Socialisme. pis a semenat dins l'esquèrra francesa d'una evolucion de las mentalitats. Aqueles germs, s'esfòrça de los faire grelhar tanben dins l'opinion publica, e especialament dins lo sector occitan. Atal lo C.O.E.A. los germs publica la Révolution régionaliste, puèi primièr d'aqueles libres mai que mai ex- Robèrt Lafònt Sur la France. Lo del C.O.E.A.. Una molocolonialisme interior e demandan la democracia regionala pareisson dins un nombre grand de diaris e de revistas, sota la signatura de membres del C.O.E.A. : La Croix, Témoignage Chrétien, Combat, Le Monde... e mai Midi Libre, pel biais de Pau Baqué, informan lors legèires de l'accion occitanista. pausa las analisis e las solucions nada d'articles que denóncian lo Tracts, comunicats de premsa, contactes amb las organizacions sendicalas, obrièras e païsanas, amb los représen¬ tants locals del P.S.U., conferéncias, débats... totes aqueles Refusant d'èsser la son a aquel moment utilizats. revista oficiala del C.O.E.A., Viure, revista mejans occitana d'un tip novèl que s'acara amb los problèmas économies e politics d'Occitània sens neglegir per aquò l'occitanisme cultural, présenta tota una tièra d'articles que lors autors son membres del C.O.E.A. 9 �fonda lo glub « Realitat occitas'i recampan un cert nombre de En 1966, Joan Larzac crestianisme », que crestians progressistas e na e demèst d'eles lo paire Cardonnel. situis dins la dralha de Vatican II, es un luôc de recampament e d'escambis pels crestians que vôlon faire de lor occitanisme « una especificacion de totes lors engatjaments e de lor vida ». Aquel glub, — que se Mai de 1968 - Setembre de 1969... Tresen période pel C.O.E.A., période que sembla a l'ora d'ara a mand de s'acabar. Dos moments se fan seguida : lo temps de l'espèr, e lo de la crisi. Lo temps de l'espèr va èsser lo de l'illusion. En mai de 1968, lo glub de pensada vengut grop de pression manca sa mudason en grop revolucionari. La manca de formacion politica dels militants se fai sentir, e tanben la flaquesa dels efectius. L'espetament fa grelhar l'espèr, mas lo C.O.E.A. pren lo tren en marcha, e se son accion se renfortís, demôra la d'un grop de pression que fa pas que cambiar de terren : la pression suis partits d'esquèrra e l'opinion publicà ven pression suis grops revolucionaris que menan eles lo movement. La revolucion es dins las carrièras : se metèm qualques excepcions, lo C.O.E.A. es pas présent. se fa a freg : débats, eslogans sus las parets, L'abséncia al C.O.E.A. d'estudiants qu'ajan de qua- de caire Son accion tracts. litats de menaires se fa sentir. L'ordre gaullista es establit. Al C.O.E.A. ça que la, la fòga de mai s'esperlonga. E aquô d'aitant mai que lo poder en botar la regionalizacion al cimèl de l'actualitat, li dona a l'encàp un motiu de satisfaccion e un terren de lucha que i es especialament apreparat. Longtemps l'accion va amagar la marrida consciéncia e la decebuda de Mai. Dins sa conferéncia de premsa del 9 de setembre de 1968, De Gaulle anóncia qu'un projècte de regionalizacion sera sotmés al référendum. L'activitat del C.O.E.A. es alara a la cima de son desenvolopament : demanda lo non al référen¬ dum e denóncia la sembla-regionalizacion. Los militants del Comitat 10 son de totes los débats. �Pel primièr còp, e aquò ven directament de l'experiéncia de Mai, los tèmas de la pensada del C.O.E.A. prenon aspècte public mai que mai. Lo non al référendum es seguit pel despart de De Gaulle. Las eleccions presidencialas se sarran, la campanha es duberta. un Mentre, qualques mes i a, los membres P.N.O. del d'ocupacion de la Sorbona anavan cotria amb los « gauchistes », lo P.N.O. ara sostén la candidatura de Gui Héraud, puèi, après la retirada de Héraud, la de Ducatel. comitat vei s'esvanir l'espèr d'un la Télévision. Rocard, d'efièch, luôga de donar atal al C.O.E.A. l'escasença d'expausar sas idèas, li demanda pas qu'una ajuda electorala. Pompidor es elegit. Lo C.O.E.A., de son costat, temps de A paraula a aquel moment, la crisi del C.O.E.A., qu'ôm la po- diá devinhar, s'amadura. E se lo psicodrama de la vesprada del Festival de Carcassona sembla de l'aver per part re- solguda, lo C.O.E.A. d'aquela crisi. Quinas son las es encara a causas l'ora d'ara sota lo còp d'aquela crisi ? Son nombrosas. Se pòt destriar de causas generalas, ligadas al contèxt istoric del moment e de causas particularas ligadas elas a çô que sonarem l'insecuritat ideologica dels occitanistas. A l'endeman de mai 1968, lo totes los grops qu'an vist una C.O.E.A. es en crisi revolucion possibla lor escapar. Los elements mai actius del C.O.E.A. fan reprovièr als autres de lor passwitat. L'escasença mancada entraî¬ na en oò d'un grand nombre de militants del C.O.E.A. un période de desespèr e de descorament. La lenta mudason de las mentalitats, résulta de l'activitat del grop de 1964 a 1968, apareis coma una magra satisfaccion a un moment que l'esquèrra, en plena crisi, sembla escartada del poder per longtemps. Lo despart de De Gaulle es pel C.O.E.A. una Victoria amara dins la mesura ont amb el dispareisson las chabenças d'una regionalizacion formala, que, se podiá pas resólver los problèmas, fasiá lo C.O.E.A. mai vesin de coma las solucions. aquel malaise ligat al contèxt s'ajustar l'estat d'insecuritat ideologica A d'après Mai, ven dels militants, ma¬ il �laise el ja ancian e que a pas la débuta de 1968. quitat d'engrandir desempuèi primièrs moments del C.O.E.A., Robèrt La¬ Roqueta apareisson coma los menaires del grop. Cadun d'eles corespond a un tip d'òme politic e ten un estil desparièr : l'orator suau e diplomat, lo menaire plen de fôga e violent. La convivéncia d'aqueles dos tempéraments opausats se fa pas sens tust, e çô que a la començança es subretot una oposicion de caractèrs va lèu lèu prene un biais mai grèu quora se i ajustaràn de divergéncias teoriTre fônt e los Ives que conduson pau a cha pauc fins a una relativa divi¬ sion del C.O.E.A. en dos corrents. Las criticas fachas per cas Roqueta e Joan Larzac (cf. lo débat publicat dins Viure n° 12 : Sur la France e sus Occitània) al segond libre de Lafônt a la débuta de 1968 donan l'impression a d'unes Ives afortis F. Fontan dins son darrièr obratge (La Nation occitane, ses frontières, ses régions, Librariá occitana, 30 - Banhôus de Cese) i a al C.O.E.A. « de militants que, coma o nacionalistas sincèrs ». long de l'estiu 1969, las campanhas d'inforpel joves son naturalament cafidas d'eslogans qu'aurián pogut èsser emplegats pel P.N.O.. Eslogans nacionalistas, critica per Ives Roqueta e Joan Larzac d'un Lafônt que li fan reprovièr del biais « francés » de son li¬ bre (Joan Larzac pot atal escriure que « a força d'ambiguïtats, se cal pas estonar que J. Madaule salude Sur la France coma un libre escrich per la mai granda glòria d'una França enriquesida de sas diversitats »), tôt aquô, jonch al desenvolopament d'una jove poësia e d'una cançon a contengut nacionalista contribuis a la creacion d'un malaise al dintre del C.O.E.A.. D'unes ne venon a se demandar quina diferéncia pot existir entre los comportaments de membres En mai, al macion menadas e lo nacionalisme del P.N.O.. Son d'aitant mai desvariats que veson los que lor semblan mai naciona¬ listas non solament demorar al C.O.E.A., mas encara se los partisans mai renfortits d'una abséncia de mostrar del C.O.E.A. contactes amb lo P.N.O.. Sabon pas ni mai de qué pensar quora veson un Larzac, escriure 12 dels critics mai violent de Lafônt, Joan : mens que jamai avèm pas lo drech de �parlar un lengatge nacionalista que seriá pas comprés, ni un lengatge « aliénai » que seriá incapable de desalienar a son torn ». Estent qu'a la débuta de Sous la France (col. 4 Vertats, 1969), Larzac escriu : «ara se cal desalienar Lafònt », òm ne conduis que lo lengatge aliénai, aquô's lo de Lafônt. Mas coma Larzac tôt bèl just parla un lengatge na¬ cionalista que, segon el, a pas lo drech d'emplegar, òm comprén pas pus. * LO SENS DE LA CONTESTA. l'insecuritat ideologica del militant ven de çò sovent, l'oposicion entre P.N.O. e C.O.E.A. li es presentada coma una simpla oposicion entre nacionalisme e anti-nacionalisme occitan. Las forças de pro de mond son En fach, que trop a resôlver lo problèma fin finala segondari de Occitània es o non una nacion primària, segondà- degalhadas saber se o quaternària... Lo débat vertadièr es autre : aquô's lo de las finalitats respectivas del P.N.O. e del ria, terciària C.O.E.A.. Lo P.N.O. es un movement separatista que vol faire d'Occitània un Estât sens se prononciar sul regim que seriá alara lo sieu. Pausa Occitània coma nacion colonizada. E el, la fin de la colonizacion serà dins lo fach de l'independéncia. Per arribar fins a aquela independéncia, seguent en aquô los principis de Lenin, vol s'apielar sus totas las classas de la societat, e sos estatuts estipulan que acceptarà l'ajuda que li donaràn tant la drecha coma l'esquèrra. La pensada del P.N.O., aquô's la de Fontan, autodi¬ dacte passai a de reng de la drecha al comunisme puèi a l'anarquisme, e qu'es vengut l'òme d'un sistèma fixât per segon sempre. ★ al dintre del C.O.E.A.. Una de d'aquel malaise nos sembla èsser l'inhorança per d'unes militants del C.O.E.A. de la finalitat politica del grop. La pensada del C.O.E.A. a l'opausat de la del P.N.O., es una pensada collectiva. Lo refûs de s'embarrar dins una doctrina gelada fa d'aquela pensada una construccion perParlèrem d'un malaise las rason 13 �n'an benlèu pas totes retengut çô dins la dialectica faussa P.N.O. Nacionalisme C.O.E.A. — Régionalisme, mai d'un mi¬ litant an vist dins una certa « radicalizacion » del ton e del manenta, que los militants essencial. En s'embarrant — — vocabulari una mesa en question dels Principis del C.O.E.A., aqui ont caliá veire pas que l'expression d'un désir de transformacion del grop dins lo sens d'una eficaci- granda. Un grop qu'a pas a la débuta d'autra tôca de pausar de problèmas e perpausar de solucions se transforma en grop de pression sus l'opinion e los partits politics, manca en Mai 1968 sa mudason en grop revolucionari, mas serva al jorn d'uèi una volontat de passar de la pression sus lo poder a la conquista del poder : de s'organizar en partit es a dire de prene en carga la realizacion de solucions qu'aperabans s'acontentava de las faire conéisser tat mai que e acceptar. De fach se la concepcion del rôtie e de l'accion del C.O.E.A. a cambiat, sa finalitat politica a pas qu'evoluït dins lo sens d'una mai granda précision. E malgrat las criticas que li foguèron fachas, aquô's dins lo libre de Lafônt Sur la France que cresèm trapar l'essencial d'aquela finali¬ tat. D'efièch, Sur la France, estent escrich per de Franceses, certa ambiguïtat, volguda o non, se podiá pas evitar, ni mai, del costat dels occitanistas, de criticas de fons e de vocabulari. Aquelas criticas, e mai sián clafidas d'interés, una aparèisson aver coma deca màger lo fach que se fan los esclaus d'una cèrta optica d'interpretacion d'un vocabu¬ lari que sa deficiéncia es presentada coma una deficiéncia de l'analisi. Seriá estât melhor de substituïr a aquelas criti¬ cas d'una legida francesa de Sur la France una legida occitanista d'un libre escrich per de Franceses. nos Quora Joan Larzac paraulas escriu Sous la France e critica las colonialisme interior » e « nacion segondària », interpretacion francesa d'aquelas paraulas que la crei la de Lafònt. E se, al nivèl del vocabulari, a plan rason, a nôstre vejaire s'engana sus çô que Lafônt a volgut dire. Mai, la vertadièra pensada de Lafônt se trapa dins la legida de Sur la France e de la Révolution régionaliste puèi, çô qu'es pas estât l'ordre de la publicacion. critica 14 « una cèrta �Om coma se « un maina alara que libre escrich per çô que J. Madaule saluda la mai granda glòria d'una França enriquesida de sas diversitats » es un libre que ré¬ duis França a èsser pas qu'un quadre geografic exagonal, quadre transitôri que i farà seguida lo quadre europenc. França coma nacion segondària existis ni coma Nacion facha de mistificacion e de violéncia, o de messòrga e de bochariá, per parlar coma Joan Larzac ,ni mai coma Estât. Per Lafônt França e Eurôpa son pas que l'espaci que se i pôdon exercir las ciutadanitats regionalas. La finalitat politica del C.O.E.A., tala coma es expausada dins las très edicions dels Principis, es represa per Lafònt, qu'insistis encara mai sus çô qu'a de revolucionari. Aquel establiment de la ciutadanitat regionala sus- pausa : una democracia ascendenta dins las régions. escriu Joan Larzac : « nacion ditz un absolut. — o concèpte barrat sus el, al Coma Es un contrari de région (que pot tot- jorn èstre région d'una région) ». E aquô's tôt bèl just aquel caractèr de la région que permet de veire dins França e Eu¬ rôpa pas qu'un simple quadre ; — un socialisme que son motor es pel C.O.E.A. l'idèa proprietat regionala, sol mejan per botar fin a un colo¬ nialisme qu'es dich interior per çô que se debana al dedins d'un quadre ara per ara comun als franceses, bretons, basde cos, catalans, flamencs, alsacians, oôrses e occitans, lo de l'Estat francés. Pel C.O.E.A., lo los Occitans valon politic val mai que l'institucional. E mai qu'Occitània. Région, Socialisme e Democracia son las très paraulas la ciutadanitat als essencialas d'una pensada que substituts mites opressius de l'estatônacion e lo dinamisme d'una ideologia en movement a d'estructuras paralizantas, alienairas, geladas e benlèu despassadas. Adonc se tracha pas aici de séparatisme, mas de despassament de las oposicions. L'adesion a aquela finalitat politica empacha pas que d'unes se vestigan d'una actitud nacionalista. I a aqui ren d'incompatible se prenèm garda de destriar lo nivèl de la pensada e lo de l'actitud e de l'accion. I a ça que la dins 15 �aquela actitud un perilh, lo d'una pèrdia de contacte amb la realitat. Occitània alara ven mai importanta que non pas los Occitans, e los occitanistas se condemnan a se virar e se revirar dins lor ghetto. preséncia, pel primièr côp, al dedins del P.N.O., la vision de Fontan, especialament tôca teorias per çô que sas d'unificacion de la lenga, e que demandan una causida socialista clara e subretot una existéncia reala pel partit, es l'expression de la volontat d'unes demest los separatistas de botar fin a las construccions en cambra d'una Occitània que, coma fenomèn de consciéncia, existis pas qu'en cô dels occitanistas, es a dire per una part encara mai qu'estrecha de la populacion occitana. La d'elements que contestan Al cap d'aqueles dètz ans, las perspectivas d'avenir de l'occitanisme parèisson favorablas : la situacion economica marrida que marrida, los bolegadls socials daissan preveire de temps de crisi que, se son plan utilizats, pòdon a la consciéncia occitana de faire abans lèu lèu. permetre la regionalizacion sembla de venir torpreocupacions del mond, es encara de manca pels Occitans çô que tenon los Bretons : un movement que se servis del tractament per electro-chôc per fin de completar lo tractament psicanalitic d'una Occitània alienada acomençat dètz ans fa. nar Al moment que l'ordre de las a Miquèl ROQUETA. An paregut a Barcelona de • : Robèrt LAFONT LA REVOLUCIO REGIONAL1STA prôleg de Manuel Cruells col.lecció d'Aportació catalana, 1968. • PER UNA TEORIA DE LA NACIO, EL CAS DE llibres 16 a l'abast, edicions 62, 1969. FRANÇA �ueit jorns d'un auvernhat de julhet. en bretanha Brière. — La moleira plana e carrelajada de fossats joncs, las bordas 'bé lor servas solombradas de sauses destestats, e lor entorn d'arbres grands que contrastan 'bé la nusor daus prats e de las sanhas. Grandesa, malanconia, mas maitot la familharitat umanizada daus païs francés de l'oeste. Una « vocacion toristica » — de 'queu torisme que solha sens remedi tôt çò que tocha, mas fai de l'ar¬ gent. Aura, qu'es tôt juste se Brière atira Nantès e Nazairians le diumenge, e se los toristas de La Baule tant prôpcha vesitan, d'abòrd fait, las clujadas de St-Joachim, Fedrun, St-Lvphard : 'quela beutat non monedada es un desfis a la societat de consumacion. Urosament, le projecte de ® bordats de « pargue naturau » vai 'dobar la chausa. Le pargue es luòc de pausada, de destiblament teoricament, natura aparada. Mas Brière se situis dins naturau, dins una la banlega d'un espaci urbanizat que, de Nantes au Croisic comptará 1,2 milhon de ciutadans dins l'an 2000 de la civilizacion daus lésers : se pòt crénher que Brière se mudessa en un « Ti¬ voli » de deman, après estre estada le barri de la lenga bretona, darrier quau se mantenguet jusqu'à la fin dau sègle XIX, dins la peninsula dau Croisic. • Gwened-Vannes. — brariá, onte demande daus Primiera experiença dins una lilibres en breton : gramatica e (Kerne-Leon-Treger : lenga literària comuna 'queus dialectes, ben prôpches) dins la veirina. Dins totas las vilas se veson los obratges elementaris d'estudi de la lenga. Benleu un punt de venta per 1.500 qm2 100.000 abitants. Comparatz a Occitània onte chau cerchar diccionari KLT subre la base de e 17 �una doas librariás o 11 milhons especializadas, subre 200.000 qm2 ambé d'abitants, onte avem mesme pas enquera un diccionari francés-occitan ! en Vannetés, onte se parla le sol dialecte verparticular dau breton, tan desparier dau K.L.T. coma l'auvernhat dau lengadocian, ges de libres vannetés. Res que quauques petitas brochaduras d'un cercle de Languidic que luta coma pòt per le parlar de l'encontrada, totparier ben viu enquera dins los vilatges e los borgs. Fai pena de dire que trop de combatents de la lenga bretona trasportan dins lor movement le biais centralizaire d'una Mas aici, tadierament França aparisenquida : mespresan « breton mauvas » : devon reconéisser 'ma le poëta pro le vannetés, coma dau le breton de Y.B. Callac'h, gent, en vannetés, que totes mai grand de lor lenga ! E subisson la vergonha dobla de parlar lenga que, de dos costats, lor dison que vau pas res. Urosament, i a maitot de monde que se donan garda que las racinas daus vannetés son vannetesas, ja Emgleo Breiz a éditât un petit metòde per l'estudi dau dialecte, e se pòt esperar que la renaissença que comença d'aténher le vanne¬ tés emplejará son parlar vertadier, sens per 'quò negligir la coneissença necessària de la lenga comuna. una St-Goustan, le port vieilh de peschadors d'En Abre (Auray). Pas mau, i a mas de zo creire ! Ges de bateus, ges de peschadors. Un endreit enteirament toristificat. Daus estres umans (?), grolós qu'es pas de dire, trainan lor enueg • en a daus auvir braulhar artistas de las Americonariás dins un café, e coneisson l'art e le biais d'espleitar antiquitats, an acaparrat los ostaus ancians, ben gentes. En fàcia, a en Are, sabe que daus gropes trabalhan seriosament per la respelida de lor cultura : après tôt, benleu vau mielhs que le pus se lutje aici, dins queu bar¬ ri desertat a despart de la vilòta. « » que l'esnobisme de las Pauc après Mur, un caireforc magnifique, esquipat per granda circulacion moderna : copem la via Nacionala 164 bis, l'estrada longiludinala mestressa de Bretanha interiora. Mas ges de besonh de se 'restar : es voida la via granda que mena de Rennes a Karaez (Carhaix), que fuguèt capitala la 18 �comerciala de Bretanha Bassa de rament centralizaire daus l'epòca corrents romana au desvi- économies, fai pas plus segles. Karaez, aura, es una vilòta endurmida. Daus s'establir, mas abandoneron, crenhent que se barressa le chamin de ferre a via estreita, subrevivença chabranlanta d'un autre temps. de dos industriaus eugeron ...D'un temps qu'Arvor e Argoad, còsta e interior, eran équilibrais e eomplementaris, que Bretanha era enrichida per los eschambis atlantiques : Aura que França es virada vers una Euròpa renenca, Karaez es le miralh de tôt 'queu païs interior onte l'exòde rurau ven 'na fugida, e, de còps, coma entre Korle (Corlay) e Gwengamp (Guingamp), la fu¬ gida 'na desbaruta : dins las còlas massissas qu'esperlonjan los monts d'Arreia, bonificadas fai gaire mai d'un segle, los ostaus se barran, la landa torna paréisser, e las plantacions en sageu postau » de pins, de sapins e mesme de serentas començan de s'estendre — signe de mort que coneissem pro dins nòstre Massis Septentrionau occitan. « regionalistas bretons, acaparrats per d'autres com¬ (« Naoned e Briez-Nantes en Bretanha », la luta per le desenvolopament de Brest, contia-pes necessari de Rennes e Nantes), per los problemas ja tan grands de las encontradas costieras mai pobladas (pescha, industrializacion, niveu de vida, sot-emplec) se donan pas pro garda de 'queu desertament de l'interior très quarts de lor païs : de côps, se'n parla, rapidament. E pasmens, Bretanha a pas interés a estre una franja costiera estreita, encerclant un pargue naturau. Chaudriá, au mens, per començar, regenerar quauLos bats — ques vilas Karaez, Gwengamp, Pondi : dificil que subre los plateus Lemosin : i a de rotas pro bonas, mens nauts (Pontivy). Qu'es d'Auvernha o de totjorn liuras, le païs es voidat. Mas i a maitot le centralisme, la « comle Merchat Comun. Aer conegut... pas enquera petivitat 22 de julhet. », • Az Roh Derrien (La Roche-Derrien), una borgada qu'a le privilegi preciós de possedir un daus très « argots » de Bretanha. Urosa Bretanha, qu'a ja répertoriât e estudiat sos es « argots ». Los nòstres, que devon be existir endacòm, los sauvaràn avant lor mort ? Sabem que quauques uns 19 �be, pasmens, viva ment mas sens qu'una lenga moderna pòt pas estre totala« argot », e qu'un « argòt » fabrejat séria 'na farlabica. • Gouelou, petit païs bretonant acrochat a Treger, meijorn de Pempoull (Paimpol), fàcia a la mareia neira de l'espandiment dau francés. Quau solaç — e mai per un oc¬ citan de nòstras raras, de veire que, juste subre le limit linguistic présent, los « Kanerien Bro-Ouelou » de Ploueg (Plouezec) fason chantar los vers de Calloc'h e los aers tradicionaus de Bretanha, 'bé la votz tan brava de Josiana Pronost ! • Brehec. — Darrier endreit onte se parla breton su¬ Saint-Brieuc, 'queu vilard es charjat d'un simbôl gigantesque : la legenda nos ditz que desbarqueron aqui lo primiers refugiats insularis. Aqui donc bre la còsta de la Baia de naisset le pòble breton, onte anueit es sa frontiera menaçaautre signe, mai grand enquera : venian de Kernév-Veur (Cornwall) los refugiats. D'aqui lai, la lenga celtica moriguet en 1777 subre las lauras de la centenària Dolly Pentraeth. Mas anueit, le comique torna viure. Son ja de milhiers que le parlan, que son liats per una revista enteirament en comique, e que començan de faire espelir una literatura. Exemple ben mai significatiu que 'queu de l'ebreu, que fuguet sostengut per la granda finança internacionala e la podença daus Estats-Units. Nòstres amies inconeguts de Kernév-Veur lutan sols, coma lutan e reeississon 'queus de l'Isla de Manav (Man). Es que Brehec nos balha pas de que trascimar los moments pieg de pessimisme e de da. Mas un lassiera ? • Una libraria de Montroulez (Morlaix). Demande de libres bretons. La dama me mòstra gramatica e diccionaris. Non, çò que vole, son daus romans, daus obratges lite- raris. I ges de literatura bretona, respond la dama, d'un replica. Assage de discutir : Tanguy Malmanch, Jakez Riou, Roparz Hemon, Jarl Priel... La dama bada grands los uelhs, mas afortis que mai : ges de literatura ton 20 sens a 23 de julhet. �degun, e.c.a.. Fin fi'chabarà mau, quauques instants après, me braulharà que coneis la literatura bretona mielhs que ieu. Ai jamais pretendut la conéisser, mas... bretona, d'alhors 'quò pòt interessar nala quora 24 de julhet. la conversa se • Un autre exemple, mas pietadós, 'queu d'aqui, de complexe dau colonizat : una librariá de Landreger (Tréguier). Dins la veirina, per le primièr còp, vese daus ro¬ mans e daus poemas en breton, au mitan de tota una tieira d'insignes que pòrtan le drapèu Gwenn ha du (Blanc e Neir) e le BZH. Mas quand demande, la dama — enquera da¬ ma feng de pas saber onte son dins le magazin. E pren garda de se desmarcar : « Sabetz, qu'es mon marit que s'ocupa de 'quò, ieu... ». Empacha pas que vai dreit onte fau, le « sens dau comerci » avent triomfat. Surament que nosautres totes, que volem reabilitar nòstras lengas mespresadas, nos sem pas pro mainats quant be essenciau era le — trabalh de convéncer las femnas las femnas dins lor mas massa — — poiràn servar lor respectabilitat de lor niveu sociau en tôt tornar au que bla « borgesa e pas deschaire parlar qu'anueit se sem¬ per Trabalh demest las femnas l'ordre dau 25 de julhet. que se ironica mairau. Quora serem madurs per l'acseriosa, concreta e pronda, dins le pòble, la rubrica sonar cion militantas, desonoraràn pas, pas quauques jorn occitanista. » poirà estre en permanéncia a Perdrem pas nòstre temps. • De Saint-Brieuc a Yffiniac, los cultivaires de totes vilatges atieirats long de la via prepausan aus automobilistas de las cebas ben normalizadas en sachets de plastique. Om se creiriá en Aquitània. los Gallo de Penthièvre a ja daus aers d'ordre e » : ben cultivât, ben penchenat, ambé quase pas de faugieiras e daus arbres solament onte chau. Sens dobte, avantatjat per la natura, 'bé son céu mens banhat e sos sòus plus pronds que 'queus de Bretanha Bassa. Mas, maitot, i a beléu un fait de psicologia etnica dins sa • Le pais de simetria « a la francesa resistisson mielhs vòtan plus a dreita e son plus reli- natalitat mai fòrta, dins sas comunas que au despoblament, coma L'equilibri présent (1,5 milhon giosas. d'abitants dins le 21 �païs bretonant e 1,5 milhon dins le païs Gallò), se desplaça s'engalos amies bretonants que reclaman « Naoned e Breiz », qu'es de dire de centenats de milhiers de francimands en mai. E enquera, los gallôs an le sentiment de restachament a la comunitat istorica bretona, çò qu'es pas vrai de la part mai granda daus abitants de Leire-Maritima, que se senton dau pòble fiancés de l'Oeste. Nantes en Bretanha, tôt ben vegut, qu'es un pauc le tecnocratisme dins un movement per esséneia anti-tecnocratique : la provincia mai poblada auriá un pes mai grand, Leire Bassa industriala poiriá estre le motor dau desenvolopament de Bretanha enteira. Mas le pes demografique seriá 'queu de l'Esté francés, Nan¬ tes pòt tant be acaparrar le desenvolopament, los crédits, e aumentar le desert breton coma espandir de las activitats aura nan contra Bretanha Bassa. Vene a me demandar se pas, novelas. La chausa seriá de calcular sonhosament, e la ba¬ lança d'estre faita sens prejutjat. E puei qu'un pauc pertot, (Direccion de l'Amainatjament dau Territòri) a nosautres, i a tant de remiraires d'Alemanha Federala, es que, dins quel afaire contestât, i auriá pas de segre l'experiença enteirament positiva de las vilas-Laender (Brema, Hamborg) ? Es que Leire Bassa seriá pas tota designada per devenir una région urbana, qu'auriá be pro problemas de desenvolopament e d'amainatjament, e que poiriá estre le luòc de rescontra entre los Bretons e le pòble de l'Oeste ? de la D.A.T.A.R. • Kerne (Cornouaille). Aqui, le movement breton es Treger : Glenmor, le chantaire carteu ; e pertot, subre las vias, los murs : GALV ; de còps, maitot : Hag or yez ? (E nòstra lenga ?). Galv (Crida), qu'es le « comitat d'accion progressista per la lenga bretona », fondât le 18 de mai de 1969, a Brest, per très movements de mança bretons, per menar una ben mai présent que dins moderne breton subre un luta culturala coordonada e faudrá faire un sible, mas, ailàs ! qu'avem pas « logistique » 22 Occitània sistematica. Exactament çò que jorn tant pròpche coma pos¬ pròpche coma soetable, estent las organizacions que servon de sosteniment a 'quela campanha. en pas tant » 26 de julhet. �• A Kemper (Quimper), envasit per los toristas ven- Cornoalhas, los militants de l'UDB (Union democratica bretona) rastelan las charreiras, en vendre le « Libre neir e blanc de la lenga bretona », e le jornau dau partit, « Le Pòble breton », ocupat mai que mai per una « taula redonda » subre las festas folcloricas. Las critican, dison justament la comercializacion, las insufisenças daus gropes folcloriques... mas reconeisson qu'una bona part daus militants dau movement breton comenceron en passar per 'queus gropes. Probable qu'aici coma alhors, le folclòre es una estapa, onte d'uns demòran, d'autres passan, e que d'autres enquera entrainan plus luenh. Se pot maitot que chas nosautres, la multiplicacion de las societats folclo¬ ricas siaja per mai d'un coma una lusor chabranlanta d'una consciéncia que 'riba pas enquera a espelir. guts veire las Festas de Le Pais Bigouden. — Tota la tieira daus pòrts de pescha mestierala que, pauc a pauc, s'industrializan en getar subre le pavat totjorn mai de marins-peschadors : Sant Gwenole, Ar Gelveneg (le Guilvinec), Lechiagad, Leskonil, • parlar breton, òc. E pasmens, dins los los marins jounes assajan de parlar francés. Quna pietar e quna vergonha ! En creire montar los eschalons de la famosa eschala sociala, tomban be mai bas que se cresián quand bretonavan. Le francés que vòlon prononciar es totalament imperméable, manca quauques mots que se pòdon atrapar a pro pena, aici o aqui. Avançât qu'avançat per comparason au nôstre, le movement Loktudi. Aici s'auvis batèus, sot l'uelh daus toristas, breton es pas enquera pro sortit daus cercles intellectuaus los tochar. Estirassan coma un fais lor personalitat vertadiera, e cerchan a se'n balhar una de farlabica. Le junt per demòra de trobar, i lai 27 de julhet. coma a pro a marassar aici dessubre, d'aqui chas nosautres. Peninsula de Kraozon (Crozon), Menez Hom, Menez (Monts d'Arreia) : Bretanha brava e pronda, quase intacta. Mas tot-parier los perilhs son aqui : los uns vesibles l'envasiment de la peninsula per la « Marina Nacionala » (base de Lanveog, escòla daus comandòs de Roskanvel) — ; d'autres resconduts : es que se vendràn los pro• Arre — 23 �champs superbes qu'enrodan Kastellin (Châteaulas bordilhas subre las còstas, que semblan orlar, mai que la mar... duits daus lin) ? aura, e (Lorient), que la balhan coma model de li an fait de charrieras pro larjas per l'atge de l'automobil. Mas tota la laidetat d'una vila sens caracter, qu'estona en Bretanha, mens debitada que nòstras provincias. Alentorn, la fieira d'emponha toristica dévasta 'questa còsta solelhosa, manca quauquas reeissidas coma le vilatge de repaus per vielhs de Gwidel (Guidel). Luenh, dins la mar, Groe (Groix), l'isla de Calloc'h que se voida, avant, benleu, de venir una réserva toristica. Mas Galv es présent subre los ostaus e las vias. Lai es la contestacion vertadiera, maugrat que pauc de monde se'n donen garda. Quau ganhará ? • En Oriant rebastiment, perque traversar l'estuari de Leire subre le baque dau Pelquite Bretanha. Sabe be que i a daus nacionalistas bretons per considerar le païs de Retz coma lor per dreit de conquista daus ancians duques, e... per apartenéncia au despaitiment de Leire Maritima. Yeson pas le derisòri de 'quelas querelas de boinatge ? Comprenon pas que le pòble d'oïl patis coma los autres pòbles exagonaus dau centralis¬ me, que, fin finala, es nòstre aliat potenciau mai poderôs, se sabem l'aidar a destriar sa destinada de 'quela d'una construccion politica que l'espotis maitot ? Se sabem li revelar, a travers nòstra personalitat la sia vertadiera, beucôp mai richa que le cosmopolitisme en torre d'ivòri de Paris ? En lerin, A mai veire, Bretanha, mens fòrta que volem te ja présenta dins ton pòble, sens braulhadis ir¬ responsable. Se solament sem capables de comprene ta leiçon de disciplina, se nos mainem que paia mielhs l'accion practica, au contacte de las realitats dau païs e dau pòble que non pas los eslogans encendiaris e un folclòr « internacionalista » de pacotilha, te deurem enquera un brave creire, te mas mercés. P. BONNAUD. 24 28 de julhet. �GLOSSARI als nôstres legèires (pel primièr càp que publicam d'auvernhat, donam qualques explicas) moleira = sanha = qu' pòt significar = d'abòrd fait = mauvas = = ara. chabranlant = trantalhant. fason = fari. d'aqui lai = enlai. liât = trascimar = sautar prond qu'es de dire vegut = prigond. = valent = vist. = aficha. estirassar = marassar = = quase debitada reeissir •— de : s'arrestar — * : réussir) = ligat. una a sèga ; fig. darcar. dire. esquerra. rabalar. çaganhar. gaireben. gastada. capitar, boinatge = bolatge. magnifique, comique, duque, baque, e.c.a... : particulara ges : de e badat (dubert) ; futurs daus verbes (poi¬ e.c.a. aleresi — = (o sosteniment accentuacion ré...), lotjar. aura = = aquo es. marrit. = mança e prat molhat. 'quo, aquo, dins : qu'es rapidament. narça, lutjar carteu — palú. verbes 'queu ; en = -ir passats a CRONICAS DINS — — aqueu ; 'chabar se = 'bé = ambé = amb ; 'ma = coma ; se s'achabar = s'acabar, e.c.a... 'restar la conjugason incoativa. LO JORNAL «LA DEPECHE», DE TOLOSA : novelum recampat per Jòrdi Plantaurèl (cada diluns). « Punt de vista occitan », articles signats dels noms actuals de l'occitanisme : Anatole, Bec, Camproux, Cordes, Lafont, Nelli, Roqueta, Salvat, Séguy... « Actualitat occitana », voldrián receure los numéros de « La portant aquelas cronicas se pòdon adreçar a Dòna Azema, 19, rue Vasconia, 31-Murèth, que lor mandarà N.B. Despacha per — Los que » 1,30 F. (prètz dels setmanièrs. periodics + pòrt) los dos exemplars = �CÒPS D'UÒLH SUS L'ADMINISTRACION S'ESpiramidala força de parlâtl'administracion de la concepcion e d'esgrandàs existisson sus lo fenomén ». Aquels estudis denéncian l'aspècte tentaculari de l'administra¬ cion e. parallelament, son caractèr coercitiu. Los emplegats e mai los admenistrats, ne sentisson los efièchs ; es pas que de veire quauque pichòt proprietari expropriât per encausa d'utilitat publica, embandit tudis « bureaucratique d'un burèu l'autre a sens saber a tota per pas tant que las denôncias, la nécessitât velleïtat de transformacion. E mai unitats una matSria umana movement, en en en- sajant de ne mostrar las contradiccions e a l'entorn de l'administracion coma es que s'encapita tivitat en democratica. partida lo gast de l'ac- de abans considérer quauques pensar luônh, mai fâches que cal quitan a : Qué fan a la Cia del Bas-RôseLengadôc los engenhaires del « Gèni Ru¬ ral », los engenhaires de las Obras Publicas de l'Estat (T.P.E.) ? — — « Ponts Qué & d'Economia tracion 26 que fan los Chaussées Mixta engenhaires » dins las e puôi dins las contrarôtlan ? dels societats l'adminis¬ en una sola e meteissa « Qué fan dins los servicis tecnics comunas Ponts — & « » engenhaires dels ? Qué fan dins los burèus d'estudis trabalhan per l'administracion fonccionaris per exemple dels priyats los los Chaussées Ponts — que » o D'un fonccionaris d'anar l'aleugeriment, constatam amassatge de diferentas de servici las del « biais « Gèni Rural général, destacats » » ? qué fan los de lor adminis- pertot ? las visadas d'aqui temptaràn de ne dire lo perqué. Aquels « forats » donc se faràn mai que mai a perpaus de las doas administracions d'aqui Direccion Despartimentala de l'Equipament (D.D.E.) e Direccion Despartimentala de l'Agriculture (D.D.A.) que s'esperlòngan, per en sus, fins al menistre correspondent. Jôgan un rôtie particular per lo grand impacte que an sus la tracion Mas un admenistracion. — adonc un estudi de l'adminis¬ tracion força complèxe, rebarbatiu e inutil que voldriàm prepausar, mas puslèu quauques còps d'uòlh, quauques forats dins Es pas que l'ora d'ara a despièch de totas En transformacion La drecha i vei un mal la senèstra utopica fonda sus quau s'adreçar... sembla se faga necessari, la fonccionarizacion tots sos espèrs : utilizar un aparelh admenistratiu que n'espèran prene lo lo sistèma cap ; mas quau vei pas que antau en plaça serà tant escrachadls e benlèu incambiable per l'accion d'un fais de relacions umanas internas e que gela vertadièra d'una sentir. d'origina Tant de que son un pauc questions que e veirem que afruchan de prerogativas especialas. Se tracha plan e vida economica �mai d'administracions tentaculàrias que de ionga : per exemple la D.D.E. de crear de G.E.P. (grop d'estudis e creisson ven questions de encargats programacion) contra- d'urbanisme que escapavan a son rôtie fins aici. Evidentament, de l'admidesempuòi Bo¬ restructura naparte a a : d'una administracion ens'avisa de tôt, a plan l'aire, ça que la, incompatible amb l'image autentic del fonccionari panolhard, flac, dels coides estevelits e que farà pas lo movement mai pichòt (per de que es pas dins sas atribucions) per senon amelhorar una situacion donada — cal èstre sé¬ riés dau mens evitar que se degalhès la situacion aquesta. Non, los fonccionaris an totjorn trop de responsabilitats e las fan resquilhar mai aisidament sus d'autres sens n'acampar de névas. ôm s'estonarà qu'un sistè- D'intrada, constituât ma E dor. de tais elements sià envasi- pasmens qu'un fonccionari d'aquel nom e qu'a de mestièr es d'aise per s'atribuïr una indemnitat, a un títol o un autre, e que latz endotat es d'una granda — e rapért als superiors. ierarquia per ara, es difi- servilitat mal Que i aja d'autre docilitat una — I. L'un nan lo fonccionament administracions muneracions chas « lo sistèma accessérias onoraris ». D'aqui de las re- abitualament dine rajan de interfèron naturalament e lo fenomén tecligat al monopéli de las escélas. consequéncias amb lo poder nocratic es que de tutèla administracions pot legir : Servici Chaussées. ordinari e vicinau. Servici idrolica Ponts & e d'anéncia d'aigats. de Basis aerianas. Contrarétle dels Transports Contrarétle dels Transports Contrarétle de distribucions Servici estradièrs. d'energia distribucion d'aiga, d'ébras d'equipament desportiu. Lo cap-engenhaire. de electrica, los burèus d'estudis lanhan e denéncian l'actitud aquesta de las administracions. Las reaccions son, a la lèsta, de doas me¬ : nas l'Agricultura associa lo sector pri¬ vât a sos estudis ; l'autra, l'Equipament engatja d'auxiliars per l'ajudar dins sos Son nombroses privats que se estudis. factors Très certa de importància semblan dins la que una an determinacion l'envasiment de l'administracion los uns als autres, fan e, se aquela vida administrativa especiala : son las remuneracions accessérias (onoraris), lo poder de tutèla e las relacions d'escèla. mandant LOS ONORARIS grands fachs que determi» d'aquelas doas dels « — las Se ém pren l'encap d'una letra d'un servici despartimental dels «Ponts & Chaussées», (ja en 1963), ém constata aisidament ém ; aquestas o son. que — autrament causas lo Menistre... : Envasissentas, L'esquèma vasissenta, las çé marrit comença al fach que aquela ie¬ rarquia aparèis coma infinida, divina, alienaira. E es plan un èstre força luénh e divin gaireben que es lo cap de l'admi¬ nistracion pas cambiat bastat jos las republicas diferentas a assegurar la man-mesa politica de la borgesiá e, uòi, mejançant quauques arengaments pichòts, es mesa al servici d'ornes que, jos cobèrt de tecnicitat, temptan d'assegurar lo poder. nistracion de concèbre cil Lèu, « en onoraris »■ ? de qué consistisson aquels L'administracion (Equipa- ment-Agricultura) dobras Conselhs per las Générais es abilitada Collectivitats e a faire Localas, Comunas. Aquelas ébras, fachas, en principi, en féra del trabaih normal, entraïnan de remuneracions que son distribuidas puéi a una part del Personal. 27 �D'aquí venon las consequéncias : fòra del tratrabalh accom¬ plit dins l'encastre del trabalh normal. 2°) Es segur que es mai avantatjôs pels fonccionaris de faire d'embargue amb los elegits que de trabalhar a las òbras fach en lèu vengut 1«) Lo trabalh balh normal es las qualas son efectivament pagats en qualitat de fonccionaris. Aquô es aisit de veire : los C.V.O. (camins vicinals) son plan mai entretenguts que las estradas nacionalas (totas proporcions servadas) e se fa de paissièras dins las Cevenas, sus Salagon (riva drecha d'Erau), que la rentabilitat n'es ipotetica mentre que la ret estradièra es desmantenguda (per exem¬ ple la R.N. 9, la R.N. 11 entre Alès e Montpelhièr). per Cal precisar, ça que la, que interfè¬ aquels fachs d'aqui, los capitols budgetaris son d'una granda rigiditat, çô que leva una part grôssa de la responsarent amb bilitat del fonccionari lon local dins lo concrèt ont los : a e escracha l'esca- problèmas la rara se règlan donc (dins la pus de via publica practicabla (las autòstradas estent de vias privadas) mas se farà d'equipament de « luxi » : de pais¬ sièras de regularizacion d'aigats, de ports de plasença, d'estacions toristicas... région programa i aurà pas de circulacion 3°) L'autoritat dels elegits es esca- bassada. Cônsols e Conselhièrs gé¬ de mejan d'accion practic de l'administracion sus poderosa un côp que aquela a mes lo nas dins sos afars : se capita solament per els de pagar per gonflar la caissa dels Segur nérais que an ges contraròtle onoraris. Se d'autre latz, que las municilanhan de çô que las òbras fachas per las administracions son, d'un biais général, batacladas (veire capitol poder de tutèla). palitats 28 sap, 4°) Lo sistèma dels onoraris tend a generalizar una situacion que èra a l'origina locala : la d'auxiliar. Que, sul plan tecnic, se foguès pogut justificar, a titol de trabalhaire sasonièr per exemple, l'emplèc de personal auxiliar, ò-ben ; mas s'es passât que per poder faire front als trabalhs nous fisats per las Collectivitats localas, las administracions an emplegat de personal qualificat mas que a pas agut drech a las prerogativas dels fonc¬ Fin finala, s'es constituït una esadministrativa amb un enquadrade fonccionaris en nombre limitât cionaris. tructura ment parton los onoraris, evidentament, d'auxiliars que fan las besonhas tecnicas e que an ges de responsabilitat administrativa e gaire de drechs ; e d'aqui benlèu lo laissar-anar classic del « fonccionari » (que n'es pas fonccionari generalament). que e se una massa Partent d'aqui tôt es possible. La si¬ emplegats es sempre fosca. Dintran en servici, s'espèran de trapar un estatut que an pas ; mai que mai, a l'interior d'un despartiment un Director pot deplaçar sos agents segon una logica que aparèis pas que a el. tuacion dels Los servicis de l'Agricultura, fàcia als d'un biais autre : quauques rars auxiliars (la dificultat d'integrar de personals als quadres tecnics fa problèma mas ligat al monopôll de las escôlas) son emplegats, mas los quadres de l'Agricultura assòcian mai los burèus d'estudis privats a sos estudis : es pas segur que aquel sistèma d'aqui montés pas lo côst dels trabalhs per las collectivitats localas que aurián interés, tôt côp, a sonar directament lo privât » (se o fan pas, es que pôdon pas o faire practicament se vôlon de subvencions... veire cap. Il : « Lo poder de tutèla »). meteis problèmas, reagisson « se pro 5°) Una autra evidenta es quilibri consequència, encara, ligada al desedel desvolopament économie rela que es �gional I a de despartiments d'onoraris : la Sèina, : ductors gros prolas Bocasun apèl vers d'aqui aquels despartiments de la « matèria gri¬ sa », levant tota possibilitat als desparti¬ ments paures, es a dire que an pas a respondre al desvolopament del sector de-Rôse, lo Rose... infrastructura d'equipament. aquela logica l'argent va a l'argent e las competéncias ont i a la riquesa. Un engenhaire, als « Ponts & Chaus¬ sées per exemple, concèp coma greu la menaça d'èstre mandat en Losèra o dins privât per una E dins se far poder drech las de tecnics per onoraris. a Fin localas collectivitats resquilhar los afars bailant finala, l'activitat dels fonccionaris cosses importants pren pred'administrar per botar lo nas per d'aquels dos tèxte tôt ont pòt, s'acarar als elegits (Comuals organismes se sendicats...) interdespartimentals, (grops per e Conselhs Générais) nas, ganhar de sôrgas de profièch. » 7°) Las Societats lo Cantal... Es 6°) Los destacats. un Mixta. d'Economia problèma força particular. Aqui l'ambiguitat es la mai totala e força dificil d'aver d'entresenhas pré¬ cisas. Lo problèma sembla trespassar lo quadre dels sols fonccionaris. Ça que la, aquels i son implicats dins la mesura ont son meses directament a la disposicion de la Societat d'Economia Mixta parièr que lo material dels servicis publics : veituras, policopiaires, burèus de dessenh, fornituras (esséncia) ; e mai la comptabilitat analitica poguès atribuïr a la Societat es Los onoraris a repartir entre un cèrt l'adminisde sos fonc¬ cionaris : mens i a de fonccionaris, mai la quota-part dels onoraris es granda per cadun de los que demôran ; los que parton, los destacats, an tanben interés a partir : sostenguts que son per lor administracion d'origina, segur de poder èstre tornarmai integrats ont que sià e quora que siâ, entre que lor avançament a seguit, s'encapitan de postes causits. Lo privât » los pren per aver, lo cas escasent, una « introduccion » dins las administacions per lo fenomèn de las rela¬ fonccionaris fa de nombre que destaca tant que pòt tracion d'Economia Mixta la part que aquò demòra dobtós al nivèl li revén, de la prac- tica. » d'escôlas. cions D'aqui ven l'administracion vida particulara de una apondent, a l'ora d'ara, sa nota especiala a las questions de l'emplèc e de la promocion. Sérié de notar l'exemple de quadres, abandonant los « Ponts Chaussées & » (Equipament), car èstre integrats : participavan pas a las décisions que i èran implicats e patissién una discriminacion de la part dels fonccionaris ; se trapavan tancats dins d'autres organismes per de mepodién teis pas i fonccionaris. D'un autre de cofar cerca latz, mai una o mens administracion los servicis problèma se pausa tanben diferenl'ambiguitat del sistèma jòga dins tots los sens. Lo fach que un capengenhaire côfa de servicis administratius normals (servicis en organigrama) e de servicis abandonats a la Societat d'E.M. (servici fora organigrama) autoriza totas las duplicitats que degun pòt contrarotlar. A tltol d'exemple ôm pot citar, en certan endrech, una Societat d'Economia Mixta que tapava al mai los fraisses de fonccionament de servicis trabalhant per lo compte del Conselh General (utilizacion de personals, de material... pagats per la Societat d'Economia Mixta). Lo capengenhaire esperava aital, sai que, faire dintrar dins la « Caissa dels onoraris » l'argent estalviat d'aquel biais sul compte del Conselh General. Lo tament : 29 �II. La question de cionaris de es comerciala — l'influéncia LO PODER DE TUTELA. entre tota libertat elegits dels als Conselhs Générais o Comunas de causir sèmbla, aquel public aquel Mèstre d'Obra o tecnician privât. o o Mas la question de de l'existéncia s'entrevesca pel fach tutèla prefeotorala. la Que un Mèstre d'Obratge (Comuna per exemple) pot pensar son projèote son que en fonccion de la consentida de las instàncias de la caritat superioras e qu'òm li fa (sonada pudicament « subvencion »). Que las modalitats de la subven¬ determinadas tion son generalament per lo Prefècte, mas son las administracions d'Equipament e d'Agricultura (caduna dins sa competéncia) que elabôran l'avis del Prefècte e que l'elabôran favorablament e pas las intencions dels Mestres segon d'Obratge : an de subvencions pas que se fisan cion las a dels la administracions projèctes, dins lo onoraris ; cas dobrissent realiza- drech a contrari los dorsièrs dormisson. Atal, los Mèstres d'Obratge an pus de libertat de causir los Mèstres d'Obra, ges de poder d'accion per assegurar l'execucion bona de l'ôbra fisada a las administracions ,li resta pas que de ges pagar. — LAS quina factura ? mas fisan administracions Las — una part dels estudis e de las responsabilitats a de burèus privats que fan pas bèna aquelas òbras ren. per Una part dels fraisses imputa¬ bles suis onoraris son en fach tirats sus normal de lo fonccionament l'adminis2. — (fons d'Estat), per exemple desplacaments, fraisses de representacion, impression de dorsièrs, utilizacion a de côps, de personal pagat per l'Estat coma tracion 0 avèm vist, la lèsta, mai a naut. l'avis unanim dels cònsols, son batacladas pels entreprenèires que pâtisson ges de contrarôtle 3. Las — òbras, administracions de las donc Demòra de question. en las a Générais, Conselhs de als Comunas, nota una pagar la qu'auriàn projèctes èran estats fachs per lo sector privât amb una responsabilitat tecnica mai granda e un re¬ cors possible. Fàcia a las administracions que èbran corn de monopôlis, fin finala, 1 a pas ges de recors possible. E mai de municipalitats que an de servicis tecnics importants veson una partida de sas èbras fachas pels Servicis de l'Equipament. Es sai que, superiora a es, que de pagar lo cas, de las RELACIONS Dins un gras donat los fonccionaris d'aquelas doas grandas e vièlhas adminis¬ tracions blabla, an recebut sovent una sortisson formacion semde la meteissa escèla (engenhaires dels « T.P.E. » ; engenhaires de « T. R. » per exemple...). Aquestes elements an doncas de din« per » tôt d'escòla, e vesinas dins 30 1. los se entre « de autres, Rocades » la construccion Nîmes de de Mont- e pelhièr... III. tradas Pagar, dels fonc- de la concurréncia administracions. Quitariá, l'ordre ; mai la ont an que mai mesura D'ESCOLA. cambaradas d'escôla exteriors a la collaboracion, vât, Mas còlas que la d'ont servicis lo pri¬ collusion mai efec- permièg aquelas diferentas esforman los quadres de l'admi¬ cambaradas nistracion, promocions politecnica, los es de dins e mai e administracion-privat de ont dins tiva. de tanben son l'administracion l'escèla l'una dels e se son « destaca escèla Ponts & : es I escèla d'aplicacion, Chaussées ». Es �de las escòlas una vièlhas mai dont la e força enauçada. De l'ancianetat ven que los postes claus son estats près pels politecnicians e son accessibles pas que als politecnicians que an format, se sap, una casta ; mas causa curiosa aquels ornes que an una scientifica formacion formacion nauta l'administracion de foncadministrativas unicament ment La tecnicas. poder scientifica esclusivament dins asseguran cions es assegural nocion-clau aquela per rara- e la es de categoria poder de tutèla e an, finalament, del ponch de mira d'una certa regularitat de l'admenistracion, una importància segonda. O puslèu s'escrivon dins io quadre d'una politica generala que subronda de força l'administracion. Las de questions del relacions d'escòla las La question capitala, contra tecnicas dels onoraris es per donadas las implicacions las doas de economicas e ad- Cal apondre tandels onoraris es desirada per una part del personal d'aquelas administracions. ministracions ben Mas d'interés es de tud de la C.G.T. que dicat Son lo considerar l'acti- sèmbla èstre lo sen- representatiu dins l'Equipament. ponch de vista révéla incidentament mai fach aquel sendicat que exactament coma es l'administracion concebut e, que, consequéncia, quau pren la testa li tota possibilitat d'expression démo¬ craties ; de mai sèmbla plan que dins aquela tèsta lo rapòrt de força es favorabla als fonccionaris (i a de capengenhaites al burèu central de la C.G.T. Equipament) puôi que la posicion oficiala es de pas suprimir los avantatges ganhats pels salariats tôt pausant lo principi de la en leva de revision las tud de pura forma ganhats fàcia als na dam remuneracions accessô- Es plan évident qu'es aqul una acti- rias. : son clausa pas d'autres : parlar d'avantatges onoraris es qu'avantatges trabalhaires e una enga- ganhats al non de l'Es- que forma una « natural » ; societat mitan son ministracion ont tôt se i decidis, l'ad¬ es es repar¬ contrarotlat tit, possible ; mejançant aiçô tôt es las mesas en disponibilitat, las los destacaments dins tal ser- : messions, vici, tala entrepresa privada, tala socie¬ l'avançament administratiu corris que la reintegracion dins l'adminis¬ tracion es totjorn possibla. Al cap, es aquela categoria que éla¬ bora una part de la décision politica. tat..., tat mai e d'autre ; bailar latz, l'Estat poirà pas d'engenhaires a Chaussées del », d'engenhaires dels e dels T.P.E., se dels « Génie Rural <■ a « jamai & Ponts e », mai Travaux Ruraux » de pagas égalas a las que constituisson gràcia als onoraris, seriá injustícia granda rapòrt als foncciona¬ una ris de Sola meteis la indici Una es una segonda dins reintegracion dels fonccionaris dels tica deis autres cosses. pura e simpla solucion rasonabla. dels supression onoraris aquestas. la supression que sociò-professionala mesura a destacats es la d'origina la prac- prene sos cosses destacats. Que d'administracion ten a generalizar. Avèm conogut lo cas d'un engenhaire de la S.N.C.F. que èra destase cat al dins servici un èra dels « Ponts arrondiment de « & Chaussées Basis Aerianas » », Bastiments ! Al ben per èstre remplaçats per de fonccionaris (cargats de mission, per exèmple I) los institutors per de gendarmas, los professors per de militars... Que aquels destacats exerçon força sovent de fonccions fora de sas competéncias e pas res tecnicament los prédestina, sèmbla, dins tal o tal emplèc. ont limit, encargat de los cônsols finiràn Cal arremarcar tanben cèps aquels destacats formats cion als mécanismes tradicionala litat dins los son e que pro de de mond plan de transpèrtan servicis ont van ; l'administra¬ sa mentaatal crean ambient particular empachatiu de tota transformacion, especialament dels rapôrts un ierarquics... 31 �Una tresena mesura redefinicion la contra, es de sectors ont construccion que a de las autôstradas tipic es ; a de unicament De mes donc mar lo servici vesins... crear un normal personal dins e òm los tornava régional ★ EMISSIONS — Lo OCCITANAS diluns, a 19 for¬ dels nòva de fonccion dels imperatius tecnics dels servicis tics exercent Es un : « una primièr coercitiu que a - de competén¬ cosses pas per brigalhar l'apal'administra- représenta MIEGJORN - BRENGUIER. PIRENEUS Al canton », comèdias radio- Lo dijòus, a 19 oras 15 : « Florilègi occitan », tèxtes causits e presentats per Pèire-Andrieu Subrà ; a 19 d'ièr — Lo oras e 25 dissabte, comediòtas — 32 Lo : « Cants d'Occitània », de uèi presentadas per a en 19 oras 15 : 50 : « cançons occitanas Andrieu Lagarda. Aci Gasconha », contes e gascon. dimenge, a 14 (Jacme Taupiac). oras poli- causida clara. Joan-Pau cion. TOLOSA sotmeses las fonicas de A. Bossac. — ono- Definicion en relh per 15 Supression del sistèma — cias DE oras s'impausan energicas sos per despartiments exemple, realizant per mesuras Reintegracion dels fonccionaris côses d'origina (es lo problèma totas las administracions). dins Una politica sana sérié estât de servici de las autôstradas, ser¬ vici quau — son de a raris. despartiment en causa s'es vist atritròç d autòstrada ; cada despar¬ timent a agut cada còp a formar son Per¬ sonal als problèmas autôstradièrs : un còp format, es a dire un còp lo tròç realizat, aquel personal èra tornar intégrât dins e : — s'endintrar ont vòl, cada buir las autôstradas » un l'opcion de politica generala causit de crear una ret que permet Paris de l'esplechacion dels pesatges. Sas vocacions èran ben interdespartimentalas puôi que l'una d'entre elas, la Societat de l'Autôstrada de la Val de Rose, per exemple, cofa las autôstra¬ das A7-A9; utiliza ça que la per l'entretén una part dels servicis dels « Ponts & Chaussées que demôran estacats a la D.D.E. (servicis fòra organigrama)... Las causas son sempre fòça claras ! despart a Au- estada fisadas per son prètzfac'n plan définit es atomizat en de prètzfaches divers. L'exemple de la construccion o renga-Narbona, servici que sérié estât independent de l'Equipament : servici nôu que l'activitat sérié desvolopada a l'entorn d'un centre d'interés unie. Aquô èra d'aitan mai aisit que s'es empeutat sus l'administracion de l'Equipament de Societats d'Economia Mixta que an participât a la competéncias précisas, competéncias territoriales o fonccionalas, e l'aleugeriment dels servicis. Se las Direccions Despartimentalas jògan io rôtie de feudals es que an vista sus tôt, com¬ peténcias dins tots los domènis : sas causidas son finalament de causidas politicas e non tecnicas (jos l'escampa de tecnicitat). Son elas que prenon efectivament las décisions grandas o son capablas de las gimblar en justificant çô que vôlon. De mai, son omnipreséncia las rend avaras d'informacions : un còp lo projècte mandat e que non se i pòt tornar sus, l'infcrmacion se deslarga... En Lion-Marselha l'autôstrada trôces preconizar es a de Emission culturala de l'I.E.O. : �NO MAN S LAND Coma la d'un grun pèl ma a tenduda es vida sus ma tela una coma palpas me soi desplegada Dròlla de l'obrièr orfanèl l'avenidor vint d'escòla ans partirai endarrèr encara a e sens mestièr l'estrangièr Ma lenga del passât sera la de révolta dire per mon Ma còr cara quora a la païs despaïsat mon esquintât de femna I'òme jòga politica amb nòstra vida serà pas sa monaca son pausador soi druda me cargarai de ma destinada M'estaquèron ai pas ma pèl de luòc una pas estèla sus l'esquina de païs per me pausar es negra contra lo cèl tirarai l'òme de ma costèla 33 �AN PARLAT los vièlhs joves d'autres còps uèi de qué fan ? PARLAN las paraulas pican agusan viran filan nosan es clavada la gàbia Mantèl traucat nòstre còs pedaça se las mans a la grasilha Nòstres uelhs bevon d'aquela tèrra las susadas Nòstre cap tafura la LEI d'aquestes jorns l'espéra rascla nôstras mans cha pauc passidas tremolantas pauc a l'espéra d'aquestes jorns PRO n'i a PRO SONAR los nòstres las de l'obrièr mans lo cap de lo cor del l'escolan païsan RAUBAR çò nòstre las parets las rotas lo ris lo gas abans deman amb nôstras abans que nos venga mans l'enveja d'estofar aquel besonh i'esclapar la gàbia — jos las paraulas vergonhosas — Mantun côp abans la lucha nais la desfacha quora s'espeta la gàbia destimborlat TOME tornarmai s'embarra e ESPERA LEU que se uèi fasèm deman parlaràn d'autres vièlhs ren VOSAUTRES E IEU 34 �Vosautres alai digatz çò que sabètz de ieu qu'es pas çò que ne sabi la paret es nauta e la pèira aspra lo silenci plen de crits estofats d'aucèls DOBRIR Dobrir las alas de Coma una uelhs mos sagefa un aucèl m'es passât dins la pèl fins al cèr lo jorn se moris Femna Femna dins la ton còr es gàbia traucat l'aucèl fugis e lo lo batec de ton arma jorn se moris Femna te cal levar abans jorn te rebalar sola dins la passa es lo resson de la mort ont lo còr �CALENDARI LITERATURA, ACCION CULTURALA Dominique PALADILHE, «Les grandes heures cathares» (Librairie Académique Perrin), Paris, 1969. Aquel libre valdriá pas que ne parfoguèsse pas tan bèlament escampilhat. L'ai vist un pauc pertot en librarià, dins sa presentacion eleganta e amb son titol plan comercial que tira lèssem l'uèlh. Vos atendètz cremèron suis lenhièrs ? Es pas brica aquò, mas just lo contrari. Lo Paladilha aima pas los catars.. o sonque quora son pian cuèits. qu'es laus Los una dels engana. que relacion onèsta dels eveniments que prautiguèron nôstre pòble la trobaràn pas aqui. L'interès del libre es puslèu, direm, psioologic. que L'autor voldriàn es un riti de nos una fornir parisenc que fa piadas de Montfòrt. passejada a lo mel'illustracîon d'una tipicament franchimanda. Esperit estequit, pastat de prejutjats de tota mena e dobtant pas jamai de se, cada nom, cada pèira li remembra los braves Crosats que daissèron la doça França per venir, dins aqueste pais de serras peladas e de solelh abrasugant, ajudar a morir de mond que, dins lo fons, demandavan pas qu'aquô. mentalitat sembla susprene e contrariar pelegrin es qu'aquelas gents ajan pas presat coma cal un tan grand Çò Atal èran que devoament. campavan Quand devant los una de l'Ubac s'a- vila o un castèl. passèt se Los « ingrats per besierencs des fanfarons li venián exemple d'aquel », coma cer- Be- a temps los de Sortiguèron per atacar. Los provocators foguèron castigats coma se meritavan. L'autor, aqui, regateja un pauc sul nombre de las victimas. Mas enfin, detz, quinze mil qu'es mòrts, (sic). aquò ai respièch dels massacres qu'aconeguts i a gaire ? (p. 32). Puèi. çò qu'adôba tôt, es qu'aquel mond descendián d'aragoneses que son passât èra pas polit polit... vèm Lo nos Paladilha, ten al que, corrent tôt de camin sos fasent, actes e de pensadas coma tanben del temps que fa, confessa que l'evocacion d'a¬ quel chapiadis li a pas quitat l'apetis — sérié damatge ! — e se beu, nos ditz, un bon côp de vin del païs « à la belle teinte sanglante ». (Santat, Paladilha ! e grand ben te faça I). sas A a Cabaret, a gaireben, los valents son d'un costat et los ganèls de l'autre. Qualques signes del cèl sotlinhan ençai Menèrba, Murèth enlai nôstre 36 còp aquelis brègas ! sièrs. torista sus las raconte de sa romivatge E lo car uèi Titol ai cada la Darrèr « Guide çon, una pertot, a Tèrmes, o mission divenca una erudicion dels francès... del sortida blau », de l'index de la Candel Larousse e de qué sabi mai, prigonda desconeissença de la ci- �medievala vilizacion del e dels sens Om mancarà s'estonar qu'un publicat aquel que formigueja d'errors, de obratge falsas interpretacions, de necitges e de colhonitges. ostal d'edioion de pas seriós aja SAINT-LOUP, « Nouveaux Cathares (Presses de la Cité, Paris, 1969). I calià : lo catarisme a (academica, televisada, toristica, planetica, formatgièira) se vendiá tròp plan e la resisténcia etnica en França èra trop a l'ordre del jorn, per asimar pas, un jorn o l'autre, quauque professional de la consomacion. se totas las Es esperar saussas tacha. causa manèsca Sus una trama ro- Coma de e vos côp un faire saupretz a 1938. nessa fa pas puta, vos vau Esparnharetz 17 francs, cagar quatre o cinc oras de qué vos'n téner. l'istòria. joves d'una aubèrga de joi- Los s'emmerdan. Montan Montsé¬ a Otto Rahn. Allemand, escrivan, oficier S.S., bèl, bon, intelli¬ gent, cultivât, corrècte. Cèrca lo Graal. gur. I rescontran Discutida. Rahn, l'iniciator, descobris joves ajistas lo passât occitan. Eles s'atalan a escriure une pèça sus la fin de Montségur que la jogaràn al castèl. Barbaïra, personatge central del libre, als descobris las 1943. La jogada. A virtuts pèça es l'accion de sa <■ raça ». jamai estada culturala succedis pas grandes bona servar cathares » que vèlon ideaiizat de França discipols de l'Inqui- darrièrs Es benlèu sicion... heures consciéncia image un als coma sa als d'èsser. rason Jòrdi-Andrieu Montségur pour », télé, dodo tro, al sud al KERCORB. roman. de l'encloscat mejan, ge « boulot, mé¬ las quatre setmanas e » moment dels congièts. Cal çô far vendre a 17 francs 380 plan estampadas e religadas en simili dins totes los supermercats culturals Casino e Lafayette, dins totas las espeçariés literàrias de quartièr. cal paginas que nula, dins un estil pastós, e amb de personatges de séria, al caireforc de tôt çô que se vend, Larteguy e Alain Decaux, Louis Pauwels e Castelot, Planète e Fleuve Noir, Delly e Feu, roman-fotô e série noire, Saint Loup ven de cosinejar una tambolha a l'usat- contar Les « donarà eveniments. E « i per aurià mestre cions la » a los Fasètz a redire se lo de las joves genera- ren dison coma jaqueta, tes pas pensar nos occitanistas, escusa : modestament sus aviá pas embarcats, to¬ dins dins sa son minabla libre. salo- pariá. s'es espetat. Couquet lo mèstre d'escôla enrasigat dins sa lenga e son pôble, Lou Ganet, brave garçon) an facha seuna l'equacion d'Otto Rahn : catars l'accion tôt cort. Lo grop purs (Peyrôt lo poëta, bon » obrièr, Ferrocas lo Los « = ômes vestits de negre ; S.S. = ornes donc S.S. = Catars. E son passats a la milicia. Amb Bar¬ baïra, demorat en resèrva d'Occitanisme, mas que los Alemands an finit per decidir, amb una companhiá de S.S. perfèctament korrèct, son montats a Montségur. Cercan lo Graal, las taulas d'escritura pagana entrevescada » d'ont sortira la patz de mond e l'independéncia d'Occitània amb l'ajuda de vestits de negre ; « 37 �Hitler. Cercan, Virilament. Amistosament. Esotericament. Poëticament. Patriotica- Tranquilles. Sens cercar d'embroa degun. Sens poder trapar lo ment. Ihas graal. malur, en 1943, a Montsegur totlos autres, los elements mai trebols de l'aubèrga : Reboffay, lo ge¬ lés, la força Reboul, l'enfant bruta ; d'aquel patron de Lavelanet qu'a plaçât i a d'un enfant son de l'autre per costat çô bon son ôm que obrièr sap pas jamai ; Cabrôl comunista, ensucat, perflèch produch de las escôlas del Partit, re¬ négat de l'occitanisme ; Judith de pas en lôc, la bauja sanguinària. Amb eles : d'anarquistas espanhôls que torturan tôt çô que sabon, lo paure Couquet per exemple. Ren fa de tal a millcia. la agantar. Finirà fusilhat. es un Reboffay se Mas sa mòrt suicidi... 1945. E.A., P.S.O. los Epuracion Saint Loup alemands Inquisicion. - subisson que se Los Passion sa regala : finits Es la folié filosofaires. lo sadisme aqul ne vos aqul n'as. pagan. Lo maquis vertadièr, eroïc en comparason de çô que se passa ara, es balajat del « faus » maquis dels profitaires. Lo péble apareis : es una « populace » que reclama de sang, de torturas, de mòrts. Ganet e Ferrocas I Guyòt arribarà a se'n tirar. passan. Barbaïra, vengut S.S., trapa refugi a Montsegur, i tòrna far sas forças, i pasta sa pensada, s'aprèsta per l'acte roja, Los bons IV. 1960-1967 tirs sera O consi le sang : estât una occitans. Barbaïra Miramont a parla da 38 del las corris rotas. P.N.O., del del C.O. bolhent, los los jutja, assumis lo movement. pesa, La luta, pensa aquel senhor, farà s'abolir totas aquelas nocions vielhas de drecha e de gaucha ». Lo P.N.O., s'a de metre la lenga rason en abans, doblida... la raça ! revindicar una : « Occitània ajustada sus l'ancian espandi linguistic de la lenga d'ôc, doncas dètz milions d'òmes que venon de pertot : perilhós ! ». Lo C.O.E.A. es un club de tecnocratas que floreta amb la borgesié; son espèr : raligar los notables del Freg e « comerci jorn retrapat semença lo comte faidit de domèni. I se Mas sa traversaL'esperit d'òc se son pas qu'occitan. del desèrt s'acaba. dels marde novèls de e Barbaïra l'a occitanista dels petainista plan Saint-Loup conegut a un de acamp d'En Marti (« un jove, pichon, brun, talhat transfuga del P.C. ») lo dar- la catars. leiçon L'a e pas, vèrnan de en ressar, l'arbre d'ont eles, vos rescontrat e dessus en : grand politic jovents, als princes partits de ? l'ostal a novèls fach a P.S.O. Carcassona, lo encara atlèta, en Lo ». a menât a garçon l'industria rescontrat qu'un la vila rièr occitanistas segon mond lo I bons Barbaïra e Rescontra « Per jorn, revèlha la : « dels Demandetz vos gonauta que branca dominan ! ». Un grand ôme, Barbaïra. Son enfant es al P.S.O.. A comprés que l'avenir d'Occitània es a gaucha e qu'es a gaucha que traparà, el, lo SS vincut mas non pas revengut resèrva de sa « de 67 la manifestacion se cavalièrs reconcilia amb ». La la de vinhairona del révolta 43 16 dins de de 1967 a Carcassona ont Barbaï¬ ra pren part amb son enfant : lo vinhairon rejonh e absôu lo milician. Per la glôria d'Occitània. Es lo revenge que comença. Es lo començament del « ré¬ gné de Raymond Barbaïra, a son escala, dins l'Euròpa de las pichôtas patrias ». Tôt çô que podié èsser utilizat, març dels trobadors zat. Fin ment dels a Castera novèls d'Occitània. es catars. estât utili¬ Comença¬ �Es vertat cuòi, lo qu'ai Es que pas ? O farà. Auda, lo : la : farà l'amor o Reboffay o BarbaiGausirà o gausirà pas ? catara, Amb Barbaïra. ra. doblidat quicôm lo sentiment. Alara, vaqul cor, Gausirà. Finira perfiècha ? petrolaira en o en En perfiècha. Trauc de! cuòl e misticisme s'apàrian coma drecha e gaucha, coma nazisme e socia¬ lisme : Barbaïra Saint Loup o sap tôt transcendar, o puslèu, integrar dins son roman-mangiscla. - S'estomagar, testar ? tents. Siám somacion siái nazi O dintrats E ? urós a la traïcion, proals ancians comba- cridar daissi que dins vius apuèi ? siá estât indiscutible : nos nonciar d'un roge o siám, de lo estât seriàm cons pas benlèu estats tôt dins coma mainats fièrs l'istòria, de l'istorieta, a 17 francs, reiigat en semblaRecuperats a de bon. Venguts roman cuòr. importants, Mentre que révolta sens es de Endormits causas. sentir nos tant talament revolucionaris. siám pas qu'en camin de ajuda de S.S. E que tôt far. a Salut Confèssi del fach que celon. d'un sopa. lo que S'èra ganha-sopa, vestit de ròse-bonbon, cruses çô per hitleriana. Seriàm ren. con- de autre de nos passar Saint-Loup racalha l'òbra la sufis aquel de es porquet, E « porcàs, sans porcèl, rancune e por- brama- ROQUETA. Ives de- », Jacques PROUST, L'Encyclopédisme dans le Bas-Languedoc au XVIIIme siècle», e Sciéncias Umanas, Montpelhièr, 1968. « Facultat de las Letras l'Encyclopédie venguèt lèu lèu d'Europa tota, aquò's per amôr que foguèt l'òbra dômes doblament enrasigats. A una comunitat regionala mai que mai individuaiizada pèr son istòria, son economia, sa cuttura, sa tradicion universitària, si formas particula« Se l'afaire la vida sociala, lis estacavan sa condicion, son mestier. Mai son esperit, escambis intellectuaus de ras sis de ôbras, toti menas siân d'elis tat lis qu'avián amb li ciutadans vertadierament sènsa i èran pas comptais que artistics ò scientifics. » lo déféra fa- d'una comuni¬ frontièras, que li solets meritis J. Proust, especialista reDiderot e de l'Encyclopédie, nos porgis d'entresenhas importantas pèr la coneissença de la vida occitana au sègle XVIII : lo païs-bas de Lenga- L'estudi de conegut de dôc, d'efièch, es estât un di ròdols de França qu'an lo mai, e amb lo mai d'ori- ginalitat, contribuit au fargament de l'Encyclopédie. Segur, l'aportacion lengadociana, s'òm l'acompara amb la d'òmes coma Diderot ò d'Alembert, pot paréisser de pauc de pes, mai es pas de negligir: li dos Barthez, Bordeu, Venel ò encara Sauvages (que lo coneissiàm coma l'autor d'un diccionari lengadocian-francés') an donat d'articles que, d'un biais ò d'un autre, mancan pas d'interés. Primier per amôr que son un testimôni de granda valor sus la realitat lengadociana d'aqueu moment : antau n'es de l'article « Troupeaux » de Barthez lo paire, ô de l'article « Tournesol criu » de Montet que nos vilatge de des- dau Grand Galargues, entre Mont- l'activitat màger dels estatjants 39 �pehièr que tifica Lunèu. E tanben pèr amòr mòstra de l'activitat scienpaïs occitan dau temps de e son una en l'Encyclopédie : « amb lo pais-bas de Lengadoc, avèm un image beu d'aqueli provincias, que son pes especific dins l'activitat generarala dau reiaume, tant sus lo plan économie coma sus lo plan intellectuau, toti li considérable, èra força superior l'ora d'uei ». cas, vengut a a e, dins çò qu'es J. Proust, demanda la fin a s'un de son estudi, se l'equilibri entre lo personalisme regionau » e 1'« internacionala de la pensada » tornarà trobar jorn « realitat. una la dins N'autres, cresèm o solidi, qu'Occitània sauprà qu'aquô's pèr la sola consciéncia de identitat son camins nous e que de originaus se podràn dubrir. mesura Felip GARDY. Henri GOUGAUD, « Poèmes politiques des Troubadours », Bélibaste éd., Pèr 25, des Boulangers, Paris, Ve (23 F.). rue No, quet camin a passât abans de se trabalh, Enric Gougaud, naissença e cantaire de estât, son lo dirà benlèu dins VIURE. Sentida que valiá la li Trobadors de son pu¬ d'occitanistas et de filolègs ? Simpatia frairenala per aquelis aujòus, li primiers cantaires engatjats ? O tôt simplament, despaciéncia davant l'incapacitat de nòstre I.E.O. tutelari ? aqui, pena de sortir blic acostumat, En porgissent aqueli poëmas politics çô que se ditz lo grand public, Enric Gougaud a capitat çô que tôt lo ratum de bibliotèca que s'entreva di trobadors dempuèi ara dos cènts ans aviâ pas solament agut l'idèa que se podriá fai¬ re : presentar dins sa nusetat li grandi protèstas de l'esperit macat dins la lua cha contra lo mau coronat cantaire de desencarnat. tra literatura ghetto mitrat. parpèlas d'agaça e d'amor Pèr assajar de sortir nôsclassica universitari Cardenal, e dau trobador, Pèr ne'n finir amb lo mite Bernât de li Sicart, combat vètz di Guilhèm dau Pèire Mon- Figuèira, li grands contestataris de son tèmps de malas¬ tres, que ren faguèt taisar, ni la paur, ni la força, ni lo fuèc : tanhagôl, 40 Guilhèm : laissarai sirventes per Que paor labor non servizi dels fais En jorn, un m C'un gropar a aqueu carcassonés de clergatz... sià pas dich que degun auriá davant « si poissanças d'aur, parlât d'armas e de mites coma » diriá l'autre, Pecot. Que sià pas dich qu'auriàn par¬ lât per rèn : de li recampar sa protèsta torna prene vida, fai una ôbra a mai d'una vôtz, irrefutabla, fernissènta. Es lo meriti de Gougaud de l'aver comprès. Un blicat vel prefaci dins petant tôt Observateur colère...). son d'indignacion (puample pèr Le Nou¬ Des : Troubadours en Pas d'alènguis dins la presentacion, rèn que pudis a filologia : de reviradas d'un poëta pèr de poëtas, dins l'esperit pusièu que dins la letra pèr lo legèire francés. De criticas, se'n pôut totjorn faire : un occitanista aurià pogut normalizar discretament li tèxts en ôc ; quauqui reviradas se podrián discutir, quauqui tèxts son de manca ; e per qué pas donar l'originau de Jèrdi de Sant Jôrdi, Guiraut Riquier e subretot La Cançon de la Crosada ? Tau coma qu'aqueu libre agachada nova es se es un que dirà pas pron eveniment, una rend la vida e �i l'onor ric « Trobadors. Gougaud. Sèt cènts que queli gents, di cara uei, rada emplisson Sèt tan proche coneguts cridas a la dorsiers de si li cènts ans a passats, En- paraula pasmens me noms que la passât, e sente ans estrange çò cion. Grandmercés Laissem-li : es m'agradariá de demandar pèr ieu lo de Trobador, s'aquò voliá dire quicèm pèr li gènts de mon tèmps. Amb nom d'a- eli, m'es en- viu e desspel'Inquisi- barre sa la cara libertat desrevelhat. enfin lo E vièlh d'èstre aiirós, que la nuech emmond sèns savie- ». J. pasmens M. MICHEL. RENA1XENÇA AL PAIS VALENCIA, generacions, Col.lecció Très i Quatre, Pérez Bayer, n° 7, Manuel Sánchis Guarner, estudi per Valéncia 2. Aquests « arreu hi ha del anys dubte han estât molt agitats i també a casa nostra. No mon, el Pais Valencià ha que co- novetats — algunes sense précédents. A més de confirmar-se un ample despertar que la generació nova protagonitza, aixè ha vingut a coincidir amb una gran inflexiô histèrica. Crisi i critica semblen inséparables, i no tan sols negut prou l'etimologia. per Aquestas colleccion » frasas Très i del Quatre prospècte de la afavorisson pro l'estudi capital de M. Sanchis Guarner. Disi capital, e cal s'en¬ tendre sus la valor de l'adjectiu. Capital plan per l'intrada dins qui ? Pels Valencians primièr, sens ges de dobtança : al moment ont la segonda metropòli catalana enantls sa catalanitat dins la votz de sos joves intellectuals, es im¬ portant qu'un <■ catedràtic » coma aquel li pòrja la comprenença critica d'un fracas anterior. Lo libre, qu'utiliza d'un biais un pauc trop sistematic benlèu lo classament en generacions e las remarcas de Rénouard sus las epècas « acumulativas » (ont las generacions al contacte se semblan dins lors causidas) e las epècas polemicas » (ont las generacions se tus« cabls aquesta leiçon que uei l'epèpoiriá définir amb un tresen terme. Al mens me sembla, en legir tôt lo libre e mai que mai la conclusion ; Sanchis Guarner escriu a perpaus de Raimèn e de tan), ca se sa generacion dret. tenen : « Deixem-los Recordem-los, perè, En parlar. que a tôt deure i per tant, que parlar implica el deure d'escoltar, perquè el diàleg és el signe de la llibertat ». L'epòca doncas seriá « dialectica »? A travers lo dialèg de las gene¬ racions, dialèg de la critica e de la creacion, o puslèu de doas criticas, la que ten lis armas de la conoissença e la de la denonciacion iirica. Tornam aital a la bona definicion de l'editor. Mas la dialecdret li correspon un el dret de tala tica, comunitat coma, de ten vistas, una e fondamenta de lo critic amb lo ramenta plan foguèt a Valéncia un escrivan novaen son temps) se reviran ensems per poëta (Sanchis Guarner se que tor acusar. Acusan una societat valenciana, Teodor Llorente en sobre de totes, qu'embarrèt la poësia ailà dins çè que conoissèm nosautres : lo felibrisme. Cal dire que Llorente foguèt lo mai simbolizada per fidèl felibre d'en délai dels ra la amb Renaissença catalana Pirenèus, quo- aguèt trencat l'occitana. 41 �D'aquela manièra lo libre es capital Las semblanças de la si- nosautres. per tuacion ocitana rioissiàm ja, e de la valenciana las l'autor las mas assegura co- amb de coïncidéncias de datas que caldrà meditar. Per o dire d'unas paraulas raben- (remandi al libre tas Valéncia coma lo per de prôvas), mai pais d'òc manquèron lo de la Renaissença borgesa capi¬ apielada sus una industrializacion que sol conoguèt lo Principat. Qui s'estonarà puèi qu'ai temps que capitava lo catalanisme politic de la Lliga, los Valencians prenguèsson sas distàncias amb el e se sentiguèsson mai d'aise amb los Provençals ? Çò pus greu, èran condemnats a ignorar lo catalanisme d'esquèrra moment taliste, d'un Valent! Almirall. S'embarravan un estetisme istoricista, tit borgés reaccionari (ligat a un dins Ihoras de Sanchis Guarner son de segur las que i mòstra consi, dins aquela situacion, quora Valéncia aguèt un grand prosator realista, castelhan E cia, es va se tôt : Fuster, Nosaltres e/s Valencians, fo¬ guèt lo n° 1 de la colleccion A l'Abast. Ara sèm al temps que las Renaissenças sors se pòdon pas mai acontentar de declaracions eroicas, de signes de frairetat. Ara cal comprene perqué çò que capita aqui, s'escranca en quicòm mai. Cal com¬ prene amb de metôdes d'analisi sociôpolitica. Los occitanistas se sentiguèron trop de tèmps satisfachs de curiositats vaigas per lo catalanisme e d'assimilacions despachativas. Pensi clar que la consciéncia en cô dels joves occitans se deu noirir de quicòm mai : devon cavar mai fons. Valéncia los ajuda. Mas tanben los de Barcelona an quicôm a ganhar dins la conoissença poguèt pas escriure qu'en foguèt Blasco Ibáńez. lo conjonch, Occitània e Valén¬ capital per Catalonha. Catalonha no¬ i engana pas : l'obratge mèstre de XVIlien Estagi Culturau e del fach occitan coma del valencian. moralisme pe¬ l'implantacion del capital dins lo domèni agrari), un apolitisme que se maridava amb lo respiech del centralisme. Las paginas meo Joan Aquô ves arriba de nosan Catalonha que tant « oficialas al non ». qu'aquels moment relacions mai los ainats pas Me fa gaug jo¬ amb seguras pas : que, per ci- tar res que dos noms, Lluís Alpera e Lluis Aracil, los avèm vistes dins d'estagis oc¬ citans. L'Universitat endrech ont d'aprene a présents. Critics avèm Barcelona. e de denóncias pan de Valéncia d'aprene, Ont es avèm creators. Nos un avèm coma d'ésser recam- parieras. Robert LAFONT. Pédagogie de l'Institut d'Estudis Occitans Gordon. a L'estagi de Gordon prepausava al (benlèu mai) de personas que i venguèron una causida pro larga d'activitats : cançons, jornalisme, radio, serigrafia, parladissas e discutidas sus l'economia del despartiment, lo toriscentenat me... plaça 42 Adoncas per un tôt estagi semblava pro mes tradiconal en e dévié pas pausar que de que de problèmas forma. Ça que la d'ésser présent. dels lo malaise De fach la quitèt màger pas part participants se daissèron entrainar de garrolhas internas e sens gaire d'interés. D'aquò, los novèls venguts, que degun d'eles dins aquelas condidins �cions podiá pas dins dierament arribar l'estagi, a dintrar vertaan pas comprés a çò que se passava, e partiguèron per lo mens malcontents... Pensam Es E de tanben d'un l'occitanisme que nôu, vent sobretot la demôra de dé¬ que cal pas amagar : en fin de aquel malaise veniá tanben diversitat de las opeions prigon- dins das lo mitan occitanista. Sembla i aguèt una confusion qu'aviá per origina las concepcions a de còps desparièras que d'unes pôdon se far de l'occitanisme. Caldrià benlèu, s'aquô es possible, ensajar de s'entendre sus un cèrt nombre de ponchs. Alara se poiriá envisatjar una accion constructiva (a Gordon l'estagi demorèt embarrat al dedins de sas pichòtas preocupacions, que novèlas cançons. besonh de o de que vertat formula, compte, tôt n'i a pro de tôt aquel temps degalhat, mentre auriá calgut se dinar los vertadièrs sus problemas. Volèm pas tombar dins la polemica, mas es vertat que ges de trabalh positiu foguèt pas fach a Gordon, alevat dins domeni de la lo ont Patrie, cançon, A. Mercheoine capitèron de Delbau e se sortir d'aquela apatia generala, en crear autra una finir, deu èsser trobada. ren a los contactes necessaris amb lo mond e per l'endrech de tòca los estagis. Seriá benlèu util de s'interrogar sus lor eficacitat, e, a la perfin, de se demandar se devon èsser mantenguts aital. De tôt biais çô que foguèron per lo mens estequits...). La paraula ara es als occitanistas. Ugueta ALBERNHE. POLITICA « LA REVOLUTION Presses FEDERALISTE », col. Réalités du Présent, d'Europe, Paris, 1969, 15 Francs. crisi autre, li mai lu.demest nôstri cids pensaires l'avién desvistada desempuèi mai d'un sègle e que lis « esdeveniments de mai » ne cadas, « Nòstra globala. son civilizacion conèis Aquela crisi estais una especialament una sens responsa vertadier — una que manifestacion nova e vesedoira — demanda totala, una revoiucion au dau mot ». d'aqueu libre — se tracha d'un obratge collectiu sola la — revoiucion federalista pot porgir una solucion a l'encôp eficaça e compléta i problèmas pausats per aquela crisi. Pèr lis autors eficaça: d'efiech li revolucions qu'avèm conegudas fins a l'ora d'ara an pas jamai fach la prôva de son eficacitat. Toti, d'un biais ò d'un Primier una solucion ôbra son estadas de revolucions man- amòr que li mejans mes en foguèron pas a l'auçada di situaper Antau revolucionàrias. cions Alexandre prefaci, afortis que dins la segonda mitât dau sègle XX, après toti li revolucions mancadas de la mitât, demôra pas ges primiera d'autra revoiucion possibla que la revo¬ dins Marc, son « iucion federalista revoiucion de dau son ». federalista L'eficacitat vèn tôt de la bèu just respiech de la complexitat viva mond e dis òmes, de son voler essenciau de tenir en còmpte tant coma se la pot amb li fachs tau coma son dins realitat. Una iucion solucion que totala. I totala : a ges de revo¬ de l'òme fins a la 43 �collectivitat, l'òme, aquò Revolucion la sieuna toti collectivitat la dins lo meteis exigéncia de totalitat, li Aquela de de e federalista domènis de la vida li l'an facha amb comunitat en a autors metodicament s'acarant en fins tèmps. : politics, institucionaus, économies, regionaus, sociaus ò universitaris. D'aqueu ponch de vista, toti lis estudis que caup aqueu libre pron gros — mai de dos cènts paginas — son de legir. Fan lo torn di questions essencialas en apondènt l'analisi a istorica necessària critica de la situacion S'arremarcaràn especialament vista una presènta. li capi- la Crisi de la societat Nigoul), a l'autogestion i'entrepresa (Marc Heim), a la tols consagrats politica (Glaudi dins a (Guiu Michaud e Rougemont, Devers una federacion de régions, ont es debanat lo Glaudi Chevalley) ò encara l'estudi de crisi l'universitat .de Denis de de la crisi mécanisme de l'Estat-Nacion, sola una vertadièra politica di régions podrà permetre de resèuver condrechament. Pèr Denis de Rouge¬ mont, d'efiech, Euròpa se larà — e serà federala quora li reaiitats localas e regionalas i'emportarkn subre li mites nacionaus qu'en son nom aqueli reaii¬ tats foguèron mespresadas pendènt de sègles e de sègles. Li problèmas dificils son pas escacrisi que — vartats e e dins demèst li que còps, das lis la eli, pausa la il economicas au consideradas a toti li collectivitats blèma dis économies planificacion. A de solucions prepausa- pasmens, son totalament analisis federalista, problèmas non neglegidas sau Revolucion li son profiech coma satisfasèntas un benlèu : remedi 44 de libre mòstra Gulu fédéralisme Héraud di federativa, e dau prepaus dau principis federacion la e Li ben, pron vias europenca (c.f. VIURE n° 16). Se lo fédéralisme se caracteriza per son eficacitat — eficacitat teorica nivèu de l'analisi au efi¬ e cacitat practica — vesèm pas coma a capitat de se desempegar dau problèma d'una der accion reala au dedins d'un po- òm lo possedis pas, ò pas qu'a tròç. Es que la revolucion se pot faire d'un còp, ò bèn es que se deu parlar puslèu d'un revolucionari, processus jamai acabat, e que sérié pas quicôm mai, fin finala, qu'una revolucion permanènta ? A aquela question, un dis au¬ qu de tors la Revolucion federalista, Joan Buchmann, la respônd en demandant qu'a paraula de fédéralisme sié substituida la de federalizacion « concebuda coma dinamic, una accion de contunha de personalizacion e de solidarizacion di societats qu'aurà un terme pas qu'a la fin di tèmps ». En teoria, aquela pot èstre satisresponsa fasenta, que mescla lis exigéneias de un processus totalitat de la revolucion momentanèa lis amb exigéneias d'eficacitat practica d'un processús revolucionari de desalienacion progressiva. Mai, en fach, tôt demòra se de faire tornar podrà botar alevat cessus, cion, pontuala univer- pas estât fins ample pèr envisatjat dins tôt son li regionalistas revolucionaris, mai pensam pas que siá forçadament a l'origiara O en : de quin biais movement aqueu pro¬ amb e l'ajuda d'una revolu¬ limitada dins l'espaci ? trop que ne sofrisson li umanas. Sai que lo proes solucion. sèmbla, la question di mejans d'una democracia que ne parleriàm ja aici a nos d'institucions maus institucions de tota na La un Revolucion sada i tat federalista, se vei, es libre que son es pas unitat prigonda de penuna empacha a la diversi- i trôba, a costat de definicions condrechas di domenis que la revolucion a de se i acarar, tota una tiera d'interro: se gacions qu'es pas possible de li botar �caire de gon la sanhar s'òm vòu vertadierament, d'Alexandre Marc, formula lo « democracia combat de t'orne totalitària, vesedoira ò ESTAGI C.O.E.A. de se- gacontra la La nécessitât de bailar als formacion practica d'accion occitana contexte un a militants que ne pòrta testimòni : la preséncia dins lo metels temps d'un estagi de teatre d'òc, d'afichas per las parets, la preparacion d'una vesprada de poëmas e cançons, e una campanha de premsa. Tòca capitada o non ? Se pòt dire que ôc, d'un band per lo nombre e la participacion de mond venguts de pertot e tanben per la presén¬ cia d'observators exemple un représentant del movement federalista ropenc ; d'un autre band per l'estil eu- l'estagi balh e per coma per de los metòdes de trabalh. Lo tra- comissions mai es fruchôs que una discutida generala — n'i benlèu encara trop aqul — ont sempre los metelsses parlan e qu'es penós de ne seguir tôt. Es aqul, dins las comissions que se faguèt mai que tôt la non nacion di umanas nacions contra la l'Estat- contra ». Felip GARDY. Carcassona, julh 1969. de basi èra l'objectiu principal de las jornadas de Carcassona los 17, 18, 19 de julh, dins una solitària, ama- Acampada generala del C.O.E.A. C.O.E.A. gada, di collectivitats fola pas Narbona. octobre 1969. d'una « Caisse Régionale l'investis¬ pour le plein emploi ». Los autres rapôrt analisan la « vocacion » toristica d'Occitània, l'amainatjament régional, las relacions entre capitalisme e centralisme, e enfin, los problèmas pausats per la socializacion regionala de las unitats de di¬ mension granda. sement et Tôt aqueste trabalh se faguèt dins un força tiblat, subretot a la débuta. D'efièch la preséncia P.N.O. a l'estagi se mostrèt un baston dins una rôda qu'aurié pasmens pogut virar amb eles. Mas lo P.N.O. parlèt subretot far calar, o per puslèu d'unes del P.N.O., que benlèu amb ambient d'autres la sérié discutida estada possi- bla. Aquela obstruccion bloquèt la primiè- formacion vertadièra del militant. Los rap¬ ports finals — sérié bon de ne faire una jornada consagrada als problèmas inse congreèt un malaise que perdurèt fins a la fin. Aquô espetèt a la ves¬ prada publica de la cançon occitana que lo P.N.O. volguèt ne faire sa tribuna. La vesprada passada, dins un ambient tiblat, las explicacions comencèron, pron violen¬ tirada tas aguèt nòva pensada mas — del clars marcan situacion e progrés dins la bailan d'esquè- d'intervencion l'agricultura fai la un C.O.E.A. de darrieradas dins una las ; lo rapòrt sus analisi força clara de régions occitanas l'encastre en- fàtièra d'objeccions e de responsas possiblas. Lo rapôrt sus las institucions regionalas présenta d'îdèas nòvas per melhor définir la proprietat regionala, e la creacion cia al plan Mansholt. europenc, Seguls una ra titucionals entre C.O.E.A. e P.N.O. fécia a un public que i comprenié pas res. Mas un côp lo teatre quitat, tôt lo mond se recampèron dins los cafés de la Ciutat, e aqul, solid, se faguèt de bon trabalh ocfins citanista a 5 oras del matin, per ex- i avié plicar çô que s'èra passât. Lo un lendeman, débat sus encara melhor lo teatre d'oc, : evidenlèu, lèu la que, tament, avié atirat las gents, e 45 �la discutida de la s'endralhèt velha. sus los eveniments Foguèt explicat l'ensag de recuperacion de la vesprada per lo P.N.O. e tanben lo trabalh que se fasià alara a Carcassona. I avià de jornalistae e se ne parlât dins la premsa. Pasmens lo malaise continuava d'exis- D'efièoh, d'unes joves militants inhoravan çô que vol lo P.N.O., d'autres, que conoissián sos metòdes d'oportunisme e de recuperacion, del meteis temps que tir. condemnavan savan benlèu sieuna, se pen- la nacion occitana es realitat e que se'n pòt parlar una liurament un l'ineficacitat pasmens dever passar per aquò per sens traite al que socialisme del C.O.E.A. o a la revolucion regionalista. Donc, veniá neper lo C.O.E.A. de prendre posi- cessari fàcia cion al nacionalisme. foguèt pausat fins Lo problèma l'acampada de Narbona d'octobre e aqui, aquela question, qu'es benlèu pas tant importanta qu'aquò fin finala, aguèt una responsa compléta dins las a discutidas dels dos primiers ra- pòrts (1) presentats, lo del Lafont e lo de l'Ives Roqueta. Se remarquèt primièr que dins los principis del C.O.E.A. » i a pas ges de condamnacion del nacionalisme. « Mas i es future et de nos dich dins L'Occitanie semble donc C.O.E.A. refusa de s'embarconstruccion una citània, de truccion etatica. de « possible sur la base du réveil régions ». Mas, e aquô es lo mai important, lo rar : pausar Son a priori d'Ocmodèl de cons¬ trabalh vertadièr es un C.O.E.A. Es del racion estât decidida comitat central de secrétariats D'aqui ven un autre punt important, la nécessitât per lo C.O.E.A. de desenvolopar l'accion cuulturala per faire espelir aquela conscientizacion. L'idèa foguèt lan- una la e restructucreacion regionaus. Las très comis- d'Estudis, d'accion, e administrati¬ delargadas. Los principis seràn tornar escrichs que los eau adaptar a l'accion nova. Dins lo rapôrt de la comisper los estudiants occitanistas de s'escriure per los estudiants occitanistas d'escriure a l'U.N.E.F., çô que d'alhors foguèt criticat per encausa de la pèrda de temps qu'aquô fa per l'occitanisme. D'unes volguèron que lo C.O.E.A. se definiguèsse sions ves son fàcia al fàcia que del que socialisme tant lo nacionalisme. s'era trop P. N. O. s'èra pas pro s'es coma D'autres parlât del e fin définit trapèron finala nacionalisme estudiat los e mejans d'accions possibles (per exemple las manifestacions paisanas que s'apreparan lèu). Aquô's vertat, mas calià reglar aquela question del nacionalisme que pesava psicologicament. Sembla ara que la drala del refus de somiar una Occitània abstracha, la de l'acarament amb los Occitans, lo pôble occitan dins sa realitat de pôble aliénât, la tan¬ Iha es trapada, ben del refus de s'embarrar dins estrechament occitanista e claus. Joan-Guilhem conscientizacion del pòble occitan. S'aqueste trabalh capita, alara, es lo pôble el meteis que causirà çô que vôl. 4b çada de week-ends culturals un pauc de pertot en Occitània, decidits per los cen¬ tres locals e anonçats d'avança per exem¬ ple amb lo bulletin del C.O.E.A. (2). Aquô faguèt parlar de l'organizacion del (1) Los 4 rapôrts dins Bulletin del (2) Adreçar corrièr, : seran un mond ROQUETA. lèu publicats C.O.E.A. 2, carriera Montpelhièr, 34 Rouquette. — de Jean l'Ancian Guilhem �TELEVISION TELEVISION EN LENGADOC Lo dimarç dètz-e-sèt de junh, davali setmanas de la Caravèla d'Air-Inter a l'aéroport de Nimes amb nos afars personals e una dotzena d'exemplars del libre « Paysans de Languedoc » del Le Roy Ladurie, edicion acorchada s'entend, que m'auriá calgut una brava mala foguèsse estât lo libràs original, la tèsi universitària. très per Uèch Partèm matin. del oras dins Acompanhi dos. preparatôria cerca sa F. que deu filmar « sut prefaci documentari al rendut-compte que la segonda cadena de la télévision a previst de faire per la camarada mon terren un » del sortida lo magazine al del demest d'autres, dins per passar d'octobre. mes Lo libre, mesadier Clio. Es demai de la còla, los tecnicians de l'image, amb tôt lo matevenir a la fin de nòstra enquista. Començam sul pic : dinnam en cò d'un cosin mieu dins un vilatge son rial, de e son la per Gardonenca. avèm laissât Paris Fa una la creacion de sa cessita Es trach se Car una vista de la de segur né¬ luèncha. que devèm societat rurala entendut faire un ree del ligam Brèu, a un quicèm près, retipar en colors e en quala ranta minutas societat globaia de Lengadòc tala que la càmbia l'istôria de uei, qu'un période de très sègles — XV a XVI11 descrich per Le Roy Ladurie ne balha qualques rasics. Lo que l'unis amb la vila. — fach, tant coma lo libre o francés, amb totes les qu'aquò prejutjats suspausa e qu'èran ja vesedors dins los capítols d'istòria culturala del libre. Sèmbla que l'autor aimèsse gaire sos « objèctes d'estudi .» Veirai puèi, qu'ara coneissi pauc Leroy, que nos deu ajónher a la fin de l'en¬ quista per ne tirar las conclusions. F., lo mèstre d'òbra, sèmbla el plan simpatizar amb los paisans d'en çò nòstre d'abòrd que s'es crompat una residéncia segondària dins un vilatjon d'Aude, entre Menerbés e Cabardés, al quite pè de la Montanha negra. I serem l'endeman, que l'amie F. sèmbla preissat d'èsser en çò sieu, après una escorper un reguda en Cevènas, pauc fruchosa de son ponch de vista. De qué volètz faire : de tôt biais es el que mena la veitura. Aital avèm vist de bèrias esclapadas, fum de fabricas mòrtas, d'amorièrs un abandonats, de vilètas poiridas. en fa amont, per encau- l'objectivitat que serà foguèt, brava calor ; jos la plôja. primier cal ben dire qu'evidentament aquel film es pas l'estacion de Tolosa, boca de Paris mai que son uèlh, qu'es encargada de lo faire. L'enquista davala, film Dins un masatge a costat de Lasala, païsan respond gentilament a nòstras questions. Es ieu que meni. La lenga d'òc, lo « patoès » si que la compren, e que podrià la paruna de femna sabètz dins mon a Lasala. Las quinze ans, intimidadas, lar, pauc o pro, mas trabalh... Es postièra filhas, trètze drechas dins e un canton de la cosina se aquò las enfècta, aquò fa vielh, e vòlon pas l'aprene. A de qué serviriá ? Sabon pas çè que faràn puèi, un côp grandas. Aprenon de lengas a l'escòla : l'anglés. L'espanhòl ? çò disi. Rires. Que non, aiman pas aquel r rotlat ! e puèi aquò sèmbla aici la rison. Lo « patoès », 47 �dròlla cala. Aqueste còp es ieu que de qué ? — lo patoès. Dialectica dels lengatges. La lenga dels hidalgos, la dels borgés colombians l'indian, es aie! la dels que mespresan risi. se Sèmbla — obrièrs del bastiment et de la tèrra. Aquel prolétariat mai o mens intégrât, tornar trobar puèi dins tôt nòstre viatge dins las convèrsas. l'anam notari d'una borgada mai, ditz lo e — del Menerbés, n'i francés, tè força qu'an de noms Perdieu... a Esteve, : campanha, ditz Rivas, podèm pas faire de racisme de contra los espanhèls ; avèm gaireben totes un papet la maire o l'amiga que son venguts o la a — l'autra de sèm anats lo destocar a Espèri d'el que nos balhe lo director, la problematica del film. Rivas, vinha. d'efièch siá se la fil E F. n'es sortit intéressât, e mai mesfisat de son engatjament oc¬ e l'aja considérât coma pauc representatiu del mitan. Mas aquel sentit e las contradiccions de la consciéncia occitana, las sauprà pas faire exprimir pels païsans qu'anè- citan Las rencontrar. rem mens escasenças del CNJA tants del MODEF o pas- tant amb de mili¬ pas, mancavan coma amb de la montanha. de joves que se fa dins un vilatge vesin per apreparar una pega en òc. Se desplaça pas. Cresi qu'aquò l'interessa pas. Ven de de Li faire en païsans simples assenhali filmèt un CÒ un dels acamp la sus mort Acadians de del francés Loîsiana ; qu'aquò li fa fàstic. Puèi me ditz que los quebequés son condemnats per l'istòria, alavetz... Lo « réalisme » qu'es de caractèr son partit — lo questions. PCF tant coma l'abriga — de de son talas * * Aital fasèm de joncturala 48 d'enquistas tecnicas sul d'economia conque cal de tèrra per vinhairon sus çò un ; los ; pauc cambis de dempuèi 1900 ; un pauc de sociologia del café del comerci suis tèmas : joves e vièlhs, meitadièrs e proprietaris, montanha e pais bas... Vesètz. E mai doas entrevistas amb de pichôts notables de vilatges que ne pot tirar quicôm se vòl. Puèi la charradissa de Le Roy Ladurie, qu'ensaja de ligar lo amb tôt Lo libre. son taula, charram de cau¬ las escornetas del cameraman sul « patoès » que dede Le Roy gun compren pas. Aprèni que sèm un pèble brilhant e cultivât escrivià puslèu lo contrari — a prèva que, sens passar per la fasi de l'industrializacion, avèm gandit lo période e conquistat en pèst-inoustrial subre totes los estances de l'aparelh d'estat e mai lo pus naut (Pompidor). sas vèspre, a d'autras. e Eissugui Aquè's verai que pojam naut a la conquista. A Tornissan de Corbièras, lo jovent, lo sol demorat que barjava amb nosautres al café faguèt lo compte de sos companhs de classa exilhats : dos a Montpelhièr, 23 a Paris, Lion, Lille... Dins disputam la l'amie parton — per veitura, e ieu. la vila, tornant, en nos normal, es çè ditz. la vila ». Per lo la diferéneia, es qu'es de merda qu'as suis uèlhs. Puèi dessarram pas las dents d'una non, — Nòrd. E pas se per veses « pas miejora. Lo fach que film suis eles. Demèra una pas un Lengadèc, de païsans d'espereles, es l'aurem. Tanpauc aqueste cèp viu sus assag matèria primièra que fais de ques¬ pòt benlèu ligar un al montatge, onestament, prétendre aver daverat la tèca. se ne tions * mestler sus culturas benlèu lo sià rendabla ara economica d'istòria — montanha. de la man qu'una bòria Tèca degun l'ajénher, l'image verai. ocitan har que pòt mai e que mai ne Joan lo sens pèble dessen- DAVID. �LO CENTRE D'ESTUDIS OCCITANS DE LA FACULTAT DE LAS LETRAS DE MONTPELHÏÈR editarà abans la fin de 1969 lo METÒDE PER APRENE L'OCCITAN PARLAT de Crestian BAILON e Robert LAFONT • un libre de • un enregistrament de las leiçons • enregistrament sus bendas magneticas amb film de projeccions, amb l'ajuda de Léon Cordas e dels estudiants occitans de Montpelhièr. de 220 textes paginas, VIURE ES EN VENDA — la — librariá » — » — » — » » — » — — — — — — l'Ane d'Or « Nîmes, C. de l'Argentariá, Montpelhier. », Haffner, C. de Candolle, Montpelhièr. Bouisson, Avenue Maréchal Foch del Teatre, de la Besièrs, a C. de la coquille, Besièrs. Ciutat, 43 C. Clémenceau, a Carcassona. Racine, Q. de Lattre de Tassigny a Sèta, Roustan, 2 C. Sauvages a Alès, Romanilha, C. St Agricol, Avenhon. » Laffite, » Quartier Latin, 68, Bd. de la Liberacion, Marselha. » La 156, Canabiera, Marselha. Courty, C. des Poilus, La Ciutat. Le Goff, C. Gambetta, Pau. La Maison de la Presse, 9 C. de la Republica a Aubanha, la librariá L. Viven, C. E. Vaillant a Decazevila, — » — » — — a Vallat, Pl. Chabaneau, Montpelhier. J. » — A Lacour-Devoisin, Bd Amiral-Courbet » » — — disques, Teissier, C. Regala a Nimes, » » — — en un » « A la Bitard, C. de la Republica Juliette « Récamier, 31 Occitania Bible », a Peirigús, C. de la Caritat C. del Taur, Tolosa. d'Or», 22, Car. del Taur. Tolosa. a Lion. �17 Fotò Milò � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Buletin d’informacion d’associacions e partits politics = Bulletin d’information d’associations et de partis politiques Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 05, n° 17, automne de 1969 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 05, n° 17, automne de 1969 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1969 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-28 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/c48ffb7e5de178261404cc701028fece.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (48 p.) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22579 CIRDOC_D3-1969-16 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Rouquette, Michel Bonnaud, Pierre Bringuier, Jean-Paul Roche, Rosalina Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Musica occitana = Musique occitane Occitanisme = occitanisme