https://www.occitanica.eu/files/original/2cc2b128062289164b200cd9ef89a6b1.jpg 66ed37727571159cddbba8b9fb500314 https://www.occitanica.eu/files/original/b1344db2d4f8147756fa6890e5c1046e.pdf dac407bc871493a8900b641ec41a0464 PDF Text Text �VIURE SOMARI REVISTA OCCITANA TR1MESTRALA Director : N° 22 — Ivèrn de 1970 R. LAFONT. Cap Redactor : F. GARDY. 135 Av. de Lodèva, 34 Montpelhièr. per Comilat de Redaccion ★ OCCITAN IA per FABRE, J. LARZAC, Gui MARTIN, J.-M. MICHEL, REVEN un 18 F. 30 F. an Sosten Lo . numéro Estrangièr C.C.P. . . . 20 F. 5 F. p. 16. « « Mauro e 23. AVER A UN FAIRE Joan Larzac, p. BAGATGE LA MALA », 24. ★ DEFORA, pròsa de Joan-Loïs Guin, p. 30. ★ POST-SCRIPTUM, Viure, ★ CALENDARI, p. 36 : per F. Gardy, G. Basalgas, P. Bonnaud, J.-P. Brenguièr, P. MaclofRos, J.-B. Seguin. ★ COBERTA ,6 F. . p. QUAND ★ per . P. Pessamessa, Arneodo, ROQUETA. Estrangièr (250 ptas) D'Aï LA E POEMAS de Sergi Arneodo ★ per D'A QUI DEIS AU PS, BRENGUIER, Abonament 1. p. OCCITANIA TERREN MILITAR, per C. Delòst, p. 5. G. Ives R. Lafont, ★ : G. BASALGAS J.-P. LOS MITES TAN BEN MORON, ★ Chantebrise C, « 47. p. BRINGUIER, 1566-54, Montpellier. : Lo Garrigas (Nimes). Estampariá BARNIER, camp — de las Fotò Milò. Nimes. Lo Gerent Joan-Pau 8, 34 car. - : BRENGUIER, de la Sala-l'Avesque, Montpelhièr. Tel. 72-89-76 Los abonaments parton d'ara en lai del genier. Los fascicles ja pareguts seràn a los que s'abonan dins lo cors de 1er de mandats l'an. �bfíte*ÌAHUH Cn mmh DELnovembre temps dequ'e1970, scrivi França aquestasambregas, lo d'ochanta dotze de l'ajuda grand mòrt. Sabi que parlarà de milions de Franceses recampats dins una esmoguda comuna. Serà pas la dolor descabestrada dels Egipcians per l'enterrada de Nasser. Un vièlh pòble gloriós de son istòria s'abandona pas a l'isteria. Serà quicòm de solemne e de grand, e mai simple. Tròbi lo Cardinal Marti d'una majestat populara evidenta jos las voltas de Nòstra-Dama ont redòla son accent occitan. Marti, benlèu que pensa a Joana d'Arc, a Sant Lois. Segur que pensa pas a Ramon de Tolosa çai flagelat. caps d'Estats estrangièrs, célébra son deman tota la premsa nos Degun pensa pas tanpauc a la laïcitat de la Republica. Podgorny es a messa. De Republica se tracha pas, mas de la França, de sempre, incarnada dins sos òmes providencials, e filha ainada de la Glèisa, la nacion eucaristica. Macariòs es al primièr reng. I a Ben Gorion e una tièra de musulmans. Son venguts per idèa » de França e seguisson comuniar dins una « cèrta lo rite catolic. granda Victoria de de Gaulle, ont totas son rejonchas ; la del mite. Lo darrièr ritual d'estil gaullian. Me pòdi pas empachar de pensar ieu que s'entèrra lo mite amb l'orne. Res trebolarà pas la ceremoniâ. De ceremoniás se debanan dins tôt lo mond, a Pékin coma a Londras. En de mai de la cortesiâ d'usatge dins lo glub dels Estais, i a que totes los nacionalismes, los d'esquèrra coma los de drecha, an lo respièch de de Gaulle. Mas uèi es uèi, e deman es deman. Deman serà l'endeman de funeralhas naEs la mai cionalas. �Uèi s'acaba ufanosament la simplificacion de l'istòria. Se célébra lo Liberator del terrìtòri dins la comunion dels Primièrs companhs. Segur que de Gaulle dins aquela Libé¬ joguèt lo rôtie principal e que per l'apreparar mostrèt un coratge e una rigor excepcionals. Mas s'oblida uèi lo combat anti-nazi. E segur tanben que lo rôtie istoric de de Gaulle foguèt la mobilizacion del patriotisme francés mai arcdic, del reflèxe nacionalista per noirir lo combat. Aital per los de ma génération, la Liberation de 1944, es pas son que l'aire leugier après la nuech e la mort quotidiana, es la Révolution que ven impossibla, es l'ordre de l'Estat imperialista borgés que se tôrna establir. Son las guèrras colonialas que van començar. Uèi dins la dolor nacionala se recampa un sovenir de lucha anti-fascista amb los mai fosques simbôls, lo del Soldat desconogut, lo de l'Arc del Triomf cesarian. ration Uèi los governaires negres son a Nôstra-Dama. Celè- bran lo paire de la descolonizacion. I a un ministre argerian. Uèi s'oblida generosament que lo poder de de Gaulle cobriguèt dagascar los massacres de Setif, de Ma¬ lo bombardament de Haifong. S'oblida que de Gaulle tornèt au poder per far la guèrra d'Argeria fins a la Victoria, e que la faguèt fins al ponch que decidiguèt lo contrari. Uèi, « de Dunkerque a Tamanrasset » es la comu¬ nion de la reconoissença, en sobre la Victoria obtenguda per lo martiri del pôble argerian, en sobre la desfacha de l'imperialisme francés. Uèi de a sa començança e es la comunion dels Franceses « tôt es ». / a ges plaça pels Franceses trompais de 1958 a 1965, encoratjats dins una lucha istoricament falsa, encoratjats a la re¬ pression racista, e puèi un jorn abandonats, venguts criminals contra la nation qu'amb de Gaulle los sacrifica, e « rapatriais », coma se ditz segon la confusion del soi amb lo mite. Uèi i a pas plaça que per /'idèa. E los ornes existisson que se se plegan a l'idèa. S'escafan davant l'idèa coma s'escafan las contradictions d'una politica trastejanta 2 �entre totas e la mai granda engana qu'un Cap d'Estat en l'Estat aja pas jamai benlèu impau- nom de la fidelitat a sada a un pòble. o sendicals an de paraulas pèrd lo sovenir de l'economia en França liurada al capitalisme american e europèu al quite moment que de Gaulle diplomaticament ven anti-american e aplania la bastison de las institucions d'Euròpa. Uèi se pèrd lo so¬ venir de las economias regionalas sagatadas, del renforçament de la situacion coloniala en Bretanha e en Occitània. Uèi de militants socialistas bravas. Uèi se lo paire de la regionalizacion e l'orne que volguèt inaugurar la participacion. S'oblida que 1968 l'obliguèt a aquò, e qu'en 1968 un moment l'Elisèu foguèt voide. Se célébra Uèi s'oblida una que rôtie d'unes que se i demandariâ de Gaulle tombèt en 1969 davant pòt pas ignorar que joguèron lor dins Nòstra-Dama lo ploran. Uèi gaireben perdon de tant de mediocritat. conjuracion ont se Ne tornarem pas far de tan grandas causas. Nixon qu'admira, ditz : « un gigant ». L'ombra alongada i gasta pas mai la vista. La causa mai granda es sai que d'aver incarnat lo mite, engrandit lo ritual, per cobrir una operacion de racionalizacion, de concentracion del capitalisme que se podiá pas far admètre sens remenar Verai que l'òme èra pas mediòcre. trobar de tan grand d'una passada, per de bandièras mena Degun de o e sens celebracion d'istòria. Caliá èstre una gèni per far de França l'opium dels Franceses. recomençarà pas. França desmitificada. França traversada las complicacions capitalistas, amb sas contradiccions Deman serà per de classa e sas contradiccions territorialas. Serà la realitat de las luchas, apariadas amb los movements amb lo socialisme quebequés que de Gaulle vist quand anèt a Montréal portar l'ensenha tan, amb los movements obrièrs e del mond tôt, aviâ pas predels reis d'an- amb los tecnocratas dels 3 �ministèris, amb sa dança davant Euròpa e sa sonada a Fòrd, amb sa mini-reforma regionala e sos plans d'amainat- jament. Amb l'oblit de l'istòria mitica per viure l'istòria de uèi. Dins aquela istòria nosautres sèm, desprovesits de crenhenças, en lucha jornadièra. Los mites tanben mòron. La França de de Gaulle acaba de crebar dins l'encés, l'an- nada de Sant-Ldis. Robèrt LAFONT. Colleccion « DOMAINE OCCITAN » — Ed. PRIVAT Miquèl Roquebert, Director. Per parèisser a la débuta de 1971 : Ce et te dialectique de la France / obratge dirigit per Robèrt LAFONT, amb la collaboracion de Crestian ANATOLI, Pèire BONAUD, Miquèl GROSCLAUDE, Gui MARTIN, loan ROQUETA, loan-B. SEGUIN e laume VEDEL. Sortiràn mai dins la colleccion * : per Joan Larzac ; 1907, contât per * 1971 LA POESIA RELIGIOSA OCCITANA, presentada * en Paul Napo ; LA CANÇON OCCITANA CONTEMPORANEA, presentada per Ives Roqueta. Dins totas las librariás. �OCCITÀNIA, TERREN MILITAR ? « As arrancat As fait rajar E De res que mila ta vinha ton sang te demòre de trabalh ans T'an vendut Siás pargue al torisme nacional ! » d'Ocada ccitània en pargue LA toristic, transformation la vesèm progressiva fa abans jorn mai : amaique natjament de la « Florida occitana », puèi de la còsta d'Aquitània, amainatjament del rèire-païs, per que lo mond assadolats de la mar e del solelh poguèsson cambiar d'aire sens dificultat e creacion, un pauc de pertot, coma mostrèt Enric Andreu dins un numéro passai de Viure, de pargues nacionals o regionals que, luòga de portar remèdi al despoblament de régions entièras, contribuïsson, segon de biais desparièrs, a aquel despoblament, a la mòrt, lenta, mas segura, del païs. Aquela vocacion toristic a d'Occitània, coma se ditz, es dins la logica de la cons¬ pas quicôm d'estonant : s'escriu truction capitalista d'Euròpa. Mansholdt e Vedel an Se sap coma los plans dessenhada la mapa de l'Euròpa agricòla, al sol profièch dels industrials de l'agricultura, en sostenent los prètz del blat e de la bleda, e mai aquelas produccions sián excedentàrias, mentre es estada sacrificada la màger part de l'agricultura miègjornala (tabat, blat mòro, vin, etc...). Las chifras, sus aquel sicut, laissan ges de 5 �dobte. Segon aqueles plans, cal, còla siá considerada coma 120 ectaras, amb 60 vacas, per qu'una entrepresa agrirendabla, que se compause de o 600 pòrcs, o encara 100.000 polets... Tôt lo demai deu desaparèisser, tats segon de modali- facilas de devinhar. Lo païs, atal voidat de sos abitants, es un terren espedesenvolopament del torisme, es a dire al descabestrament de las entrepresas capitalistas. Agachatz puslèu coma titolava lo Midi Libre un article consagrat a 1'« evolucion del Lengadòc-Rosselhon » i a gaire de temps : « La "Floride française" est la terre d'élec¬ tion des estivants hollandais, qui représentent la moitié des acheteurs étrangers ». Se nos fisam a las estadisticas oficialament favorable al cialas la S.A.F.E.R.) entre lo mes d'octo¬ genièr de 1970, 630 estrangièrs an comprat 22.800 ectaras de tèrras dins aquela région. Per despartiment, aquô dona : 14.900 ectaras dins los Pirenèus orientais (a pauc près la mitât son estais comprats per de societats forestièras), 4.845 per Erau, 2.044 dins Gard, (publicadas bre de 1963 e lo per mes de 1.299 dins Aude C). Mas l'amainatjament toristic es en camin, es pas suutilizar Occitània tota : de mai en mai, òm vèi segond amainatjament se desenvolopar, 1'« amainat]ase fisent per un ment militar ». * * * LA MAZURKA SOT A LI PINS... Ne sèm pas encara aqui, sai que, mas las causas, pauc s'endevenon dins aquela direction. Es que l'implantament de l'armada dins lo Miègorn es, amb lo toris¬ me, un dels mejans essencials per tornar donar una vida economica a un païs que crèba... Benlèu tanben qu'an pen¬ sât qu'èra pas sens interés d'aver l'armada sus plaça dins de rôdols qu'an una tendéncia marrida a pas votar exacta- a cha pauc, ment coma lo demai de la nacion. 6 �primièr balanç, d'obfragmentàrias, qu'ensajarem d'acompletar a flor que las informations sus aquel subjècte nos Devèm servacions e mesura nos acontentar, dins un arribaràn. plan de reorganizacion de l'armada francesa, una tèrra d'eleccion : tant la légion estrangièra coma los paras son estais « repatriats » en païs occitan (Tarbas, Pau, Mont-de-Marsan, Baiona, etc...) de biais a formar una vertadièra cencha tôt lo long del païs e de l'arc miègterranenc. D'aquel temps, a costat de terrens « tradicionals », coma lo camp de la Cortina en Lemosin, o lo camp de las Garrigas, al nòrd de Nimes, o encara lo de Cailús, prenián vam d'entrepresas benlèu mens importanta a la débuta, mas força mai perilhosas per l'avenir. Dins lo Occitània constituis Atal en Provença, amb las fusadas enterradas dins los planestèl d'Albion, amb l'amainatjament del camp de Canjuers, dins lo nòrd del despartiment de Var, amb puèi l'installation, a la cima de la montanha de la Santa Bauma de material militar. Sens comptar los inci¬ dents que se multiplican sus la còsta, dins lo canton de Bòrmas, ont se passa pas un mes o dos sens qu'un « engenh » (missils « Mazurka » mai que mai) manquèsse son objectiu e anèsse s'espotir dins d'endrechs ont auriá jamai degut se trobar... (2). « silòs » Los del exemples mancan pas. Ne prendrem très, que nos significatius. semblan pro • Bèdas. Aquel nom, segur, vos ditz pas grand causa. Bèdas, aquò's una iga, coma se ditz dins lo païs, situïda a qualques quilomètres de la vilòta de Gramat, dins Oit, a qualques quilometres tanben de Y iga de Padirac, naut luôc toristic del Carcin. Seriá estât possible d'amainatjar l'iga de Bèdas coma aquò's estât fach per la de Padirac. Mas vaqui que l'armada decidiguèt, per de rasons escuras, de s'i instal7 �lar. Entre torisme de problèmas en e vocacion militara, la causida pausa pas Occitània ! A Bèdas, i a una ribièra sosterrana, arab una tombada d'aiga. Un camin de fèr especial (qu'es pas lo de la linha que mena a Capdenac, e que passa tôt prèp) es estât construch de Gramat fins a Bèdas. Ara, de qué fan dins aquela iga ? Es dificil de o dire. Mas çò que se'n sap dins lo païs es pro significatiu : d'explosions, de temps en autres, e n'i a que van fins a parlar d'accidents, e mai de morts (?). Çò qu'es segur, es que las « recèrcas » que son menadas aqui dedins son importantas, que los avions civils estrangièrs an pas lo drech de susvolar l'endrech. La question que se pòt pausar a prepaus de Bèdas, aquò's la de son utilitat economica per las environas, utilitat que las gents de l'endrech n'an consciéncia : los pichòts trabalhs que l'establiment militar porgis a de familhas (mai que mai de Gramat) redusisson un pauquet l'importància de la recession economica e lo caumatge (las pichòtas fabricas textilas de Gramat desapareisson pauc a cha pauc). Es doncas possible de parlar, coma o fan un pauc de pertot los oficials, d'un apòrt économie de l'armada. Mas se cal ben dire qu'aquela ajuda, coma la del torisme, es pas qu'una engana, estent que l'armada, coma los trusts qu'amainatjan la còsta lengadociana, causis sos fornissèires, e, la màger part del temps, los causis pas dins la région. * * ES LO LARZAC, LA TERRA ABANDONADA... Amb l'afaire del camp del Larzac, es un autre aspècte podèm envisatjar. Lo camp del Larzac, camp de vocacion internacionala, existis dempuèi long¬ temps. Mas, i a ja d'aquô pro d'annadas, es question d'engrandir lo camp, e sembla qu'aquel projècte, d'aquesta passa, siá sul ponch de se realizar. de l'afaire que �quand l'armada acomença de s'establir, es plan rar que, amb lo temps, cerque pas d'ocupar mai de plaça. Atal, de 30 qm2 lo camp passariá a 170, es a dire que se tracha de multiplicar per sièis la susfàcia del camp. E n'i a per dire qu'aquò seriá pas que la débuta d'una De fach, entrepresa encara mai granda ! Recentament, lo sénher L. Balsan, conservator de las Antiquitats d'Avairon, consagrèt un estudi documentât a aquel problèma, ont mostrèt que los beneficis (?) que la région podiá esperar del renfortiment de l'implantament de l'armada èran plan pichonèls a costat dels inconvénients que ne sorgentarián sens ges de dobte. Es a una vertadièra desestructuracion de la vida del païs que lo desvolopament del camp menariá : se pot estimar a 400 tonas la quantitat de formatge de Ròcafòrt que seriá sacrificada, se los pastencs venián terren militar (3). Lo sénher Balsan cita l'exemple d'aquel agricultor, que produis 800 ectolitres de lach de feda per an, e pensava arribar cap a 1.000 ectòs en 1971, que vei totas sas tèrras recuperadas per l'armada, alevat sos camps de blats. Es atal tota una populacion, qu'aviá ja pro de dificultats a demorar en çò sieu, cogida de quitar son païs, e tota una région te va èstre liurada als tanks. • L'afaire del Puòg de Sant-Lop. aparéncia, l'afaire del Puòg de Sant-Lop es quisegondari dins l'investiment de la tèrra occitana l'armada. En fach, es ligat, de biais mai o mens direc¬ a tôt un contèxt, al còp économie e politic. En côm de per tes, Per los que coneisson pas, lo puôg de Sant-Lop es una montanha de 633 mètres situïda al nòrd de Montpelhièr de garrigas, de vinhas tanben, e vilatjons. De la cima, se vei la mar, amb lo Motàs (la « Grande Motte » dels amainatjaires), Palavàs, Seta, Frontinhan, etc.., las vinhas de la plana, las garrigas mai. Se (22 qm.). Al pè del puôg de 9 �devinha la comba d'Erau, Sant Guilhèm d'un costat, jas de l'autre, e lo massis sorne Gan- d'Aigoal tôt al fons. Es aqui, al quite pè de la montanha, que l'armada vòl un camp d'entraïnament. Dins los projèctes actuals, aquel camp s'espandiriá sus 1.700 ectaras de garrigas, mas, dins l'avenir, i a ges d'impossibilitat que s'engrandiguèsse, coma aquò's a mand de se faire per lo camp del Larzac. Es pas mestièr de dire qu'aici, coma endacòm mai, tôt se faguèt sens bruch : un bèl matin, las gents de l'endrech foguèron assabentadas de çò que s'apreparava dempuèi ja pro de temps, e sembla que se ara li demandan un pauc son vejaire sus lo projècte, aquò's pas que per la forma. establir Cal dire, aqui, que l'armada aviá interés a capitar, que qualque temps aperabans, aviá degut cedar a la comuna de Miraval, entre Montpelhièr e Sèta, lo terren d'entraïna¬ ment de la Magdalena, que teniá en aferme : l'establiment, a costat d'aquel terren, d'un « complex toristic e automobil », coma o dison los responsables, rendiá quasiment im¬ possible lo manten del camp de tir tôt proche. Dins aquelas conditions, las garrigas del puòg de Sant-Lop èran una bona solution : a qualques quilomètres de Montpelhièr, sèti d'una Escòla d'Aplicacion de l'Infantariá, presentavan totas las qualitats demandadas. E aqueste côp, al contra de çô qu'èra estât fach per la Magdalena, los terrens seràn comprats. Las protèstas, dempuèi que l'afaire venguèt public, an Los dos sendicats intercomunals que recampan las comunas esparpalhadas a l'entorn del puòg de Sant-Lop an engatjada la batèsta, amb l'espèr de faire recular lo projècte. Las dificultats, pasmens, son nombrosas. pas mancat. Aquela région del nòrd de Montpelhièr, d'efièch, se una situacion economica marrida que marrida : los vilatges se voidan un pauc mai cada jorn, las vinhas dont mai va dont mai demesisson, e los joves partisson a la vila. A Sant Martin de Londras, lo vilatge mai gros tocat tròba dins 10 �per lo camp, òm espéra encara que lo « tout-à-l'égout » siá installât ! Un cònsol anava, i a pauc de temps fins a dire : « Nos cal entreprene annadas serà trop tard. Nos nôstres ostals als toristas ! ». quicôm tre ara. Dins qualquas demorarà pas pus qu'a vendre elegits, per portar remèdi a aquela situacion, prepausan d'industrializar la région, per fixar la populacion sus plaça, e comptan sus lo fach que la zòna del puòg de Sant-Lop constituís l'airal nòrd d'espandiment de Montpelhièr, l'autre airal, al sud, venent butar contra las piramids del Motàs e los pòrts novèls de Palavàs e Carnon. Los aquel afaire dins lo l'amainatjament del Lengadôc-Rosselhon, e mai mai de l'airal montpelhierenc. Es necessari, de fach, de situïr contèxte de que l'origina, se pensèron d'amainatjar non pas la còsta, que deviá demorar tala coma èra (l'aurián pas qu'un pauc « netejada »), mas lo rèire-païs, es a dire tôt bèl just la zona del puòg de Sant-Lop. La val d'Erau, mai que mai, entre Sant-Guilhèm e Ganjas, séria estada transformada per de capitalistas belgas, alemands e sois en « paradis per toristas ». N'èran anats fins a preveire la construccion d'una capèla. Puèi, aquel projècte aboquèt : decidiguèron de bastir, en aval de Sant-Guilhèm, un barratge qu'empachava lo projècte primitiu de se realizar. Caliá ben donar de trabalh al mond de la companhiá del « Bas-Rhône », que son entrepresa veniá de faire fogassa : l'aiga del canal èra mai que mai emplegada per l'asaigatge de las vinhas... Es pas de besonh d'ajustar qu'aquel barratge es quicôm d'absurd : n'i a que te dison que calguèt pro temps per trobar de tecnicians qu'acceptèsson de faire los plans, tant lo terren causit èra pauc adaptai a la construccion d'un barratge ! A deguèt cambiar sas vistas : rèire-païs, passèron a la côsta, e nasquèt atal la nôstra Florida », qu'ela tanben coneguèt de fortunas divèrsas, Alara, l'amainatjament del « 11 �se ne de las cresèm tôt lo rambalh fach l'estiu passai a l'entorn paraulas del ministre Chalandon. Dins tôt aquò, e i a aqui ren d'estonant, de l'endrech son estais completament daissats Montpelhièr es estada copada, d'un biais mai los abitants de costat : o mens vese- dor, mai que se pot pas pus negar uèi, de la còsta : luòga d'amainatjar d'estanhs al quite bòrd sud de la vila, son anats força mai luenh. Las estradas son estadas dessenhadas de tal biais que lo mond arribèsson drech al Motàs, e fach, significatiu, quand an decidit que lo pichôt camin de fèr Montpelhièr-Palavàs seriá suprimit, la primièra causa qu'an facha foguèt de desrabar los ralhs, de tala sòrta qu'a degun pus venguèsse pas la marrida idèa d'ensajar de faire marchar lo tren. Ara, amb lo benesiment de la municipalitat montpelhièrenca, que degalha tôt son argent dempuèi ja pro de temps per construire una comuna nòva e que mòstra ges d'interés per çô que se passa a l'entorn de la vila (alevat per bastir una Z.U.P. a la Palhada qu'es un cap d'òbra d'absurditat urbanistica, per pas dire mai) es del nòrd que la ciutat es a mand d'èstre copada (4). O veguèt plan lo sénher Souche, cônsol del vilatge de Sant Martin de Londras, qu'afortissiá a un jornalista local : « La région, a l'ora d'ara, se pot pas negar, es sota-desenvolopada (5). Cal qu'aquel afaire siá estudiat dins lo quadre d'un plan d'amainatjament global del rèire-païs, e non pas coma una operacion isolada. Alara ôm se maina que lo terren causit per l'armada ocupa una posicion força importanta : es traversai per lo camin nacional que va venir, de mai en mai, la via de ligason essenciala dempuèi Ganjas-Lo Vigan fins a Montpelhièr ». E conduis atal : se lo projècte èra definitivament acceptai, la région tota es condemnada. Los arguments avançais per l'armada, se vei, an pauc quai serà pro nèci per creire, coma l'an dich mantuns côps, que la populacion, d'aqui a qualquas armadas, grandmercejarà l'armada d'aver protegit las garde valor. Primièr, 12 �rigas del Sant-Lop ? Sai que es pas faus de dire que, de còps que i a, l'implantament militar contribuis a empachar qu'un site siá totalament boloversat, coma sus la còsta d'azur, per exemple, ont benlèu val melhor l'armada que non pas l'ondada dels especulators. Mas cal pas quichar ! E mai siá pas previst, per lo moment, de faire venir los tanks, e mai afortiguèsson que los tirs seràn pas que de tirs « a blanc », es dificil de saber se las causas cambiaràn pas, a l'avenir. l'argument « économie » tradicional : l'EsMontpelhièr représenta per la vila una sorsa de revengut pro importanta, que lo mond neglegisson trop (de 3 a 4 milhards de francs ancians, çô dison). A cort tèrme, es verai (per una part al mens). A cort tèrme tanben, es verai que l'establiment de l'armada al puòg de Sant-Lop, economicament, es un bon afaire : la màgerpart dels terrens concernits apartenon a de particulars que, dins l'ensems, son plan contents de poder se faire un pauc d'ar¬ gent en vendent de tròç de garrigas que los pòdon pas cultivar. Seriá melhor de dire, a aquel prepaus : « èran contents », que dont mai anam, dont mai acomençan de se mainar que, fin finala, son eles que perdràn dins aquela istòria : un còp lo terren comprat, i aurà pas pus ges de solucion per lo mond de l'endrech, alevat de partir, de ven¬ dre çô que li demorarà encara e de constituïr la « resèrva » folclorica indispensabla a la bona consciéncia dels I a tanben còla d'Infantariá de toristas (5). * * * parlèt, a prepaus d'aquel afaire, de « tèrç mond régional ». E son pas d'occitanistas qu'an prononciada la paraula. La région del Sant-Lop es ges de biais condemnada per naîura a venir un desèrt liurat a las armadas. Sa situacion geografica, tant coma sas particularitats pròprias (existéneia d'un « micro-climat » especialament favorable a la plantacion d'arbres convenents, es a dire autres qu'aqueSe 13 �les pins d'Alep que creman al mendre còp de fuòc, de per exemple), al contra, ne fan una zòna privilegiada. Mas, un còp de mai, los efièchs de la colonizacion son tais que los esfòrces esparpalhats capitan pas. Mai : dins la mesura que ramainatjament de la còsta es estât (e serà) l'escasença d'un degalhatge dels grands, lo còst final de l'operacion, segon d'estimacions seriosas, serà multiplicat per très. E, coma òm podiá se i esperar, son, per part, las comunas del rèire-païs, abans de crebar completament, que pagaràn aquel degalhatge. cèdres * Lo dorsièr * * venèm d'entredubrir es una pèça importanta que cal pas neglegir. Benlèu que las garrigas del Sant-Lop escaparàn a lor sort. De tôt biais, aici, coma sus lo Larzac, coma a Bèdas, coma en Provença, etc... (sens parlar de las « usinas atomicas », esparpalhadas sus lo terque ritòri occitan) vesèm contradictòris a l'òbra los mécanismes colonizaires, de còps, mas totjorn, a long tèrme, capa¬ bles d'arroïnar lo païs, qu'es mai aisit de s'installar sus una tèrra voidada de sos òmes que dins un païs en plena santat. a Cal esperar que las reaccions, per esporadicas que sián l'ora d'ara, seràn pro fòrtas per crèisser e recampar totes los que son tocats per la colonizacion. Per botar un tèrme a tanben mentalitat d'assistits » que comença despartiment d'Erau d'aquesta cambiar lo sens d'aquel movement d'« autòcoloniabans que siá tròp tard. a aquela « d'èstre denonciada dins lo passa, e zacion », Caries DELOST. (1) revista tanie a « aquel veire l'estudi recent de l'Ives Roqueta dins la » (208 route de Pessac, Bordèu) : « L'Occiprofessionnels du tourisme ». (n° 67). prepaus, Frères du monde livrée aux (2) los obrièrs que trabalhan dins aqueles establiments (mai que lo sendicat C.G.T.) an sotlinhat recentament lïmportància economica per la région d'aqueles « assags », e insistit sus lo fach que se tracha que per part d'experiéncia a vocacion militara. mai 14 �(3) Ròcafòrt es passât sot lo contraròtle de la S.A.P.I.E.M., lo quite nom de Ròcafòrt permetrà de faire de formatge socitar de l'origina del lach emplegat... ara que sembla que sens se de l'Express méditerDelmas », cônsol de la vila. Aquel estudi es pro ben documentât, mas es de plànher (s'òm pòt plànher quicòm quand se tracha d'un fuèlh de papièr d'aquela mena I) que las criticas, particularas e d'ordre général, siân tan raras e tan discrètas. A qualques meses de las eleccions comunalas, aquô's una bona publicitat per lo conselh municipal reaccionari de (4) ranée sus Montpelhièr, l'article consacrât al veire dins lo n° « pari de Maître 1 Montpelhièr. (5) dins aquela operacion de mesa en desèrt de tota una région, oblidar la question de las vias segondàrias » de camins de fèr, que son escafadas de la mapa pauc a pauc, sot lo pretèxte que son pas rendablas. Dins Erau, la darrièra en data suprimida es la que montava de Montpelhièr a Masamet, per Sant Pons. Dins un autre canton d'Occitània, aquô's la via Pau-Canfranc qu'es barrada : atal lo processus de desertificacion de las vais del Naut Bearn es cal pas afavorizat... Colleccion « 4 VERTATS » Ven de sortir TEAT RE DE LA CARRIER A A PAREISSER EN FEBR1ER DE 1971 Robèrt LAFONT PêcotONieee BN flZANCe Col. IDEES ACTUELLES (Gallimard, ed.) �OCCITANIA D'AQUI E D'AILA DEIS AUPS AVIA fach pintar Mussolini confins de l'Estat encara raissa son passât tèmps, a sagrats e li a que lei quauqueis annadas podiás veire aquela pintura que s'escafava sota la après qu'aguères passât lo posta de policia e que lei valadas dau Piémont lo torisme e se durbián a brand davant tu. Mai la circulacion deis autòs an tuat ara Mussolini pèr segonda fes : en anant vers Turin, degun se n'avisa lei confins son sagrats, puslèu se creirián lo contrari. Ni mai degun s'avisa que lo lengatge d'aqui e d'ailà deis Aups se sèmblan estranhament. Es verai que sabèm tótei que nòstra Occitània es pas encara dessenhada dessus lei mapas politicas e aquò fai que degun se n'avisa. Mai, enfin, coma que ne siá, lo fach es aqui : que tant qu'una vòtz occitana calarà pas pèr sèmpre, existèm e que tanben, élei existon, leis occitans d'Itàlia, quauquei cent cinquanta mila personas, que vivon dins sei valadas que vos vau enumerar conscienciosament : Val Cluson, Germanasca, Val Pelis, Val Varacha, Val Pô, Val Maire, Val Stura, etc... una pus que Fins a una detzena d'annadas, occitans sabián pas elei meteis tôt bonament piemontés, senon tèron Frédéric Mistral entre devi dire qu'aquéleis de qué èran e que se cresián italians. Mai un jorn li melei mans e alôra, s'entrede- vinhèron provençaus : una escôla felibrenca foguèt VEscòla dau Pô e pèr elei debutèt l'aventura de fondada : la renais- l'autra dau sègle passât, que tradicions dins un païs montanhôu tocat per lo despoblament e la crisi economica d'una agricultura dificila. A costat d'un Piémont que recampa una poténcia industriala e agricôla fora mesura, lei valadas occitanas parèisson menaçadas dins sa substància prôpria e lo movement mistralenc èra pèr se transformar en movement occitan amb mai de consciéncia linguistica e politica. tan malaisida coma caliá mantenir la lenga e lei sença, 16 �aquela Occitània de l'autra part deis Aups dau tôt amb la nòstra pèr aquestei ra¬ sons que son destin pareis ligat a aqueu dau Piémont (e de l'Itàlia, de segur) e que lo piemontés, lenga de transicion entre l'italian, l'occitan e lo francés es encara força parlât a l'ora d'ara, bèn que foguèsse menaçât tanben eu, que rèn pou pus resistir au pes dau mond modèrn, audiovisual, burocratic e nivelaire coma tôt. Aquò fai que, tre sa naissènça lo movement occitan d'ailalin es estât perèu piemontés, dieumercés : a part son dialècte dei valadas, cadun saup parlar piemontés e dempuèi de sègles lo dialècte dei montanhas recuòla dins lo fons dei vaus davant l'expression piemontesa. Lo Secretari actuau de VEscòla dau Pô, Tavo Burat,d'alhors, es pas un abitant dei vaus ; en avent fach una crida au govèrn provincial! pèr l'ensenhament dei lengas regionalas an pas considérât lo piemontés coma un dia¬ lècte de l'italian, mai lo prenon pèr una lenga que i an fixât son ortografia, fa gaire e demandan dau còp que de drechs pariers foguèsson acordats en tótei : au piemontés, a Mai pasmens non se pou comparar l'occitan, au francò-provençau e francés, fins qu'ai dialèctes minusculas dau Nord. Se alemands de doas ò très valadas pòu pas pantaiar d'una revindicacion pus justa que aquela. E, dau rèsta, logicament podrián pas concebre de dialèctes occitans florissents a costat d'un piemontés que fai sei darriers badalhs. Car, a rapòrt de çò que sabèm aici, lei dia¬ lèctes occitans d'ailalin son sovent encara parlats de tôt ôme, dau minòt fins au vièlh papet. E lo vocable de mantenènça, ailavau, es bèn mai qu'un tamborinejament vuege : se pòu mantenir e au còp reconquistar. Dins cada vilatge, se parla lo dialècte locau, amb lo piemontés, de còps que i a sabon lo francés que foguèt de sègles la lenga liturgica dei vaudés, ò siá encara que la valada faguèt partida dau Daufinat, sènsa parlar de la télévision e deis escòlas italianas que, élei, senhada mai un amenaçan pèr dau bon tota expression non en- purament vernacla. Una lenga doncas se mantèn, occitan estranh, tôt embulhat de piemontesismes, e amb de fes que li a d'arcaïsmes trobadorescs que, se tròban enluòc en Occitània. Quora diguèron sei discors e la nomenada « sesilha culturala » dau Piemont-Provença, devi confessar que la mòstra faguèron sei contes rescòntre levât aici, a 17 �linguistica d'uiia valada a l'autra me sosprenguèt completament : quand parlava Bep Ros, creguèri entendre de lengadocian centrau, puei venguèt un contaire de la valada de Fenestrela e aquí aquò èra de lemosin ò d'auvernhat ; enfin quand Arneodo pren la paraula, me canta ais aurelhas l'ac¬ cent gascon ò catalan. Aquò vòu dire tanben que la grafia mistralenca que l'Escòla dau Pô a mai ò mens adaptada a sei parlars resòu pas grand causa dau ponch de vista linguistic e puslèu tirariá a morcelar encar ben mai un ensèmble dialectal que l'istòria a pasmens sabut religar l'un a l'autre. Li deu montesa rica se a aver, a mon sentit, una mena desota lei varietats dialectalas que agut constata d'estructura piel'evolucion isto- partir dau sègle XVII, a l'epôca que provençalas e que aguda estada contrabalançada dins quau- afortida, a l'afebliment dei consonantas gròssa part es quei valadas de l'usatge literari e liturgie dau francès. Lo corrent piemontés se pòu legir dins cada vau en anant cap amont e parèis probable que lo dialècte occitan medievau ne foguèt modificat durablament dins son estructura fonsa, un occitan que lei primiers e darriers textes oficiaus dau seisen sègle nos liura quasiment normau : « Item an ordenà lous dits hommes dessus nominas que dengun persona de en état ou condition quai sio, ny cunq que non ause... », tèxte datat de 1549. Dins una lenga entamenada dau fran¬ cunq populara : « la santa iè canta na cançon que fai « liron lireta » li dona la pousseta — duerme, mon bèu mon bèu garçon — San Jusè, embé alegressa di : « veh ! petàs, baisèm se vous platz con umilitat e tendressa e li fasia caressa lo pren eut i sieu bras », escricha e notada d'aquest tèmps, que nos dôna un estât de lenga comparabla a aqueu dei païs occitans dins son ensèmble. Coma que ne siá, maugrat aquela evolucion demôra lo fach qu'aquelei dialèctes se restacan a la branca comuna occitana e que sola la grafia occitana classica poirà donar una fisionomia comuna en tóteis aquelei parlars tan diferents. Se pèr exèmple lo ministèri respondiá favorablament a aquela demanda d'ensenhament dins leis escôlas, es certan que leis inspectors serián dins son drech de se demandar : de qué es aquesta lenga cès ò mielhs encara aquela vergineta emb lo bon veion — 18 cançon — �30 quilomètres de distància s'escriu d'una autra faiçon de literatura comuna ? Sabèm bèn ont s'atrôba respònsa. que a e que a ges la Dins la recuperacion de la cultura occitana tota dempuèi lei trobadors fins a la literatura de uei, sènsa oblidar Frédéric Mistral, mai que se ne faguèsse pas l'Alfà e l'Omegà de tota accion culturala, que deuriàm saber enfin que nòs- lo pus mardins lei carrièras de Provènça ausiriàm la drolalha que parlarián sa lenga. Mai en 1970, vivèm dins lo desèrt dau franchimand enfantolit. Enterin que a Blins, a Combascura ò a Pragelat, podètz ausir encara l'enfançon que teta lo lach e beu lei paraulas occitanas de sa maire. Lei renaissentistas occitans d'aquélei valadas s'atròban doncas mutatis mutandis davant un estât de fach qu'èra lo nòstre fa quaranta ans passats — parli de Pro¬ vènça pas mai — e son actitud de compreneson imediata davant lo fach cultural felibrenc s'explica aisidament : lenga dau breç, mantenir la lenga e lei tradicions, la fe e la « grinor » de nòstrei rèires, tôt aquò ailavau demorariá possible encara. Mai en avènt una obertura pus granda se son pereu avisats que la partida engatjada vai bèn délai d'una mantenènça pura e simpla : pausèron la question de la minorança provençala dins un païs que conèis un parèu de régions autonômas e que son pèr regionalizar sistematicament. La pausèron d'un biais definitiu en butant lei comunas e lei sendics a pausar una plancarta a l'intrada de siei comunas : pèr exemple « Blins minouranço prouvençalo » e lo corrènt cultural se marida naturalament amb lo corrent autonomista que lucha contra l'eiretatge laissât de Mussolini, la sagralitat dei confins e lo napoleonisme de l'Estat ; « e ansin, siám venguts pèira d'escandol », escriu Sergi Arneodo dins « Combescuro », l'organ d'expression de l'escôla dau Pô. Mai en aquò caliá se li esperar, e en veritat o esperaviam a partir de quand — ara fai dètz ans passats — s'encamineriam timidament amondaut pèr lei valadas, amb la timidetat d'aqueu que es rie de conviccions interioras, mai paure de mejans materiaus... L'idèa fixa dins la testa de sortir lei comunitats « patoisantes » dei vaus de l'apalia, d'un abantreis avis tan savis rit an an ren tengut, an ren pogut e rèn mantengut, senon 19 �don que cada fes mai veniâ pus grand, maugrat la naissènça, tardiva e a la fes accelerada d'estradas e au destin que d'estructuras materialas. » l'evidència etnica s'esvanis l'estructura oficiala es mai fòrta que l'estructura autoctòna, lei valadas occitanas d'Itàlia tanben son menaçadas. Mai, entre leis uns e leis àutreis, sèmbla que aguèsson comprés amb aquò que l'estat politic modèrn condamna lei pichòteis etnias a un genocidi culturau rèn que pèr lo fach de laissar anar lei causas coma son. A nascut doncas un movement regionalista modèrn que s'aluencha dau verbalisme vuege dei mistralencs provençaus A l'epòca que siám, davant l'evidència estatala, amb eu coma « fai dètz ans ont que entamenèron lo l'escriu Jòrdi Ventura dins Les cultures son dialòg. An comprés que obratge catalan sobre : minoritàries europees » : « lei movements regionalistas, pèr exemple, quand fan de bruch a Ventorn dei vestigis d'un òrdre destruït, deis ecòs darriers d'una societat acabada, lot manifestant respiech e « fidelitat » a l'es¬ tructura victoriosa son pas mai que d'absurditats istoricas. De pariera maniera, un movement totau que fai ges d'esfòrç devers una estructuracion ,es a dire devers una societat autentica capabla de rivalizar dins tôtei lei domènis amb l'or¬ dre oficial, anarià condemnat a fracassar ». Coma ja se saup, es pas una oreta d'ensenhament balhada un còp de la set- de la maladiccion istorica. Es quauque ben définit, mai que se garça de fi¬ delitat ais ideologias d'un Estât que ven sa pròpria finalitat e que dempuèi 170 ans trapeja nòstra natura d'òc au nom dei grands principis abstrachs que laissa dormir dins sei tiradors. E, dins aqueu sentit, vos fan plaser e vos regalhardisson lei regas que dins « Comboscuro » de març 1970 escriguèt Sergio Arneodo dessús « l'estat policier » : « totei leis estats europencs son a pauc près d'aquest tip : circonscripcions purament politicas, malautas de sa pròpria sobeiranetat, feroçament estacadas en sei prbprias confins artificiós, fruch sovent de grotésquei convencions contractualas ò de la fortuna cambiadissa de la guerra. Aqui son d'Estatscarroças, d'Estats que van ben pèr lo juòc efemèr dei partits politics, mai que son pas pèr interpretar la vòtz autentica de la nacion, en la quala pòdon pas pegar, car son mai que mana rèn 20 que nos sauva d'autre, pas encara �d'una lei nacionalitats estremadas entre lei confins, coma granda gàbia burocratica, susvelhada de la policia frontieras. E mai en ltàlia a costat de l'etnia preeminenta son nombrosas lei nacionalitats minoritàrias, dai ladins ai francò-provençals, ais eslovens, ais occitans, ai tirolians, ai catalans. Fins ara, lei govè.rns se ne son gaire avi¬ sais, e l'opinion publica, sota l'influéncia de la politica deis estats leis a totalament laissadas de caire, bèn que aquest afaire dei minoranças séria una dei realitats objectivas e concretament popularas, capable de comptar dins una Euròpa federada de deman, constituïda dessus de basis etnicolinguisticas ». dins una dei Coma ment se pòu destriar, lei finalitats occitanas dau movedefinidas e se demandam bèn culturau demôran bèn pèr qué a aqueu rescòntre Provença-Piemont agueriam de costejar de « manteneires » avinhonés que se diguèron professors de lenga. Un còp rintrat a l'ostau, quenta foguèt pas ma sospresa Vauclusa una crida ansinta : « sur provençal (...) de communication (?)... à de legir dins lei jornaus de pèr aprene « lou prouvençaou » que s'acabava l'intérêt qu'il y a à entreprendre l'étude du élément de culture (...) moyen français est assailli par un vocabulaire étranger dans la chanson, le sport, la vie courante, elle est un moyen de défense de notre langue nationale... ». Vaqui çò qu'aurián degut dire a Peirier dins la Germanasca, que l'estudi dau dialecte d'aiçalin èra un mejan de defensa de l'italian ; aquô de segur que auriá agradat a Arneodo, a l'heure où notre beau seriosament amb tótei lei ries que se li pòdon ajónher. Tôt aquô pèr vos dire que la glòria de Mistral a mai jogat un marrit torn ais occitans d'Itàlia en li fasènt prene pèr « fraires » de bràvei gènts que se pensan pèr dau bon que ensenhar una oreta de provençau pèr setmana pou servir de defensa « à notre beau français assailli par un vocabulaire étranger », lo bèu francés que an introduch en plaça e luòc dau bèu provençau, tant puei mai que pus degun lo parla, après la lucha mortala que li an aguda facha dins leis escòlas. A bèn, a legir aquô, vos vèn l'enveja d'estudiar lo piemontés, l'eslovèn ò quenta que siá la lenga, mai pas aquela lenga dicha proe d'àutreis, que se son mandats batalha de mantenir e de conquistar, Tôni Boudrier dins una e 21 �vençala que ajuda au bèu francés a se defendre. Pèr ieu, pòu bèn crebar, aclapat sota leis anglicismes ò sota la formiguiera chinesa, que vire lei quatre cambas en l'aire, lo putassier de bèu francés, aurà agut rèn que çô que s'amerita. E lo planhirai pas e portarai pas dòu e me vestirai pas negre. Alora, somiem que lei fraires occitans d'aiçalin faràn tocar dau det nòstra paura realitat ai mantenèires de plus ren dau tôt e saludem lei minoranças provençalas d'Itàlia, que an comprés que vivèm « d'aquesti tèmps que lo passât s'oblida e la gent san pas tirar del nôu deguna iniciativa », coma o escriu Arneodo quora situis l'epòca de son darrier drama pastoral « Col Beliero ». Es dau nôu que se pensa de tirar nòveis iniciativas : usatge oficial e privât d'aquesta lenga amenaçada, proteccion amb son estudi de la part de l'escòla e de l'Estat (article 6 de la constitucion italiana, que ne prevei mai que la nòstra), ajuda necessària que permetriá au pòble occitan d'Itàlia de viure dins sei valadas pèr èsser abans tôt elei meteis, es a dire ciutadans melhors d'Itàlia e d'Eurôpa. Coma s'acaba la pastorala d'Arneodo : « Ven aqui (...) es la nuech de Deinial. Tuchi units, fasarem encara reviver Peirasclar, mai de union, mai de bonur, mai de bestie sus i pasturals. La nòstra gent provençala deu mai trobar la je en 'queli mesma, dins lo record de siei rèires ». E benlèu que coma aquô ailavau veirem reviure lei vilatges, pas coma ai las revivon de còps lei nòstres : abandonats de tótei seis abitants qu'an pas sauput tirar dau nôu la mendra iniciativa, arriba lo belga ò lo parisenc que se li establis e sovènt ne tira de qué viure e ansin Occitània disparèis cada jorn mai de la mapa geografica, venduda, parquejada, calomniada. Perqué élei, amondaut, nos an fach d'aquesta maniera. E que avèm pas sabut reguinhar. Pèire PESSAMESSA. 22 �voems Al semenat, Senhor, avèm semenat Avèm M'as dich sovent : dura, mès lo vent valòsc se laissa jamai desgerbar ». Avèm semenat, mi e tu denant la pea de l'òme. M'as dich : « es ben la gent pèira que se siula, finalment, mès l'aura se laissa ren desclavar. E ara que tramés l'aura e li pèire tu m'as laissât solet e arriba lo clarabrun, vetz ben qu'ai pus autre que l'ombra dins mie mans siulaas a ! Senhor, avèm semenat sus la tuba fresa, avèm semenat sus lo vent feire. sus « ' PUS QUE L'OMBRA La i pèire. Mi e tu. pèira es SÈRGI ARNEODO SEMPRE VIVE Passan i e jorns, tôt chàmbia passan i setmane dins i montanhe tèmps portât del vent passan i jorns, passan i. setmane e i vache brulan dins i baranhe traversan i aucelets dins l'aire coma i volèsson del nôstre grand Paire passan i jorns, passan i setmane e i son sèmpre vive i nôstre foganhe. corre lo coma Mauro ARNEODO (11 ans). ★ 23 �Quand «aver un bagatge» revén «a faire la mala» L'escolarizacion al servie! del capital SE sègle doas mapas de XX, del acomparam l'escolarizacion França,cópunad'uèlh XIX, l'autra del sègle vei del en primièr se las proporcions se son inversadas del Nord al Sud. La « França escura » de la Monarquia de Julh es venguda la de la mai fôrta escolarizacion. Saber se la revolucion industriala, empachèt dins lo Nòrd los que progrès de l'instruccion ? o se butèt dins lo Sud los joves a se far un bagatge per anar trabalhar dins lo Nòrd, la populacion adulta susportant los fraisses d'aquela formacion esperlongada, aquò per força, estent que sus plaça i a pas cap de trabalh ? L'escolarizacion, aicl, aquò èra aprene una lenga estrangièra, la lenga « nacionala ». Es segur que se uèi las escòlas arabas o portuguesas aprenién als futurs emigrats lo francés, aqueles se despatolharián melhor en França... plan, consl que sià, que la revolucion industriala aja agut dins aquela transformacion d'Occitània en zôna josescolarizada, zôna d'exportacion dels cervèls cap al Nord. A degut èstre ajudada per lo desenvolopament dels transports centralizats, per la desestructuracion de la vida a la campanha (e mai lo besonh de passar cap a un nivèl de conoissenças tecnicas qu'alara podián pas s'aquesir qu'en Francés. Es un problèma que conèisson plan los pôbles del terç Mond arab e negre). Enfin l'escôla obligatôria a pas trapat en Occitània las empachas de l'esplechacion de la man d'ôbra Sèmbla un rôtie important d'enfants. d'inssituïda al nord d'una rega Saint-Lô - Belfort. A la débuta del sègle XVIII, a cresde dos cut a l'entorn centres, Lorrèna e Normandia (de 87,5 % a 100%), mentre las proporcions en Occitània demôran plan bassas (sols las Alps Nautas an mai de 50 %, amb las Alps Bassas, lo Gard A la fin truccion 24 del sègle XVII, las dels conscrichs, una mapas môstran, per zôna de fort percentatge lo : gras es �e los Pirenèus-Bas mai de 37 a Genèva. %), va del Mont Sant-Miquèl d'instruccion dels conscrichs demòra plan fort al dessus d'aquela rega ; una taca blanca ocupa ja lo centre de França, Lemosin comprés. Mas l'Auvernha es ja ganhada per l'instruccion. Ça que la Occitània arriba jamai a mai de 62 %. Devers 1871-1875 1831-1835, marcan una lo virada la e rega gras : s'al Nòrd las massas demôran parièras, Cantal, Avairon, Erau e Pirenèus Nauts rejonhon la Lorrèna e la Normandia. Las mapas de l'escolarizacion dels enfants de 6 a 13 ans en 1876 plaçan Oit, Garona Nauta, Erau, Bocas de Rose e Alps Nauts al nivèl de Paris (50 a 65 %). De Bordèu a Niça en pas¬ sant per Pau, un escolan sus 10 a 19 perseguis sos estudis dins un establiment segondari. E dins los autres despartiments occitans, la proporcion es en général la de França (1 per 20 a 29). Sols Vinhana Nauta e Lèire Nauta (e mai Bretanha) an una mejana en dejós de 12%. A aquel moment, l'enserhament privât aculhis mai d'escolans l'ensenhament public Es mai que mai fort en Bretanha, tôt bel just, e en Occitània, alevat dins las Alps Nautas e Bassas, Arièja, e los Pirenèus Nauts. Avairon, Ardècha e Lèire Nauta ne son los que bastions. En 1900, sentan mai (Nòrd mens de : despartiments occitans (Arièga, Erau, Droma) prede soldats qu'an lo nivèl del Bac ò del B.E.P. très 5,5 % de très despartiments, 4,1 % Paris, Lion, Indre-et-Loire), e 8 desparti- (val de Garona, ribairés provençal, Auvernha) n'an mai occitans centre-oèst, 6 dins l'est e Jurà-Savòia). (per dos dins lo l'inversion de las proporcions se sià facha a partir lo segcnd gras. En 1830-1833 se trapa mai de Semblariá que de l'escolarizacion dins % dels soldats que sàpian legir e escriure pas qu'ai Nord de la Mont Sant-Miquèl - Genèva. Sols los Pirenèus Nauts fan excepcion en Occitània. Or, en 1842, las zonas ont mai de 2,3% dels drôlles de 8 a 18 ans son escolarizats dins lo segond gras recubrisson pas aquel ensemble (alevat per 5 despartiments), e comprenon 16 despartiments que i èran pas aperabans (d'aqueles n'i a 9 en Occi¬ tània : tôt lo ribairés miegterranenc). Adonc se tracha d'un fach de promocion sociala, que se pòt acomparar a la corsa als diplômes dels paises josdesenvolopats. 60 rega 1958-1959, l'ensenhament del segond gras 19% de la populacion d'edat escolara (zona franco-provençala compresa), mentre en França del Nord, tôca pas que 9 a 13% a l'Oèst, e de 3 a 9%, a l'Est industrializat. Consi tôca en En tacas que sià, 1964-1965, escuras — los taus Occitània e d'escolarizacion en 6èna opausan Bretanha — a la taca blanca del un pauc gris qu'a l'Est e al Nôrd. despartiments occitans, un breton e un corse. Parisenc ,que ven cinc en Occitània de 13,1 % a doas Bacin Paris ven après 25 �Es mental mai que dels taus dels joves : tivitat 1962, la En d'escolarizacion a la màger part dels despartiments occitans an un taus joves de 17-19 ans (dròlles e dròllas) superior dels mai de 70 % de drôlles, mai de 80 % de a 15-16 ans; 40 e 45% a 17-19 ans. Umanitats classicas e modernas l'empòrtan sus lo tecnic, lo se- mejana nacionala dròllas « mai instructiu d'acomparar lo repartiment despartid'escolarizacion, d'inactivitat, d'aprendissatge e d'ac- Las encara son a : l'escòla superior. L'aprendissatge es un mai dins lo sector dels mestièrs, ont interèssa mens d'un drôlle sus sèt. L'activitat dels joves sens qualificacion es quasiment nula ; mens d'un drôlle sus 10, mens de 5 drôllas sus 100. Pauc d'emplècs d'ora, mas tanben pauc d'emplècs femenins, estent qu'a 17-18 ans una drôlla sus 5 es totalament inactiva. » (Paul Châtelain). gras apreparant normalament al mode de formacion neglegit, mai que gond Aquela « França de l'ensenhament long » comprén, en mai de las Miègjorn-Pirenèus, Provença-Miegterrana, Lengadôc-Rosselhon, Auvernha-Lemosin, Rôse-Alps e dos despartiments bretons. Aquitània régions excepcion ; alevat los Pirenèus Bas, e sus tal o tal ponch, despartiments : Bretanha, per lo taus d'activitat femenina, tan¬ ben Rôse-Alps (mentre Aquitània aici rejonch l'ensèmble occitan) ; Ardècha, Droma, Vauclusa e Cantal, per d'unes taus d'escolarizacion que demôran ça que la proches de la mejana e correspôndon a de valors mai nautas de l'activitat masculina ; Vauclusa per l'aprendissatge es una d'unes del pas Las proporcions d'Aquitània la fan mai prêcha de la nacionala (aprendissatge, escolarizacion longa), mas l'eslonhan aquô de las autras régions occitanas. mestieirelat. mejana per França de l'ensenhament long » s'opausa la « França dels a l'excepcion del Gèrs (e encara lo taus es magre : 20 a 25 % dels drôlles) — al Nord de França, Bretanha non compresa. Recubrls a pauc près la mapa de l'aprendissatge, qu'a ça que la un esperlongament aquitan (mas la localizacion de las principalas escôlas privadas tecnicas d'entrepresas de l'A.D.E.P.T.E. es nordica : 29 contra 4 en Occitània). A actius la » « situîda S'es — arremarcat que la proporcion dels succès al bachaleirat es pichona dins lo Miegjorn. Aquô s'explica per lo fach que totes contunhan sos estudis, los bons e los mens bons. Mas aquô joslinha tanben una crisi : que van venir, aqueles joves que la région a susportat los fraisses de son escolarizacion sens résulta ? Lo problèma se trapa mai dins lo Superior : totes los despartiments occitans, ale¬ vat Ardècha e Lèire Nauta (proches de las régions industrialas de Rôse-Alps) an una escolaritat superiora a 33 % per lo Superior, al lôc mai 26 �24 despartiments non occitans i arriban. E 12 despartian mai de 57 % (taus que i arriban pas que la Seine, la Seine-et-Oise, Seine-et-Marne, Rose, Isèra e Meurthe-et-Moselle, chifras de 1958-1959). Qué fan los que son refusais, a totes los nivèls d'ensenhament ont, per manca de trabalh, son obligats d'anar que pas que occitans ments Forçadament son de jos-emplegats, car sabon ça que la un que lo darrièr diplòm qu'an capitat d'aver. E, de tôt biais, van, coma los autres. mosir ? mai pauc se'n Es sai Se vèls. occitans son en solament pas de que una longa tradicion en Occitània la fugida dels cerpoiriá remontar a l'anexion al sègle XIII. Los grand ornes las a postas o quin fonccionaris, néncia dels es ne siám al concors siá de recrutament dels général de desrasigats. Mas a l'ora d'uèi l'exòdi dels elèits. Un B.E.P.C. dona drech a dire airals de autre concors que bilheta de despart : « Existis una permarecrutament de la fonccion publica. Tre 1911, una exèmple, los salariats parisencs dels Servicis publics e admenistratius e los emplegats de burèu de las entrepresas privadas an per despartiment de naissença los despartiments de la région MiègjornPirenèus, del Lengadòc e del Jurà. Bretanha e Auvernha apareisson pas encara, mentre lo Nòrd-Est, de tradicion primària manda de diplomats en nombre dins la capitala » (P. Châtelain). En fach a legir la per » i a quasiment pas que Var e Bocas-de-Ròse en Occitània que d'excepcions, amb lo Massis Central. S'òm se reporta a la mapa las admessions al concors de las postas de 1965, òm se maina mapa, siàn de grand voide en Frància : los postulaires e postulairas venon un del Jurà, mai que mai d'Occitània (alevat Provença, mens las Alps Bassas) : « Lo problèma dels emplècs regionals se pausa amb agudesa dins la França del Sud e de l'Oest. Los rapòrts demandaofriment d'emplècs establits per lo Ministèri del Trabalh mòstran que sola la région de Lion présenta un balanç relativament équilibrât. Dins lo demai, l'escolarizacion pòt se presentar coma una preparacion a d'un pauc extèrnas e un refus de la resignacion als emplècs sens garantida d'obrièrs e d'emplegats especializats : d'aqui l'importància del diplòma, que pòt solet garantir l'avenidor professional e una certa reussida sociala. L'integracion sus lo mercat nacional de l'emplèc se fa a dos nivèls : lo del B.E.P.C. e lo dels C.A.P. per los pichons emplècs, lo dels diplèmas universitaris per las carrièras de quadres. » (P. Châtelain). las migracions Om sovent es brutalas de caud'un cèp deguts a la barE parièr en Lorrèna. Mas a l'emorragia permanenta de lo Monde titolèsse : « Pari- sensible, amont, a las situacions matge. La perspectiva de 10.000 caumaires radura del Bacin d'Alès, aquò fa pas polit. tôt lo mond l'ensemble s'es trop plan acostumat jorn d'Occitània. Cal qu'un 27 �contra sencs sa volontat, los joves postièrs son sovènt mal lotjats » qu'òm se'n remembre. « Detz-e-sèt despartiments de l'Oèst e del Sud porgisson la granda majoritat dels postièrs parisencs. La possibilitat de tornar en Provincia es sovent ipotetica, los délais d'espèra son de côps que i a força longs... D'aquel temps, cal se lotjar. La caracteristica essenciala dels 90.000 postièrs que trabalhan dins la région per parisenca e dels 8 a 10.000 que i son nomats cada an es de far aitant de candidats a la cambra d'ostalarià, a la mansarda, a « la barraca ». melhor la marrida humor dels joves postièrs quand se qualquas unas de las cent sètze cambras d'aquela ostalarià vièlha de la carrièra Cambronne ont lòtjan dos cent a très cent joves Se comprén vesita postièrs. Aqueles dròlles d'un pauc mai de vint ans abitan a dos o très de cambras estrechonas (très lièchs, quinze mètres carrats) e dins aeradas, ont la lutz del jorn ven gaireben jamai. Sols elements : un lavabo e un bidet ont fan sa pichona bugada. Los W.C. son sus lo pompidor. Los lençôls son cambiats un côp per mes. pauc de confort qu'an batejada l'ostalarié « lo ranch», pagan102F. S'òm fa plan lo compte, lo proprietari de l'establiment s'assegura un revengut brut de 20.000 a 30.000 F. per mes, que i cal ajustar los gasanhs del bar del planpè. » (Le Monde). Los joves estatjants, per mes per i dispausar d'un lièch. de publicar las estadisticas de totes aqueles còs ne'n vòlon pas los estatjants de las régions ricas, e ont venon « servir » los occitans en mal d'emplèc. Segon lo nivèl d'instruccion aquè se ditz C.R.S., soldat, factor, caminòt, institutor, professor, e i cal ajónher los quadres d'origina occitana concentrats dins lo Nord tre son intrada dins una Granda Escèla. Se gardan plan de mestièr que Ara — qualques exemples La Grand Comba Una enquista menada 200 devon — (Gard) per la : J.O.C. môstra que sus 300 joves, partir. Tolosa De : 1962 : 1966 los 164 agents tecnics, L'aeronautica tolosenca n'a pas preses que 11, demèst los tecnicians superiors. L'O.N.I.A. e Sud Aviacion an porgit pas que 5 emplècs als tecnicians. Lo demai deguèron anar endacèm mai, per exemple contunhant d'autres, totjorn en d'autres estudis : es lo cas per 33 % dels tecnicians superiors. 351 28 a tecnicians, licèus tecnics 529 tecnicians an superiors. formats �Milhau — En la 8 1565 joves an quitat Milhau ans, ont l'aprendissatge dins gantarià s'es agotat. dels joves, jos emplèc, caumatge non déclarât, caudesparts cap a de régions industrialas deurián èsser adicionats a las chifras oficialas del caumatge déclarât que, ça que la, son pro esfraiosas per l'ensèmble d'Occitània. Mas es pas possible d'aver aquelas estadisticas. Sus las estadisticas oficialas, i a força caumaires occitans — per exemple del Massis Central ont dempuèi de temps se son descoratjats a demandar d'emplècs — que son comptaCaumatge matge femenin, bilizats Paris. a Es verai cia que crèisser en a maires los ofriments d'emplècs non satisfaches an tendénOccitània. Mas espongan pas lo nombre dels cau¬ exemple, dins la région Miègjorn-Pirenèus, la situacion a de las demandas d'emplèc non satisfachas a pas gaire cam7.971 en 1968, 8.361 en 1969. Dins lo meteis temps, los ofri¬ per ; prepaus biat : d'emplèc non satisfaches an practicament doblat, 2.628 en 1969 1359 en 1968. I a discordància entre l'ofriment e la es a dire la qualificacion fornida per las escòlas. S'òm compta las escôlas d'engenhaires, per exemple, òm se maina que Occitània n'a pas que 20 sus 127 en França (50 a Paris, 18 a Lion), e que lo n'a pas qu'una ! ments demanda, per Lengadòc : cal la man Davant aquela situacion, la doctrina del poder càmbia pas desenvolopar las régions fòrtas, e cal que las autras porgigan dobra : « — « — d'una caumatge demesirà dins la mesura que se geografica e especifica de la man d'òbra. » Lo geografica es un signe de sérié van de la contrariar ; l'òme (Olivier Guichard). La mobilitat nacion, e desliura. — renfortirà la (Jeanneney). mobilitat « » desplaçaments teis luôc se los cas crèan endacòm gardarà totjorn son primièr trabalharà totjorn dins lo me¬ demografics e las mutacions economi- s'imaginar que périmât, ni mai que Degun pot pas trabalh s'aqueste ven santat e de vitalitat que se desplaça se mai d'emplècs. » (Pompidor). Joan LARZAC. 29 �DEFÒRM ERA comolai « deTrèssolèu, setèmbre, beviáu la sasonunaèracervesa ère »,a Montpelhièr, Gràcias èra mai de miejanuech. La plaça era vueja, l'aura de mar fasiá volastrejar li bandieras de la vila. Sabiáu que li vinhas s'estaloiravan sota la luna. Sus lo Midi Libre parla van de Praga e sentiguère que montava en ieu tornarmai, un cant, la nota isolada que tèn tôt, que s'impausa, la nota qu'es d'ela que raja la se- guida, qu'es sus ela que la vôtz se pausarà, la nota misteriosa que pica a la fenèstra quora li portas de la consciéncia son — tancadas. « Defòra, i a lo partit comunista... ». seguida venguèt pron naturalament : « un estrifatemptacion ». N'ère segur, tôt lo demai anava se debanar en defòra de ma consciéncia segon la logica d'una paraula qu'èra pas mieuna, qu'èra pas la d'un autre, qu'èra la d'aquel autre que ne parla Rimbaud e que pica en cò d'André Breton. La fèbre de la creacion me teniá. Era mai qu'una paraula, mai qu'una frasa ; èra un libre, èra lo mond que s'enfusava en ieu. La ment, una un blòt e me i meteguère Aurián pogut seguir très cènt de gost cinquantas paginas, mai vai te'n saber perqué, tôt bèu just après 10 ponch un nom me venguèt : « Jaume ». Onestament lo marquère, un pauc sosprés d'aquesta preséncia, mai d'una Anère comprar davant ma cervesa. çò que ne sordesespèr se pot dire ; aqueste nom carrejava una cara, un côs, un biais de bolegar li mans, li bocas, 11 cambas, un biais d'èstre, tota una cola de proprietats, tôt un aver. Aqueste nom carrejava un personatge tan presènt coma aqueli d'André Chamson. Voie me faire comprene : cèrta amira intéressât tiriá. Malastre, 30 e mai curiós de vèire �qu'un subjècte gramaticau, èra un calossut, dins lo sens tradicionau de la paraula. M'arrestère d'escriure, escalustrat e mai vergonhós que veniáu de caire dins una problematica dau ro¬ man que cresiáu de me n'èstre desliurat dempuèi detz ans, practicament dempuèi ma legida di Faux Monnayeurs. aqueste nom èra mai personatge consistènt, Me destorbava subretot se », voie dire « qu'aqueu personatge « possediguèsse ». aguès- Me destorbava tanbèn preséncia dins ma fantasiá que sis uelhs davant ieu lusissián e semblava que me jutgèsson. Me levère quemeveniá lo vira-cap. Possedissiá. Cau dire que per ieu la revolucion serà totala ò sera pas. Om pòt pas èstre contra la proprietat privada dau ponch de vista de l'economia e pèr en literatura ; es una question essenciala, se tracha d'onestetat, d'autenticitat dau viure. Aquò's mon costat moralista se volètz, uganaud coma diriá mon amie Robèrt Lafont. sa l'autò e sus l'es- Paguère ma cervesa, tornère prene trada d'Avinhon, la monina de la creacion m'aviá passât, mai clar. Dins li viatges de nostalgia dau sen luciditat que m'espanta. Me caudrà qu'a comprat un magnetofon, antau mi cerquère de i vèire un pauc nuech, solet dins ma mairau) rejonhe una coma Jòrdi solilòquis seràn pas faire veitura (es una perduts. Deve reconèisser que sovènti megalomania, mai i a de côps una matèria, la matèria d'una pròsa, una pròsa de très cènt cinquanta paginas dins la colleccion « Le Chemin » en cô de Galli¬ mard. Adonc pensère, un pauc per fugir mon ànsia, un pauc fes tiran de ma de veire qunte ligam podiá existir la primiera de la butada crea- per escomessa. Cercavi entre la frasa qu'èra estada tiva e puèi la naissènça dau personatge. Meditacion pron dins aqueste monològ nuchenc son nom me malaisida que lo d'una persona coneguda fasiá de tôt per s'impausar dins tornava coma e sa cara pogut menar ma cerca dins crentère de m'esmarrar dins li Caliá pensar d'un biais mai dempuèi totjorn, tèsta. Auriáu ma l'endrechiera aquesta, mai remolins de ma memòria. metodic. 31 �lo ligam èra lo proditz Gabriel Marcel, aquò per mantuni rasons qu'ensagère de desentrepachar. I aviá primier la relacion dialectica entre lo partit comunista que nega, puslèu qu'a la volontat de negar la proprietat privada e lo personatge cubèrt d'aver qu'èra pas que lo simbèu d'aqueu sistèma de produccion, valènt-a-dire que l'emergéncia dau personatge senhalava una contradiccion mieuna : la de mon condicionament pichôt-borgés. Ma pesanteur et ma grâce, mon alienacion. Revire totjorn en termes teologics la terminologia marxista. Eclectisme perilhós ! De segur lo denominator comun, blèma de la proprietat, de l'aver coma I aviá puèi lo personatge dins çô que representava dire, fisicament : pichòt puslèu, negre, calossut, la coma cara e lo còs di siers Narbona, amb dins lis uelhs la lutz sanitosa d'aqueli e tipes que trabalhan dins li vinhas entre Be- sènsa dificultat. M'arrestère de me lo figurar, de lordum dins la tèsta e pèr lo situar demieg li jovènts que fan de catolicisme sociau ò que vendon YHumaDimanche, pèr i balhar un viure qu'èra lo de mi colègas, per l'enfangar dins l'espés de la vida vidanta. De tôt biais, e mai sa cara cerquèsse d'amagestrar ma fantasiá, m'èra pas necite de quichar per lo reconèisser eu, l'òme de fe, es a dire per ieu l'estrangier. Totjorn m'èran venguts en ôdi aqueli tipes que dins son mitan, sa glèisa o son partit se trôban d'aise. Siáu escrivèire, marca que siáu pas d'aise, la littérature, n'est-ce pas, est une solution que l'on trouve dans les cas désespérés. Tôt aquò me fasiá comprene melhor de coma dins la logica dau dire, lo personatge amb sa carga de carn me foguèsse vengut. que creson qu'aquô me balhava una mena mai lo racacòr. Faguère de tôt L'estrangier èra pausat « defôra » tre la primiera paqu'es pas qu'un biais de dire, rebutât puslèu. Adonc aqueu cant prigond, aquela nota isolada que d'ela tôt deviá rajar, èra pas qu'un mejan per rebutar lo mond raula. Pausat e lis òmes « defôra » e d'afortir l'autonomia de mon ieu amenaçat, amenaçat per sabe pas de qué, l'aura de mar sus la plaça granda dins la nuech, l'escrancament d'un 32 �en mai de 68 a Praga e mai a Paris e benlèu de pul¬ inconegudas qu'auriá caugut un psicanalista per li desembolhar. Tôt aquò i virave l'esquina, que sabiáu força bèn qu'aqueli colhonadas te menan puèi de drech dau costat de Font d'Aurèla, tôt aquò lo garçave defòra per tornar trobar l'anament normau de mon viure. Mon cant èra espèr sions La paraula primiera, la que tèn tôt, l'avança dau dire, negava lo dire dins lo moment que l'afortissiá. Aqueli balançadors de la consciéncia m'agradan (nostalgie du sein maternel). Ere luenh de mi très cènt cinquanta paginas en cò de Gallimard. mòrt tre que nascut. la que balha lo ton a Café vertadierament seriá revolucionari, lo qu'auriá publicat una ôbra d'una paraula sola : Defòra, e pas mai. Tant valiá dire merda. I aviá de tèmps que sabiáu qu'èra l'unica paraula que se poguèsse escriure sènsa ges de vergonha, mai podètz presentar la causa coma volètz, farà pas jamai 350 paginas en cò de Gallimard e eau bèn viure e puèi au fons de ieu i aviá tanbèn aquesta talènt de l'eternitat qu'explica e que justifica tota mena de literatura. Pensère aquô dins un vocabulari força tradicionau, qu'aviáu begut de trop. Caminère un pauc sota lis arbres de l'avenguda pèr me desempegar e tornère trobar ma vòtz. Escrivèire, segur, mai pas per faire de literatura. En quista d'una veritat a tras un camin de paciéncia e de dolor benlèu, un camin emparaulat que caliá ne prene la mesura, que caliá ne balhar tota la grava dins una unitat de lutz ; lo mistèri trelusènt. Aguère très pensadas, una per Bodon, l'autra per Espieut, e la tresena pèr Barrés. On a beau dire et beau faire, la littérature, c'est quelque chose ! M'ère arrestat a Nimes per beure una cervesa au des Fleurs. Pensave que Prenguère lo camin d'Avinhon. Pèr pas finir coma la escampère au cadarau mon defòra en 350 pa¬ ginas. Pensavi : « un analisi, ò, s'aviáu lo tèmps e li sous, seriá pas colhon, podriáu força bèn traire de mi discutidas amb lo psicanalista un quicòm dins lo biais de Leiris que femna de Lòt 33 �publicadís. Om saup pas jaraai pasmens, n'i a dison qu'una analisi te còpa l'alen, te lèva la talènt benlèu seriá que d'escriure ». vueja, li camins fasián tirar, long d'una riba dau costat de Remolins. M'agromeliguère dins la posicion dau fétus e dins l'espera d'una frasa que sa seguida tirariá d'un pauc mai lòng. I aviá de luna e l'estelam banhat varalhava. Ges de paraula, pas que de pensadas que m'èra pas possible de La rota de la nuech èra me veniá la sòm. M'arrestère de li rebutar rale au : le ciel étoilé dedans de mon au dessus de cœur ; ma lo mond tête et la loi me mo¬ destorbava. Me gandir fins qu'en Avinhon. plan planet. Pèr me traire d'una certa malaisança deguda a la cervesa, probable, me faguère un « exposé sur les réminiscences culturelles en poésie ». Aguère tambèn quauqui vejaires pron prigonds dau costat dau « pensam pas, siám pensais dau defòra » e arribère en Avinhon que li bars de la gara èran encar dubèrts. M'arrestère pèr beure tornère levar. Caliá ensajar de se Menave una cervesa. Dins lo bar, i aviá de mond. Dos tipes bandais char- disián que sabián de causas e s'escotavan pas. Ne venguèt un tresen e lo garçon parlèt que lo triò Raisner s'èra recampat. Una puta e una païsana amistejavan sus ravan, se l'esquina di jovènts de uei. Pensère i dificultats dau réalis¬ me vertadier e a la tematica maire-puta. Un bandat me demandèt s'ère pas de la policia, i diguère de ò. Demorère un pauc que l'espectacle de l'umanitat descaseguda me pertòca. Puèi de veire aqueli femnas, aquelis òmes que parlavan, que bevián, que bolegavan, aquò m'aparava d'aquela mena de trevan que ma pensada dempuèi doas oras a pauc près èra pas pron fòrta per escafar sa mieja preséncia. Defôra, la nuech me banhèt la cara. Setèmbre. Me fi- gurère la vendémia, lo balèti que se fasiá au café, li drôllas que davalavan de la Cevena. Cercavi de saber qunta « ma¬ deleine » aviá fach germenar aquelis images d'enfança... e foguèt pas « defôra » que me tornèt, mai Jaume amb son 34 �caratge segur, sis uelhs lindes d'ôme que sa sòm serà pas jamai destorbada per li pichôtas frasas que tustan ; Jaume amb tôt son pes de tèmple sus la cara. E foguèt pas lo cant d'una paraula que me venguèt, mai l'ôdi, l'enveja de tuar. E la paur de perdre d'à fons la tòca. Pèr me tornar trapar, siblère la cançon dau juxe-bôx e caminère vers ma veitura. Manquère tombar d'esquina. Davant mon auto, sus lo trepador, i aviá Jaume que m'esperava. Passère ma man subre ma cara, ensagère d'atubar una cigareta, agachère li barris amb insisténcia, puèi sènsa regardar de son caire, tornère vers mon auto, durbiguère, m'assetère, cercave de faire trobave anar, pas la clau e sentiáu qu'èra aqui que me regardava. Virère la tèsta de son costat. Sa cara èra contra lo vèire, parlava, aviá l'èr d'un enfant perdut. — Lo « Siáu defòra, pòde dintrar. » veguère pus. Quand me derevelhère dins lo bar de m'avián menât, demandère a la serviciala s'aviá la gara ont pas vist mon libre. Començava de faire jorn. Aviáu fach quicòm de mau e m'aviáu perdut la memòria. Defòra plovinejava. Joan-Loïs GUIN. i Píefohf — — — — 1 : N° 2 : N° 3 : N° 4 : N° COiffie* Oeeit«hf Robert Lafont. Caries Camprós. La Fara-Alès, per Pau Fabre. Xavier Navarròt, per Robèrt Darrigrand. Francés de Corteta, per Pèire Cardenal, per Cada volum 8 F. franco. — B.P. 1085, Montpelhièr Montpelhièr : 1833-66 Facultat de las Letras C.C.P. : j �CALENDARI ENTRE LIBRES E REVISTAS... Assenhalam publicacions que, aqui un cèrt nombre de d'un biais o d'un autre, paregut interessantas per l'occidins sos numéros venents, tornarà, dins de cronicas mai longas, sus las mai importantas. nos an tanisme. Viure, if l'estudi lo n° legir, suna, Libres tuls complément de publicat dins 20 de Viure, dos libres se pòdon que s'acompletan pro ben : Bataparegut dins la tièra dels « Cahiers en cò de Maspéro, que constiEUZKADI. Joan de En Lois Davant » un vertadièr de dorsièr los sus agi- la pollcia franquista en Pais Base (revirat del base ; tèxtes fornits per E.T.A.), La révolte des Basques de J.-P. Mogui (Jérôme Martineau, ed.) que balha al còp una vista istorica del problèma base e fa lo ponch sus los eveniments ments d'ara, if La revista italiana IL BIMESTRE, qu'aviá publicat l'an passât un numéro especial consagrat a Oecitània contunha sus la meteissa dralha. Dins son n° 7 plas de faire, coma déneia, de if sentadas totas las minoritats etnicas d'Italia (francò-provençals, alemands, eslo- vèns, occitans, catalans, ladins albanés, grècs, croats, sardas). Dins lo n°9-10 (julh-octòbre de 1970) IL faguèt parèisser un quarantenat de paginas sus Bretanha, jos la direccion d'Elio Franzin. Las perspectivas de e Franzin dins sa presentacion generala de la question bretona, e mai se se pòdon discutir (s'apiela sus la « pensada politica de Maò Tse Toung ») mancan Planhirem pasmens lo pas d'interés. costat un pauc trop teoric benlèu que las causidas 36 son de pas l'analisi : tan sim- mens la que se non vista una tala situacion mai mens de prudefinida politica de desenvoiopar. INTERPRETATION, numéro espe¬ langue maternelle » (revista de recèrcas publicada per d'especialistas, mètges, psiquiatres o psicolôgs del Quebec). Aquel quasèrn, força rie, nos mòstra pian que la presa de consciéncia sus francesa « la Canada al aisida mai es estada renduda d'estudis coma aquestes, al côp scientifics e « engatjats », estudis que nos desfautan que trop en Oecitània. per if Jean Offredo et T2, DEMAIN LA POLITIQUE, Denoël, 1970. Aquel libre nòu publicat pels amies de R. Buron porgis pas grand causa de nòu fin finala : una concepcion mai « quotidiana » de la politica (çô qu'es una bona causa), mas Robert Buron, équipes OBJECTIE les envescada de dins un umanisme que ESPRIT, n° 11, novèmbre de 1970. if A sovent los problèmas. nega avèm legit un estudi plan documentât de Sergio Salvi, Le lingue tagliate ont son pre- al l'accion cial e demanda, es notar la mai revista dut compte que mai de J.-M. dins aquel quasèrn Domenach, lo ren- del libre de Morvan Lebesque Comment peut-on être Breton ? per Paul Thibaud, jos lo titol « Les Frances diver¬ gentes » (se tracha d'una frasa manlevada al Michelet). Per las gents d'Esprit, lo problèma de las « minoritats linguisticas », coma dison, sembla de venir un tèma qu'èm ressortis de temps en autre quand èm sap pas pus de qué dire e qu'òm vol demorar dins l'actualitat. P. Thibaud, qu'utiiiza a de reng Lebesque, Lafènt e Domenach per clarificar sas idèas (pas gaire claras) demòra pro confús. �Aprèp de s'èstre demandât « que faire de l'histoire de France ? », conduis de tal biais qu'òm sap pas pus çô que pensa : « régionalisme Le n'est pas l'alpha et l'oméga de cette rénovation ( = dels quadres politics), il est un des signes de la crise qui se déroule ; il peut être un des instruments de la solution ». PROVINCIAUX LES * SANS FRANCE PARIS, LA OU mais toujours avec un fond de nostalgie et, tranchons le mot, d'envie » (P.V.P., Le Monde, 14 de novembre de 1970). * LES CAHIERS PÉDAGOGIQUES (organe des cercles de recherche et d'ac¬ tion pédagogique) balha, dins son nu¬ méro octobre de 93 1970) un estudi força important de Miquèl Grosclaude sus lo tèma : « région e ensenhament ». Aqui un trabalh de joslinhar : amb Grosclaude, l'ensenhament occitan dintra de plan pè dins movement un de de renovament la pedagogia ont aviá de prene plaça. * FRERES MONDE (route de DU Pessac, Bordeu) publica dins son numéro de novembre de 1970 (« Les nouveaux opiums ») un estudi de l'Ives Roqueta sus l'« Occitanie livrée aux professionnels du ont fa lo ponch sus aquela tourisme » question, en balhant d'exemples précis (las Landas, Avairon, la <■ Florida occitana », etc...). De senhalar tanben dins aquel fascicle una cronica eveniments * TES de politics FRONT Joan de Larzac l'estiu DES CLASSES sus 2 n° passât. DES l'Académie, 13 - Marselha). Sembla que las revistas d'esperit anarquista fan una pla¬ ça de mai en mai larga als fachs etnics. Aviàm ja notada l'espelida del numéro 1 d'una revista roneotada, Occitanie liber¬ taire, mas lo n° 2 sortiguèt pas. Front libertaire, el, n'es a son n° 3. Avèm re- : anarquisme « article un del ments Canada, de tion sarda. * eveni¬ darrièrs lo problèma del franun autre sus la ques¬ e e MEDITERRANEE. Es lo pri- L'EXPRESS novèmbre de en los sus Quebèc cés 1970 qu'espeliguèt mièr quasèrn d'aquela nòva revista, jos l'impuls de l'Express de Paris. Sai que aquela edicion mesadièra « regionalizada » fa partida del plan d'espetament capita¬ liste de França de J.-J.-S.-S.. Aqueste, coma o diguèt plan justament R. Lafént dins lo Monde (del 6-7 de décembre de 1970, mas la redaccion del Monde faguèt de copaduras pro grevas dins lo papièr de Lafònt, sens las assenhalar) pren la d'un tèsta lament « neô-colonialisme perilhés França, en : » Una estènt revolucionària es estada normal especia- » descolonizacion que se concebuda balhe ara de se recampar a un autonomisme capitalista, apielat sus Euròpa e sus l'industria americana. Aquò sérié l'équivalent francés d'un neô-colonialisme independentista qu'a capitat d'organizar una part del terç mond ». l'escasença Aquô dich, se poiré trobar dins l'EXparièr sus totes fraire grand de la « ca- PRESS MEDITERRANEE, los ponchs a son pitala », d'entresenhas utilas (sus Fôs, i'amainatjament de la Costa d'Azur, etc...). endacôm Pèr lo demai cal anar cercar mai... los LUT¬ (Acrates, 13, rue de LIBERTAIRE sus collectiu obratge publicat jos la direccion de J. Planchais, col. l'Histoire immédiate, Seuil, 1970. « Un beau livre d'images de la province et des provinciaux regardés d'un œil ironique ou tendre dins lo n° 2 un estudi e région », ont se parla pas que d'Occitània (amb una represa de l'aficha ara plan coneguda « Orne d'Oc, as dreit a la paraula ») ; dins lo tengut subretot I a segur LITIQUE HEBDO, blicat mai a esperar de PO¬ lo novèl setmanari per los que mesadièra POLITIQUE menan la pu¬ revista AUJOURD.HUI, que pas. l'EXPRESS MEDITERRANEE o Dins lo n° 3, legiguèrem un esudi signât J.-P. Delbôsc sus la cauma dels obrièrs de la Cornac de Castras. Estudi occitade nista, « torn partent d'una situacion fa pauc a cha pauc tôt lo problèmas économies e socials en que, ponctuala dels », 37 �Es de plànher, pasmens, lo la revista, nos sembla : sèm pas completament (e se'n encara manca) desempegats d'un cèrt parisianis¬ me doctoral e destemporat, conoisque sèm plan, ai las ! De tôt biais, una entrepresa de seguir. en ton Occitània. de général saja de i d'una veire nocion malaisida de un sortir mas clar a prepaus malaisida que sos pressupausats pauc capitala de d'à fons La paix blanche, de Robert Jaulin (col. Combat, Seuil, 1970) que denóncia las practicas innocentas » d'una part (granda) dels sociològs e dels etnolôgs d'ièr e de uèi e ont joslinha la significacion prigonda del concèpte d'« etnòcidi ». I tornarem. idéologies dins sa o autres per dintrar realizacion practica, e « -fa Acabarem aquesta cronica en mençonant dos libres que s'ameritarián cadun una analisi per lo menut : AUTO¬ GESTION, de Danièl Chauvey (col. Poli¬ tique, Seuil, n° 41, 1970) ont l'autor en- F. G e G. B. GAULLISME E NACIONALISME Maclof-Ros, membre del Partit Nademanda de publicacion e referéneia a la lèi « dont la force exécutoire est de surcroît garantie par une justice française dont je ne reconnais pas la légitimité dans notre pays. ». Publicam per informacion. — VIURE. Lo director de Viure cionalista Los Occitan, capolièrs del lo a tèxt C.O.E.A. recebut, de Pèire çai-sobre, amb an pas jamai paurucat de manejar la maldisença per assajar de descridar lo nacionalisme occitan. En de usar certanas dichas del P.N.O. sul gaullisme, vostres amies e mai vos avetz temptat d'emmantelar nostre partit d'una farda de moviment gaullista. L'arrenguieiratge gaullisme — P.N.O. — reaccion atal engolit, lo torn èra jogat. L'article de Pèire dins Senegas l'encargatge sieu conta ieu personalament (p. 38) me dobrisson l'ocasion de desamagar n'aquela Viure 21, n° mascarada responsa en e mai usant del drech de — Entremièg de las forças qu'aurian poscut prene lo poder 1958, gaullisme èra pron realista per balhar son independença a n'Algeria, çò un qu'èra preliminari necessari per l'emancipacion d'Occitània. sol lo De Lo luchas del dels De fins 1968, a Gaulle franceses colonisats : IMPERIALISME, GAULLISME. problèma màger de nostre temps es la lucha contra los imperialismes. Es la dels pòbles que se bâton per lor independença emai dels estats que, en negant lo sistèma dels blòts, persiègon una diplomacia neutralista o independenta (China populara, Egipta nasserenca, Romanià, eca...). 38 1962 la politica foguèt mai que mai una lucha contra l'empresa de l'imperialisme "ianqui" sus França (refut del Mercat Comun, de l'O.T.A.N., retiratge empaches als investiments americans), entamenada de una diplomacia progressista (reconeissença de China populara, dicha de Pnom-Penh) e una ajuda a las — forestièra Lo 1) P.N.O., politicas en (Quebec). P.N.O. aprovèt sernpre aicesta politica progressista (revolucionària al re¬ vers d'aquela de la sembla-senestra noncomunista). 2) P.N.O.. OCCITANIA, GAULLISME. Es pas que citania las esperas cionalas lors dins l'encastre d'una Ocindependenta que poiran capitar socialas de occitanas ; atal luchas de classas las que en classas na- dèvon jonher una lucha na- �cionala. Aquò l'afar qu'es revolucionaris màger dels L'alargament de l'escart écono¬ França e Occitània, ligat a la modernisacion del capitalisme francés jos ia Va Republica, a créât las condicions objectivas e subjectivas necessàrias a n'aicesta joncha. A n'aquel sens, lo gaul¬ lisme foguèt objectivament positiu per Occitània (atal coma, d'un ponch de vist marxista, la revolucion borgesa de 1789 es un progrès istoric). Al nivèl politic, lo gaullisme per— mie entre — metèt desratar de cionals los lèu malfachoses tant notables tradi- La politica d'independer.ça nacio¬ gaullisme aurià agut necessariament implicacions majas, qu'esperàvem (mai que mai planification mai imperativa e contraròtle del comèrci forestièr). — nala occitans. del capitar transforn'aqueles estructurals, lo De Gaulle aurià degut s'ajudar de la crisi de Mai 1968 en constituir un populari. O faguèt govern pas. La borgesiá avià flairat lo perilh, e io De Gaulle foguèt batut per l'aligança dels notables mai retrograds e de la part atlantista de la borgesia francesa (Giscard-Pompidor). Per — matges Occitània. los eissarts per Ocuparem aprèp l'U.D.R. qu'aurà desfatat a nostra encura. es installât un regim qu'a pas de vese ambe lo precedent, e mai quai l'opausicion del P.N.O. es Uèi pus res envers 3) IMPLICACIONS SOCIALAS DEL L'independença nacionala a per es regim i a pas ges de cambi francesa. La carriera adenant doberta al combat per Occi¬ solucion de independenta tània conseguiment necessari lo socialisme. ISTÒRIA A n'aiceste totala. GAULLISME. e socialista. » E CULTURA Robert Lafont, « Renaissance du Sud », ESSAI SUR LA LITTERATURE OCCITANE AU TEMPS DE Paris, Gallimard N.R.F., 1970, 312 - Lafont contunha aie! son òbra d'interpretacion del passât occitan e del fenomèn nacional francés. E mai, dins la realitat, La Révolution régionaliste et Sur la France sance qu'aquel sa foguèron escrichs aprèp Renais¬ du Sud. Dins darrièr tèsi de la mesura, libre tresen es cicle mens, la sèna l'accion. saliènan l'una tica se que la sciéncia Accion l'autra balhan. e dins ; temps « la sciéncia se de- l'apièja dialec- I ». a dialectica » accion de desalienacion oca s'exprimir dins l'edicion veirién un « signe dels de segur, dins la pagina de titol e darrièra pagina de la cudel libre aquò's : Renais¬ un signe, entre la la titol du Sud. Dins l'assaber l'òm nos par¬ l'assaber de sance sciéncia tròba parisenca, d'unes li conscién- linguistica dels escrivans occitans entre los sègles XVI e XIX. Pr'aquô, lo movement que va dels problèmas del pré¬ sent a l'interrogar de l'istòria nos sembla que caracteriza plan lo biais del Lafont. amòda Qu'una citana bèrta. cia L'accion HENRI IV, («Les Essais», CXLIX). de partida una sus al pp. Lo d'un Midi. D'efièch, explica, dins son libre, consi la literatura occitana del règne d'Enric IV desbèca dins la provincializacion. Segon l'aparéncia, l'editor parisenc a pas pogut la Naissance de Lafont nos cambiar lo quicòm que sent a estrambòrd, Copa santa e patin cofin. Aquò's pas aisit de desfelibrejar... França. se far titol a l'idèa. A mièlhs aimat en 39 �Ara, lo metòde lo contengut. D'in- Lafont dicion l'ample de sas vistas. Se d'estudiar literatura. una un fenomèn mai complèxe, qu'es lo expression culturala dins l'ensem¬ e d'una ble de es felicitar per eru- son per contenta Retrai de e trada pas manifestacions sas Istôria cionaments. de e generala, condi- sos politica, eco- istôria de las idèas, de las classas socialas, de las representacions nomia, art, ideologicas, tôt aquô se mescla armonioinformacion. Lo meper nôstra tôde es exemplar. L'ôbra literària aparèis coma lo produch d'un temps e de la conjoncha de sas composantas ; l'autor coma l'interprète de sos condicionaments sament dins contradiccions. sas Lo domèni de la libertat junta lo del déterminisme e l'exprimls dins la presa de conscléncia de l'especific, aie! consciéncia, fosca de côps que i a, d'occitanitat. Mas aquela consciéncia tat si a nivèl pot li desfautar Lo meteis. plec la clar- a révéla la cercaire al de l'interpretacion. Pr'aquô una consciéncia d'espefìcitat pot tanben anar amb una dependéneia compléta de modèls estrangièrs. L'istorian li cal aici denonciar la mistificacion los de l'es- pecificitat, Lafont fa flôri quand deu ana- o lizar, mestissar, botar li donar La son pes detalh un tôt de dificultat amb limits Renaissance Sud, aquô's que s'agis d'una interpretacion totala tan. Manca Nouvelle tane, aie! çô Histoire que son la primièr del du partida d'una fach occi¬ dins la traparem que de relèu, en significacion. littérature occi¬ volum acaba de saber l'istòria de las P.U.F., es a période classic de nôstra literatura, e, d'un autre costat, l'expausat tocant los sègles d'aprèp lo XVI0. Sèm, aici, a la sortir del partida dels camins. La literatura es môrta, la consciéncia dorenca l'unitat linguistica perduda, destinada milha culturala d'ôc. comuna mai e a trobade la d'una tota la fa- Çô mai curiôs, a la débuta del sègle XVI, aquô's la pèrda de cons¬ ciéncia d'una especificitat occitana. Rèsta pas qu'una lenga espetada dins una mul40 tiplicitat vis a cion, de dialèctes. los totes son mas Aquela lenga ser¬ usatges de la comunicadomèni s'estrechls a me¬ los usatges oficials li son refu¬ sais. Aquô es pas lo fruch d'una politica francesa organlzada. Puslèu sérié lo pro¬ duch d'una dinamica sociô-politica : las classas ligadas al poder central s'expridins sa misson lenga. Del mai aisidament que lo poder acampa a son entorn las expressions de la modernitat. Atal lo francés ven lo mejan de comunicacion del sura que cambiament ment ont social es a e cultural, a un mo¬ jorn. Om pot la borgesié occitana l'ordre del s'estonar que l'adopte e que prenga la plaça de la lenga del païs, abans l'edicte de VillersCoterêt que n'afortirà l'emplèc dins los documents de la vida publica. Aquela butada del francés rescôntra pas d'oposicion, organizada o pas. E aqul Provença, mai aja una situacion un pauc estranha e d'un puni de vista politic e istoric en re¬ port amb Lengadôc e lo Nôrd-Occitan, fa pas excepcion. Pr'aquô la convivéncia de fach de doas lengas sentidas coma non assimilablas pausarà qualques problèmas a la borgesié qu'escriu e que pensa. Se, d'aqui, una literatura grelha, aquô's pas dins una amira renaissentista. De tota faiçon manca la consciéncia de l'unitat occitana. Pèir de Garros parla per los Gascons, Augièr Galhard per son mond albigés, Belaud de la Belaudièra per sos Provençais, e Godolin per sa ciutat mondina. S'agis, dins aquela Re¬ naissance du Sud, de la naissença d'una literatura de borgeses ciutadans per lor ciutat, o puslèu per un grop social déter¬ minât d'aquela ciutat. Levât los exemples pas se ont l'autor sembla, — Bruèis coma en Provença o Godolin a Tolosa dintrar dins lo jôc social ,e escriu per las fèstas de caramentrant o per la celebracion de Nadal. Aquela produccion localizada, Lafont i vei, pr'aquô, un aspècte de protestacion. E de segur l'òm se sent temptat de lo sègre, quand vira de Marselha revoltada darrièr Casaus e que publica, — primièra edicion sortida de sas premsas, �Belaud, acompanhadas de de òbras las pèças a la del lausenja tiran « ». e dins los arguments prò contra, aquò's pro de s'avisar que la produccion del sègle XVI aviá pas de mal a parèisser dins de condicions ambiguas, e mai aquelas li èran pas necessàrias per son espelida o sa contunha. Mas acòrdi sens mal al Lafont que la penetracion del frandintrar cés dels e ideals de responsabilitat dins literatura nòva la o ratura. cion la una Lafont, d'alhors, a la consciéncia li que Alavetz, protes- escala d'estima- es présent a plec entre la produccion de Povença, la de Tolosa a Godolin, la balança es pas égala tocant una eventuala protestacion. Provença, amb los Nòstradama, s'es fargada un mite explicatiu de son istòria e de la literatura d'ôc. Qualques uns de sos escrivans se rapèlan lo passât d'autonomia de lor ciutat. Tôt aquò desbòca pas que dins una literatura locala, que son gascona, la l'entorn de d'universalitat pes francesa dels son mite li autors. explicatiu de ven de Tolosa sa l'educacion tanben conèis lenga e, malgrat tôt l'engèni évident d'un Godolin, sa lite¬ ratura serà pas qu'una produccion de borgeses locais, font sap o e cultivats que cultivais. La¬ mòstra plan amb l'exem¬ o de ple l'Oda d'Enric IV : famosa Pr'aquò font la cal fabricar. se d'un Lo tltol fais, bon. d'una integracion ? Nos desfauta que França, de occitana. sus la partèrra francés la mòrt bêla flor [tombada. » La pretenduda renaissença del Sud porta pas qu'un miègjorn, lo miègjorn de Pèir Protestacion integrairitz o integracion protestairitz ? Soi plaçât per saber la dificultat que i cap dins l'emplèc de concèptes coma los de protestacion o d'integracion. L'interpretacion del Lafont mòstra l'existéncia d'un problèma e la dificultat de l'exprimir e de l'apresar amb un minimum d'exactitud. Per començar cal afinar los concèptes. Li pensi per mon domèni, la sociologia de las religions, ont me tròbi davant un problèma parièr. Aquò dich per far comprene que ma critica es pas ad hominem. Ad rem puslèu, e despassa las bolièras de l'istòria o de la sociologia d'una lite¬ tacion Del Pleiad tenon lor naissença la « Sens la rèsta Garros de nomista o de cas gascon, L'analisi de amb La¬ ja los legèires de Sur La Renaissance Toulou¬ Per el, lo sentiment autogascon es ligat amb lo protestan¬ 1610. tisme reformat. varra séria e lo Ader. e conèisson France saine reiaume finalament unificat. Naissance d'un Midi, èra lo la La d'Enric de NaOccitània atlantica causa d'una possibla. Son accession al França, la fin d'aquela possibi- pirenenca trône de litat. Enric IV vengut rei a Paris contunha politica centralizairitz que negarà los esfòrces précédents per far parlar l'istòria del « miègjorn » en occitan. De la coîncidéncia d'un projècte d'istôria amb un sentiment etnic nasquèt la reiissida literària de Garros, Ader e qualques au¬ Mas la reiissida del tres. cap politic menèt a la pèrda aquela literatura nova que tròba en Godolin son pòrta-ensenha lengadocian simbolic. Los Gascons al Lovre, vaqui que comença la desgasconizacion de la Cort, menada pel Malherbe. lo Comença, aitanben tip literari del una Gascon — del « miègjornal » ridicul, del pèc. L'interpretacion del Lafont me sem¬ que privilégia e exagéra lo ligam entre l'expression occitana e l'ambicion politica de l'Ostal de Bearn. Vertat es, e aquò es una contribucion importanta de la recèrca occitanista a la coneissença de la situacion, que la Reforma, en Bearn, parla occitan, a un moment d'oposicion a conscienta la politica d'espandiment francés. Mas la Cort que comanda benlèu a Garros sa revirada dels Psalmes e, aqueste còp es segur, a Arnaud de Saleta lo Psaltièr complèt, lo catecisme, las confessions de fe e la liturgia reformats, es un mitan francesat d'à plec, mai intebla 41 �ressat las per escasenças francesas que volián, de tota faiçon, es francesa. Aniriài fins afortir qu'es protestanta a justament perqu'es francesa, o autrament dich, modèrna. Demòra, o sabi, lo problèma de la significacion d'aquela occitanizacion religiosa provocada per en-naut. De qué vòl dire ? O sauprem pas mentre serem pas capables de la mesurar. Quin emplèc s'es fach d'aquela literatura reli¬ giosa en òc ? Dins quala mesura lo pro¬ testantisme bearnés s'es apiejat sus l'oc¬ citan per s'espandir? Vaqui de questions sens responsa pel moment, mas que nos ajudariá bravament d'i poder respondre. Perqué alara poiriàm mesurar l'importància vertadièra e començar aqui de sasir la significacion de la produccion bearnesa dins lo domèni religiós. Pòt en òc èstre que, en fin finala, s'agissès pas que d'un acte mancat », intéressant per la lecture al segond gras, mas desprovesit de pes d'istôria. Aitant coma o foguèt lo fach que los sodards d'Enric IV, e mai sa Cort parlavan lo bearnés. Foguèron des- Pau. cia pas per una ipotetica culturala, « A. Le dins l'onor ». E benlèu o val mai d'èstre lo se¬ Paris que non pas lo primièr a gasconizats Occitània de conquérir sul rei de França. Sa consciénnon « estent que gond a Lafont, o sabi, serà lo darrièr que neguès l'ambiguïtat radicala de tota istòria, la que se fa, aitant coma la que s'esComa soi ieu criu. darrièr lo per pensar poguès èstre definitiva. Condemni pas. Me pausi de questions. Mai que mai lèvi de problèmas per los que coneisson mielhs que non pas ieu la que critica ma literatura l'istòria e Lafont s'es de nòstre escomés pais. quicôm longtemps, ensaja de nos tornar un image de nòstre eretatge que siè scientificament fondât e, a l'encòp, liberator. N'aviàm besonh e degun o podiè pas far melhor qu'el. Seriéi aùrès e contentât se podièi legir a un d'immense. Lo primièr dempuèi cada de mes libre un contentament que me n'ai coma aitant porta trobat dins Renaissance du me pausar Sud, e que me força aitant de questions. Joan-B. Calvez, UN CAS DE BILINGUISME : LE PAYS DE a SEGUIN. GALLES, HISTOIRE, LITTERATURE, ENSEIGNEMENT. (Ed. Revue T"1 OTAS las doctorala * Skol », Crec'h « aparéncias d'una tèsi documentacion estenduda, : bibliografia richa, objectivitat, Mas 'quò se rât. tat es militant breton, Armans dau nes, 210 pag. grand Pr. Fleuriot de lai que apond mantisme 42 o na quauquas los bretons nécessitât es : un Ren¬ vertats valon pas per exemple sobre e que dau respect d'autru dins las dau ro¬ barbolha remplaçament — e mai se dau diguessa - Lanion). revolucionari Lo » — per 'na luta clarve- metodica. e libre partatjat es La primièra (p. cambriana dins tas préfaça l'Universitat de mai discutidas l'autor format, 'bé de bon soslinhar la e « senta mesu¬ I'objectivi- : Ar C'halvez. que son per ton 'resta aqui l'objectivisme, pas Avel, B. P. 70, 22 epôcas de en très parts. 11-85) tracta de «la lenga la societat son istòria riodizada a las diferen- justament pepériodes de l'istôria », segon los lenga : ancian cambrian, que cor¬ respond a l'epòca de la societat tribala, a de las la primièras temptativas monarquicas, a ; cambrian mejan, de la conquista normanda de l'Anglaterra (1066) a l'aveniment daus Tudors jusqu'à 1284, los Anglés ocupan mas le Meidia la crestianizacion �las Nord bordaduras orientalas dau pais. Lo lo barri de la resistença. Après e es la conquista d'ensemble e Rhuddlan (1284), dos sègles contra le ju estrangièr. Puèi, l'Estatut de de revôutas après 1485 pòble conscienoia nacionala sobreviu d'abòrd graça a la revirada de la Biblia, puei a las dissidenças religiosas (mai que mai le Metodisme). Au sègle XVIII comença la renaissença, 'bé los esfòrç per desvolopar l'ensenhament que se fai en cambrian. Au sègle XIX, las mudadas economicas, l'immigracion aumentan grandament la populaoion, a luec que le nom¬ bre de gents parlant cambrian creis pauc, avant de tornar tombar a la fin dau sè¬ gle. Mas le movement de respelida pren de l'ample, premier 'bé las societats sabentas, puei jornaus e revistas, gropaments de tota sôrta, e tocha la consciéncia publica 'bé los eisteddfodau. A tra¬ vers queue paubre resumit pot pas pasriohessa de rensenhaments balhats sar la sobre la reculada de la lenga, l'istòria politica, la letradura, e mai sobre l'economia e la societat, e mai quelas d'aqui siguesson un pauc sacrifiadas e pas totjorn reliadas sufisentament aus autres e l'Union que de 1536, d'un l'istòria sa faits. La d'un segonda interés nosautres : part enquera (p. 85 consacrada es a 164) es immédiat mai a per l'ensenha¬ au sègle religiosas dins las escòlas dau dimenge, dau temps que le govèrn anglés se'n mocava. Puei 'na tendança anti-cambriana apareis dins l'admenistracion anglesa, 'bé los - Libres blaus de 1847, que preconizan d'eliminar la lenga çô que, ailàs, fuguèt — temptat tôt a leser dins la França de la Tresena Republica. Mas dés la fin dau sègle XIX, le movement cambrian es pro fort per escartar queu dangier. L'autor descriu alara, 'bé tots los detalhs, las lutas alentorn de l'escôla dau bilinguisme escolari, e lai se troban tôt plen de lement dau cambrian, XVIII per de las començat rasons » mas que ne'n coneissem un bon pauc. mas expausats 'bé un esperit de que nos sistema baiha un recuelh particularament util : e mai, podem lai trobar de las citacions que podon aidar, estant que çô que ven de l'estrangièr impressions sovent mai que çô que disem nosautres, si¬ guesson las mesmas chausas. las Aura, le cambrian a conquistat de pausicions solidas dins las escôlas e publica. Mas vaqui nosautres, que sovent cresem que l'ensenhament pot sauvar nôstra lenga, quel obratge mostra maitot d'una maniera irrefudable que sol le sosten de la comunitat que parla la lenga pot assegurar los résultats obtenguts a l'escôla. dins la 'na consciéncia leiçon granda per D'aqui lai la tresena part dins brian la vida e la : « Le cam¬ comunitat » que la revista de las forças que lutan per la lenga e la cultura, que Ihur decadença es pas enquera restada, mas per quau las condicions semblan rassembladas per la penetracion — enfin — de la respelida dins le pôble e la marcha vers 'na nacion bi-lenga. passa que se podon tirar libre son innombrables : enque¬ ra que tôt se poguessa pas traspausar : la Cambria es un pais petit çô que fa¬ cilita la luta, las liasons entre militants ; ie problèma dau dialectes lai se pausa pas, alara qu'es au centre de l'avenir de nostra lenga, que pôt tochar le pôble mas a travers le pluralisme dialectau, concebut sens reirepensada, çô que nécessita de sobremontar le centralisme e l'assimilacionlsme lengadocians, 'ma fugueron sobremontadas autre temps las mesmas tendenças d'origina provençala ; la pensada e l'istôria de la Cambria son prestidas de religion, a luec que las nôstras son laîcas dempuèi ben dau temps. Los ensenhaments de queu 'na quantitat extrad'ideias (tôt quô per 22 F., pòsta compresa !) venent d'un mo¬ vement ben mai avançat dins totes los domènis que le nôstre, e que son espeMas en revenge ordinària de fauts, 43 �riénça pòt aidar grandament nos defu- a (pense mai gir ben de las fautas que, ailàs ! puntan tròp sovent dins nòstras iniciativas e occitans, nòstres Tolosa comportaments. Avant de senhalar Celtes 'chabar, per chamin le mostran nos vodriá ieu libre autre un maitot quau de los l'accion culturala eficaça e pronda : Histoire de la Bretagne et des Pays Celtiques des origines à 1328 de nòstre amie Per Ho¬ noré, director de Skol Vreiz (L'Escôla de Bretanha) : un manuau escolar vertadièr, per los escolans de 6a e 5a daus liceus e colègis.. Aici ges de grandas contestas d'ideias, per 'n'informacion solida mas e los dròlles de Bretanha quau sura, podon contacte 'bé l'istòria de Ihur prendre pais. Enquera un còp, los bretons an aici la besonha aisada, puei qu'an totes la istòria, alara que, de las grandas parts mesma per conha e mas la a los Provença), Tolosa mai e — mai que aus pais maitot per part a — nord- la Gas- comtes son res, de non los catars, l'anciana dominacion sobre la campanha, le grand comèrci mediterranean de l'Atge Mejan... : l'unitat de nòstre pòble es 'n'unitat <■ en pus que de la vila esperit 'ma au naissuda » de 'na cultura prondament pariera, mai daus travers mites forman costuma, le que istorics, teissum de sentida viscuda que, de la cons- ciença de 'na nacion. Mas, malaisada que maiaisada, es évident que l'òbra de popularizacion de nòstra istòria, venguda de nòstre caire, deu èstre entrepresa, en tenir compte de totas las régions de nòstre pais occitan, e non pas mas de 'na part privilegiada de se. exemple, per de l'Occitània P. BONNAUD. DE GAVAUDAN A ORLHAC N'i va lo tastar per quai a ont óm Losèra passar un pintoresc, en l'amainatjament que de confort ris e de l'an un bèl pais, l'estiu al fresc, es mes benlèu, esperant, bailés un pauc mai de folklore a consomar. Mas los que, coma Ugueta Bastide (U.B., Institutrice de village, Mer¬ cure de France, éd., 1970) son foncciona- an e butats un i a mai pauc trabalhar nôu anar meses parièr : per de qué pogut tastar de prèp la misèria d'aquel pensan misèria pais, ofèrtas pas de las condicions l'administracion misèria d'aquelas per a de vida joves sos regents ; gents qu'an pas solament lo temps ni mai l'enveja de de de gostar l'ensenhament ; misèria morala tots : regents, escolans e parents, poder, sens tais de Per una per nàisser... de que Occitània espèr sens comunitat se 44 los a por¬ mand mas que poirà pas nàisser. dins aquel Terç Mond qu'es vèrda, i a pertot sai que, autra una qu'es la de l'ensenhament coma non frairenala mas e del aqui misèria primari ; l'illusion d'una educacion passa pas. Ugueta Bas¬ comprés, en Losèra, que l'encloscatge obligatèri de l'Escèla es desrisèri davant la vida. Era pas apreparada per aquè, mas per de que sérié apreparada ? Es qu'es la finalitat de l'escôla de s'acarar amb la realitat umana, amb aquel mond que parlan pas que « pâtés » ? Ugueta Bastide ditz pas que « patois » al luôc d'« occitan a patit ela tanben l'encloscatge de l'escôla — mas aquè li lèva pas la simpatia pels occitans, « occitans tide a » sens o De — saber qué », coma volètz, los pertot. regents son pas de capelans, de missionaris. Pro qu'aguèsson pogut capitar lo concors de Normala en tresena e passar lo BAC, se pôdon quitar portar fins a la retirada en cotigant los sômis de grandor de la societat pichòta pichèta borgesa que ne son sortits Mas sens se'n tirar... Ugueta Bastide, en Losèra, a Normala e nos porgis aquel romput amb �testimòni qu'es tant viu nòstre sus tanben pais occitan, lo sieu, un païs qu'auriá de besonh de regentas coma aquesta... Losèra A « En defôra public del d'aquel libre, aquest an, Bar Tabat » de Losèra a pogut trapar très publicacions que sortisson un pauc de l'ordenari. Primièr lo jornal « Lou Païs » que fa çò que pòt, e aquô's pas grand causa, met en venda La Lozère que j'aime » de R. Tinthouin (en venda a L.P., c. Four des Flammes, 34 Montpelhièr). « « En paginas lestas, nos baiprécisa de Losèra suis plans geografic e économie ,en quichant la quauquas vista una benlèu sul passât trop l'avenir de pro un : pas e de constat las pro sus pauretats e occitan dels las riquesas d'aquel rôdol afeccionants, una bona ajuda per lo descobrir. Se planh lo costat passeîsta mai del libre las l'autor : païs faràn e sembla nôvas causas que pas se trop aimar fan dins son solas .traças que traças, lo mai que l'universal torisme ; que viure lo torisme se ditz es ara pertot, coma l'aspirina per l'organisme, la potinga de que las totas roïnadas... de encontradas Aurià economicament melhor fach de ar- s'avisar la riquesa en energia d'aquel rôdol que possedis jos forma d'electricitat e de tombadas d'aiga, e Sai que ben, se es raubada. l'electricttat passava vaior al coma que despartiment, n'aurián de riquesas amont e sérié pas la misèria que nos desvèla lo libre d'Ugueta Bastide, misèria que se manifèsta per un molon de vilatjons entremôrts... Mas aponduda li ôm demanda de qué aquel estudi, plan d'interés per d'au¬ tres costats, s'arresta passât Nasbinals, de nos parlar d'Aubrac. Quin artifici ! Es la Lozère que j'aime », nos respondrié I autor. Curiôs amor que s'arresta a una bêla ont degun trapa de bòla, o greva desformacion administrativa de l'autor. Per de qué l'unitat del despartiment de « encara se per vesèm pas dins que enluôc mai, malaslo quadrilhatge na- poleonian. * * * lo la trosament, d'aquel, costat Armanac de Louzèro de Dieu 1970 » avèm », tanben trapat un lou bel on publicat per Lou « per Païs. Fa gaug de dins nèstra veire parèisser quicôm de lenga, mas, ailés, lo gaug passa pas las bonas intencions. Legissèm dins lo prefaci que an « asartat de faire respelir l'armanac per que s'estrace pas nôstra crana lenga, la lenga de nôstre pèble », e mai luènh parlan de l'emplec d'una lenga que lo pòble pôsca la parlar e la legir. Justament es çè que trapam pas dins aquel librilhon : pas grand causa que pôsca tornar la dignitat qu'es çô que li manca lo mai dins aquel rôdol a nôstra lenga : aqui ôm se perd dins de galipetas foneticas que rendon incomprensible los mots, del temps que sérié tan simple d'emplegar una ortografia qu'es ara ensenhada dins las escôlas e mai benlèu sai que, en Losèra. Lo mal es mai qu'aqui : aquel armanac sentis pro a vielhum ; s'acontenta de contes, de farnôu sas cortas fachas e de sornetas que son pas bailar aquela dignitat que ne parlévem, ni mai per afeccionar los joves que son l'avenir. Sembla fach per de gents que demôran pas amont e que creson que los joves d'ara son coma los de i a cinquanta ans. Per de qué pas aprofechar de çô fach l'annada passada pels de Vivarés, amb l'Armanac de la ornes prima vivaresa ? Esperam encara un arma¬ nac de per Gavaudan. dins una bêla cuôr Les Contes du Gévaudan de Félix Remise (« Lou Grelhet ») editats per F. Bussièra, en oc¬ citan, amb la revirada francesa en regard. Parlarem pas d'aquela revirada, mas notarem que cada côp qu'avèm cercat lo sens d'un mot local de lenga d'ôc, avèm pas trapat que lo mot occitan franeizat (ex. : reinatge : reinage). Aurié melhor Enfin edicion avèm religada trapat, en 45 �pas de revirada per prètz del libre e pas tombar dins la paioisade ». Aquô dich, aquel libre nos permet de legir una òbra pauc coneguda e de las mai atrasentas : de contes divers a mièg camin entre lo conte « las pagalhas » e tant d'autres. lenga de l'autor, se diràn ; mas enfin rendre legibla una lenga en la piegant a una norma ortografica existenta, es l'edicion ? Cal qu'es pas la tôca de plànher encara un còp l'isolament e l'in¬ folkloric dividualisme valgut que lo baissar i agués « lo e conte d'autor, dins una lenga d'una extraordinària riquesa, la que se parla dins l'encontrada de Maruéjols. Om vei dièr travèrs a los contes l'anar jorna- d'un pòble que fa tôt per sobreviure, que lo sol costat uman i es la galejada e lo buf metafisic : la consolacion de la misèria i es venguda intemporala, d'un biais dins lo fantastic lo autre catolicisme réalisme crudèl, ortodòxi. un dels Entremitan de fais un traparetz tanben un « de roman Era la la Rainai » dels lecture sufisentament Apondrem revista : a prensibla anatz a la » lenga quasi incom- 15 quiiomètres de Maruéjols reconóisser bouguech 46 rendre o « « los bolets las pelalhas » : « lous (format sus » jos traditionnel et d'una contem¬ porain en Auvergne» (n° 1, julh de 1970, Fesq, 15-Orlhac) realizada per Lôtja dels mestièrs de Cantal, Lèire 28 F. c. la Nauta, Losèra de la de montanha. faire moderna de se çô e de Basta deviá a las es l'economia per de dire trabalhs d'autentics los qu'aquela tombar folclorica tornar dins produccion, lo circuit e de pasteurizada, aporpauc de vida, un de vam économie a aqueles rôdols, fisança dins un avenir possible. de la revista produccions espandir consomacion pauc la las i'escart de tés e de Doma que pré¬ fan los artisans que La tôca de conôisser rendabilizar mai Puèi e de fotôs de senta païsans. total aquô la parucion a Artisanat « clavan Aqui encara, coma per l'armanac de Losèra, l'ortografia i es d'un désordre mai * * * d'aqueles rôdols recuèlh. que difusit. gavaudanés amb totas las subtilitats psicologicas possiblas, e çô mai remirable sai que ,los « contes de velhadas », que lo mai cercaires, del prefaci de F. Bussièras, ont aquel sembla totalament mesconóisser lo public jove e plan viu que serà lo de libre en Occitènia tota, pro que siá son a d'un sèmpre gimblat vèrs provèrbis i es cabit, e un trôç de catecisme pels enfants d'un interés menèl : se l'espiritualitat i es magra, una lenga concrèta esprimls remarcablament una pensada teologica. I contes, pel) jos qué un Joan-Pau BRENGUIER. �P0ST-SCR1PTUM.. L moment qu'escrivèm aquelas regas, la décision dei tribunal militar de A 7* Burgos als vât es pas encara coneguda. Ça que la, d'E.T.A. per lo govèrn espanhòl, militants quai çò siá lo sort réser¬ podèm e devèm mens d'esmouguda. que que dire demòra parièr, al fons, Amb mai o mens d'ira, mai o Que la violéncia aja sonat la violéncia, aquô's pas per nos espantar : un còp d'uelh sus l'istòria del Pais Base per comprene, e per mai qu'aquò. Remembrarem pas uèi çò que foguèt lo passât que menèt los Bases ont son a l'ora d'ara. Nos acontentarem d'assenhalar quauques ponchs pro significatius : basta de traire lo 24 de genièr de 1969, aprèp l'execucion de Manzanas, policia de Guipuzkoa per un comando d'E.T.A., Testât d'urgéneia cap — dins tôt — ber al los lo en Païs Base es de la decidit ; febrièr de 1969, Michel Debré, en viatge govèrn espanhòl autonomistas que lo govèrn francés es oficial a Madrid, fa assaamb el dins sa lucha contra ; dins l'estiu de 1970, lo govèrn francès impausa a residéneia lucionaris bases escapats de las presons de Bilbao e venguts — refugi de l'autre costat de la « frontièra ». Cal una cauma catedrala de Baiona per faire recuolar lo poder. los revotrobar un de la fam dins la Espanha, se vei, son plan d'acòrdi per menar cotria la repres¬ govèrns de Bonn e de Roma an demandât, al moment del pro¬ cès que los drechs elementars sián respechats, Paris, el, es demorat mut, e aquel muditge se semblava força a una aprovacion. França sion : se e los Es que lo procès de Burgos es tanben lo de França. França que vol pas saber que lo Pais Base s'espandis sus las doas ribas de Bidassoa, sus los dos pendis dels Pireneus. França oficiala, e tanben la França dels partits : dins las manifestacions nombresas que i aguèt un parlèt força de la batèsta menada pel pòble espanhòl. Dels militants bases e de sa batèsta a eles, se'n parlèt força mens, e coma de quicôm d'anecdotic. Lo fach base, d'efièch .obliga a pausar lo fach nacional francés dins tôt son ample : es grèu de veire que lo problèma es mes en evidéneia mai que mai dins los sectors reaccionaris de l'opinion (cf. sus aquô la « revista de premsa » publicada dins lo Monde dels 13-14 de décembre 1970). oficialament reconeguts pauc dins de pertot, se D'aquel temps, los autres se taison. O puslèu, contunhan de s embarrar un nacionalisme vergonhôs. Atal lo Chaban-Delmàs, qu'afortiguèt sériés : 47 �« Nous ferons les régions défaire la France sans Om pòt pas melhor dire. si j'ai peur des régions, mais par peur de la disparition laquelle je suis charnellement la nation française » (lo 5 de en responsa a J.-J.S.-S.). O lo senator radical Brousse, cônsol de Besièrs ce n'est pas par peur d'une certaine du suffrage universel, de la France, à que ce ne soit la fin de Congrès del Partit Radical conception attaché. Je crains décembre 1970 al ». : « Mistificacion o pas mistificacion ? Çò qu'es segur, es que França capita¬ liste, ela, del temps que tôt aquel mond ne finisson pas de parlar, espeta pauc a pauc : en Alsàcia, d'obrièrs de mai en mai nombrós van trabalhar sus l'autra riba de Rin, e, a l'autre caire de l'exagôn, es lo prefècte de la région Lengadôc-Rosselhon que parla de la nécessitât de religar estrechament Perpinhan e Barcelona... Lo sol, tôt bèl just, que, de l'utilizar per son compte a davant l'importància d'aquela evolucion, assaja el, aquò's J.-J.-S.-S., es a dire la part mai dinamica del capitalisme : agachatz per exemple la Societat per lo desenvolopament de Lorrena que congreèt al moment de las eleccions de Nancy. Es que lo neò-capitalisme, per èstre eficaç, a de besonh de s'espandir sus un airal ont las frontièras estatalas, vengudas anacronicas ,son estadas escafadas de E mapas. coma l'esquerra s'enfanga dins sempre, de causir lo vertadièr terren ont sant del las temps de voler veire las se liura sas garrolhas internas, refu¬ la batèsta, refusant lo mai bèl disparitats regionalas », per parlar amb régions, son benlèu lo luèc ont s'agropan lo mai las tendéncias revolucionàrias del temps de uei (çè que d'ornes de drecha ,eles, manquèron pas de veire). que lo vocabular dels tecnocratas Ara, dintram cada jorn de « las pauc mai dins la campanha per las eleccions de 1971. Aquî una escasença d'aprofechar per tornar pausar lo problèma économie e lo problèma cultural, en Occitènia e endacèm mai, mentre las usinas barran un pauc de pertot, mentre las revindicacions dels agricultors son pacientament desamorçadas per los capitalis¬ tes de l'agricultura e que la cèsta de Gasconha es a s'amainatjar, sul modèl de la del Lengadôc-Rosselhon... comunalas Tôt mèstran ment atal e del mes un de març aquô, los eveniments d'Euskadi nos o tornan remembrar. E nos côp de mai la nécessitât d'una collaboracion de totes. Teorica- un concretament. Dins la lucha cuiturala, e dins las luchas economicas : comprén ara que las questions pausadas per l'amainatjament de la Val d'Ador pèdon pas èstre resolgudas que se los Bases e los Occitans trabalhan ensemble. Un exemple demèst plan mai d'autres. A nosautres de se faire abans. 73 de décembre de VIURE. 48 1970, �VIURE ES EN VENDA MONTPELHIER A : Librariá Jean Messier, Car. de i'Universitat. L'Ane d'Or », Car. de l'Agulhariá. La Planèta, Car. Foch. « » BESIERS : Librariá del Teatre, TOLOSA 15, Car. de la Cauquilha : Librariá Occitania, 46, A « ALBI Bible la : Librariá Deynous, AGEN Lissas de Rhonel. : Librariá Occitana, 32, PEIRIGUS Car. Grenouilla : Librariá Bitard, PAU Car. del Taur. d'Or», 22, Car. del Taur. Car. de la Republica : Librariá Saint-Louis, MARSELHA 5, Car. Gambetta. : Librariá Laffite, 156, La Canabiera. Quartier Latin, 68, Bd. de la Liberacion. » LA CIUTAT : Librariá Courty. LA SALA-DECAZEVILLE : Depaus central de jornals, 111, Car. Cairada. CARCASSONA : Librariá de la Ciutat, 43, ALES Car. Clemenceau. : Librariá Roustan, 2, SETA Car. Sauvages. : Librariá J. Racine, PARIS Quai de Lattre-de-Tassigny. : Librariá Saint-Germain-des-Près, 164, Bd. St-Germain (VIe). La Joie de Lire », 40, Car. Saint-Séverin (Ve). » LION « : Librariá J. Récamier, 31, Car. de la Charité. FEDEROP, 7, Car. des Trois-Maries (Ve). �22 �INSTITUT d,ETUDES OCCITANES F 31 TOULOUSE - SERVICE DES PUBLICATIONS 34 LAURENS LITTERATURE OCCITANE de R.Lafont et C.Anatole prions de bien vouloir nous excuser . les deux tomes seront vendus ensemble en librairie pour 70 F, La NOUVELLE HISTOIRE DE LA a subi un retard dont nous vous Normalement le premier vient de sertir de presse et nous le distribuons à nos souscripteurs , leur sera expédié dès sa parmtioh , probablement en octobre . le second volume Cet librairies adhérents et correspondants , à. .ses . OCCITANES va changer de lieu, de démolition , en attendrai adresser où se trouve actuellement le dépôt central siège toulousain de 1'INSTITUT d'ETUDES Le l'immeuble du 75 Bd toute correspondance des par LES PRESSES UNIVERSITAIRES DE FRANCE l'I.E.O. conservant le droit de le distribuer diffusé important ouvrage sera dans toutes les bonnes Carnot est à LAURENS en cours 34 , publications de l'I.E.O. VIENT DE PARAITRE - METÛDE BER APRENE' L'OCCITAN PARLAT I trad occitane LETRAS DE MON MOLIN - A .DAUDET ill - J Faucher extraits de LETRAS ces 18 F 1 volume Lo curât de - Lagarde de A Cucuuhan autres contes » e 1 lâs très messas bassas edit Montpellier C.E.O. Fac disque en préparation 20 F 1 Volume 15 F I.E.O. PROSA .Roqueta MADE IN "FRANCE " 6 F de Toulouse C.R.E .0. DISQUES sortis Ventadorn MARTI 2 Lo pais vieu al présent IEOS 4 5 La vergonha MANS DE BRÏÏISh I. IEOS 4 2 IEOS 4 4 MARTI 3 Lengâdoc roge BELTRiME Nos ïàssem pus umilàar IEOS 4 5 PAIRIC 2 IEOS 4 6 Lo marrit arôlle IE0S4 6 F IEO S4 331 MARTI luurcj 33 tours 4 JJ Jacou le H 11 F H H 11 F M 11 ff H H 11 F 11 11 F -in-i TIII 1 .p-1n 11 i> 1? 0.<" chansons d/iu 30 cm fevr mai T* .j F a.- î! CaP CAP E J TAUPIaC Prononciation de l'occitan PA DELBEaU 11 F H 11 Bodon MANS DE BREISH 2 cantaJoan 7 45 t EP en JANVIER - 30 cm 25 F 33 t 17cm 13 F 33 tours croquant - J BQISGBNTIER 11 F 45 tours ANNONCE Pour apprendre disque"et à lire l'occitan en quelques leçons D IMBERT A LAGARDE SECTION 'EDAGOGI-PE DE L4IE0 livret 34 LAURENS 45 t J LARZAC LA MUSICA OCCITANA - ARDOUANE 34 ST P0«S en souscr. 32 rue Grenouilla . AGEN d'occitanie Espieux trad frnçaise adaptée Dictionnaire français occitan C Rapin en sousc 10 F souscription EN 12 F Ed CAP E CaP 24>50 F Histoire DERNIERE HEURE LA SECTION DU TARN DE L4 I.E.O. 119 Bois Redoud 81 carmaux publier un superbe CALENDRIER occitan pour l'exemplaire - remise par quantité à partir de vient de 5 F - 15 F 197^ lo exemplaires ��SUPPLÉMENT AU NUMÉRO 22 DE VIURE - » D'ÉTUDES OCCITANES L'INSTITUT présente dans la collection « PROSA » L'ECONA DENS L'ESCLA Fable de Robert LAFONT * Le 13 juillet 1971 éclate la heures l'humanité se détruit. près de la côte de Crète, guerre Isolés atomique. En quelques protégés sur un îlot et un groupe d'Occitans et deux fa¬ spectacle de l'extinction de la vie. A partir de là, l'auteur développe sa fable aux limites de la terreur. Est-ce la plongée imaginaire dans la mort comme dans un élément promis à l'homme ? Est-ce un hymne à la vie irrépressible ? C'est en tout cas un livre strictement actuel par ses thèmes entrecroisés et par sa milles de Grecs affrontent le facture. Un vol. à paraître en ★ ★ février mis l'exemplaire ordinaire l'exemplaire numéroté Je sur en souscription beau papier . au . . prix de : 12 F. 18 F. soussigné (nom et adresse) déclare souscrire à — — ...exemplaire... : ordinaire.. numéroté.. de l'ICONA DINS L'ISCLA de Robert Lafont. Je verse la somme F. de au C.C.P. 525-25 Montpellier, Section du Gard de l'I.E.O. ••••, le (date et signature). ��SUPLEMENT AL NUMERO 22 DE VIURE • Aqueste per nar darrièr de vòstre simple, estrangièr, 20 F. — lo 1971. 18 F. abonament — es numéro (quasèrn n° 4 de 1970). Pensat.z a vos abo- abonament 30 F. abonament de sostén. — C.C.P. Jean-Paul BRINGUIER, 1566-54, MONTPELLIER. • vos Se crompatz Vîure dins una tanben : nos librariá, abonatzorganizar permetretz atal de mièlhs l'administracion de la revista. • Oblidetz pas biaments d'adreça de temps e Viure : de nos assenhalar vòstres camaquò nos esparnharà de pèrdias d'argent, e seretz assegurats de regularament tre sa sortida. recèbre ��Suplement als nôs 22 e 23 de Viure. Colleccion MESSATGES de l'Institut d'Estudis Occitans ☆ Per LA paréisser lèu : QUISTA DE L'AUTE recuèlh de poëmas de Pèire BEC un volum mes en soscripcion al prètz de 8 F. ( + 1 F. d'enviada) fins al 30 de junh de 1971. Après aquela libre serà vendut per l'I.E.O. al prètz de 10 F. data, lo BUTLETIN de mandar a l'editor ÉDITIONS AUBANEL 7, Place Saint-Pierre, 7 84 — AVIGNON Ieu, jos-signat (nom declari soscriure exemplar a soma de BEC F. al C.C.P. seguent ÉDITIONS AUBANEL C.C.P. Marseille adreça) de LA QUISTA DE L'AUTE de Pèire Versi la e 76-16 (signatura) : ��D'ETUDES INSTITUT Reconnu d'utilité publique par OCCITANES décret du 13-VII-49 (J.O. du 16-VI1-49) Siège social : 75 Bd. Carnot C.C.P. - 31 TOULOUSE 107 453 TOULOUSE Cette association fut créée en 1945 (par de jeunes occitala plupart réunis dans la résistance) prenant ainsi la succession de la S.E.O. ( Societat d'Estudis Occitans ) dont un des principaux animateurs fut Louis ALIBERT auteur d'une «Gramatica Occitana» (1937) et d'un dictionnaire OccitanFrançais édité en 1966 par l'I.E.O. avec le concours du CNRS nistes pour publique, l'Institut d'Etudes Occitanes but la direction, l'harmonisation, la normalisa¬ tion de tous les travaux se rapportant à la culture occitane, dans le sens de l'enseignement, du maintien et du développe¬ ment (article I des statuts de I' I.E.O.). Reconnu (I.E.O) d'utilité a pour Pour cela l'I.E.O. développe son activité dans 4 secteurs le secteur de la RECHERCHE SCIENTIFIQUE en organi¬ des colloques, des confrontations de chercheurs, en des ouvrages consacrés à la langue d'Oc et la culture — sant ant tane publi¬ Occi¬ (ANNALES de l'I.E.O., dictionnaires....) le secteur de la CREATION LITTERAIRE en provoquant des rencontres d'écrivains, en publient des textes modernes (la collection MESSATGES a publié une quarantaine de volumes, la collection PROSA une dizaine). — �le secteur de l'ENSEIGNEMENT en regroupant dans la SECTION PEDAGOGIQUE de l'I.E.O. (association fédérée avec — l'I.E.O.) les membres de l'enseignement public adhérents de l'I.E.O. (article 3 des statuts de la S.P. de l'I.E.O.). La Section Pédagogique, membre fondateur du Mouvement Laïque des Cultures Régionales (article I des statuts) organise chaque an¬ née un stage pédagogique, culturel et d'éducation populaire, publie les ouvrages pédagogiques indispensables (manuels, dis¬ ques...) et une revue «Les CAHIERS PEDAGOGIQUES de l'I.E.O.» la Diffussion de le Secteur de — mettant la oeuvre par en CULTURA d'OC » créée « en la culture occitane en SECCION ESPANDIMENT de la 1968 tous les moyens de diffusion: animation des cercles iocaux publication de plaquettes d'information édition d'une collection de disques de chansons modernes les «DISCS VENTADORN». L'activité de l'I.E.O. est dirigée par le Conseil d'Etudes dont les membres sont choisis par cooptation parmi les adhérents de l'I.E.O. pour leur compétence dans les diverses matières constituant la base des travaux de l'I.E.O. (art. 3 des statuts de l'I.E.O.). L'I.E.O. est administrée par le Conseil d'Adminis¬ tration de 21 membres renouvelable tous les 5 ans au cours d'une assemblée générale (article 5) d'Administration ont voix membres du Conseil d'Etudes. Les amis de Pour l'élection du Conseil ratives les délibél'I.E.O. (adhérents et membres d'honneur choisis par le C.A. pour ser¬ signalés à la Culture Occitane) ayant voix consultatives (article 3 et 8) vices Composition du C.A. depuis Président : Pierre BEC 1968 Vice-Présidents: C. CAMPROUX, P. LAGARDE, P. général Secrétaire Trésorier : sont aussi : BOISGONTIER JAURION Directeur des teurs FABRE ROUQUETTE, J. LARZAC Y. Etudes : C. ANATOLE membres du C.A. 13 représentants des divers sec¬ d'activité de l'I.E.O. �De plus pour animer l'activité de l'I.E.O. se sont créés : départementales reprenant les 4 secteurs des sections — d'activité de l'I.E.O. Occitanes, re¬ académique les secteurs pédagogiques des sections départementales, dont les sièges sociaux sont les Cen¬ tres Régionaux de Documentation Pédagogique du Rectorat de — C.R.E.O., centres Régionaux d'Etudes des groupant au niveau chaque académie. Les C.R.E.O. organisent chaque année à Pâques des stages culturels, pédagogiques et d'éducation populaires et publient pédagogiques indispensables. aussi les ouvrages — au des Sections Régionales de l'I.E.O. groupant les linguistique occitane. activités niveau d'une aire Pour les adhésions à préférence Aude l'I.E.O. (10 F. par an) adressez-vous Mme BOUDCUSQ Monique : de responsables départementaux. aux 11 - Peyriac-de-Mer. - FABRE Gisèle - 12 - Boussac-Barequeville. : M. DESROZIER Pierre - 24 - La Rochebeaucourt 26 rue A. Paré - 24 Bergerac ou M. PONTALIER Aveyron : Mlle Dcrdogne - Gard 30 - Nîmes OCCITAN 75 Cours Alsace-Lorraine M. TOURREAU Y. : Gironde : l'OSTAU 33 - : : - - 16 rue : M. PONS G. Puy-de-Dôme CEG - 31 - Carbonne. de la Métairie-del'oiseau - : M. - 47 13 rue Bourilhon - - M. BONNAUD P. 1 rue Ceyrat. Pyrénées-Atlantiques :M. Région-Parisienne : M. 93 : - St. Antoine-de- - 48 - Mende. des Allées - 63 - - GENTILINI M. Bagnolet. Mlle PUECH H. 10 rue A. France 43 A. Stalingrad - 81 Graulhet CARNOT - 31 TOULOUSE Pédagogique - 34 - LAURENS ou I.E.O. 75 Bd. ou I.E.O. Section - LAVIGNOTTE64«PerOrthez. Noste», route de Bordeaux Tarn - Montpellier Lot-et-Garonnne : M. ESQUIEU Ficalba. Lozère de Barcelone M. LAGARDE A. M. MARTINEZ 34 rue Bordeaux - Haute-Garonne Hérault 67, - �Pour fous • renseignements : PEDAGOGIQUE de l'I.E.O. Siège social : C.R.D.P. Montpellier SECTION Secrétaire général Denise IMBERT : C.E.S. La Paillade Z.U.P. • 34 MONTPELLIER SECTION ESPANDIMENT de la CULTURA Yves d'OC ROUQUETTE Villa les 9 - Dauphins 15 rue Madeleine Roch - 34 BEZIERS SECTION BEARN-GASCOGNE de l'I.E.O. G. LAVIGNOTTE Revue «Per Noste» 9 Route de Bordeaux : 33 BORDEAUX - 34 MONTPELLIER CREO de TOULOUSE CRDP 3 Rue Roquelaine la création de CREO à © - CREO de MONTPELLIER CRDP Allée de la Citadelle © 64 ORTHEZ CREO de BORDEAUX CRDP 75 Cours Alsace-Lorraine © - - 31 TOULOUSE Limoges et Clermont est envisagée Lo Calen de Marseiha (I.E.O. Provence MLCR) - 4 Rue Ch. de Foucault Pour toute tous - 13 MARSEILLE (IVme) commande de LIVRES OCCITANS abonnements Cahiers s'adresser à Pédagogiques de l'I.E.O. (10 f. par an) aux : INSTITUT d'ETUDES OCCITANES Section 34 - Pédagogique LAURENS C.C.P. 20 14 57 Toulouse IMP. CLARENC - SÈTE � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Buletin d’informacion d’associacions e partits politics = Bulletin d’information d’associations et de partis politiques Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 06, n° 22, ivèrn de 1970 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 06, n° 22, ivèrn de 1970 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1970 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-28 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/2cc2b128062289164b200cd9ef89a6b1.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (48 p.) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22586 CIRDOC_D3-1970-21 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Delost, Carles Pessemesse, Pierre (1931-2018) Arneodo, Sergi Larzac, Jean Guin, Jean-Louis Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Occitanisme = occitanisme