https://www.occitanica.eu/files/original/dde3c6ec27fbb625b7d8af04b6e63c61.jpg 8c4caae4c97bf66c183a74ca9c7f8f44 https://www.occitanica.eu/files/original/afd150b23926d99bc21d6a70bbfc0160.pdf 1d8a9d0512027f561d45e94c7f4e29e7 PDF Text Text �VIURE SOMARI REVISTA OCCITANA TRIMESTRALA Director N° Prima de 1971 — R. LAFONT. : Cap Redaclor : F. GARDY. « Chantebrise C, 135 Av. de Lodèva, 34 23 ★ EDITORIAL, ★ L'AGRICULTURA OCCITAN A, Monlpelhièr. C.omitdt de Redaccion : G. BASALGAS per J. Larzac p. e 1. J. Ropars, 4. p. J.-P. BRENGUIER, G. FABRE, ★ EN CURDISTAN, J. LARZAC, Gui MARTIN, Rotland 23. per p. J.-M. MICHEL. Ives ROQUETA. per 18 F. 30 F. an . . . . numéro Estrangièr C.C.P. . . Fornier, Pau Fabre, p. 31. ★ TEATRE DE LA C ARRIÉRA, p. 33. ★ CALENDARI 20 F. (250 ptas) Lo B. un Sosten Estrangièr e ENSENHAMENT E O.R.T.F., ★ per Abonament Peeot 5 F. per ,6 F. BRINGUIER, 1566-54, Montpellier. F. : G. Basalgas, J.-P. Brenguier, Gardy, I. Roqueta, p. 38. LO MAN IF EST DE MONTSERRAT, ★ p. 46. Estampariá BARNIER, Nimes. Lo Gerent Joan-Pau 8, 34 : BRENGUIER, de la Sala-l'Avesque, Montuelhièr. car. - Tel. 72-89-76 Los abonaments parton d'ara en lai del 1er de genier. Los fasoicles ja pareguts seràn a los que s'abonan dins lo cors mandats de l'an. �EDITORIAL. T A débuta de 1971 es estada fnarcada mai que mai per una mesa en evidéncia de las contradiccions dels im- -*—* perialismes dins lo mond tôt : del temps que los apreparavan una estapa amb l'invasiment de nòva de Laos, en son establiment Americans en Asia, Polonha los mécanismes re- pressius de l'Estat s'enfrontavan amb una ondada populara ; lo sistèma, en quauques jorns, mostrèt sas dècas prigondas e son impossibilitat de respondre clarament a las aspiracions dels obrièrs poloneses. Aquà's pas, segur, un cambiament de dirigents que farà avançar las causas, ni mai de me¬ suras economicas presas a la lesta, per arrestar lo movement que preniâ vam, sens tocar a las fondamentas del problèma pausat. jòc es simplàs fin finala, e plan conegut : repression recuperacion de las potencialitats revolucionàrias. En Polonha, la recuperacion foguèt jutjada mai convenenta que non pas la repression. Endacòm mai, es lo contrari que se passa. Atal en Guinèa. Mas aqui las causas venon mai complicadas : sai que se pòt repotegar davant las mesuras decididas pel govèrn de Guinèa, mas cal pas doblidar que, mentre lo pais èra a mand de tombar dins las arpas d'arma¬ das estrangièras, lo demai del mond se taisava e l'O.N.U. per tota responsa prometiâ de mandar una comission d'enquista... Lo o L'afaire del petròli, dins aquela amira, es plan signifiMalgrat totas las ambiguïtats que se podon destriar al travèrs de las parlicadas de Téhéran, es positiu de veire consi las grandas poissanças deguèron mai o mens recular davant las exigéncias dels païses productors. Mai significatiu, benlèu, es lo cas d'Argeria, dins la mesura ont desvela pro plan las manòbras del neà-colonialisme de l'Estat francés, près entre un « image de marca » que vòl pas quitar completament e una politica imperialista evidenta. Al dintre d'aquela lucha, lo viatge de Pompidor en Africa negra s'inscriu logicament. Per l'Estat francés, es important de catiu. �ligar estrechament çò que pòt i aver de « dever moral » (Pompidor dixit) dins l'ajuda als païses africans amb d'in¬ téressés économies e politics d'aitan mai precioses que son amenaçats. Amenaçats per çò que los païses « ajudats » pòdon totjorn se mainar de sa situacion e refusar de jogar mai de temps la jòga del neò-colonialisme francés (coma faguèt Guinèa quand refusèt de dintrar dins lo nòu « empèri francés », o coma sembla d'o faire, pas trop clarament d'alhors, Argeria d'aquesta passa). Amenaçats tanben per las intervencions d'autres imperialismes mai poderoses fatal al Tchad, ont cal notar que Pompidor se gardât plan d'anar faire una virada ; d'aquel temps los Americans assajavan de 1 renfortir sas posicions...). Aquò dich, podèm pas qu'èstre d'acbrdi amb la remarca del diari argerian « El Modjahid » quand escriu, a prepaus de la politica francesa en Africa : « l'independéncia, dins los païses africans, passa pas per lo desenvolopament de la lenga e de la cultura francesas, mas per lo recobrament de la personalitat culturala pròpria dels pòbles d'Africa ». * * De * parieras pòdon èstre aplicadas als pòbles l'Estat francés, que siân en dedins o en defòra de l'exagòn. Los escandals récents de la Reiinion o, demest plan d'autres fâches, la cauma granda dels trabalhaires agricòls de Guadalopa (acomençada dempuèi lo 18 de genièr) botan en relèu las contradiccions d'una politica colonialista que, per subreviure e se renfortir a de besonh tôt al còp d'atudar per totes los mejans los fogals de révolta e de faire sieunas, en las desnaturant, las volontats de camremarcas que compausan biament. Atal amb la las eleccions « regionalizacion », que torna en onor amb comunalas que se sarran. Mas aqui tanben lo poder de recuperacion de la burocracia estatala francesa es pas pro fort per faire tàiser las contradiccions aquestas. O veguèt ben l'Edgar Faure, quand afortiguèt que çò que lo govèrn apreparava qu'una en matèria de regionalizacion èra pas farsa » que degun i podiâ pas creire una segonda. Una a farsa » absoludament incapabla de resòlver que que siâ, del temps que las oposicions fan pas que crèisser. 2 « �La crisi de la viticultura occitana, dins aquel contèxt, exemplara : per en delà una unanimilat que pro sovent encara a l'ora d'uèi, amaga las luchas de classas al dintre dels vinhairons, es lo sistèma tôt de l'impérialisme francés qu'es mes en causa directament. Dins l'encastre capitalista francés, ven de mai en mai évident que i a ges de solucion al problèma viticòl, se que de non en lo fasent desaparèisser. Es a dire en capitant de voidar los païses occitans de totes sos estatjants. Entrepresa en marcha dempuèi de temps que fa abans cada jorn un pauc mai. A las dificultats totjorn engrandidas que rescontran los agricultors occitans (cf. l'estudi de J. Larzac e J. Ropars dins aquel numéro de Viure), cal ajustar los problèmas pausats als pescaires de Miègterrana dins l'encastre del Mercat comun, e mai las usinas es contunhan de barrar sas portas. Atal, dins lo despartidels Pirenèus-Atlantics (Pais base comprés) la chifra del caumatge a montât de 38,4 % pas qu'en un an ! (amb, recentament, la barradura de l'usina Biarritz-Shoes qu'cmplegava 850 personas). Totjorn en Aquitània, se sap ara segur que la Societat Nacionala dels Petròlis d'Aquitània va mai o mens quitar la région, per investir, cotria amb la Companhiâ Francesa dels Petròlis, 1 miliard de francs a Gonfreville. Quand bm ajusta que, segon d'estimacions ara quasiment oficialas, lo gas de Lac quitarà d'èstre esplechat d'aqui un desenat d'ans, es aisit de comprene çò que los amainatjaires vblon faire de tota una région ! E d'exemples d'aquela mena son pas de manca... que ment poiriment de la situacion occitana apèla necessàriauna pojada de la batèsta ont se retròban obrièrs, agricultors e estudiants : batèsta comuna a totes los que fan los froisses d'una politica generala dictada pels imperatius del capitalisme. Fàcia lo replegament de l'aparelh estatal francés (los remolins al dintre de la majoritat son l'escasença d'una vertadièra fascizacion d'una part granda dels ornes que la compausanj la soleta porta de sortida avenidoira pels occitans es la d'una contesta del sistèma que los escana, Lo ment a contèsta fondamentada esplechadas las classas vista clara dels interesses Occitània. sus una en de VIURE. 3 �L agricultura occitana C E l'agricultura occitana desapareis, aquò's Occitània que desapareis amb ela. Trabalhar endacôm mai, aquò's pas cambiar de sector, mas aquò's una vertadièra deportacion. Mobilitat geografica, e pas solament professionala. Los occitans van rejónher los immigrats espanhòls, portugueses o arabs dins lo nòrd d'Euròpa, « libérant » atal lors terras pèr las daissar puèi a d'estrangièrs. Occitània es es mai que mai agricòla Se daissam de costat Provença bassa, lo sector de pertot mai important que dins lo demai de . primari l'exagòn (18 %). Mai : de Lèire-Nauta a las Landas, existis tota una part ont lo sector agricòl espotís los autres (de 45 a 64 % de la populacion activa — que va jamai en dessús de 40 % al nòrd-est d'una rega Caen-Châteauroux-Grenoble). En Pro¬ vença, sola région occitana classada dins la tièra de las ré¬ gions europencas mièg-industrializadas, mai de 50 % de la populacion viu del terciari, e lo sector segondari es inferior a la mejana exagonala (38,6 %). D'empachas Primièr grevas pesan sus l'agricultura occitana d'empachas naturalas : l'esperlongament de la plana del Nord baila de grands espacis a l'agricultura de las régions francianas, Occitània, ela, es mai que mai montanhòla (Pirenèus, Alps, Massis septentrional). A las empachas de l'altitud (demesiment de la susfàcia agricòla utila) e a la dificultat de las comunicacions, s'ajustan las de las terras aridas, del climat (secaressa e sobre d'umiditat al mo¬ ment de las recòrdas), qu'impausèron de causidas de cultu: se vinha, arbres, fruchs — demandant de gros investien païs de vinha o de fruchièrs, lo capital investit es de 25 a 30 milhons al mens per poste de trabalh a temps complet, de 15 a 20 milhons en policultura o elevatge. Per ras — ments 4 : �comparason, en electronica, « Motorola » a Tolosa investis mejana 16 milhons d'A.F. per poste de trabalh. En mai, las produccions occitanas son mens asseguradas que las en autras, per encausa fruchs, atal, una de la dificultat d'estocatge : per los es pas un silò pel blat ! cambra freja venon de l'istòria de França : lo exemple, a impausat l'esparpalh de las proprietats, que, dins un païs de faire-valer dirècte (sa mapa es gaireben la d'Occitània) constituis un fren a l'equipament e es la causa màger de l'endeutament. Del temps que dins lo Bacin parisenc, a la començança del sègle XIX, s'afermava las tèrras de 30 a 60 proprietaris partits per la vila, los bracièrs occitans, venguts pichons proprietaris, partissián sas tèrras entre sos enfants que cap de mercat del trabalh (coma Paris) podiá pas lor faire quitar l'agricultura. D'autras empachas côdi civil, per : i a, sus de tèrras pauc ricas, trop de bocas a mejana de las esplotacions de mai de 50 Eas. es en Occitània inferiora a 8 %, chifra minimala dins l'ensem¬ ble de la plana del nòrd, que va fins a 30 % dins la région parisenca. La valor ajustada (que s'obten en manlevant a la produccion finala agricôla en valor las consomacions intermediàrias coma los engrais, las cargas de mecanizacion) per actiu agricòl es superiora a 15.000 F. al Nòrd d'una rega Saint-Malo - Belfort, de 10 a 15.000 F. per lo demai de l'exagòn (Lengadòc-Provença) e de mens de 10.000 dins lo demai d'Occitània. La recepta bruta per trabalhaire agricòl masculin, dins 21 despartiments del nord, despassa 18.000 F., dins 12, 22.000 F., mas arriba jamai a aquela chifra en Oc¬ citània, qu'a las mejanas mai bassas : Oit = 8.380 F., Landas = 8.230 F., Ardècha = 7.480 F. (chifras de 1962). Résulta noirir. La Es évident qu'aquela agricultura paura a pas los mejans de se modernizar, mas s'enfanga dins una situacion de terç mond. A la baissa contunhosa del poder de crompa ligada al caractèr primari de las produccions fa responsa la pojada del còst dels produchs necessaris a la produccion. Aqui quauques exemples : la consomacion d'engrais despassa 150 qg./ea. de S.A.U. dins 14 despartiments del nord, contra 2 en Occitଠnia (Landas e Bocas de Rose), mentre 7 despartiments del — 5 �Lagricultura occitana E l'agricultura occitana desapareis, aquò's Occitània que desapareis amb ela. Trabalhar endacôm mai, aquò's pas cambiar de sector, mas aquô's una vertadièra deportacion. Mobilitat geografica, e pas solament professionala. Los occitans van rejónher los immigrats espanhòls, portugueses o arabs dins lo nord d'Euròpa, « libérant » atal lors terras pèr las daissar puèi a d'estrangièrs. Occitània es mai que mai agricòla Se daissam de . Provença bassa, lo sector primari mai important que dins lo demai de l'exagòn (18 %). Mai : de Lèire-Nauta a las Landas, existis tota una part ont lo sector agricòl espotís los autres (de 45 a 64 % de la populacion activa — que va jamai en dessus de 40 % al nord-est d'una rega Caen-Châteauroux-Grenoble). En Pro¬ vença, sola région occitana classada dins la tièra de las ré¬ gions europencas mièg-industrializadas, mai de 50 % de la populacion viu del terciari, e lo sector segondari es inferior a la mejana exagonala (38,6 %). es costat de pertot D'empachas grevas pesan sus l'agricultura occitana : Primièr d'empachas naturalas : se l'esperlongament de la plana del Nòrd baila de grands espacis a l'agricultura de las régions francianas, Occitània, ela, es mai que mai montanhòla (Pirenèus, Alps, Massis septentrional). A las empachas de l'altitud (demesiment de la susfàcia agricòla utila) e a la dificultat de las comunicacions, s'ajustan las de las tèrras aridas, del climat (secaressa e sobre d'umiditat al mo¬ ment de las recôrdas), qu'impausèron de causidas de cultuvinha, arbres, fruchs — demandant de gros investien païs de vinha o de fruchièrs, lo capital investit es de 25 a 30 milhons al mens per poste de trabalh a temps complet, de 15 a 20 milhons en policultura o elevatge. Per ras — ments 4 : �Tolosa investis trabalh. En mai, las produccions occitanas son mens asseguradas que las autras, per encausa de la dificultat d'estocatge : per los fruchs, atal, una cambra freja es pas un silò pel blat ! comparason, en en electronica, « Motorolà » a mejana 16 milhons d'A.F. per poste de empachas venon de l'istòria de França : lo exemple, a impausat l'esparpalh de las proprietats, que, dins un païs de faire-valer directe (sa mapa es gaireben la d'Occitània) constituis un fren a l'equipament e es la causa màger de l'endeutament. Del temps que dins lo Bacin parisenc, a la començança del sègle XIX, s'aferlas tèrras de 30 a 60 proprietaris partits per la vila, mava los bracièrs occitans, venguts pichons proprietaris, partissián sas tèrras entre sos enfants que cap de mercat del trabalh (coma Paris) podiá pas lor faire quitar l'agricultura. D'autras còdi civil, per a, sus de tèrras pauc ricas, trop de bocas a mejana de las esplotacions de mai de 50 Eas. es en Occitània inferiora a 8 %, chifra minimala dins l'ensem¬ ble de la plana del nord, que va fins a 30 % dins la région parisenca. La valor ajustada (que s'obten en manlevant a la produccion finala agricòla en valor las consomacions intermediàrias coma los engrais, las cargas de mecanizacion) per actiu agricòl es superiora a 15.000 F. al Nòrd d'una rega Saint-Malo - Belfort, de 10 a 15.000 F. per lo demai de l'exagòn (Lengadòc-Provença) e de mens de 10.000 dins lo demai d'Occitània. La recepta bruta per trabalhaire agricòl masculin, dins 21 despartiments del nòrd, despassa 18.000 F., dins 12, 22.000 F., mas arriba jamai a aquela chifra en Oc¬ citània, qu'a las mejanas mai bassas : Oit = 8.380 F., Landas = 8.230 F., Ardècha = 7.480 F. (chifras de 1962). Résulta i : noirir. La qu'aquela agricultura paura a pas los mejans de se modernizar, mas s'enfanga dins una situacion de terç mond. A la baissa contunhosa del poder de crompa ligada al caractèr primari de las produccions fa responsa la pojada del còst dels produchs necessaris a la produccion. Aqui quauques exemples : la consomacion d'engrais despassa 150 qg./ea. de S.A.U. dins 14 despartiments del nòrd, contra 2 en OccitଠEs évident — nia (Landas e Bocas de Rose), mentre 7 despartiments del 5 �Massís septentrional retard s'amolona a 62 : consoman Garona mens nauta qg./ea., Marna de 185 a passa de 40 qg./ea. E lo de 1960 a 1965 de 34 248 ! lo remembrament poguèt pas èstre fach : Occitània représenta una taca blanca (a despart un pauc Ardecha) sus la mapa de las susfàcias remembradas en 1968 — (mens de mejana contra mai de 800.000 dins 8 despartiments del nòrd). Mai significatiu encara lo fach que, de las susfàcias remembradas, los besonhs non encara exprimits 20.000 van eas. en Occitània de la mitât en als très quarts (Miègjorn- Pirenèus, Lengadòc, e la quasi totalitat d'Aquitània e Provença), dins lo temps qu'en Poitou e Ròse-Alps son inferiors a la mitât, e quasiben inexistents en Picardia, Cham¬ pagne, Bourgogne, Centre e mai Bretanha ; dels tractors de granda poissança opausa (mai de 30 %) de 12 despartiments del Nòrd al blanc ont se nega Occitània, dont 4 despartiments garonencs sols van fins a 10 %, chifra despassada encara per 18 despartiments al Nòrd ; una — la taca mapa negra ça que la la mapa de l'endeutament de l'agricul(los pichons proprietaris devon crompar aitant d'otis mecanics, e passan sa vida a remborsar las parts d'eiretatge crompadas) se mescla amb la d'Occitània (basi 100 en 1954). La mejana exagonala es de 1210, la d'Occitània es de 1450 a 2250 ! En 1967, Occitània représenta 13.278.635 mila francs sus los 41.061.958 de l'exagona, siá 32,3 % que pesan sus una agricultura paura. D'aqui los joves an cap d'enveja de demoe — tura rar a la terra, e se'n van aumentar la massa dels exilhats : 1963 ja, la proporcion dels cap d'esplotacion de mai de 65 ans despassa 51 % dins 7 despartiments occitans (1 non occitan solament), 46 % dins 14 (contra 8), e 41 % dins los autres (8, contra 6). Demòran los 36 despartiments non occi¬ tans qu'an mens de 41 % (contra un : Vauclusa) ; en las indemnitats viatjairas de despart, al luòc de pervenguda dels joves, afavorizan sovent la desapareguda d'aquela agricultura : las chifras mai nautas son las de Bretanha e d'Occitània (Landas, Avairon, Tarn, Dordonha : mai de 3.500 I.V.D.) e las mai bassas l'agricultura del Nord... — metre 6 la �(167 dins los Alps maritims !), los agrieultors d'aquela région an interés a gardar sas terras per las lotir ! e del ribeirés miegterranenc que d'esplotacions entre 1955 e de 3 % per an dins 8 despartiments, mai de 2 % dins totes los autres (alevat 5 : Val de Rose, Cantal, Pirenèus Bas), del temps que los despartiments non occitans (alevats Alsàcia, Leire Atlantica, Rose e Alps, e un gras mendre Somme e Pas-de-Calais) se situisson en dejós de 2 %. Erau e Bordelés son tanben tocats. lo — 1967 taus del nombre total crudèl per Occitània ; mai es Los mécanismes de la colonizacion : fan d'escambis de sang. régions malautas en lor pompant la sang, a las que se pòrtan plan. De sòrta que l'ago- Normalament, als malautes, L'Estat sonha las la per reversar retardar l'eiretatge de las autras. còp, situacion de pilha del Tèrç Mond, pauperizacion dels paures, enriquiment dels ries, e, segur, alibi d'una ajuda que fa mai que de recuperar. nia de las Encara unas venga pas un plan veire primièr la logica Cal capitalista, qu'a per d'integrar o d'eliminar las esplotacions agricòlas. Dempuèi 1945 mai que mai son empresa s'es afortida tôt al còp en amont venda d'engrais e de material que son còst fa pas que crèisser, aliments del bestial — en en aval, es a dire la comercializacion. La distribucion ven mèstra. Fa 10 ans, 40 % anavan al productor. Uèi 33 %. Dins 15 ans, pas que 5 %, segon las chifras donadas pels economists tòca — rurals... Distribucion : mejana Distribucion — — rendaments al m2 % de l'alimentacion dins las vendas — — % % en en produchs frèses espeçariá e liquids .. super-mercats iper-mercats 12.200 F. 15.000 F. 90% 78% 71 57,73 % % 29% 22,2 % 7 �Quand se coneis la poissança de las centralas de cromdels grops que forman las grandas susfàcias de venda, cal pas èstre plan saberut pèr comprene quai contraròtla los prètz, quai fa los prètz tant per los consomators coma per lo productor. Aqueste deu siá tractar directament e individualament amb los gros fornisseires o distributors, es a dire ne venir lo nègre (lo mot d'obrièr seriá tròp flac sovent), siá s'agropar amb d'autres per l'aprovisionament tant coma per l'escolament dels produchs. Mas las cooperativas gèran de côps que i a de misèrias amontairadas, e s'encargan de tascas pauc rendablas, elaboracion primària, après amassatge e estocatge, que se son plan gardats (aquò se podiá faire en 1945) de las autorizar a anar mai luenh dins la cadena. Mai, son integradas per las societats capitalistas, de tal biais que son un pès de mai per lo productor. Mas aquela logica foncciona segon un jòc territorial arreglat per l'Estat francés. Apareis coma un colonialisme francés. De fach, mercé la pompa de l'Estat, Occitània paura noiris las régions del Nord. Son agricultura pauperizada, en espé¬ pas de lor rant « liberar » sas terras, noiris una man d'òbra espleitada deman dins lo Nòrd, e son agricultura « rendabla » es integrada segon los esquemas de l'economia de tracta, per un capitalisme exterior. Un ensemble d'aquelas 6 régions (Paris, Nòrd, Picardia, Normandia, Centre, Champagne) que correspond a pauc prés a la Francia e a las 5 grandas fermas de l'ancian regim, représenta l'agricultura francesa, es a dire la de l'Estat. Amb 24 % de la susfàcia, an pas, en 1962, que 18 % del poblament actiu agricòl (concentracion capitalista fòrta : los espacis remembrats, mejana de 170 qg./ea matèria activa a l'ea. d'engrais per una mejana exagonala de 89 qg./ea.). An gaireben lo monopòl per la bleda industriala (95 %), lo colsà (90%), la primièra plaça per lo blat (63,2 %), l'òrdi (58,1%) e una plaça de las bonas per los legums frescs (27,9%), lo lach (26,9 %), los porcs (22 %), la boïna (26 %), los uòus e las volalhas (24,1 %)... e mai lo vin (8,6 %) ! 57 % per — — * 8 * * �Lo revengut del temps que — ■— pas que demesir d'aquelas régions creis, Occitània : en 1955 1958 1962 Picardia 105,9 109,2 160,5 Bretanha 101,2 107,4 137,8 92,6 88,1 94,9 Aquitània 105 75,1 79,7 Mièg.-Pirenèus 107,2 87,9 94,2 — — régional agricòl fa Lengadôc — Çò — — — — — que fa per lo revengut agricòl actiu : 1954 1962 Picardia 165,2 197,1 Normandia 141,5 148,2 Mièg-Pironèus 66,8 55 Lemosin 65,1 56,6 Aquitània 74,3 63,4 Aquò's meme nauta pas per endrech — astre, los avantatges s'amontairan al : renda de situacion comerciala venent de la proximi- Paris représenta lo mai gros mercat francés. Son aprovisionament se complis per la màger part dels produchs dins un rai pro limitât (quadrilatari Cherbourg - Angers - Auxerre - Mezières Amiens : mai de 5 millions de testas de boïna. Solet Cantal en Occitània se fa arremarcar amb 1 milhon) ; la distància es lo factor màger ; tat dels centres de comercializacion : de la re-estructuracion : « Sèmbla mai que pus la manca de crédits que limita l'avança del remembrament dins lo sud. » (Paysans, 1967) ; regim fiscal favorable, amb la taussa sus lo revengut establida a partir d'un compte d'esplotacion tip. « Aquel sistèma non es adaptat a la diversitat de las esplotacions, e injust : las basas d'impausicion demòran flacas per d'unas esplotacions plan estructuradas, e de còps que i a fòrtas per de pichonas qu'assajan de se modernizar amb de gros investiments. » (Paysans, « Los agricultors davant la fiscalitat ») ; — ara renda provenent que es — 9 �los prèsts — tura paura del Crédit Agricòl que pompan l'agriculpojan fins a 29 % dins aquela zòna ; progrés tecnologic afavorizat de las esplotacions ; — quesa l'espandi per e la ri- poder politic per l'intermediari dels sendicats ; quand se sap que las escotisons de l'Associacion generala dels productors de blat (A.G.P.B.) permeton a la F.N.S.E.A. de fonccionar, e que lo sendicat de la bleda a un budget plan superior a lo de la F.N.S.E.A., degun pòt pas s'espantar davant la colonizacion de l'Estat per l'agricultura rica del Bassin parisenc. A Paris coma a Bruxelles, son los ries que representan los interés de la profession, es a dire sos interés a eles. E fan marchar los païsans paures de Bretanha o d'Occitània per demandar lo sosten de sos produchs. L'ajuda de l'Estat, de per lo sosten als produchs, es a mai de 80 % recampada dins aquela zòna, per 150.000 esplota¬ cions, sus 1.500.000 per França tota. Per exemple lo budget 1968 prevesiá 1.475 milhons de francs per lo sosten del mercat de las cerealas, siá un creis de 45,5 % sus 1967. E lo mercat del sucre obteniâ 292 milhons, siá 141,3 % de creis. Los oleaginôs, eles, passavan de 0 a 210 milhons... lo vin, — de costat, s'acontentava de 26 milhons... son Crédit d'intervencion per lo sosten dels mercats per persona — — — — activa agricòia Nòrd 175 Champagne 230 Picardia 295 R. 317 Paris (basi 100 : França tota Notem que sus 10 : — — — — ; Lemosin 29 Aquitània 48 Mièg-Pirenèus 60 Bretanha 81 cf. A.P.C.A. - S.E.E., 1969). F. percebuts per lo productor, lo l'ajuda publica es de 54,6 F. per los oleaginôs, 49,3 F. per la bleda, 27,20 per lo blat. Per lo lach, es de 20 F., de 5 F. per lo porc, e nul per la carn de buòu. Avèm pas a nos espantar se lo revengut brut per ora de trabalh es de 42 F. per las cerealas, 31 F. per lo colsà, 10 F. per la boïna, 9,5 F. per las patanas, 6,80 F. per los legums, 6 F. per lo vin, 5,80 F. per lo lach, 4,30 F. per lo côst de 10 �tabat dempuèi la distància s'es renforproduccions occitanas s'atròban, segur, en fin de chifras de 1962 : lida. Las ; lista. Om se de Picardia tans 4 e l'agricultura rica del Bacin parisenc, 6 còps mai car als occi¬ agricultura lemosina, o l'agricultura bretona, d'Aquitània e de las maina que de Champagne còsta als bretons que la paura o còps mai que régions occitanas. autras mapa de las societats d'economia mixta avent tòca l'amainatjament — se daissam de costat la societat d'amainatjament de las bosigas de l'Est e la societat per la mesa en valor de Còrsa — es la d'Occitània : la mitât de Vertat, la per sa susfàcia es coberta : AuvernhaGasconha, Coteaux de Gascogne », 4) So¬ 1) Societat per la mesa en valor de la région 2) Companhiá d'am. de las Landas de Lemosin, 3) Companhiá d'am. dels « Provença e d'am. de la région provençala, 5) Companhiá nacionala del « Bas-Rhône-Languedoc ». Una societat de desenvolopament rurala es a l'estudi per los despartiments Olt-Tarn-Avairon, ligada amb la primièra, una cietat del canal de seriá possibla per Tarn e Garona - Garona nauta Arièja, ligada amb la tresena, e una autra poiriá s'interessar a Dordonha, Gironda, e Oit e Garona. Mas cal plan veire qu'aquelas societats an mai que sovent apreparat lo liech de la colonizacion. Atal lo « Bas-Rhône » a mai que mai afavorizat los capitals exteriors a la région, que d'aquel autra biais, an pogut s'apropriar la quasi totalitat del front pionièr, de Camarga fins al Narbonés... Om veguèt alara aparèisser sus lo mercat los vins « Madame Philippe Lamour », del nom de lo qu'an sonat lo « baron du Bas-Rhône ». estadas creadas per afavorilos agricultors de las terras a la venda, Las S.A.F.E.R. tanben son zar la crompa per fin de permetre un melhor redistribuiment de las sus1967, an crompat en Occitània 138.478 ea. Los 2/3 son estats retrocedats, lo prètz mejan de l'ea. anant de 977 F. per Losèra a 5.200 en Lengadòc. Cogidas de tornar sas tèrras per poder contunhar son ôbra, quand las gents de l'endrech an pas pro de sous, vendan a d'estrangièrs — Belgas, Olandés o Aleinands —, contri- per fàcias. A la débuta, fins a 11 �buissent atal a 1967, 22.800 ea. la desposession del païs occitan. De 1962 a passats a d'estrangièrs dins lo sol Lengadòc-Rosselhon, sens tenir compte dels retrocediments a d'ornes o a son de societats francesas exterioras a Occitània. En fach, tôt se ten : l'Estat francés protegis « la vraie France, celle du Nord » (Michelet), e sacrifica sas colonias al capitalisme europenc. Dintra dins lo mercat comun amb aquel avantatge : l'agricultura franciana. L'implantament geografic dels projèctes avent bénéficiât del concors del Fons Europenc d'Orientacion e de Garantida agricôlas es plan leugièr dins l'exagòn, mas al contra força desenvolopat en Alemanha, Itàlia e Bénélux, ont l'agricultura poiriá patir de la concuréncia francesa. Es al nivèl de l'industria que França es amenaçada, adonc ajudada per l'organizacion europenca. Atal l'agricultura occitana patís per contracòp de la concuréncia poderosa de l'agricultura francesa e de l'agricultura dels autres païses, totas doas subvencionadas per l'Estat francés (adonc per Occitània). A Bruxelles en 1964 (aplicacion en 1967) França, fòrta al ponch de vista agricòl, sosten sos prètz europencs : lo del blat, qu'assegura als productors un creis de revengut brut de 45 % un an sus l'autre en 67 per encausa de la fin del quantum e creis del prètz fixât a Bruxelles ; lo de l'òrdi : creis de 50 % amb una ajuda de 101 milhards per las cerealas en 67. Los centres de gestion e de comptabilisât rurala del Bacin parisenc e de Champagne refusan de comunicar sas chifras als autres centres dempuèi 67. Aquò amaga un dels escàndols mai vergonhoses de l'economia liberala e neocapitalista ! Sosten pas los produchs occitans : lo prètz del milh (5 % de l'agricultura del sud-oèst) es mantengut bas ; lo creis del revengut per los productors de carn de buòu es pas que de 2 %, malgrat un creis de la produccion de 6 % ; e lo grop produchs avicòls, produccion de fruchs e produc¬ cion vinicòla (17 % de la valor de la produccion francesa) es garantit pas qu'en susfàcia. Fin finala, la C.E.E. sosten las riquesas en se, sens se socitar dels besonhs (puèi que se tracha de produccions en sobra : deman 100 milhons de quintals de sobra de blat en Euròpa !) al luòc d'ajudar los produchs necessaris (mancarà a Euròpa 60 milhons de quin¬ tals de milh) o las esplotacions qu'assajan de se moderni12 �zar duchs, contra 25 % Los espers de garantida agril'ajuda dels profinançar las reformas d'estructuras. Europenc d'Orientacion lo Fons : còlas bailarà 75 % de sas per ressorsas e per de l'agricultura occitana : la, aquelas reformas son de besonh en Occipolitica qu'anèsse pas de contra las iniciativas. En breu : una autonomia socialista. Se tracha pas aqui d'un pantais de revolucion : ja un començament de. realizacion d'una societat d'aquela mena es possible, se arribam a un vertadièr poder régional, avent los mejans de tractar per se a Paris o a Bruxelles, e se las S.A.F.E.R., per exèmple, passan sas tèrras non pas a d'estrangièrs, mas a la région. Se pòt aver aqui una esperiéncia inedicha de proprietat regionala collectiva, en un temps que los agricultors se mainan que la proprietat privada de la tèrra es sovent una empacha mai qu'una garantida. Las possibilitats de l'agricultura occitana son pas per èstre mespresadas : es la rason que buta los capitals exteriors a s'i interessar. Mas per de qué lor daissar l'eiretatge d'una agricultura qu'an Ça tània ; que amb envielhida una e arroïnada ? 1) Dins lo domèni de las cerealas, Occitània repré¬ part pichona de la produccion exagonala, e aquela part fa pas que baissar : 31,5 M en 67-68 sus 160 M (19,6 %), e 38,4 M en 68-69 sus 216 M (17,7 %). Los rendaments en blat e en òrdi son reduchs al sud de la rega Bordèu-Lion. Sola Aquitània a de rendaments al nivèl dels departiments mens rendables del Nòrd. Ça que la Occitània a quauquas senta una especialitats : 1950 (Aquitània). Mas la venguda en França dels ibrids americans a permés d'aliberar la cultura de sas constrenchas climaticas. Lo creis de las susfàcias e de la produccion, d'aqui enlà, s'es complit sul còp, se parlèt d'una revolucion del milh : 6,1 M de quintals per 350.000 ea. en 1939, e 20 M per 900.000 ca. en 1963. Lo milh a ganhat las tèrras abandonadas als campàs del sud-oèst e los Pirenèus Bas, las Landas, lo Gers venguèron atal los primièrs productors... Mas lo milh ganhava tanben lo Bacin parisenc e los rendaments i estent melhors — atal lo milh, fins a 13 �(mai de 30 q./ea. contra 15 a 20 en Occitània) l'Eure e Loir preniá la segonda plaça. De tal biais que los agricultors d'Aquitània se veguèron demandar per Pisani d'abandonar lo milh per lo blat dur o la milhòca ; lo blat dur Aude es lo primièr despartiment proGarona Nauta, Bocas de Rose despassan los 100.000 q., Gers, Tarn e Vauclusa, Gard e Droma los 40.000. Ça que la la produccion, après d'aver estât miègterranenca, a tendéncia a ganhar ela tanben lo Bacin parisenc : Eure e Loir es ja lo segond despartiment productor ; — ductor : : 500.000 q., e la milhòca demòra especialitat occitana, 1,3 M.q., mai en Garona Nauta, Droma, Gers, Aude, Tarn e Garona, Oit e Garona ; — una mai que lo ris tanben : Bocas de Rose, Gard, 1,2 M.q., mas cultura industrializada a escapat als capitals occitans. — sa Las potencialitats occitanas, mai que pus en Aquitània, plan importantas. Per exèmple, sus la pojada de que l'indici 100 de las cerealas èra passât a 266 (160 per l'exagòn) Miegjorn-Pirenèus pòt aver en 1980 doblat sa produccion de blat, triplât la de cerealas segondàrias (ôrdi, civada, sègle) aumentat de mai de 60 % la de milh o de milhòca. Aquelas culturas, en mai, auràn de s'enfrontar amb los problèmas de capacitat de las installacions d'estocatge, de transport e d'utilizacion regionala dins lo noiriment del bestial, se decidisson de la desenvolopar al son 1955 encara a 1965, luòc de la frenar. 2) Lach Per e carn. exèmple, per lo lach, la produccion de Miegjorn- Pirenèus passa de l'indici 100 en 1955 a l'indici 146 en 1965, del temps que l'exagôn arriba pas qu'a l'indici 134, mas lo lach es un sector pauc ajudat (per 100 F. recebuts per lo productor, 20 F. d'ajuda publica) e cal dire que la produc¬ cion de lach es mai que mai localizada dins l'oèst e lo nòrd de l'exagôn, en ligason amb los efectius mejans de boïna e los rendaments mejans : França del lach es la de l'èrba. Mas los productors occitans ple 14 en Aquitània e se son Miegjorn-Pirenèus, organizats. Per un exem¬ sistèma d'escoti- �impausat lor permet d'aver sos engenhaires pagats e de delegats a Bruxelles, çò que lor bailèt la possibilitat de recuperar 1 milhard d'A.F. per an, en organizant un sistèma de distribucion del lach, per lo sol mercat del lach, de consomacion, sus la còsta miègterranenca, alimentât per Auvernha, Alpas, Aquitània e Miègjorn Pirenèus. sons Lo mai famós dels produchs d'Occitània venent del de dificultats. D'un a la poudra de lach lach, lo formatge, coneis a l'ora d'uèi latz limitar las intervencions al burre e encoratja gaire de régions coma Auvernha a modernizar cooperativas de transformacion e a cercar de vendas : son los formatges italians qu'an bénéficiât del reglament de la C.E.E.. D'un autre latz lo tropèl ovin s'es plan relenquit amb l'industria de la lana. De 34 milhons de testas en 1850, es tombât en 1949 a 6,5 milhons, per s'estabilizar puèi als entorns de 9 M. L'oferiment respond pus a la demanda en en lach. Ròcafòrt es passât el entre las mans d'un carn e trust eteroclit, ont Périer costeja amb los « soutien-gorge Lou » : la feda, animal dels païses paures occitans de las Alps del Miègjorn als Pirenèus, e sus tota una rega oèst dels Cauces-Provença-Aquitània va trabalhar per d'estrangièrs. sas rapôrts de prètz estent mai d'ajuda publica), apareis coma jos-produch de l'elevatge per lo lach : las régions de raças « per la carn » del Charolais al Lemosin, als Pirenèus al Bacin de Garona an una produccion mejana en volum. Los elevaires occitans mancan pas, ça que la, d'esperit de lucha, e las résultas o mostrèron amb las « sauras » d'AquiPer quant a la carn, los favorables al lach (i pas cap un e tània las lemosinas. e aqui ont l'ajuda publica poiriá faire de miracles amb força e sus un temps que tendriá compte de las constrenchas pròprias a l'elevatge e a la produccion de carn, i a pas que d'assags velleitaris e circonstancials de Mas en sostenent esperant totjorn que los que realizar las promesas fachas. politica de l'elevatge » ! produccion de carn de vedèl se situis en Bretanha, Nòrd e dins l'Oèst occitan, ont 9 despartiments des- menistres que se seguisson en vendràn après capitaràn per Polida La dins lo « 15 �passan 9.000 tonas. La carn de moton es en màger part una produccion occitana : una benda de despartiments que va de Poitou fins a las Alps despassa las 2.000 tonas (mas dins los despartiments a boïna de l'oèst se tracha de 20.000 to¬ nas !). La carn de pòrc es tanben producha dins l'Oèst e lo Nòrd (mai de 20.000 tonas per despartiment !). Mas poiriá se desenvolopar de pertot en Occitània (l'est occitan importa, e l'oèst es autoconsomator a mai de 38 %). Aquò's espantant de veire que l'oèst occitan deu exportar tôt al côp los porcelets e lo milh que permetriá de los elevar sus plaça ! Los responsables professionals occitans an prés consciéncia d'aquò. De plans de produccion, d'impuls e d'organizacion existisson, mas las ressorsas financiàrias publicas, engolidas per las régions de cerealas, son pas disponiblas per sostenir a la débuta los esfòrces dels professionnals e dels agricultors elevaires d'Occitània e d'enluòc mai (de Bretanha subretot). Per çò qu'es de la volalha e dels uòus, sa produccion ligada amb las régions de pichonas esplotacions. Aquitània, coma Bretanha, e, a un gras mendre, Auvernha e Miègjorn-Pirenèus (amb puèi Ròse-Alps) n'an una part (mai de 10 %, amb 7,5 % de son produch brut). Mas l'avicultura es a s'industrializar, e Bretanha, que volguèt plan s'integrar, a prés la tèsta. Occitània, tèrra de gastronomia, poiriá conquistar un mercat de la qualitat. es 3) Lo tabat : sa cultura es acantonada per 50 % dins l'oèst occitan. Dordonha, Oit e Garona arriban en tèsta amb mai de 5.000 tonas en 1967. Lo Bas-Rhin, qu'a gaireben de mejanas parièras, es sol e los despartiments de la valòia bassa de Lèire viran als entorns de 1.000 T. coma Droma, Isèra e très autres despartiments aquitans, amb 9 autres que produison mai de 100 T. Lo tabat paga : 15.000 F. (de còps que i a 20.000) de produch brut/ea. (1 ea. per familha èra pro, la mejana de las esplotacions es de 40 aras). Per encausa de son estatut de cultura aparada (vendas asseguradas, assegurança contra los riscs ; prètz nautes) es una cultura confortanta, que pesa sus lo cambiament de las mentalitats. Es una vertadièra esclavitud. Lo monopòl d'Estat, dempuèi Colbert, fasiá 16 �los viure plantaires dins N'èran contrarotlaires. a plan dur, tota la familha 3.000 un una i metiá, enfants aquô fa pas jamai se de trabalh/ea., oras estât de panica fuelha prés ! Lo davant los trabalh es compreses : que 5 F./ofra (comparatz amb lo blat o la bleda !). Lo monopòl, segur, permetiá de se gardar de la concuréncia, mas aprofechava mai que mai a l'Estat (comparatz lo prètz a la produccion e lo prètz de venda). Puèi los notables de tota mena, obtenent per sas relacions al ministèri los permeses de plantar, an fach dels cultivators una « clientèla » doça e reconoissenta. Uèi la C.E.E. a botat un terme al monopòl. Mas òm se maina que França importa 50 % de son tabat e qu'Occitània représenta pas que 16 % de la produccion europenca, 3 % de la produccion del mond tôt, aquesta représentant temps qu'Euròpa es lo primièr importaire. concuréncia amb lo Tèrç-Mond, qu'a de prètz del S.E.I.T.A. Péchiney esplota al còp lo Terç-Mond e la baucita o Préfontaines per per Adonc i a basses, e la Occitània, coma lo vin. 4) Lo vin. Occitània es la amb la zòna de mai primièra poissança mondiala per lo vin granda concentracion de la produccion (Lengadôc-Provènça-Aquitània) e una tièra força larga de produchs : vins de consomacion jornadièra (Lengadôc), vins d'« appellation d'origine contrôlées », vins de qualitat superiora (Corbièra, Menerbés, Galhac, Clairette de Dia, Lenga¬ dôc, muscats de Frontinhan, Côstas de Rose, Bordèu). En 1970 4 despartiments de Lengadôc an produch 28 M. d'ectôs. L'exagôn produis de 55 a 75 M. en tôt, amb 1.250.000 declarats, dont 600.000 fan mens de 100 ectôs, çô pot que pas servir en realitat cializar son vin. qualitat : entreten, alevat per los vins de demôran 150.000 viticultors per corner- a son La crisi del filoxerà a a la fin del sègle XIX aviá menât artificials. Contra eles delo vinharés crisi nòva, la Mercé la révolta de 1907 e lo farga- remplaçar lo vin per de vins guèron luchar los vinhairons occitans quand, reconstituit, se trobèron enfrontats amb una de la susproduccion. ment de la G.G.V.M. una legislacion que los vinhairons occitans obtenguèron los aparava, mai que mai dels interesses 17 �poderoses de l'industria sucrièra sortida de la cultura de la bleda dins lo Nòrd : organizacion de la produccion (contrarôtie rigorós de las susfàcias plantadas, dels cepatges, de la vinificacion, repression de las fraudas, lèis sus las apellacions) e de la comercializacion (blocatge après la recôrda, puèi desblocatge mes per mes sus lo mercat, en sôrta que lo vin es pauc sotmés a la lèi de l'oferiment e de la demanda atal estabilizats). Los périodes d'euforia ajudant, per exèmple la guèrra, que lo vin i èra utilizat coma moneda de troc, plantèron de vinhas sens se socitar ni de las vendas ni de la qualitat, e mai sacrifiquèron l'industria existenta per investir en vinhas ; de fortunas se farguèron, mas Lengadôc desindustrializat èra liurat als perilhs de la monocultura. Los esfòrces d'organizacion avián pas tocat a la distribucion, de tal biais que lo negôci es vengut lo mèstre, que pot ven¬ dre a un prètz parièr un litre de vin e un litre e mieg d'aiga ! e aquô a Besièrs, ont s'atrôba lo consomator del vin Préfontaines miègjornala qu'an fach transformat es Paris ! a uèi entre las En fach la viticultura de dos « Super grands » comèrci local e intégrât sos mans desaparèisser lo concurents. Fàcia l'empèri a Nicolas, Super Marchés e Saint- Raphaël d'un ont se costat, de l'autre los Grands Vins de France retrôban Rothschild e lo banquièr del Partit cornu- nista, Doumeng, qu'engolirián Préfontaines, fasent atal la primièra firma del mond (6 M. d'ectôs), C.D.C. (Dubonnet-Cinzano-Byrrh), Postillon, Grap, lo jôc de las concentracions fa pas que crèisser en se complicant. Lo grand capital vol tanben possedir las tèrras (Listel, Salinas del Miègjorn) e dins lo bordelés i a pas pus ara que 4 domènis de Medôc que sián entre las mans de familhas francesas (se pot pas dire occitanas). Atal : Philippe de Rothschild proprietari del Château Mouton-Rothschild e cosin d'Elie, proprietari du Château-Lafite Rothschild, es un dels rars proprietaris que ven sus plaça cada an al mo¬ ment de la vendèmia (Medôc représenta 800 esplotacions emplegant mai de 2.500 personas). nàisser Aquela una los 18 empresa dels banquièrs fa del vinharés occitan transformat sus de Bercy » a colonia que son produch brut es apuèi luôcs de consomacion (los « Coteaux �!). Los vinhairons occitans son esplotats coma los païsans del Terç-Mond : lo prètz del vin es estadis al mo¬ Paris ment que cors tôt aumenta, las valors mesadièras de l'indici dels a la produccion passan de 100 en 48-49 a 137,2 del vin a 205 en 69-70 (comparatz amb lo blat). L'Estat jôc del capitalisme que se'n es apoderat : se l'ofriment es fòrt (recôrda bona) la lèi de King jôga contra los vinhairons, en favor dels trusts comercials, lo prètz a la venda demorant estadis mas pas lo prètz a la produccion. Se l'oferiment es pichon, l'efièch contrari jôga pas, per enen 65-66, fa lo possibilitats d'importar : lo prètz a la venda refusant de montar l'indici dels basi a l'establiment del S.M.I.C., e los trusts (los Rothschild ja vistes e Doumeng) an la possibilitat d'importar als cors mondials (mens cars que los vins occitans) los vins d'Argèria per exèmple, esplotant tôt al côp lo terç mond interior e exterior a l'exagôn. La din- causa de las demôra estadis, lo govèrn 258 articles que servis de trada dins lo mercat comun réncia amb lo vin italian. en bota lo vin occitan Itàlia, mejana 38,250 M. d'ectôs que de 34 a en concu- 38 produisiá (França : 62,640) n'es en 66 (Fr. : 62,253) ! Las perpausicions de la C.E.E. afavorizan l'organizacion mens estrecha en Itàlia qu'en França de la produccion, que creis de 1,8 % per an (Fr. : 0,88 %). Dins la C.E.E. la produccion aumenta mai lèu que la consomacion interiora. Mas tant al dedins del mer¬ cat comun qu'en defôra la demanda que baissa tôca los vins ordenaris, e aquô's la demanda en vins de qualitat que creis. a 65,140 litres Consomacion europenca — — — — — — per tèsta evolucion de 1954 a 1965 1.2% França 119 — Itàlia 112 15,4 +0,3% +6,8% + 10 % + 0,7 % 0 % Alemanha 3.3 Pais-Bas 7,7 Belgica C.E.E Ensemble Fàcia a 70 aquela evolucion de la consomacion, la viticul- aplantada per los trusts que l'integran : aqueles utilizan los vins flacs crompats a prètz basses en tura occitana es 19 �débuta de faire de mesclas. Lo qu'assaja de melhoproduccion, al mitan d'una massa de vins sens caractèr, vei sos esfòrces se revirar contra el. Se pot pas cambiar de cepatge sens perdre mai d'una recòrda (inconvénients de la monocultura) e se desgatjar dels trusts, aquô's aver de descobrir de vendas nòvas, botar sus lo mercat de produches nous (atal lo jus de rasim). Una recon¬ version qualitativa del vinharés lengadocian atal es enfrontada non solament a las empachas de la costuma e de la acilitat, mas tanben a de dificultats d'estructura (pichona proprietat absenteïsta) e a l'abséncia de capitals( plan s'endeutan los ans de recòrda marrida : i a pas qu'una dintrada d'argent cada an !) e fin finala a un escepticisme plan comprensible quand ôm se ditz qu'après aver estât butats a re¬ convertir sas vinhas en fruchièrs, los païsans pôdon pas rar la vendre sason per qualitat de sas sa pomas. 5) Los fruchs. Dins l'exagòn Occitània ten la testa per la produccion : (chifras de 1968. Los totals e percentatges d'Occitània son inferiors a la vertat : mancan los despartiments occitans de la région Ròse-Alps e las pichonas chifras non bailadas per las régions marcadas d'un X). fruchièra Occitània (total) % Provènça aibri- rasims còts (de taula) 110.700 279.550 98,7 96,4 15 50,2 Mièg.-Pirenèus Leng.-Ros 9.7 70,4 Aquitània 3,3 Auvèrnha X Lemcsin Exagòn (total) Lo fruchièr occitan 30,6 5,9 X X X 129.100 290.180 es jove, mai que pus lo del sud-oèst fragilitat del produch esplica que son desenvolopament siá ligat a l'organizacion industriala de la e 20 d'Erau e Gard. La pomas peras 930.000 231.500 54,6 54,3 18 33,2 14,6 5,3 14 8,3 8 7,5 X X 1.704.200 X X 425.900 �Lo primièr besonh es equilibrar l'ofriment e la demanda : 5 % de sobras bastan per faire baissar los cors de 25 %. Las installacions frigorificas còstan car e son finançament (subvencions, prèsts del Crédit Agricòl) es previst cada an dins l'envolôpa regionala. L'equipament patis d'una manca de programa pro long. Om es cogit de destruire un part de la recòrda (de 2 a 3 %) -— çò qu'a de consequéncias sus los cors a la produccion, mas pas sus los prètz al detalh, en seguida dels fraisses fixes de comercializacion e dels importade païses terç a la C.E.E. (gròssa concuréncia esments panhòla, portuguesa e del Maghreb) : los distributors son los rèis, de tal biais que se pot dire que los centres de déci¬ sion son en passa de quitar Occitània per las plaças de consomacion de Paris, d'Alemanha e deman de Grandadistribucion lo de e de la transformacion. l'estocatge — per Bretanha. Entre eles e lor tenir tèsta e los productors que devon s'organizar per tendon a una estructura capitalista (amb coma per la vinha o lo ris, d'esplotacion de d'òbra estrangièra o estudianta) que se trachèsse de S.I.C.A. o de gròssas proprietats, los pichons expeditors e problèmas, de la man los mercants al detalh, coma occitan, cerièras perse- condemnats son a tôt lo comèrci para-agricôl desaparèisser. prunas majofas nòses castanhas 45.000 27.380 17.880 47.720 ametlas gues 83.000 < 348.400 73,3 61,1 31,3 14,6 7 16,8 4,2 X 3,7 131.000 6,5 47,7 59,9 20,9 0,8 13 1.800 82 76,9 29,6 64,2 16,2 4,2 13,9 11,1 5,2 23 6 2,2 0,4 17,9 6,5 10,9 30,6 4,9 X 3 8,5 1,7 0,5 X 8,8 X X X X 576.000 113.000 57.670 13,4 29.910 8,5 12,9 58.240 2.340 devon cercar de produis mai que Per quant als productors occitans, solucions als problèmas de vendas (Euròpa çò que consoma — la produccion francesa représenta 3,5 % 21 �de la produccion totala) très camins creis de las — abandon — e capacitats d'estocatge d'una dubèrts son per eles : ; politica maltusiana de prètz nautes causida d'una recèrca d'acontentament dels besonhs popu- lars sus un larg mercat de massa ; desenvolopament de la conservariá. Mas aqui los ja sus plaça, dempuèi qu'en 1962 la Libby's a implantât dins lo Gard sa filiala Libaron. La reaccion de las cooperativas « Conserve-Gard » e « Verjame » qu'an doblat l'operacion Libby's a menada aquesta a compausar amb los productors. L'acòrdi per una collaboracion entre lo resal internaciona de la Libby's e las fabricas de transformacion contrarotladas per los productors a marcat una résulta de non neglegir, dins la mesura que Lengadôe ten lo quart de la produccion de confituras e de conservas de fruchs de l'exagòn. — trusts son Joan LARZAC Per parèisser en junh de 1971 e J. ROPARS. : CLEFS POUR l'OCCITANIE Robert LAFONT L'espace occitan clefs du langage ; le message des ; Occitanie baroque ; peuple et bour¬ le texte félibréen ; l'homme protestataire ; les fausses clefs. ; troubadours geois Col. 22 « ; CLEFS » * P. SEGHERS, éd. �EN CURDISTAN... AGOST DE 1970 còp passada la frontièra mila UNdificultats, jonhem Bagdad. iranò-iraquiana De nombroses amb contrarôtles de l'armada, de soldats d'en pertot : es l'aspècte mai vesedor d'aquela dictatura militara del partit Baàs desguisada en « Revolucion ». Plancards de propaganda, retrachs del président Al Bacr, afichas de sostén verbal a la revolu¬ cion palestiniana, dins las carrièras e fins al Musèu mesopotamian de Bagdad. Los païsans son misérables, l'agricultura atrasada ; las vilas, sembla que se modernizan ; mas força constructions de prestigi. La borgesiá nacionalista al poder ten ben en man la populacion. Amb un pauc d'anglés, discutissèm amb d'estudiants, amb de trabalhaires de barris populars, dins los cafés : sèm ben aculhits, mas lo mond vòlon pas « parlar politica » ; quand parlam de Curdistan, subretot, las bocas se clavan. Es l'endeman a Bagdad, dins un immòble vièlh long de Tigri que prenèm los primièrs contactes amb los Trobam lo sèti de la representacion del Partit Democrata de Curdistan, lo partit qu'a organizat e que mena 1961 la revolucion curda. Aquel burèu de Bagdad (a Bag¬ dad vivon un cèrt nombre de Curds) es tolérât per las autoritats del Baàs dempuèi la « patz » signada en març de 1970. Lo segretari de la section, que coneis lo problèma nos assabenta de l'intinerari a seguir per rejônher lo maquis Curds. dempuèi occitan, curd, e nos balha de letras de recomendacion per las auto- ritats de la revolucion. L'endeman nos metèm en camin. Curdistan comença s'acaba aquela « mièjaLos Curds son un d'unes 15 milhons d'estatjants. Dins aqui pas gaire luenh, al nòrd-est, ont luna fertila » qu'es ara a-mitat un desèrt. pòble indò-europenc l'Antiquitat, fondèron l'empèri Mèdi ; a l'Edat-Mejana, sos principats fédérais èran de fogals de civilizacion brilhanta, e la lenga curda comencèt d'èsser lo vehicul d'una cultura 23 �nacionala dubèrta a totas las influéncias del Levant. Sota lo jo persan (sègle XVI), puèi otoman, lor istòria es marcada per de révoltas continualas, e de-còps eroïcas, per la libertat. A la débuta del sègle vint, après lo passatge del colonizator britanic, lo païs foguèt espalancat : una part per Iran, una per Turquia, una per Siria e una per Iraq. Es la situacion actuala. Lo Curdistan d'Iraq compta pas que 2 milhons 1/2 d'estatjants. Mas es aqui que la tradicion de lucha nacionala modèrna es mai fòrta, presa en man, tre lo sègle XIX, per la pichòta borgesiá de las vilas (Sulai- mani, Quircoc, Arbil...) qu'atal comencèt de desbordar los feudals. En 1961, aprèp un période trebolat de preparacion, lo général Barzani (d'origina feudala, mas passai del costat del pòble), amb lo sosten d'aquela pichòta borgesiá, d'una part gròssa de las massas païsanas e dels trabalhaires de las ciutats, entamena la lucha armada contra lo regim de Cassem amb un grop de partisans. Plan lèu, lo maquis s'es alargat, la rébellion es venguda guèrra de liberacion, los goBagdad an degut signar 4 « patz » qu'an vèrns successius de jamai respiechadas. Aquela de març 1970 es la cinquena. Quant de temps va durar ? Degun se fa pas d'illusions. Quitam la val de Tigri e d'Eufrates per las tèrras nautas. Los primièrs païsatges curds : planura seca, amb de bartasses, un pauc de blat, de temps en temps una oasisvilatge. Puèi los camps de petròli de Quircoc. Una de las régions petrolifèras mai ricas del Levant. Los combats i son estais ferotges ; mas l'armada iraquiana n'es restada mèstra per lo moment mercé son armament lord. Aici los interes¬ ses imperialistas son grands, anglo-saxons mai que mai. L'oligarquia al poder a Bagdad ne recèp de migalhas consistentas, balhadas per la « Irak Petroleum Company », entre las mans dels Americans. D'estudiants turcs avián dich : « Es aqui lo jaç de la lèbre. Los e iranians nos Curds recèbon pas un cent de royalties per lor petròli, que lo Baàs lo daissa raubar per los Angleses e los Americans. Amb aquel afar, los Curds an ben desmistificat lo Baàs, tip dels regims pretenduts socialistas que son en fach ligats a l'imperialisme ». La leiçon es estada bona per nosautres tanben. Los barratges de l'armada iraquiana se multiplican. A Quircoc, d'ostals nous, quauquas avengudas grandas. La 24 �vila del petròli sembla pro prospéra. Los ocupaires en ar¬ la populacion s'agachan sens una paraula. L'ambient es tendut. Sus las rotas, de barrandas de fil d'aram, de sacas de sabla e de molonadas d'oficièrs e de soldats que nos retenon d'oras de temps. Enfin, las sèrras. Atraversam lo mas e desfilat de Galí-Alí-Berg, tan fons coma lo de Tarn. Lo païsatge a cambiat : pendisses rocassièrs, roires esparpalhats qu'ombrejan de tropèls de fedas e de cabras, vilatges de tàpia e de pèira. De tabat e de vinhas dins las tèrras bonas. La vida dels païsans es plan mens miserabla qu'en Mesopotamia, lo poblament de mendra densitat. Lo climat es sanis, maudespièch la calor. De long dels rius e dels gaudres, dins de frèsques vilatges coma Chaclauà, la tropa a remplaçât la borgesiá de Bagdad qu'abans 61 i veniá passar sas vacanças ; arribam a Roundotz, clau estrategica de espetaclosa. Vila-fòrta de l'EdatMejana ; bastida sus un puèg, posicion avançada dels Iraquians. Totes los ocupaires successius i bastiguèron de castelasses. Aqui convergisson las vais de penetracion de la montanha curda. En 1966, l'armada iraquiana tempta la traucada devers aquelas vais. 1.700 guerrilièrs la meton en las montanhas. Vista desbranda. Lo territòri deliurat comença als bauces que fàcian la vila. Passam la nuech a l'auberga, ont l'espitalitat es frairala. Mas nôstra 2 cavals es estada reperada tre nòstra arribada dins la vila. L'endeman de matin, de soldats e un oficièr iraquian nos venon quèrre e nos menan a la casèrna ont sèm gardais d'oras de temps interrogats sus la tòca de nôstre viatge. Lo comandant de la garnison fa mina de nos levar los passapôrts, nos amenaça, ensaja de nos dissuadir Iraquians aiman pas que d'estrangièrs anen vesitar lo maquis. Fin finala, nòta nôstres noms e senhalament e nos daissa anar. Meteissa causa a la sortida de Roundotz, d'aitan mai que sèm los sols europencs d'anar mai luenh. Los e la sola veitura civila. Aprèp un no-man's-land d'unes quilomètres, dos pech- margàs (soldats curds de la Revolucion), bragas bofarèlas, talhòla larga, turbàn, mitralhadoira al ponh, nos saludan quand passam lo pont que ne fan la garda. Sèm en terri25 �quauques transports de tròpas, ca¬ mions vièlhs preses a l'enemic e que i an fixât un mitralhador sus la cabina, quauquas patrolhas que nos fan la bentòri desliurat. Crosam venguda d'un signe de la man ; ges de contraròtle, ges de Mahmod Sèm pas a Bagdad », nos dirà lo Dr quand li demandarem se podèm anar ont volèm. Sèm lèu a Nau-Perdam, vilatjôt de long del barrandas. « riu, entre del Doctor Mahmod Osman, la Revolucion, segretari del P.D.K., membre de l'Estat-Major revolucionari. Esperam pas longtemps abans d'èsser recebuts. Es un òme jove, simpatic, sortit del mitan intellectual, politicament un òme de poncha. Camoflatge, nis de mitralhadoira sus lo bauç per aparar la comba. Lo Q.G. es un còs d'ostalons de tàpia a mitât enterrais. Dins un burèu simplàs, un telefòn de campanha. Ges de preseéncia entre los proches collaboraires de Mahmod e los pechmargàs de garda o los que venon als ordres. Un ambient de democracia. L'organizacion parèis los arbres. Aqui es lo Q.G. Président de l'executiu de -e es- perfiècha. Nos presentam coma occitans. Mahmod qu'es, çô que nos espanta pro : sèm recebuts en sap çô amies. Aquel jorn e l'endeman, discutissèm amb el de la lucha sos objectius. Nos fa l'istoric de la revolucion. Dempuèi 61, dins lo territòri desliurat (grand coma Soïssa, de 5 part, 1 de Curdistan), la lucha a causai una mudason de las mentalitats e del rapòrt de las forças socialas. Los feudals son estais lèu desbordats e son ara marginals. Los primièrs quadres del P.D.K. sortissián de la pichòta borgesiá progressista de las vilas. Ara cap dins lo partit un nombre creissent de trabalhaires de la vila e del camp. La linha es d'inspiracion socialista : « lo P.D.K. représenta los interes¬ ses dels obrièrs, dels païsans, dels salariats, dels mestierals, e dels intellectuals revolucionaris » (estatuts). D'esperiéncias-pilôtas d'autogestion païsana son estât fachas. Lo P.D.K. fa l'educacion politica « democratica e antiimperialista » de las massas. L'administracion del territôri deliurat (executiu, legislatiu, judiciari, armada populara, es amb una constitucion provisòria engimbrada en 1964) es « democratica e revolucionària » dins sa concepcion e son e de fonccionament. 26 �L'oposicion de tendéncias de la débuta entre los partidaris de « socialisme dins la lucha » e los de « Victoria primièr, socialisme aprèp », es superada. Lo partit vòl pas lançar lo margue abans la destral : se concep coma l'organizaire e lo menaire de la lucha, coma l'esplecha que permét a l'istòria de se debanar, pas coma una « abans-garda » definitiva qu'imposariá lo socialisme del naut d'un biais volontarista. Es al pòble de lo bastir, pas al partit. Es a travèrs d'un borroladis al dintre de la societat tota, a travèrs e de conflictes, al travèrs de contradiccions subremontadas del procès (ja avançai) de presa en man de la guerra revolucionària per las classas popularas, que se fa l'encaminament devèrs lo socialisme. Lo problèma es que l'evolucion sociala e politica n'es pas encara aqui dins las autras parts de la nacion curda. Per çò qu'es dels objectius de la lucha, Mahmod Os¬ présenta las tèsis « oficialas » : autonomia del Curdistan d'Iraq dins l'encastre de la Republica Iraquiana democratizada. La ligason amb las massas arabas esplotadas es a l'encòp una nécessitât estrategica objectiva e una causida revolucionària. Çò que nos ditz pas, e qu'aprendrem en parlar amb de combatants e de civils, e en legir divèrses tèxtes, es que lo Curdistan d'Iraq autonôm serà una basi per ajudar la liberacion del Grand-Curdistan, divisât entre 4 Estais. Voler far tôt d'un sol còp seriá aventurista e tendriá pas compte de la disproporcion actuala de las for¬ ças. Dins aquela perspectiva, coma nos l'avián dich d'estudiants turcs marxistas-leninistas a Ancarà : « la revolucion curda es la força liberatritz mai granda dins lo Levant. Porta en ela lo capvirament de tôt lo dispositiu imperialista, e l'aligança amb totes los que ne pâtisson dins aquela région del mond... » Percorrèm l'encontrada amb lo pechmargà Aladin, qu'es nòstre guida-interprèt. A Galala, pichòta borgada animada, centre d'escambis comercials, a Raiat, « centre de man nos repaus » sota la frescor dels arbres, dins divèrses vilatges, bòrias, aubergas o cantonaments, l'ambient es d'una frairetat simpla, fonsa, sèm pas enlôc recebuts coma d'estrangièrs. Es la reconstruction. Los òmes s'afanan per rebastir los ostals bombardats, los ponts, las rotas. D'unes vilatges, 27 �los de Dulecheidà, son quitament estais bombardais napalm. Los païsans s'ocupan del tabat o del bestiari. Las destruccions de la guèrra son estadas grandas, e los patiments de la populacion civila tanben. Las femnas son pas veladas, s'escondon pas debans los estrangièrs, van al mercat o ajudan los òmes. Sèm invitais a manjar en cò de paï¬ sans, es la femna que nos fa la benvenguda, causa anormala dins un païs oriental : la liberacion de la femna es en camin, signe, entre d'autres, que la revolucion es tanben coma al culturala ». L'alfabetizacion e l'educacion politica de basi acompanhan la formacion militara. D'escòlas de fortuna son dubèrtas un pauc d'en pertot. D'abecedaris e de libriIhons de tèxtes son publicats. Los que ne sabon un pauc mai ensenhan a los que ne sabon un pauc mens. Cadun met sas competéncias al servici de la collectivitat. D'unes èran estudiants en Euròpa e son tornats dins lor païs per se mé¬ tré al servici de la revolucion. Los joves prenon de responsabilitats qu'avián pas dins lo sistema patriarcal. Nos aprenon de rudiments de Curd, lenga indò-europenca que de mots que i a revèrtan l'occitan. Quauques uns, d'alhors, an ausit parlar d'Occitània o legit d'articles pareguts dins la premsa libanesa. Nos cal explicar que nòstra lucha n'es pas al meteis estadi que la lor. Son força intéressais per saber la situacion nòstra : ges de replegament ; rescontrarem dos responsables de la revolucion palestiniana venguts en mession al prèp de Barzani, aprendrem tanben que de relacions existisson, entre autres, amb los Basques. « L'endeman, a la nuech tombada, sèm conduches a a quauques 25 quilomètres, côsta la frontièra iraniana. D'unes lums de vilatges dins lo luènh. Lo païsatge montanhòl pren un ample novèl. Lo vilatjòt es una fortalesa Adji-Omran, naturala. Un ostal un pauc mai grand al mièg dels autres. Defôra, de pechmargàs fan la garda. Trobam a l'interior Mahmod, que serà nòstre interprète, e divèrses soldats e collaboraires de Barzani. Mollà Mustafà al Barzani arriba lèu, vestit a la curda amb un ponhal gros dins la talhòla. Cap de la révolta de 1943-1945, fach général del temps de l'efemèra Republica Democratica Curda de Mahabad en 46, réfugiât 10 ans en U.R.S.S., èra ja l'erôs de l'epopèia nacionala quand prenguèt las armas en 61. Una fôrta per28 �sonalitat, òme d'autoritat simple e coral. sens autoritarisme. L'acuèlh es Per çô qu'es de las perspectivas immediatas, nos ditz la patz sembla frèula. Farem tôt per que dure. Mas Bagdad complis pas sas promessas. Se la guèrra tòrna començar, serà pas del nôstre voler. Çô que volèm es un que « Curdistan autonòm, liure de sa destinada dins una republica iraquiana democratica, e que visca en patz amb sos vesins ». Vol pas s'engatjar quand li parlam de la liberacion del « Grand-Curdistan ». Lo moment n'es pas encara vengut. Respond a nòstras questions sus consi la révolta venguèt revolucion, mercé l'existència del P.D.K., la valor dels combatents e la tecnica de guerrilha, l'adesion de las mas¬ sas e lor presa de consciència creissenta, maudespièch las dificultats de tota mena. Sens frasas, nos fa comprene tôt çô que représenta aquela formula : la guèrra populara de liberacion nacionala. Insistis sus lo fach que lo movement pron isolât sus la scèna politica e diplomatica mondiala, çô qu'es estât una empacha a la débuta, mas permèt una independència d'accion. Sola la Crotz Roja a porgit una ajuda materiala, e l'opinion progressista internacionala, son sosten moral. La solidaritat es pas amb los Estais. Es amb los pôbles, amb totes los que luchan contra l'imperialisme, es Orient e endacòm mai. « Nòstra lucha s'inseris dins la lucha dels pôbles per lor libertat. Un front comun dels pô¬ bles oprimits es necite ». Consi far per qu'aquel vòt siá pas platonic ? « Que cadun prenga en man son combat, coma l'avèm fach. » en Parlam pron longament d'Occitània, que Barzani e Mahmod ne coneissián ja lo problèma d'un biais somari. Lor balham quauques documents e una mapa. Se vôlon assabentar, e discutissèm de nôstra situacion, la presa de consciència occitana, las dificultats e los esfôrces per la bastison d'un moviment politic vertadièr capable de menai la lucha de descolonizacion. « Lo opression, conèisser pôble occitan e lo pôble curd pâtisson la meteissa e an la meteissa tôca. Avèm l'esper que faretz en cô vôstre la revolucion curda, e que demora29 �A la fin de la convèrsa, nos rem en relacions man : « Vos desiram ». qui chant la plen succès dins vòstre combat. Aquel dels Occitans o dels Bretons, es tanben lo nòstre ». L'endeman de matin, quitam lo camp de Nau-Perdam ont èrem lotjats, e passam a Zahro, dins las montanhas del nòrd, la frontièra turca. Mas de l'autre costat, dins las campanhas miserablas, sota los barris de ròc-ferral de Diarbaquir o a l'entorn del basar de Malatià, rescontram d'autres Curds : d'aqui, coma meteis pôble, meteissa opression. Mas aqueles los d'Iran qu'avèm rescontrats cap a Quermanchà, luchan pas las armas a la man : la terror policièra es esporadica, lo pilhatge de las matèrias primàrias, lo genocidi cultural, l'exôdi, continuais. Los Curds de Turquia per rapôrt a los d'Iraq, aquò's un pauc coma los Basques de l'Estat francès per rapôrt a los de l'Estat espanhôl. Mas lo revelh es començat, en cô dels trabalhaires, dels estudiants, amb lo sosten de l'esquèrra revolucionària turca. Quand parlam amb la gent e que sabon que tornam del territôri desliurat, nos questionan amb pas¬ sion, nos vôlon pus daissar partir. Dins una borgada aprèp Malatià un capitani de l'armada turca nos amenaça de la preson se parlam « amb la populacion »... Puèi, sus lo camin d'Occitània, totas las formas d'opression de nôstre temps : Turquia miserabla ont l'imperialisme american es tot-poderós, Grècia sot lo jo fascista, Bulgaria, païs-casèrna ont un sembla-socialisme d'Estat e de Policia escracha lo prolétariat, Iogôslavia, mai astrada, mas plan malbiaissuda dins sa cèrca d'un socialisme federalista, Itàlia e son capitalisme triomfant... « Sèm nascuts luènh l'un de l'autre... » Mas, en Occitània coma al Curdistan, amb de mejans desparièrs, es ben pèr la meteissa causa que lucham. E sèm Rotland PECOT Pichona 1. étude — de — pas los sols. Bernât FORMER. bibliografia. Ismet la Cheriff Révolution Vanly, Le Kurdistan irakien, de 1960, la Baconnière éd., entité nationale, Payot, 106 Bd. Saint-Germain, Paris, VIe". 2. — René Mauriès, Le Kurdistan 3. — Alan ou la mort, reportatge (« J'ai lu »). Ward, La corda ro/'a, poëma, Messatges, I.E.O. 4. Las publicacions del Comité de soutien à la Révolution Kurde, J. M. Viennot. Escòla de las lengas orientalas, Paris. — 30 �Ensenhament e O.R.T.F... 1970 foguèt per l'occitan e las autras dins 1'« exagòn » l'escasença de progrés, lengas parladas pichons benlèu de mespresar, dins los encastres oficials (informacion, ensenhament). Avèm demandât a Pau Fabre, secretari général de Défense et Promotion des Langues de France de faire en quauquas regas lo punt sus la question. mas non Per çô que pertòca a l'ensenhament, un quicòm de nòu : aurem aqueste an una espròva de lenga « regionala » al bachaleirat e los punts que seràn en-dessús de la mejana serviràn per l'admission. La décision promesa pel primièr ministre foguèt signada dos jorns aprèp l'acamp del Conselh Superior de l'Educacion Nacionala, lo 10 de julh de 1970. Per pas mancar la dintrada escolara, Defensa e Promocion de las Lengas de França aviá demandai a sas associacions d'escriure al Ministèri per li demandar de prene un ensèms de mesuras qu'encoratgèsson lo nòstre ensenhament ; mas aquô s'es pas fach amb força tion Culturala Bretona e vam (a despart de la Fonda¬ del secrétariat de D.P.L.F.). Seriá temps que las associacions afiliadas a D.P.L.F. pensèsson, quand o cal, a ajudar l'action del secretari général per bula rôda. De tôt biais, per aqueste an, los mejans per l'ensenhament de l'occitan dins lo segondari an pas cambiat ; trabalham per aver quicòm l'an que ven en ligason amb lo sénher Palmada qu'es encargat pel ministre Guichard de la question de l'ensenhament « régional ». tar a Per çô que pertòca ara a l'informacion, i a quicòm de nôu tanben : una letra de J.-J. de Bresson, director général de l'O.R.T.F., en data del mes de novembre de l'an passai, 31 �apreniá que la création d'émissions televisadas en lenga regionala » èra a l'estudi ; una letra d'Andrieu Chamson, président de D.P.L.F. nos balhava a la fin de decèmbre lo resumit de las décisions presas pel Conselh d'Administra¬ tion de l'O.R.T.F.. Las vaqui : Bretanha : doas émissions de 15 minutas, lo segond e lo quatren dijòus del mes, a una ora e mièja, primièra e segonda cadena ; Catalonha : una émission de mièja ora lo divèndre, a una ora e mièja, sus nos « las doas cadenas ; Pais Base : doas émissions d'un quart d'ora per mes, sus la segonda cadena, lo primièr e tresen dissabte a doas oras ; Occitània : una émission de trenta minutas lo darrièr dijôus del mes, a una ora e mièja sus las doas cadenas. Tôt aquò's per començar d'aqui al mes de març que ven. Per çô que intéressa l'occitan, i a quauques embolhs. Coma la letra del sénher de Bresson parlava de las estacions de Tolosa, Bordèu e Marselha, semblava normal de pensar que de lengadocian (e de Marselha fariá de provençal, Tolosa catalan), Bordèu de gascon (e de base). Après correspondència e vesitas (nos cal aici grandmercejar los nòstres amies Darrigrand, Pèire Lagarda e Gui Martin per son ajuda), vaqui çô que n'es : Bordèu fai lo base ; Tolosa (e doncas Montpelhièr) fai lo catalan ; Mar¬ selha fai l'occitan. Avèm escrich per protestar al Director General de l'O.R.T.F. ; sembla que i aguèsse ren de plan clar amont ; cal esperar la responsa, mas se pot benlèu pen¬ sar que, coma Bretanha foguèt un ensag per França, Mar¬ selha siá un ensag per l'ensèms occitan. De tôt biais, se caliá mainar de çô qu'existissiá : sèm anat a l'estacion de Marselha per prepausar lo vejaire de D.P.L.F. e la sieuna colaboracion ; es sortit d'aquela visita que la Direccion Re¬ gionala es pas contra la possibilitat de balhar l'émission a un productor que seriá pas de l'ostal ; avèm prepausat un productor e d'ajudas ; las presentacions son fachas, demôra pas que d'esperar la décision que serà presa.Çô qu'es impor¬ tant, es que l'argument dels sòus sembla un pauquet doblidat, e òm pot benlèu veire un signe dins la disposicion que nomena quatre tecnicians (amb d'espleches) per l'émission regionala de Marselha. Pau FABRE. 32 �TEATRE DE LA CARRIERA LO TEATRE OCCITAN « ESTRE QU'UN TEATRE MILITANT OLEM pas escriure sadol POT PAS un article de mai sul teatre. N'avèm d'aquelas parlicadas que ara ». nòstre capitan pas de se sortir de las paginas dels jornals especializats. muralhas de las facultats o de las Dins los mitans intellectuals, io teatre es vengut çó qu'es lo rugby per las classas popularas, mas de cap de manièra es al servici de sa li- beracion De A doas sa creacion. qué pòt venir aquô ? las fondamentas causas 1. lèis de e — del Lo teatre mercat. presentacion concuréncia de l'entrepresa del Teatre de la carrièra i a : professional viu Coma lo client dels es coma una espeçariá, segon pichon borgés, lo contengut e las la son tanben. S'enfrontar amb la la T. V., del cinemà, vendre sa sopa, e se vend d'aitant melhor que se i vei subrenadar d'idòlas- espectacles o dels confraires, de aqui la lèi ; D'aqui publicitat... crostets. L'étiqueta « bèl », « art per art », cobris tôt aquel trafèc comercial d'entrepresa-meteire en scèna condusis sos obrièrs-comedians dins una practica integrada totalament a la produccion artistica borgesa. e lo cap Al se trufa de temps en autre de sas tissas borgesas o lo luxi d'un esbrof « revolucionari ». Sens trop, que los poders publics (alimentaris) velhan e lo libertin pòt fracassar. ben melhor se Al paga faire dintrar dins las massas de mites del de qué soi bèstia. Mas aquô's bèl. Es gé¬ nial. Pas de besonh d'ensajar per ieu, soi un paure con » o encara lo processus al revers : subreprés d'originalitat e « recèrca » ; mai reialista que lo quite rèi, e mai siá filh de prolò. genre piéger, contribuis « compreni pas, a per En mai, per de rasons materialas e sociò-culturalas las massas copadas d'aquel teatre, Adonc es pas estonant que s'interessèsse pas gaire a Occitània. Mas se, dins lo sens contra, apareis deman coma un mercat cultural que se pòt esplechar e un quicôm de pas trop perilhôs, alara a aquel moment escrivèires, comedians, mecenas, etc... faràn flòri pòrta-moneda e porta bonaiir entre las cuèissas — per jogar de felibrejadas o de » neô occitan » importât de Paris. son — 2. — Lo teatre amator o d'animacion populara. Très espécias : 33 �a) lo vò! desgaunha lo professional en jogant la granolha que se gròssa que lo buòu. Aquô's lo teatre de pedalatge dins (pas cap de mejans, pas cap de public) ; que venir mai lo voide b) lo que — nascut de tropas de vilatges o professionalas (n'i aguèt un fum en Occitània) es autenticament popular mas sens se desempegar del provincialisme o del corporatisme. Luenh d'èstre una sota-cultura, deu reténer nôstre atencion, estent qu'es sovent lo rebat espontaniu de la vida de las massas ; c) los centres dramatics (Joventut En defôra d'excepcions Lo trabalh Espòrts). e « mèstre » i fa virar sus la grasilha la sieuna « inspiracion »... Sens riscs, puèi qu'a pas agut lo quite coratge d'enfrontar los fracasses del professionalisme. d'animacion plan notats veirinas pro es raras, sabotat un al benefici dels espectacles- las autoritats academicas. per Davant l'incapacitat d'aqueles teatres d'aqui de promôure la libecreacion de las massas, nòstra còla a, plan modestament, entreprés un trabalh sus de basis d'à fons diferentas. raoion • tituit la Basis de parfença. Lo sus e nogal de basis que constituis l'element dinamic de la còla s'es acampat anti-capitalistas, anti-imperialistas e socialistas. S'es cons- amb d'amators obrièrs SA TOCA — — estudiants. e : pausar balhar los problèmas d'ara quai a SOS MEJANS : Estent que debanarà dins son que crear. pas al Teatre, le teatre anarà a el, se (fogals, M.J.C., Centre socials, etc...). Los espectacles son gratuits. Son pas una fin en se mas un mejan de discutida amb las gents. Prenon partit mas sens sectarisme : se balhan a la critica e totes los reajustaments necessaris seràn fachs. • lo pôble ; siá la possibiiitat de va orizont La creacion. Es collectiva al cada projècte individual représ, revist dins l'abstraccion ni mai dins lo subjectivisme, deu se noirir de fachs concrèts, quotidians. Lo trabalh d'enquista, de discutidas amb las personas implicadas dins lo subjècte tractat, sa critica del projècte, tôt aquô permet de partir de la vida del pôble, de s'enrasigar dins sos problèmas. o mens es dins lo trabalh de la còla. Per fin que se neguèsse pas • La formacion. Se tracha pas d'aquerir professionalas mas d'aprene l'encôp politic (militantisme) 34 a formacion en cambra, de « ficelles jogar en jogant. Es dins lo trabalh e cultural (repeticions una e espectacles » a en �mitan popuiar) vida sa de dians dels • es en vivent amb las cada jorn qu'òm se gents, en partatjant son trabalh e provesis d'una formacion de come- pôbles. L'animacion. Se tracha tôt al còp de jogar e de discutir los montatges dins endrechs populars e de jogar un rôtie d'animator en ajudant los joves d'aqueles endrechs a faire de teatre, de mime, de cançon, los etc... Creacion, animacion Se vôlon rièras. côla de las aver massas e formacion e son pas de disciplinas despa- pretencion populara, devon una se définir dins se metre a l'es- aquela practica. L'imperatiu màger, adonc, aquò's pas la tecnica, ni mai l'estetica : es tôt simplament la practica dins las massas. D'aquela dialectica naisseràn la forma e clausus ». • lo contengut convenents. La cola refusa tôt « numerus Practica de la còla. Sus las basis aquestas, la còla montèt a Lion 5 canabàs que jo- guèt pendent l'annada CHo Chi Min ; la familha ; la guèrra ; l'urna ; lo fascisme en Grècia) — aqueste vist al travèrs de la repression en França. Entreprenguèt puèi un trabalh d'animacion e d'implantament per quartièr (montatge amb los joves, espectacie per los dròlles, presa en man de la fèsta). Las representacions dins los dins la carrièra, fogals, centres socials, de côps que permeteguèron a la còla de s'unificar. Las discutidas après los espectacles foguèron interessentas, mas compte tengut del temps de preparacion, pensam qu'avèm pauc jogat. Lo public pertocat plan mai popuiar que lo de las salas — èra pas encara lo que cercàvem a la débuta. Lo problèma de jogar dins la carrièra se pausèt amb mai d'acuitat. i a — Ça que la aviàm trapat un mejan eficaç de bolegadis politic. Força joves trabalhaires venguèron amb nosautres, mas lo « nogal dinamic foguèt pas pro fort e poguèt pas acontentar los besonhs dels » que veniàn d'arribar. Amb la virada de l'estiu passât en de Monsieur de Occitània (Mort et Résurrection Occitania) la còla aguèt l'escasença de pegar a sas basis partença. A Pascas un grop d'enquista va tastar lo terren. De discutidas sus la situacion occitana seguisson. En partir d'una istèria prepausada per los occitans de la còla, aquesta bastis collectivament la pèça. La critica collectiva sonada relambi. Per una primièra representacion occitans que balhan lo fuôc vèrd. de tal biais que se poguèsse asaptar a cada particularitat locala. Una enquista deu définir los grands ponchs e, per per fin de pas ne demorar a l'aspècte espectacie, mas desbocar sus la es es jogada Es concebuda pèça la vida e ne sens davant de militants discutir, los comedians atacan en las nommant las contra35 �diccions localas e los que mai la pèça s'acabèsse sus de posicions discutis. Segon las criticas, aviá capitat, estent qu'èra umana de las massas. n'aprofièchan. E plan duras, lo public demôra, de reajustaments son fachs. L'esperiéncia partida de la realitat sociala, economica e La virada aviá en balhant nos • atal las mai d'aquô sotalinhat las nôstras contradiccions possibilitats d'un despassament. Las contradiccions. bolegadis cultural es pas pro, mai que pus quand fa pas Cal un relais politic capable de recuperar lo bolegadis, prene de contactes, prepausar de mots d'ordre clars, espandir l'accion a la basi. Copat d'aquel pòl politic, lo bolegadis cultural es condemnat a l'empirisme, jorn a cha jorn. Es isolât e fin finala pòt pas jutjar — que Lo passar. condrechament de la sieuna eficacitat — cal tervencions la degalhar pas modelada necessitats vida fession d'una estrategia d'in- politicas mai urgentas limita ; los elements de la còla an una activitat professionala a temps reducha. Devon prene lo temps sus de familha e lo trabalh cultural s'ajusta plan mal amb una pro¬ regulara. D'aqui un malaise e l'insecuritat davant l'avenidor... ; plen. Sa disponibilitat, adonc, sa ; forças. L'abséncia las sus portada de l'accion — sas es fachas dificilas per la repres¬ decidit per s'enfrontar amb ela. Los comedians devon de mai en mai venir de militants de pès. Lo pès, aquô se farga dins la practica e aquesta es necessària per porgar nòstres rengs de tôt çò pichon borgés que fa flôri dins los mitans culturals. En mai d'aquô, la cola deu plan lèu prene en carga e formar — sion. los las condicions del bolegadis son Cal èstre solidament organizat e novèls. Compte tengut de l'esperiença aquesta e de las condi¬ partir de qualas basas formar una còla E qualas son las tascas ? cions occitanas, en militanta occitana ? Occitània liurada es tentament s'amolona. daissar a las tartarassas internacionalas. Lo mesconson madurs. Los cal pas Los fruchs de la colèra poirir. Lo Teatre occitan — se vôl existir coma tal — pot lo partit del sieu pôble esplechat e de la sieuna oultura descarada. Se trasteja dins aquel camin, vendrà a mejan terme un teatre per vilatges arroïnats, per retirats o per toristas en mal se pas causir. Deu prene d'exotisme. Lo teatre occitan Aquô vôl e « Internacionala Es dins el cultural Se sa 36 pas e noiris forma a dire a de sens que s'es militant. espectacle emmerdant « la fin ». Lo teatre militant », es l'aiga. Fa la sintèsi entre tôt lo passar Occitània que lucha. de la vida del pôble per faire nàisser un art que tant per coma per son contengut respond a las aspiracions popularas. coma un dins roge per sèmpre » lo teatre del pôble. « peis istôric occitan e los imperatius d'ara en �Mai que cap d d autre serà cap pariarà amb la autre testimòni de carn del passions, de sas pôble sos drama. Adonc, los per puritans çô qu es de la lenga, per exemple, inutil de voler jogar l'ôc blos, ni mai lo francés classic mas la lenga de e sas color imperfeccions, tôt en avent cada còp lo ni : per de qué mai espèrs e de son cada jorn amb sa socit de faire aquel pichon pas que, ajustât a d'autres, permetrà faire abans cap a un parlar mai occitan e mai directament militant. En ligason amb lo venions 1cion nivèls la denóncia e 2. très de presa politic occitan, pòt fondar de las manifestacions...) lucha e politica per l'animaimperialistas. Discutida a la contactes. précisent las en cap a un ponchs « cauds » (caumas, ciblas de faire tombar, en crisis, estimu- qualitatiu superior, en la popularizant per occitana dins la cultura comuna ; gras l'unitat politica cementar inter¬ sas culturala contradiccions Intervenir dins totes los — lant la movement : desenvolopar l'occitanizacion — e basa a de 3. desencadenar per l'accion dirècta, en fonccion de contradiccions mai vesedoiras de la nôstra societat, los còps e luchas que pódon sensibilizar e los esplicar. — las las Mas tanben pòt recampar lo material de propaganda e las tecniconvenentas cas tituls un per multiplicar las possibilitats instrument d'enquista preciôs. de bolegadls e cons- Coma la lucha serà longa e espinosa, cal assetar aquel teatre sus solidas. Deu las définir amb lo movement politic occi¬ tan. Aqueste se'n servira coma d'una arma, e, se vòl qu'aquesta siá decisiva, li fornirà las analisis de classa e l'estrategia, l'organizacion e de fondamentas lo sosten material necessaris a tota lucha Aquela còla de bolegadis cultural d'ara en Occitània — deu dependéncia de la paraula èstre es imperiosa dins lo contèxte sufisentament disponibla. Coma l'in- ligada lo comedian deurà tanben èstre revolucionària. a — l'independéncia del pôrtamoneda, trabalhaire. Per fin que sas activisián pas incompatiblas cal trapar las basas materialas d'existéncia collectiva ont trabalh politic, trabalh cultural e trabalh professional son un tats complementaris. Lo nogal occitan dei Teatre de la carrièra se prepausa d'engatjar aquela accion dins los meses que venon. Un temps serà consacrât a de viradas, l'autre a un trabalh local d'implantament (dobriment d'una sala) ont amb las gents del canton se poirà donar vam al teatre del pòble d'òc. Nòstra còla es dobèrta a tôt militant o simpatizaire, qu'aja o non fach de teatre. Fasèm venon rampèl als comitats occitans per que dins los jorns que acceptèsson de prène part a la creacion d'aquela côla d'agit- prôp. TEATRE DE LA CARRIÈRA. 37 �CALENDARI ENTRE LIBRES E REVISTAS if CATARISME E ISTORIA. * CATHARES, « deux brasiers, une même flamme », per lo prof. Vladimir Topentcharov, Seghers, 1971 : podètz estalviar vôstre argent. Lo professor Viadimir Topentcharov de l'Universitat BOUGRES — Sofia de e ET ambassador del seu pais en OCCITANIA (télé¬ EN BARROC de Tolosa, dissabte 2 de vision, estacion genièr de 1971). Lo govèm pòt nos balhar la télévision d'aquela Amb tota. d'émissions ont son barrejats universitaris franceses e ancians combatents de mena l'occitanisme, Avèm risca pas res. Quora la Crosada, Occitània, aquô's pas qu'un canton de França. Escriu : » Los catars franceses, los albigeses... », e coma d'images remirables dobras mal conegudas. A de moments lo tèxt èra de trop. Pasmens foguèron bonas las intervencions de l'abat Fages, quand diguèt qu'« en France sévissait le jansé¬ nisme », de temps qu'a Gordon s'escalprava aqueles cap d'òbras. R. Mesuret trobador balhèt França porta pas grand causa. Coma deu èstre mai o mens marxista, trapa dins la nos pensada bogomila la naissença de l'es- perit de dobte. E mescla tôt, lo professor. occitan te cita Rutebœuf. Puèi, populara, trapa de pertot dins los noms de luòcs lo mot bolgre, e mai e que mai dins Maine-et-Loire Sarthe : bigarroc, la Bouquerie (bè I) and so on, etimologia coma se ditz en francés. D'UN René T'arriba Nelli, CATHARE JOURNAL SPIRITUEL D'AUJOURD'HUI, col. profonde», Resma éd., Paris, 1970. Una ôbra de Nelli, alimentària e filosofica, fumosa, de legir davant las bogresdels contrareférma, Salons parisencs. * * * « França restacar te balha e la literatura Las 1970. est L'istòria d'Occitània facha déféra de l'Universitat afranchimandida. nòstre 38 passât. a un coma un dire per que diable calié ensèms europenc » coma occitana autras Tolosa, dins e de Tolosa, Ais e Gasconha. Michel capital lo exemple literari de barroquisme Théophile de Viau. Nacionalisme francés, o pas ? E pas res sus Godolin d'estetisme. Trabalh aqui dessus e Roquebert, L'EPOPEE CA¬ (1198-1212, l'invasion), Privât éd., en : jesuitas, barrée dels cadièra Félix Castan en THARE — del lo puèi lo barrée occitan. Arremarquèt que se trapava a Nanci, Estrasborg e en Oc¬ citània, es a dire dins las provlncias réputées étrangères » e qu'èra una anomalia sus lo territéri de França. «Vie sas ciassificacion una la « * * * — de retengut la I tornarem. descubèrta de tude un ». état Lo Atai d'âme, fach negat dins la crebavan intervencions R. Simon le occitan pontiflcacion * * * « forme une cultural : baroque d'inquié¬ es estât mandarinala. �LA CROIX, veulent vivre Les ' idiomes régio¬ enquista de Crestian Rudèl (nos dels 6, 7, e 8 de genièr de 1971). Cr. Rudèl, amb totas las precau- naux cions usatge, en la mai », torna defensa de França. Arremarca l'ensenhament Sèm dins talament prene un còp de lengas etnicas de las que pensam lo primari. E pas pro a a POLITIQUE HEBDO contunha de plaça al fach occitan (articles sus l'implantament miiitar en Provènça, los projèctes d'autèstradas entre Tolon e Mar¬ selha, Ganjas e lo nòrd d'Erau que creban, los viticultors, etc...). De notar tanben un estudi de R. Lafènt, mai général. ★ faire Planhèm pasmens lo ton sovent embarras¬ sai dels collaboraires occitans de P. H. : rason. d'un ries passât cultural borgés que daissam trop de caire lo pèble occitan passadas d'ara, e lenga sa e sa cultura venir. a prudéneia sai arriba en notar que la premsa s'es servida Espanha d'aqueles articles per escriure que, se i a una cultura modèrna catalana Barcelona, es per de que i a pas d'etnocidi al paradis de Franco coma en Rosa per a article es las R. pas de los o pas lo pus darrièr Carbon P. : possible de quitar ara precaucions « fons mai Lafènt séria sap lum. Atal amb son de que força a ponch ont degun un penjar trop tustar lo mond de prudéneia, èm pas mai, que, ont De una oratèrias » per cavar 7 * * * selhon. -k Dins lo CROIX eatre e lo n° numéro balha nos » bearnés. Una d'encoratjar, que la Teatre de del 7 de genièr, reportatge un « sus LA lo esperiéneia de seguir sembla a çè que fa carrièra (cf. « Viure » 21). * t- * POLITIQUE AUJOURD'HUI de genièr de 1971. 84 Dins lo avèm d'informacion (décembre 27 numéro legit ressant, ensèms d'estudis un lo (me- bourgeoisies immobiles du sud-ouest », qu'acomplèta los trabalhs de R. Dugrand per la région montpelhierenca e l'analisi de Gl. Barsôti (per Marselha) pulo n° 18-19 de Viure. Fa dependéneia actuala d'Aquitània, dependéneia économies e politica, deguda al refus d'industrializacion al sègle e a la naissença d'assistits que trapa l'afèrme de las tèrras. mentalitat rasigas dins d'una sas mesclats Chalandon * los noms de R. Lafènt o Y. A. M. Anthonioz... L'EXPRESS-MEDITERRANEE. Dins numéro de 4 (febrièr de 1971), d'entresenhas colomespresar sus la situacion occitana : « Les 4.000 ouvriers des non niala chantiers navals de La actuellement impuissants partie leur Seyne assistent à une de poker dont dépendent avenir et celui de toute énorme pourtant la région. Une partie de poker internationale qui se joue par dessus l'Atlantique et la Méditer¬ ranée. Les joueurs sont à Houston (Texas), à Arzew dans des (Algérie), à Beyrouth (Liban) et bureaux proches des Champs- Elysées, à Paris ceux * * * de pargue * * * estudi dins comprene la inté¬ pro las Cevenas, l'amainatjament de la cèsta lengadociana, etc... Mas sèmbla que la revista aguèsse pas una pensada pro clara : al somari se sus n° blicada (21 bis, perseguis regionala. de 1970) Avinhon) - (« Régionalisation et impasse 70 »), Fouéré (« L'Europe et les régions »), Entre autre, de legir dins aquel nu¬ méro l'estudi de D. Woronoff : » Aux ori¬ gines d'un développement manqué : les passât Palais, entrepresa son trapan ★ sadièr), AVIGNON-EXPANSION place du tie : : ceux de "Gazocéan" et du groupe Herlicq. Enjeu de la par¬ le marché mondial des méthaniers ». 39 �De notar tanben : « Les 59 zones in¬ depuis douze ans en Languedoc-Roussilion ne sont occupées qu'à 34 % de leur surface. Plus d'un mil¬ lier d'hectares sont encore disponibles... Les surfaces vont de 2 hectares (zone artisanale de Limoux) à 300 (zone indus¬ trielle portuaire de l'Ardoise). L'amplitude des prix de vente varie de 6 F. le m2 en garrigue à 30F. à proximité des villes». Atal las comunas l'amainatjament pagan d'aqueles terrens (estradas, aiga, telefòn...) e las industrias venon pas. E se i a 34 % susfàcia de ocupada cal dire qu'aquô's mai que mai de depaus de produchs e de dustrielles créées material. l'E.M. Per acabar, nos trevista amb Pau Ricard J'étais très fier d'être « 1939. Mais seille a balha que una en- t'assegura marseillais : avant j'en ai honte. Mar¬ image de marque trouble à l'étranger. C'est devenu Chicago ». Fai marrit capitar socialament e venir vièlh per aquel occitanista que foguèt Ricard. maintenant une Montpelhièr). Literatura desconeguda per Paris que balha pas un sôu ais cercaires occitans. Dins la meteissa pagina del 31 de genièr, se trapa lo rendut compte d'una tèsi sostenguda Tolosa, a « Essai le développement de l'autonomie ur¬ baine en Languedoc au Moyen Age » qu'aimariàm de legir e que deurià sortir del mitan dels especialistas. sur * * * Butât sai l'exemple de son oposicion a l'occitanisme es plan coneguda, publica dempuèi quauque temps de cronicas en francés de J.-M. Petit (« en langue d'oc ») entrelescadas de renduts comptes non signats (« Echos et Nouvelles d'Occitanie ») : d'aqui una impression de forrabèrra e de repeticions que serién d'evitar per mai de clartat. La que per Dépêche, MIDI LIBRE, que Aquela oposicion del Midi Libre a la regionalizacion, se vei dins la causida dels grands reportatges » ; puslèu que de parlar de la région del LengadòcRosselhon, nos balha « Reggio, comme régionalisation » (del 7 al 10 de febrièr) amb, en primièra pagina, una fotografia « * * * ★ occitan. Ricard, Se atal, a cresèm ne vergonha LA d'èstre DEPECHE DU MIDI (7 de febrièr) es lo contrari que se per lo duc de Lévy Mirepoix, un analyste pénétrant des grands problè¬ mes politiques de cette Occitanie à laquelle l'ont rivé sept siècles d'une as¬ cendance qui plonge ses racines, on le de barricada amb auto passa que crema... * * * « dans sait, Foix istorian aver la Cal ». maison pas amb un vergonha toristas de Podètz des comtes de quichar e confondre un bramasopa que sembla d'èstre davalat amb los Simon de Montfèrt. vos passar de son estudi sus la « D'aquel temps, la « batèsta » per regionalizacion », a l'escasença de las eleccions la Mas de Merian de la literatura orala occitana descubèrta per D. Fabre e J. Lacroix (cf. Obradors, n° 4, Una contairina populara audenca, e lo dise » La pelalha », Centre d'Estudis Occitans, Universitat III, presentacion 40 que se sarran, Mas, segur, aquè empacha pas, al contrari, la colonizacion de se desenvolopar. Atal una polida revista alemanda, MERIAN (n° 2, febrièr de 1971) présenta un numéro especial consagrat al LengadôcRosselhon, amb fotografias e mapas de Pèire II d'Aragon e Maria de Montpelhièr. legissètz l'article de Sylvain Caries : comunalas contunha. de « Florida occitana son ». de totas Los collaboraires menas : a costat jornalistas alemands, òm pot legir los noms de François Nourrissier, André Chamson (té I) e tanben los de R. Grau, R. Lafènt, F. J. Temple o encara Josèp Delteil, qu'ensajan de balhar una idèa de �çò que pòt ben s'amagar per en delà las operacions de prestîgi dels amainatjaires del territòri. * * * Demest totes pòt notar -fa los libres publicats, se : Joseph UN Denis Martray, ETAT chel Paris, 1970 éd., Neuchâtei, l'Amour l'Occident et mai ras, que de notar (membre Pour del une véritable de de Jean J. Bancal Martray) : réforme régionaliste. L'autor, inspector général onorari del ministèri de l'Interior, après un istoric de la question regionala en França, fa la critica de las teorias oficialas sus aquel subjècte (acompara las idèas de M. Debré de Mussolini) culturalas. sens Mas regionalizacion gaire luenh. las « a ville se fargar imaginaire ? : L'autor de eu- a « de démystifier leur sacré, de percer leurs comme écumoires (...) et de ne pas perdre une occasion de faire voir à quel point elles sont absurdes ». Sèm plan d'acôrdi. Mas l'autor nos balha pas d'entresenhas plan practicas per arribar a çô que vol. frontières * * * -fa Jean-Jacques Servan-Schreiber, LE REGIONAL, Grasset éd., Pa¬ POUVOIR Veire 1970. mai luenh lo rendut Pau Brenguièr. * * * + Robert Franc, LE SCANDALE DE PARIS, Grasset éd., 1971. Robèrt Franc, jornalista a l'Express, sus un tèma pro de môda d'aquesta passa, la batèsta de la provincia » contra la capitala de l'Estat francés, escriu un libre « escandalós ». L'autor mòstra plan consi los projèctes « oficials fan e faràn de Paris una vila mosal bèl mitan d'un vertadièr desèrt trosa, Las économie. crèis de la chifras que balha sus région parisenca dins las lo an- nadas venentas fan paur. blèma d'aquelas vilas a amb las oblidar las questions conclusions (per una l'americana ») van pas Un autre estudi, de Mirail, 1970. compte d'aquel libre nôu de J.-J.-S.-S. per estudi un EUROPEENNE, La partir de las « realitats regionalas » e non dels Estats actuals : Je crois à la nécessité de défaire nos Etats-Nations. Ou plutôt de les dépasser, REVUE movement L'UN ET LE DI¬ e mai la d'una federacion bastida ★ Dins POLITIQUE ET PARLEMENTAIRE (n° 817, genièr de 1971) es CITE LA desenvolopa dins aqueles dos libres d'idèas que li son ca- Joan la Rougemont, LETTRE EUROPEENS, Albin Mi¬ VERS, OU Baconnière, ris, * * * de AUX ropenca LA REGION, MODERNE, ed. FranceEmpire, Paris, 1970. Martray, fondator del C.E.L.I.B., puèi del Mouvement national pour la décentralisation et la réforme ré¬ gionale jèga la carta dels notables e del gaulisme en Bretanha. De Gaulle partit, Pompidor causis la desconcentracion ad¬ ministrative apielada sus las comunas e los despartiments. Pleven se taisa. Alara Martray escriu aquel libre contra totes los Sanguinetti e per remembrar las promesas fachas del temps de De Gaulle. POUR -yir OUVERTE Tolosa Mylène Rémy, Le pausa * * * * * * pro- èime que son lo desèrt occitan. sens e lo Claude Glayman, LIBERTE POUR REGIONS, BRETAGNE ET RHONEALPES, Fayard, éd., 1971. «Amb un prefaci d'H. Dubedout, cònsol de Grenoble, LES 41 �d'H. Fréville, cônsol de de 50 millions de Gre¬ sus los problèmas de la letra una e Rennes L'autor ». noblois torna regionalizacion » d'un biais mai que mai tecnic. Aquel libre, que se poiriá aisidament contestar sus de ponchs essencials, es pasmens d'un grand interés : s'apièja sus una esperiéncia vertadièra e s'acontenta pas de teorias fumosas o de reguit» nadas descabestradas. * * * Pierre RISME Maugué, LE PARTICULA¬ ALSACIEN (1918-1967), col. «Ré¬ Presses d'Europe, 1970. Estudi plan documentât (èra a l'origina una tèsi de sciéncias politicas sostenguda en abril de 1967) que fa lo ponch sus la question gions», d'Alsàcia metodicament los e sens escavartar Còrsa, dins l'« exagôn » e mai dins lo mond : un jornal pro plan fach, aisit de legir. Quicòm que, a l'ora d'uèi, es de manca en çò nòstre, malgrat los assags que son estats fachs dempuèi quauque temps. * * * L'OCCITANIE * Atal DEMAIN (C. M. J. O., B. P. 81, 13 Marselha 01) s'acontènta la màger part del temps (per exemple dins son n° 5, genièr de 1971) de publicar forra-borra los comunicats dels uns e dels autres, sens que sià pos¬ sible de destriar cap d'orientacion politica o autra plan clara : una mena d'« union sacrada a » avenidoira que l'entorn d'una sufis de la tôt s'esclairèsse. que problèmas vertadièrs. « Occitània nomenar » per * * * * * * -fa -fa Qu'Alsàcia boleguèsse d'aquesta passa, nos ne porta una pròva de mai l'espelida d'una publicacion nòva, LA VOIX D'ALSACE-LORRAINE, bilingua que pareis cada quinzenada (25 C. de la Fidelitat, 68 Mulhouse). Faguèt, a çò que diguèt la premsa, se revirar dins sa pigresa los notables U.D.R. de l'endrech : es bon un dins Es una un autra pauc aquò que retrobam publicacion mesadièra de DELIEURO PROUVENÇO Provènça, LA (« édition mensuelle de la Provence Libé¬ rée, en lengo nostro », 3 Bd. V. Coq, 13 Ais) ont se mesclan un nacionalisme felibrenc pro fosc e una volontat d'èstre en presa sus los problèmas vius de Pro¬ vènça. signe I A * * * aquel jornal cal ajustar, sus un plan « cultural », los CAHIERS DU CER¬ CLE RENE SCHIKELE (bimestrals, 11 Plaça de Bordèu, 67 Estrasborg) ja ancians, mas que contunhan son ôbra d'in- formacion. * * * N'es ja a son numerò 11 ment gane mensuel Corse (8 c. 42 amb du clartat Corsu los mo¬ « or¬ Front Faubourg 9e"). Popu/u e al qu'escrivèm POPULU CORSU, Régionaliste Montmartre, Paris, présenta eveniments simplament del mes en Dins un autre canton d'Occitània, OCCITANIA NOVA (5, plaça de la Glèisa, 31-Vilanòva Tolosana), amb una orientacion mai rigorosa, rend de l'acdiari. Es de plànher, çô sembla, l'abséncia gaireben totala de coordinacion, a quin nivèl que sià, entre las entrepresas d'informacion nascudas dempuèi quauque temps ja en çò nòstre : d'aqui de repeticions, e tualitat occitana sovent de cessari : revista causas inutilas demòra de faire... * * * compte mai que mentre lo ne- �Uri meteis borbolh, a çò que pa- trebola las aigas del catalanisme Rosselhon. A costat de SANT JOAN reis, en I BARRES, ja ancian, revista del Grup Rossellonés d'Estudis Catalans (22 c. Greuze, 66 Perpinhan) que en mai de renduts comptes de la vida del GREC, présenta sovent d'articles intéressants (per ex. dins n° 43 un estudi d'A. Baient a prepaus dei libre de J. Sanabre : Resistència del Rosselló a incorporar-se a França), es de notar l'espelida d'un diari nôu, TERRES CA¬ (c. Petite la Réal 27, 66 Per¬ pinhan) : jos la bandièra catalana vòl recampar las bonas volontats esparpalhadas. D'aqui ges de causida dins l'interpretacion de la realitat catalana rosselhonesa, mas una unanimitat pro fosca. TALANES Es tôt lo contrari amb LA FALÇ, * publicació del Comitat Rosselonés d'Estu¬ dis i d'Animaciô » (16 c. Petite la Réal, 66 Perpinhan) balha que dins n° son 3 (decèmbre de 1970) un ensèms d'estudis sus l'Universitat de Perpinhan ont son analisats dins lo detaih totes los mécanismes de la colonizacion universitària dont patis la Catalonha rosselhonesa. Poëmas, ren¬ duts comptes de libres, etc. acompletan aquel ensèms. Aqul una de las conclu¬ sions de l'editorialista de La Falç « No¬ mes a través d'una Nova Resistència a la de/s Paisos Catalans sota el colonitzaciô guiatge de/s treballadors ens de l'explotació imperialista alliberarem G. B. e F. G. Jean-Jacques Servan-Schreiber, LE POUVOIR REGIONAL, Grasset éd., Paris, 1971, 9 F. Restablir la dignitat del ciutadan, li fisar la responsabilitat, faire fisança a sas trangièrs del defôra que venon aici balhar, productors sens ciutadanetat. possibilitats, ciativa de l'ora de de mesura amira se que aquô's tanben liberar l'iniqu'es vengut major a définir un quadre de vida a la sas exigéncias. Es dins aquela se présenta Le Pouvoir ré¬ l'òme gional. descolonizauna botiôla patologica poder régional es lo cès nacional. Lo la plaça viradissa d'un nôu sistèma d'exersus cici ciutadan a promôure. Las esplèchas : supression incondicionala de tota mena de tutèla estatala, creacion d'amassadas al sufragi universal, remplaçasubvencion, aquela aisina privilegiada de la colonizacion, per un bud¬ get autonôma per las doas grandas collectivitats desliuras : la comuna e la ré¬ gion. Tôcas e mejans d'una nova presa de la Bastilha qu'es l'Estat jacobin, son antau definits al cap d'una analisi pas gaire nosada, sempre estacada als efièchs mai qu'a las causas e que quita de caire ment de la las minoritats etnicas tant coma los es- aquel reflexion a zacion las totas sens servigués, magra d'un vocabulari demagogia, a d'un perilh : primària, mai po- faire levar lo fonccionament de Per de qué la l'ora mai libre travers a sus titucions ! ven Tôt aiçò suspausa cion de l'Estat, aquèla elegidas Basta consolacion, litic simple, tra- las ins- reflexion aquela lo de la coloni¬ essenciala, de lo capitalisme. Fin finala l'opcion del députât de Nanci per una politica es facha coma se dins lo mond d'ara i aviá pas cap de monopolis ni mai d'oligopôlis, los sols poders a définir una estrategia politica ; poder comunal, poder régional, caricaturas de poder davant aiçô sens una butada revolucionària. L'autonomia es de prene de contra un poder économie e non d'esperar d'un espetament de l'Estat... A rièra un per de cionari. las forças vivas de la man sus la dardemôre dins los paises lo potencial revolu- metre riquesa que josendevolopats per nivèl, avèm aqul la dar- autre temptativa l'economia rièra institucions Joan-Pau BRENGUIER. 43 �Bernard col. Lambert, Politique, LES PAYSANS DANS LA LUTTE DES CLASSES « Le Seuil « », Paris, 1970, 190 La luta de las classas », per Bernard Lambert, atencion, qu'aquò's pas un subjècte de dissertacion. Lo païsan que ne parla, ne sap quicôm : dempuèi dètz ans, en Lèire Atlantica i a pas una batalha sociala que Lambert non ne siá. O sabi per l'aver vist. « se rosegan cion gar bra amb lo 1964, sai Saint Mars la Jaille (44). A l'usina Braud-Faucheux (maquinas agricôlas), Hébert, l'anarcôsendicalista de F.O. qu'anava jogar en mai de 1968 un rôtie de primièr plan dins la Comuna Populara de Nantes venià de capitar un polit còp : aviá implan¬ tât una seccion sendicala dins aquela usi¬ na mestrejada per un patron de combat amb l'ajuda d'un « syndicat maison », obligat la direccion a la repression en sacant defôra los delegats, organizat la ri¬ posta obrièra jos la forma d'una grèva dura e plan seguida, decidit totas las organizacions sendicalas del despartiment a sosténer lo movement. Tôt aquô en pais choan. O cal far... en que, a Meeting, siám venguts d'Ancenis : C.G.T., F.O., C.F.D.T., F.E.N.. E Lambert lo procès del sistèma qu'es fach. D'un biais clar e sens apèl. Lo libre que ven de sortir, i trapi la força d'evidéncia, lo meteis poder de mobilizacion. Pas besonh d'aspirina per lo legir. E s'avètz pas mai legit Marx que Fidel Castro o Lambert l'an legit, vos assolidi que comprendretz tôt Cresi pas que i aja a l'ora d'ara de lecmeteissa tura mai dins la luta son voler e sanissa, mai encoratjanta : es acceptada, menada de en tota clartat, e non tôt pas dins los libres ont los marxistas de pro¬ fession se mordisson la coa, que s'aprén e a 44 a lo veire lo monde metre, enfin coma e non es e pas trabalhar tornar, sus a 5 F. pès. Als nôstres camaradas joves que las onglas d'aver la « formaidéologies» que li permetriá de jo¬ sa partida dins l'orquèstra de cam¬ gauchista, deurià ajudar a ne finir de complexes d'enfantons, a trapar sos camin de Era pp., », de l'accion. E a desbarrassar dels nos nosautres totes estereôtips que entrepachan, per menar una accion politica, clara e credibla, en mitan païsan. tanben es aquí. Siám a dos passes de Chateaubriand ont en 1958 l'an elegit dé¬ putât... M.R.P.... Es vengut, mas es pas vengut sol : un vintenat de tractors, una fôrta delegacion de paîsans, joves. Pas sol, ni mai pas per ren dire. De ma vida ai pas jamai ausit encara un responsable del sendicalisme agricôl parlar aital. Lo contengut politic de la luta aquô's el, ancian de la J.A.C., ancian députât M.R.P. de 34 o 35 ans que lo môstra. La mecanica del profièch capitalista, de l'alienacion obrièra paisana, es desmontada en un pas ren : la proletarizacion del mond païsan fonda la solidaritat de fach del païsan e de l'obrièr. La région, abandonada per l'Estat al pilhatge capitalista, ven lo luôc privilégiât de l'unitat de luta anti-capitalista obrièrs-païsans. Dins los paîsans arroïnats de la Rocheblanche, de Pouillé, etc..., obligats de quitar la tèrra, lo capital trapa los caumaires que n'a de besonh per quichar suis salaris, per obnos téner la dustria a Paris. ment e A de Lèire es, salariats Atlantica partir de l'endrech, L'actualizacion a de tanplan l'incoma la realitat del mo¬ a caud, aquô's tôt e Occitània, a cada situacion occitanas, de l'analisi Lambert qu'es volontàriament globala, me sembla, una de nôstras tôcas mal région de dels somession en e urgentas. Per définir d'un biais seriós las alienacions, per nos situïr en fàcia de la �de la « racionalizacion » ca¬ pitaliste, dels organismes païsans, dels pians Vedel e Mansholt, per trapar lo nivèl d'insercion régional, nacional e intercooperacion, nacional de las lutas palsanas lo d'una contra neò-capitalisme, dispausam ara grasilha. A nosautres de l'utilizar. Mas tanben d una rega d'accion revolucionària. S'ai renonciat a far d'aquel libret (coma del n° especial de la revista Frères du LOU SEGOUND LIBRE DEL CAUSSE, Monde les : Une « paysans ligne révolutionnaire cal que » mètre pour sul meteis un rendut- plan que lo trabalh de Lambert) compte critic es que pensi qu'es al nivèl de l'accion de nòstres comitats de basi qu'aquel l'accion, cion. trabalh deu èsser fach, dins relacion constanta amb l'ac¬ pas aici, d'un biais que séria en E non forçadament platonic. Ives ROQUETA. de Paul Gayraud, roman Estampariá Carrère, Rodés, 1970. Aviài, probable, fort dich trop lèu contentament mon primièr libre. la a trop e sortida del Lo segond val pas 'n pet. pas. Aquô's d'embolhs que riscan pas d'arribar als fasèires d'istòria facha, literària o autra. Per exem¬ ple a aquel Anatòli que finis pas de ne finir amb lo capítol « sègle XX » de la Fa pas regreti o ren, Nouvelle Histoire tane la de Littérature Occi¬ Lafont volguèt pas signar sol, lo paure el. O encara a aquela Fausta Garavini (« Ah ! qu'ils sont bons quand ils sont cuits, les macaronis) que vos expédia Bodon en vint regas dins sa Letteratura que occitanica moderna, mas paginas Lafont, an e se tusta sas per Camprôs, ja escrich subre Augièr Galhard. Mi- sèria de la critica ? Non pas. Misèria dels cercaires » universitaris, pesaires de fi¬ chas, contrarotlaires de çô que s'es es¬ « crich, e per un pas ren Dins content libre va per lo de qu'ai çô tal sus tal, tôt pel fichièr la clôsca... fons çô un cresi aimat per çô totas cambas. Libre manca pas que çô que alara ? que causas, mas contarà, Libre bre sens Çô amor. que sauvava se compren de e çô nos mostra- Jamai cia se a las sa compren pas, a força romegar son sômi, de soscadissa pasibla, o en- inventa, ornes durada, amb e una situacion, entala coherén- io legeire es sotmés. son temps, al nôstre Mas e que tôt d'una trapa sens poder. Aquel temps l'a pas, el, emponhat bit. podiâ capitar e que s'acare se o que de soscar, dreches Non. lo primièr Cauce èra precisament aquela adesion de Gairaud a un temps : l'abans temps. Gairaud es pas Giono e, ça que la, a lo mal d'el. Es pas jamai qu'a i'abans temps que pega de tôt lo cervèl e de tota la carn. Aqui viu, aqui primier plan. Las mordir dedins. d'èsser, per çô que li¬ jamai sens rason dintrar dedins. i sens mas sens Un leu trapi que va mancat, » devinha, caliá ensajar de far, ont caliá cercar per far lo roman doc moderne. Lo segond que me môstra çô que cal tugir a « plan que ca¬ son segond volum. Lo qu'es pas fotut de viure dins un temps donat e de viure aquel temps, de pegar a aquel temps, de l'esposar, mitic o vertadièr, présent, passât, futur, aquel d'aqui serà pas jamai qu'un mercant d'ensalada. Consi que fague. Que siá adrech coma Christine de Rivoyre o maladrech coma Enric Molin. Espiarà las s'atissar dins siài que m'arriba. que Gairaud avià pas cap de chança de que ven de contar dins pitar çô doas condensar çô que Delfau e tantes maites miejas e I a bèl braç. L'a solament su¬ agut entre l'orne e los jorns, pontannadas, de batalha d'amor. Es orrible a pas : s'es pas passât ren. Gairaud per 45 �sap pas I dintrar dedins, lo monde consi vira. Se'n ten espia mal que fachas totas que marcan aquela pagina de datas fasián embucar a l'escôla 1610 mòrt d'Enric IV. de a datas lo temps coma môrtas que nos : 1515 Marinhan, Parla de 14, de 36, de « Rèi dins aqui la lèi », i exemple lo roman estudianta a Montpelhièr dins d'amor d'una las son Escriure torni. annadas la volontat de modernis¬ 60, sufis pas. nadas 60. A de i me patir, ne e agre, per I cal dintrar, dins las bon. soscar, E ne gausir, comprene, e an¬ e e ne com- l'ocupacion, ensaja de i mordir de¬ dins, mas a pas cap de dents. Sos caractèrs », per parlar coma lo Giono d'Ennemonde tomban dins l'estereotip, l'istòria en Epinalariás, lo drama dins las sempitèrnas receptas del roman païsan. Es aital que Palfèrre, en finala, aurà tuat per veire pas sa bôria transformada en hôtel de las vacas I E tôt aital. Tor, absoludament tôt, fins a l'estil es vengut mol : repapiaire, anavi dire. Inconsistent, val- la saba de l'arbre Esser en presa sus. Autrament fas pietat, brave e estequit, òme de susfàcia, d'aparèncias, mostraire de petetas dins un décor en toc, al fons d'un òrt public ont la vida contunha sens s'ocupar de tu : enfants que jôgan, vièlhs que repapian sus sa guèrra, femnas que parlan de cuol, de cosina e de brocar, e amoroses darrièr los fusanhs a s'aprene l'amor dins lo roncar de la vila driá a o « melhor dire. Henri Lefebvre, col. A VÊM d'un côp assenhalat aici a l'interés pèr nosautres dis es- mai que mai, mai : interés tanben interés dins la mesura ont lo testimòni porgit pèr Lefebvre sus lis estructuras de practic, la societat nôstra e li movements que la la rosegan pòt èstre sovent una esplecha de non neglegir de desenvolopament de l'accion. fan renfortir se La tòca Manifèst ò que de Lefebvre, diferencialista, bicion, se pausa dins manca dins pas aqueu d'am- fisam i questions que primieri paginas de son libre : « Es que siám avodats (vos e ieu, tu e ieu) a perdre nòstri diferéncias ; a luchar pèr una ombra, la nôstra ? Es que devèm pas gasanhar, en luchant tant coma caudrà, çô que siâm, la nôstra diferéncia ? Aquesta, es qu'es un fach ô un 46 nos li drech. quicôm escasença ? de segur ô pas qu'una D'aqui lo sentir son « sang ». |,entorn- Ives ROQUETA. DIFFERENTIALISTE, Gallimard, ed. 1970. analisis d'Enric Lefebvre e teoric e a MANIFESTE mai Viure tudis LE Idées », n° 217, « pas, barrejar prene se diferencialisme : sageta pèr mostrar una sortida, entre dau mond claus e la dau mond una la tèsi mai que dubèrt Aquò dich, lo caractèr mens es de notar abans de tôt l'encôp a força dialectic de déncia l'amira ». dau de rôtie de Lefebvre. pragmatic la mesa la e pas- en evi- diferéncia, dins Partent d'una idèa sovent admesa, la d'una omogeneïzacion totjorn mai granda dau mond ara pron de la societat (idèa que, soventi fès, las, es tan valedoira dins un sistèma dich capitalista que dins un sistèma dich socialista) l'autor môstra que dins aquela indeferéncia generalizada, la sola vista revolucionària condrecha es (ò seriè) la que s'establis (s'establiriá) au quite mo¬ ment ont nais lo diferènt, es a dire la particularitat concebuda coma un quicôm de dinamic, motor d'istôria e destrusise ai sèire de mites. �Ansin, dins lo domèni de l'antropologia e de l'etnologia, es possible de destriar, en gros, très « moments », dialecticament engimbrats, que dònan un image pron just de çò que poirià èstre una societat qu'auriá pèr principi constitutiu un principi diferenciau. Primier, senhoregèt çò qu'òm es acostumat de sonar 1'« europeòcentrisme », es a dire la cresènça qu'Euròpa èra la soleta proprietària de la dins la teoria e mai dins l'acte, e se dévié de faire conèisser la ver¬ vertat, que tat aquesta terra, tôt lis autri mesfisant de toti a se pòbles de la se pas laissar poirir pèr aqueli pòbles... Venguèt puèi di « descubertas « civilizat e » escafada, la : de lo distància non-civilizat tôt es negat e generôs, « segond moment, lo un » » dins cultura es un entre gairebèn concèpte universala. Lefeb- aqui comenta força justament : « en mai, l'alienacion es pariera per lo pòble espleitat e pèr lo pôbre espletaire. Aqueste darrier es oprimit per un meteis oprimèire que lo que s'ensaja a lo domi¬ vre Lo ner. colonizaire consciéncia prene avènt si decebudas Lo gat tresen d'efièch, un necessari cadun a sa de semblança aqueu eu. moment cadun » directament es la dins li- mesura, rasonablament pas identitat pas rason d'existir, non-identitat La ». moment compléta es a dire de e diferéncia : una non- apareis a lo ponch ont s'apiejan li movements pèr venir, coma lo luòc ont se nòsan (ò se desnòsan) li possibilitats d'accions, es a dire, fin finala, li possibilitats ciala. d'incarnacion Aqui febvre prene : en jans (la « coma mai Que vau istorica melhor e so- citar Le- cadun carga, en l'Islam — pot tanben èstre afortit a preli Bases, li : lis Occitans, li Canadians d'unitats mai pichètas paus Bretons, francés, etc... » Aquè pèr donar ponch particular febvre e una idèa dau metòde descubriga pèr la emplegant toti si me- lenga, lis èbras, l'estil) sa dife¬ sus — un de Le- pèr ben situar la portada de pensada dins en — mai, s'agis que sa libre. Cau bèn notar, aqueu de de biais de ges faire nàisser una mena de « culta de la diferéncia », d'ont poirién sorgentar d'ideo- logias d'èime particularista (pèr exemple, se nos ne tenèm a l'exèmple citât dins lo paragraf precedent, de nacionalisme, amagats mai ò mens segon lis escasènças cubèrt sota un còm mai) viscuda : e de particularitat d'un nombre ga socialisme la confusion ò entre de quidiferéncia a la quita sôr- de desviaments es grand fariàn trestombar dins de situacions pron semblantas i doas primieras de que la de nos descripcion de l'antropologia. De un fach, estudi e mai Lefebvre dins l'estudi mai que mai idèa de s'acabar dins ensèms i a rason situacion, superior is autres, es de convenir qu'entre lis ensèms existènts, « a precedènt ont se pòt au définir sa (...) çè que pot èstre dich d'unilargas — /'« Africa », li « Jaunes », tats lo colonizat devon e de réncia mai, se tôt au contra, de Lefebvre blèma la vila, de de a (se començar viure (de s'atrèban dins un consagrada au pro- i'urban cf. mai que La Révolution urbaine, pareguda dins mai, la se semblantas tota l'ôbra sié pas pèr sistèma de mai, pòt parlar ansin) dins preocupacions cas aqueste teoric, un de lo meteissa Aquè, coleccion Idées, n° 216). ditz sènsa ges d'ambiguitat la darriera pagina dau libre : - lo diferencialisme es pas un sistèma. Es que se tracha de discorir de/sus la diferéncia ? Non pas. Se tracha de viure. Non de o mai d'« èstre pensar, rènt. » d'un biais dife- » Siérn pas nosautres qu'anarem de afortiments de Lefebvre. Auriàm puslèu de testimoniar de la veritat de sis contra lis analisis. Felip GARDY. 47 �LO MANIFEST Del DE MONTSERRAT lo procès de Burgos, temps que se jutjava sap, un grop de catalans s'acampava al mostièr de décembre de 1970. D'aquel acamp sortiguèt lo que de s'acabèt coma Montserrat los 12, cadun 13 o 14 e manifèst de Montserrat, que folos 253 participants. Dempuèi, tôt aquô's mai o mens dintrat dins l'ombra. Lo Govèrn francés e lo Govèrn espanhôl, après un période cortet de sem¬ bla desacèrdi, an decidit de donar mai de vam a sa collaboracion... Pensam que Viure se dévié de publicar lo tèxt del Manifèst, que demòra totjorn actual. Un comitat de sostén es estât créât a Montpelhièr. guèt signât « per Nosaltres, constituas intellectuals Montserrat a en catalans assemblea per¬ manent, ens creiem en el deure de pren¬ dre posició davant 'a gravissima situació politica i social provocada pel conseil de guerra sumarlssim contra setze militants d'E.T.A. acusats de lluitar pel socialisme i pels drets nacionals del poble base. En aquestes circumstàncias constatem : 1) Que a l'Estat espanyol continua essent aplicada, contra tota opinió o acció de signe democràtic una legislació repressiva iniciada, fa més de trenta anys, du¬ rant la guerra civil. 2) Que l'actual sistema politicojurldic al servei d'una estructura social « vision sen formació. anacrônica i converteix en de- licte fets polltics i socials que en tôt Estât democràtic àdhuc tôt considerats drets constitueixen legltims elementals i de ciutadà. « tes son fisics i ciats tica reiteradament, son encara una pràcpoliciaca sistemàtica. 4) Quel els drets dels pobles i na- « cions que avui formen l'Estat espanyol ignorats i reprimits a benefici d'una suposada i falsa unitat nacîonal, principi son bàsic de leis lleis fonamentals de l'Estat espanyol. « Atesos aquests fets, considerem inad¬ missible penes l'aplicació demanades sumarlssim de de al 48 les gravissimes conseil de Burgos. Denunciem mitjans de comunicació cialment solidaritzem ens repuisa xen de Radio Nacional de l'Estat, guerra que els espe- Espafia, Tele- que existeixen mit¬ no a lloc, amb s'han que tant segon « vol els corn reclamem que a que mesures 1) Que quedi condemna moviments produit i l'interior immediatament les es de produei- l'exterior. siguin En preses seguents : efecte qualsepugni ésser dictada sense pel tribunal de Burgos. 2) Que quedi promulgada una am¬ nistia général de tots els presos per motius polltics i socials, dels sancionats i « la tortura i els mais trac¬ morals, que han estât denun- corn « dels 3) Que I, normals de lllure expressió, ens veiem obiigats a manifestar-nos a través d'aquest document. En primer Hoc repudiem el procès de Burgos en els termes expressats pels advocats defensors, al mateix temps que jans « classista Espafiola i l'agèneia Cifra, tergiverescamotegen sistemàticament la in- o exiliats. 3) Que sîgui derogat el decret-llei bandidatge i terrorisme i abolides les « de jurisdiccions especials. 4) Que sigui abolida la pena de mort per qualsevol delicte. 5) Que sigui establert un estât autenticament popular que garanteixi l'exercici de /es ilibertats democràtiques i dels drets dels pobles i nacions que formen l'Estat Espanyol, inclòs el dret d'autode« « terminaciô. Finalment, manifestem la nostra compléta adhesiè fraternal al poble base i a les seves reivindicacions, que son les « nostres. » Montserrat, 13 de décembre 1970. �VIURE ES EN VENDA A MONTPELHIER : Librariá Jean Messier, Car. de l'Universitat. L'Ane d'Or », Car. de l'Agulhariá. La Planèta, Car. Foch. » « » BESIERS : Librariá del Teatre, TOLOSA Librariá Occitania, 46, Car. del Taur. » ALBI 15, Car. de la Cauquilha : « A la Bible d'Or », 22, Car. del Taur. : Librariá Deynous, Lissas de Rhonel. AGEN : Librariá Occitana, 32, Car. Grenouilla PEIRIGUS : Librarià Bitard, PAU Car. de la Republica : Librarià Saint-Louis, 5, Car. Gambetta. MARSELHA : Librarià Laffite, 156, La Canabiera. Quartier Latin, 68, Bd. de la Liberacion. LA CIUTAT Librarià LA : Courty. SALA-DECAZEVILLE : Depaus central de jornals, 111, Car. Cairada. CARCASSONA : Librarià de la Ciutat, 43, Car. Clemenceau. ALES : Librarià Rcustan, 2, Car. SETA Librarià J. PARIS Racine, Quai de Lattre-de-Tassigny. : Librarià » LION Sauvages. : Saint-Germain-des-Près, « La Joie de Lire », 164, Bd. St-Germain (VI 40, Car. Saint-Séverin (Ve). : Librarià J. Récamier, 31, Car. de la Charité. des Trois-Maries (Ve). FEDEROP, 7, Car. ��%xs: ?,© supplément eu n° de VIUR.E pw u.i. oïs&ú ^ •-« €s •'■*■' uîi ^-ison de la Culture ïïuijickfo spocisl de co. et des loisirs XH^vue de l'Is"' e/s/Sorn-ue ^ J *• ■ £ ~ L'OUHSIH Sur les AU systèmes écrits dominants SOlû-iAIEE DU HUI-ERO *«■* UIÎB II:PORTAÎiTï) IKTERVII2V7 'DE ROBERT LAFORT BLEMES*. KíT^íìïí3S CSIT*QiŒ SUR DES DISCOURS SUR MISTRAL» nOUXS GlTIi': ET JEAîí-PAUL BRU'OUÏES •"* *-■> ijr> exraer de & Ilichard", 1 idéologie CES PRO¬ PAR JE AH des annuels de classe t3la.rr.rdF D'importantes notes sur la presse» les signes nhilnté?i« les sondages, stc» que s» LE NUIIERO 6 F, SOUSCRIVEZ le Lu .1.1 et in ou i _suî,t_ .doit ètrs. .srvo-yú-j-•aooonpagué du. chêouev à. * ' foyer laïque d'Education Populaire, l'Xsl.é/s/Sorgue 84 M. Adresse, Souscrit et verse 6FB nu numéro spécial de l'OURSIÎÎ Chèque Bancaire (à Foyer Inique d'*EduCo.tion nulaire„ 1s I si e/S/S orgue5 C C Postal (C C P Marseille X SGI 00) car ci joint :.q~ ��SUPPLÉMENT AU NUMÉRO 23 DE « VIURE » APPEL LE PETIT LIVRE DE L'OCCITANIE — — préparé par une équipe du Comité Occitan d'Etudes et d'Action comprend les chapitres suivants, dont certains ont paru dans Viure, en occitan, ou dans Frères du Monde : • Histoire de la Colonisation. • La Culture occitane (J. • La • La dépossession industrielle • L'Occitanie livrée Larzac). liquidation de l'agriculture (J. Ropars et J. Larzac). aux (Jòrdi Blanc). professionnels du tourisme (Yves Rouquette). — • Capitalisme et centralisme (J. Larzac). • L'Occitanie, réalité politique (Michel • L'Occitanie dans Rouquette). la Révolution mondiale (Y. Rouquette). plus les documents suivants : textes occitans et de citations. • Dossier anthologique de • Petit vocabulaire des mots usuels de • Dossier de cartes. l'occitanisme. �— Il doit paraître avant Pâques 1971, aux éditions 4 Vertats. Faites vos commandes. Du nombre des commandes et de l'ar¬ gent recueilli dépendra le chiffre du tirage (1.000 ou 2.000 exem¬ plaires. Il faut compter 200.000 A.F. par 1.000 exemplaires supplémentaires). Le livre sera vendu 10 N.F. le dans circuit intérieur du C.O.E.A. pour ceux qui auront fait des commandes groupées, et sera mis en vente en librairie à un prix pouvant aller jusqu'à 20 N.F. Aidez-nous en nous avançant de l'argent sous forme de commandes importantes. BULLETIN ® Le groupe ® Je : exempl,es du Petit Livre de l'Occitanie et verse 1.000 n.f. 50 » » » 500 n.f 25 » » » 250 n.f 10 » » » 100 n.f 5 » » » 50 n.f » » 15 n.f 1 à : commande 100 : : Adresse ® COMMANDE occitaniste soussigné, soussigné Nom DE numéroté (!) 4 Vertats », J.-G. ROUQUETTE, 2, rue de l'AncienC.C.P. 1299-65, Montpellier. Courrier, 34 Montpellier « signature : � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Buletin d’informacion d’associacions e partits politics = Bulletin d’information d’associations et de partis politiques Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 07, n° 23, prima de 1971 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 07, n° 23, prima de 1971 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1971 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-28 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/dde3c6ec27fbb625b7d8af04b6e63c61.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (48 p.) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22587 CIRDOC_D3-1971-23 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Larzac, Jean Ropars, J. Pécout, Roland Fabre, Paul Fournier, Bernard Teatre de la Carriera (Arles, Bouches-du-Rhône) Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Occitanisme = occitanisme