https://www.occitanica.eu/files/original/18b57b07c279a72f6aae8d5a71939501.jpg e15f8880efcdc40b8570ac3b78990bc2 https://www.occitanica.eu/files/original/99232b94e31954a433c2d309e1a56d0d.pdf 5ae7b9d240a8385a45d21898017f46f0 PDF Text Text �VIURE SOMARI REV1STA OCCITAN A TRI M ESTRALA N° 25 Comitat de Redaccion F. — Automne de 1971 : GARDY, Secretari, Chantebrise C, 135 Av. de Lodèva, « 34 Monlpelhièr. Membres : ★ EDITORIAL, ★ QUESTIONS D'ACTUA LIT AT, ★ ENSENHAR ★ CULTURA 1. p. p. G. BASALGAS, J.-P. BRENGUIER, J.-L. GUIN, R. LAFONT, J. LARZAC, R. PECOT, R. ROCHA, J. p. ★ UA p. 24. COLONIZACION per VIRADA PER ECONOMICA MAN- OCCITANIA : TRACTAT DE COMÈRCI DE per per un EN Renat Mathieu, 33 CADA Antôni de Bastard, p. LO 1786, 38. 20 F. an Sosten 30 F. Estrangièr . . . . .6 F. numéro Estrangièr C.C.P. ★ 22 F. (250 ptas) La E GUADALOPA, ROQUETA. Abonament L'OCCITAN, 2. ★ ,7 F. . A BRINGU1ER, CULTURA — POLIT ICA, Brenguièr, p. 40. CALENDARI, per F. Pessamessa, p. 46. Coberta per Gardy J.-P. e P. Lo Teatre de la Carrièra : (fotò Milò). 1566-54, Montpellier. Estampariá BARNIER, Nimes. Lo Gerent : Joan-Pau BRENGUIER, 8, 34 car. - de la Sala-l'Avesque, Montpelhièr. Tel. 72-89-76 Los abonaments parton d'ara en lai del 1er de genier. Los fascicles ja pareguts seràn mandats a los que s'abonan dins lo cors de l'an. �Editorial quasèrn 24 de yyQUESTE L'encausa ben temps, mai revista. Se l'accion e tota de la Es amira collectiva Segur, en mai e que pensam desenvolopament de lo moment que es se i los en abandonat lo rôtie de « Viure nombrosas, Esperam lo que d'autres nosautres per reculhir e donadas del a se mena es quicôm pas per per se donar La que pas per es ; los mejans, tôt al màger part dels tèxtes que de de môstras, maubiaissudas faire. Son dobrir d'autras discutidas, venent nos permetrà de escrichs, estats d'autras de recampar Cresèm que contès- aquela per tra- de colas de recèrnos l'utilitat vertadièra de « tôcan Viure » las es jogar, concretament. Per de encara pensar tre necessari côps fil de a d'espandir analisar dins totes los domènis que moment. pren fargar las esplechas aqueste côp pertendon pas èstre de modèls, » numéro rasons aisidas prètz de l'abonament pas revista occitanistas experiéncia uèi entemenada. Per aquô avèm besonh de gents balhar amb la di- a Comitat de la Mas Cal de temps convenents. de çô que desiram discutidas a au Pecot. metôdes, intellectuals, e d'exemples. Son a, Roland setmanas. necessaris, compausan mai aponduts son e pretzfach d'aquela un trabalh que lo ven- libertat, tota en trabalh. au quauquas côp materials ara quauque realizar, d'un cambiament dins la se de jogar dins io Robèrt Lafont que Guin, Rosalina Rôcha forma cas, tan- mas dempuèi tenìá dempuèi la débuta de Viure per participar que participaràn tas. rôtie un recèrca ocitanistas, dins aquela reccion J.-L. que a » sentida rigor tanben. director ni Viure pro de retard. materiala, encausa ; nécessitât, capitava pas de que « la : amb » pareis dobla es d'ensajar de définir aquel rôtie collectivament, gut de fonsa mai encausa VIURE « d'aquel retard a de comprene, pagat son abonament ara a sèm estats obligats de fixar 20 F. per 1972. Demandam per 1971 de o a totes faire lèu los qu'an lèu, e l'an que ven. VIURE. de �Qj4&tí9Hi 4'AetiiAtitAt Solmanòbras l'academisme quedins notal'encastre per lo demenut las de tal politic, tal la diploo macia internacionala pòt estât s'interessar l'importància l'Euròpa occidentala o la falhida diplomatica dels U.S.A. a l'O.N.U.. D'aquò un resson n'es donat dins la premsa granda al tèrme de longas dissertacions dins la melhora tradicion classica. Del temps que de per lo mond tôt, de signes d'una nòva consciéncia se fan veire, violents o pas segon las situacions desrisòria encara a del ressarrament d'U.R.S.S. amb localas, las mentalitats e las constrenchas, lo costat sensacional es lo mai exprimit, dins lo « consensús jornalistic » d'aquela pojada del sentiment d'apartenéncia etnica. Senti¬ ment que sembla venir a l'ora d'ara lo grand motor de las revindicacions que se dònan per tòca de tornar estructurar la societat monòlitica qu'es a se bastir segon un procediment de dominacion d'una classa sus l'autra. La lucha etnica ,a la fin finala, es en passa de venir, dins aquela amira, lo luôc privilégiât de la lucha anticapitalista dins sa forma egemonica d'ara : al nivèl de çô qu'un cèrt empiris¬ me sona un neôcapitalisme (de l'estil Servan-Schreiber), fa de besonh de cambavirar lo vièlh provincialisme improductiu per delargar las forças vivas, sentidas fins ara coma tancadas. Es dins la reaccion davant aquelas forças, esprovadas coma un engrunament ultim del sentiment de comu- nitat, que lo problèma sai que se précisa (e se desplaça del meteis còp) : de inferior-superior, vagament sentit mas viscut, de colonizaire-colonizat, se passa a proletari-cap d'in2 �dustria, me çô que rèsta expression pòt e tôt que son passant per un de Beaugé o a fòragetat dins un marginalis¬ desempuèi un fascisme, tôt pojadisme (se pensa dins l'exagòn a Maffre Nicoud), es anar cap a una vertadièra consciéncia de classa. Aquò mòstra del det l'importància d'una critica ideologica aspra e précisa a cada nivèl ont es possible. Avèm parlât de proletaris e de comunitats etnicas : es clar que i a de « comunitats proletàrias », mentre de prole¬ taris d'autras comunitats aprofièchan sens vergonha d'una situacion de mèstres de las primièras ; se parla pudirégions o de païs sotadesenvolopats dins aquel cas. Es pas que d'anar veire en Auvernha o en Espanha per se mainar qu'es pas la borgesiá soleta qu'aprofiècha en totalitat d'aqueles pais (que la vida, coma se ditz, i es mai bon mercat qu'endacòm mai...). cament cara a de UN CAMBIAMENT DE LAS « VALORS ». Dempuèi quauques ans ja la cions etnicas dins lo mond es pro butada de las revindicasimptomatica del capvirament de las « valors » politicas impausadas per los blòts. Aquest an, d'eveniments màgers confirman aquela butada. Per lo primièr côp dempuèi longtemps, una lucha al quite mitan de Burgos, lo combat dels Bascos vèn al primièr plan de l'actualitat. Las contradiccions del capitalisme dins totas sas dimensions se desvelan per un moment : a Burgos, jutjan E.T.A., una organizacion solida, implantada en cò dels trabalhadors, estructurada militarament e politicament, una mena de F.N.L. que lucha per la liberacion d'Euzkadi e la bastison del socialisme. E mentre que Franco vol descapitar l'organizacion, un pôble tôt môstra qu'es pas qu'una débuta. revolucionària de liberacion nacionala espeta del « mond rie » en Eurôpa. Amb lo procès Totas las gan, non esquèrras d'Eurôpa, traumatizadas, manifestan, sostenon, protèstan e, en général, pas grand causa. se bole- compre- 3 �Dins l'Eire del Nord, la guèrra de religion entre catoparpalhòts, coma la présenta la « granda premsa », se pot pas escondre uèi çô qu'es vertadièrament : la lucha de las classas espleitadas irlandesas contra la borgesiá d'importacion de l'Ulster. L'I.R.A. es ara una força que pòt téner tèsta a l'armada britanica. La guerrilha urbana s'alarga a Derry e a Belfast. Lo jòc franc del govèrn ultrareaccionari de Dublin, que combat l'I.R.A. per collaborar amb Londras, mòstra ben qu'una Irlanda unificada e socializanta fa paur a la borgesiá anglesa coma a l'irlandesa, que lics e siá del Nòrd o del Sud. Las tragèdias del Tèrç Mond fan un resson engrandit d'aquela bolegadissa. Après Biafrà, es lo Bengal paquistanés, lo Benglà Desh, que patís lo genocidi. Aici, coma ièr en Africa, los metòdes expeditius de l'espleitaire sostengut per « las poissanças » e la manca de preparacion politica de la Liga Avami abans la sécession, fan de la repression un mortalatge enòrme. La marrida consciéncia dels pòbles es la sola ajuda internacionala. D'aquel temps d'autres movements capitan melhor. Atal los Curds. Ja lo Partit Démocratie de Curdistan aviá aliberat bona part del Curdistan d'Iraq. Sens ajuda del Turquia se despertan. Fins ara l'esquèrra turca èra força tèbia. Uèi, dempuèi lo còp d'Estat militar faseizant en Ancarà, l'esquèrra revolucionària a près una posicion trencada, teorica e practica, de sosten al movement nacional e social dels Curds de Turquia. Précé¬ dent força important e significatiu d'aquel païs d'Orient qu'es, en mai d'aquò, membre de l'O.T.A.N., e posicion estrategica avançada de l'imperialisme american. una defòra. Ara los Curds de De l'autre costat del mond, dins las colonias francesas (Antilhas, Reunion), nomenadas per escais D.O.M.-T.O.M. l'admenistracion d'ocupacion, sèm a mitât camin entre per una situacion irlandesa païses ont la misèria, devers la 4 metropòli e un per una situacion de Tèrç Mond. De caumatge esfraiós, la deportacion engrandir lo sotaproletariat, la cor- �rupcion (eleccions farlabicadas, fonccionaris tôt poderós per pilhar lo païs) e l'opression nacionala e culturala s'acompanhan ara d'una repression sagnosa de las caumas e raanifestacions. Lo poder de Paris vol limitar los degalhs, promet d'industrializar e augmenta la repression. Messmer, en vesita en Reunion, fa publicament lo laus de l'etnòcidi (cf. Le Monde dels 26-27 de setembre de 1971, p. 7) : « On ne découvre pas dans les origines françaises de l'île les rai¬ sons de cette entité nationale réunionnaise, dont certains voudraient, contre les faits, faire prévaloir le mythe. Com¬ ment l'âme réunionnaise aurait-elle pu ,comme ils le pré¬ tendent, être aliénée par le colonialisme français, alors que l'âme de la Réunion, c'est l'âme même de la France ? ». E lo Ministre acaba atal son discors : « ...la Réunion est trop avoir d'autre alternative que le travail. C'est dans la productivité que repose son espoir d'égalisation des salaires et des revenus avec ceux de la métropole. L'assimi¬ lation finale, qui fera de la Réunion le balcon prestigieux de la France dans l'Océan Indien, est à ce prix ». peuplée pour Seriâ dificil d'èstre mai clar... la drecha en général vòlon que siâ servat lo statu quo, e sostenon atal l'opression nacionala a travers del mond (a despart de Quebec, per de rasons d'interés). L'esquèrra, o diguèrem, es traumatizada per tôt aquò. L'esquèrra oficiala sembla de pas poder acceptar la dimension etnica e ensaja de recuperar per la sieuna propaganda la lucha dels pôbles quand aquò's possible. D'aqui : silèncis sus Irlanda, Benglà Desh, Curdistan, gaire récupérables per lo moment. Mas Burgos, al contra, permeteguèt totas las imposturas ; la mobilizacion per lo sosten dels acusats se faguèt quasi totjorn sus lo tèma de l'antifranquisme, e mai soventes còps de l'antifranquisme démocratie. Aquela reduccion e aquelas messòrgas (lo P.C.F. parlava dels patnòíay-espanhòls) prenDins totes los afaires etnics, lo poder e 5 �guèron de formas pron diferentas, qu'aquela semblaesquèrra èra pas lèsta a integrar coma cal aquela lucha dins la sieuna ideologia ('). Burgos, Tèrç Mond o colonias francesas : la glèisa catolica, d'umanisme, l'esquèrra non parla- P.C.F. fa de democratisme, la glèisa la social-democracia, d'economisme, e mentària, fraccionada possiblas, mas, en divisada, mòstra totas las actituds général, una evolucion pro interessanta. e A mai fòrta rason, tôt aquel mond parlan pas gaire de antiimperialistas al dintre de l'Estat francés o a sas portas. O se ne parlan, aquò's pas que per las melhor escumenjar. Atal, degun s'estonarà pas que lo J. Duclos (que ça que la, dins lo volum primièr de sos Mémoires, parla « du dialecte occitan de nos montagnes » que foguèt la sieuna lenga de cada jorn del temps de son enfantesa pirenenca), poguèsse afortir, quand foguèt assabentat de l'espelida del Partit Comunista Breton en 1970 : «Ces las luchas gens-là sont peut-être Bretons, mais ils pas communistes... » ne sont sûrement Solas, çò sembla, las jaças joves de l'esquèrra, sensibilizadas, per exemple, per lo P.S.U., acomençan de pausar los problèmas de las minoritats, segon lo vocabulari en usança, e mai de las minoritats en França. Aquò ven logicament en seguida de tota una tièra d'estudis e d'analisis économies (atal lo rapòrt de M. Rocard : Décoloniser la province) qu'aviá menât aquela formacion a adoptar per (1) Sus aqueles fenomens de « tancatges » que ne patis l'esquèrra oficiala francesa, es de legir l'estudi d'Ives Person publicat dins lo quasèm 12 (1971) de la revista bretona Ar Fa/z (Maison du Peuple, place de l'Harteloire, 29 N, Brest), « Décolonisation, régionalisme, et mythes français ». Aquel estudi, que tòrna prene lo tèxt d'una conferéneia donada a Dakar en decèmbre de 1970, analisa clar un cèrt nom¬ bre d'aqueles processus. Sai que cava pas pro al nivèl dels rapôrts entre classas socialas. Mas sabèm que rescontram aqui un fais de questions grevas que nos desfautan encara los mejans dre. Un trabalh dins aquela direccion es ara d'una grandas. 6 per i respon- urgéneia de las �çò qu'es de l'economia la paraula e las analisis del « colo¬ nialisme interior » prepausadas per los que trabalhèron als entorns de las annadas 1960 al C.O.E.A. (cf. per exemple los libres de R. Lafònt d'aquel période, mai que pus la Révolution régionalisté). Ça que la la posicion del P.S.U. es luènh d'èstre clara, e las resisténcias aqui tanben son evidentas : los aparelhs del partit semblan luenh d'èstre d'acòrdi amb aquelas analisis ; sola una butada venent de la basa (Occitània, Païs Basco, Bretanha...) mena a pausar aqueles problèmas. Se pòt, aquí dessús, mençonar la presa de posicion del secretari général, M. Rocard, a Brest, lo 29 d'octobre, après la charradissa de Pompidor : « ...les régionalistes que nous sommes entendent donner une tout autre signification (que la donada per lo govèrn) aux enti¬ tés régionales que nous saurons imposer contre la volonté gouvernementale ». E tanben : « Cela veut dire qu'il faut étudier et résoudre toutes les questions d'ordre politique, économique et culturel que posent spécifiquement les mino¬ rités ethniques, comme les Bretons, les Basques, les Alsa¬ ciens ou les Occitans ». Rocard, amb aquô, remembra qu'ai mes de genièr de 1972 lo sieu partit deu recampar una conferéncia sus aquel subjècte, que i seràn convidats d'au¬ tres grops « avec lesquels le P.S.U. entend débattre et orga¬ niser l'action ». Autra prôva de l'interés présent del P.S.U. per las questions etnicas dins l'exagôn : l'alestiment d'un numéro especial de la revista teorica Que faire ? sus lo tèma « Mi¬ norités ethniques et sous-développement régional ». de pertot, d'aquesta passa, se pôdon legir de signes, totjorn mai nombrós, d'aquela butada del sentiment etnic, dins l'exagôn coma a las confinhas d'el. Atal lo procès a Baiona de cinc militants bascos, après los incidents de YAberri Eguna (la jornada de la nacion basca). Sus aquô, es de se reportar al diari Enbata n° 223 Es que un pauc del 30 d'octobre de 1971. fosca la Es tanben de notar, fosca que pojada del movement regionalista en Alsàcia de7 �sempuèi quauque temps candidat regionalista dins una eleccion cantonala, lo mai de votz que los partits socialistas e comunistas ensèms (2). Gaire luenh d'aqui, en Flandra, ne va un pauc parièr : la revista La Nouvelle Flandre sembla que virèsse cap a senèstra, e mai pro timidament. Dins lo quasèrn del tresen trimestre de 1971, i es afortit : « ...le seul régionalisme digne de ce nom réclame une cogestion authentique à tous les niveaux de la vie so¬ ciale, économique et politique. Il implique le soutien résolu des candidats de la gauche ». : recampa Aqueles signes, per de segur, significan quicòm. Per aquô son d'espepidar. Mas sufison sai que pas per levar l'ambiguïtat ideologica de movements que, ara per ara, cèrcan de ponchs d'estaca amb una realitat que, del mai anam, del mai escapa a las sembla-analisis de l'esquèrra oficiala. Endacòm mai, e en païs occitan aqueste nàisser e s'alargar los Comitats d'Accion per còp, vesèm l'autonomia de las vais occitanas del nord de Piémont, en Itàlia. Aqui los occitanistas capitèron de prene lo govèrn de doas pichòtas comunas, e ara publican un jornal, Lou Soulestrelh (2) Aqui se cal mesfisar. Tôt legissent lo numéro 3 d'Agalsi («Bulletin hebdomadaire de l'agence alsacienne d'information», 1, rue des Veaux, 67 - Estrasborg) aprenèm tôt l'ample del costat ambigu (es lo mens que se pòt dire !) del movement regionalista en Aisàcia e Lorrena. idèa Seriá de besonh de tôt biais d'entresenhas précisas per aver una clara de tôt aquô. En païs cevenòl, espeliguèt aquest estiu un bulletin ronéotât titoCévennes occitanes (Revue trimestrielle du « Centre Culturel des Cévennes », 38 carrièra Enric Merle, 30 - Salindres). A costat de Lou Pais, revista folklorica e toristica de Gavaudan, aquel bulletin repré¬ lat senta sai que « union sovent 8 un sacrada a tôt » progrès. Mas de totes se los i legis quasiment totjorn l'idèa d'una Occitans que mena fin finala lo mai mesclar, allée d'afavorizar los assaniments ara necessaris. �(cf. Calendari) ont dison se a l'encòp occitans e (3). europencs Autre macion signe, mas se tracha puslèu aqui d'una confirlo Front regionalista còrse tòrna prene las idèas : espandidas dins lo sieu mesadièr Populu Corsu dins un li¬ sur une île e rejonh, tocant la si¬ bre collectiu, Main basse tuation concrèta de Còrsa las analisis de la situacion occitana menadas fa quauques ans per lo C.O.E.A. (4). TOT LEGISSENT LA PREMSA... De tôt aquô la premsa ne dona un rebat, mas un rebat totjorn mai o mens déformât, de tal biais que tota una lectura ideologica se pòt faire de çò qu'es escrich a perpaus de la situacion occitana. Aquela mena de lectura dona pos- sibilitat de melhor pâtisson exagonalas. que ne cas a destriar los mécanismes de tancatges de nivèls desparièrs las formacions politi- Dins l'ambient politic exagonal, los problèmas de las apareisson d'en primièr inoportuns sens qu'òm s'avisèsse que lo mite d'una nacion francesa, pausat minoritats etnicas (3) D'autras pubiicacions, amb aquô, son d'assenhalar en Occitàde biais desparièrs, constituisson aitant de « signes » mai generala. Atal, a Ais de Provença, la revista Faidit (c/o Association Faidit, B.P. 16, Ais de Provènça). Dins lo numé¬ ro 3 d'aquela revista, trobam, en mai d'informacions en presa directa sus l'actualitat provençala, d'analisis que mancan pas d'interés, per exemple tocant « Culture et impérialisme -, que cèrcan de denonciar totes los aspèctes de la repression culturala, en cò nòstre e endacôm nia, que, segon d'una evolucion mai. de notar lo succès de l'UniversiRosselhon. Recampa cada annada mai de gents, e se nota un creis pro important de la participacion pròpriament rosselhonesa. I a benlèu aqui un biais de faire que sérié d'adaptar en Occitània. (4) Sus tat Catalans un plan mai général, d'Estiu de Prada, es en 9 �sens tota contestacion possibla, tança, amb sa carga ideologica, possibilitat de movement vertadièr ; atal tota revendi- cacion de classa concrèta dins endrech un embarrada es dins lo provincialisme o restacada a un universalisme qu'es qu'un « francisme ». Aqui quauques exemples près dins la premsa d'aqueles meses passais : pas ★ « Le Monde listes — — (articles de Henri Deligny : « RégionaFrançais en marge ? ») : ou 3 d'agost 4 » » : « Le défi armoricain : La « Paris — — — Flandre » : « Occitània 6 » : « Enbata 7 » : « Eisa paginas de le colonialisme de ». 5 E doas ». contre : : un païs que vòl viure ». le vent avant la tempête ». : colère responsas : au balcon rhénan lo 21 d'agost, amb ». una letra de J.J.S.S.. La presentacion generala (3-9-71) dels articles ja es pro : se i legis una sèmbla objectivitat : « Si Sartre avait raison, si parler basque, occitan ou breton était déjà significativa révolutionnaire ?...». E : « Rêves de nostalgiques ? Menées subversives de quelques individus perdus dans une masse indifférente ? Agitations de poujadistes ou de gau¬ chistes... Ecoutons aujourd'hui les militants... » (sembla lo un acte començament d'una legenda). Tièra de questions, faussas responsas que congrèan questions, cèrca de l'espectaclós, mas d'un espectaclós de la mena del « Monde » ; fin finala las cau¬ sas importantas, las qu'an una significacion, son estremadas jos un fais d'anecdôtas que se vòlon d'un naut nivèl de significacion ; la tecnica del tèxt consistis a tôt investir d'autras dins la mesa mèstre : « Il réalité et les 10 en resèrva de l'atós sera nécessaire répercussions que pòt ultérieurement »... un jorn venir d'apprécier la �L'article Occitània présenta coma totes los paraula es donada a un o quauques individús. Atal lo jornalista sèmbla d'èstre neutre, çò qu'es fais, per de que a retalhat coma a volgut l'entrevista, e defugis a l'encòp l'informacion e l'analisi : la personalitat que parla ten luôc de tôt ; çò que ditz, es pas donat al lector los mejans de o comprene : lo dire es aqui coma un tròç de literatura, ont se pòt legir segurament força causas sus la situacion occitana concrèta, mas a la condicion d'èstre ja informat. Çò que lo Monde se garda de faire. L'article apareis alara coma un signe brut isolât de son contèxt, es a dire de l'endrech ont significa quicòm. autres : ★ sus se la «Le Nouvel Observateur», n° 357, del 13-9-1971. Article de Bernard Guetta, « La Résurrection de M. Occitània ». Aquel article (una pagina del numéro) es publicat dins Régions. En dessota del titol général, se pot legir aquela frasa, que dona lo ton de l'ensèms : « C'est dans leur "patois" que les agriculteurs du Sud de la la rubrica France retrouvent les mots de la colère ». amb la represa d'una inscripcion occitaAquela salopariá vos es oferta per lo desmainatjadel territòri », qu'es aitanlèu comentada atal : « C'est Tôt comença nista ment : « français cela signifie... ». Es a la débuta de l'article, doas causas devon èstre de l'occitan. En bon dire que plan claras per lo legeire : primièr que los problèmas pausats se pausan al dintre de França (l'occitan existis pas qu'en referéncia al « bon français ») ; puèi que tôt çò que serà dich es sens importància : lo pintorèsc abans tôt, que donarà a totes la possibilitat de s'amusar e, al còp, de se cambiar un pauc d'aire. Cal pas doblidar que lo reportatge de B. Guetta pareis a la fin de las vacanças. tre 11 �Après aquela intrada en matèrias ja pro ensenhaira, seguis un retrach de Patrie, ont vesèm en accion los dos principis qu'avèm destoscats. Al lòc d'explicar las rasons d'un cèrt nacionalisme, aquel nacionalisme, amb tôt çò que pôr aver de côps que i a de quichat, es présentât coma l'essencial de l'occitanisme. En partir d'aqui, es aisit de ridiculizar tôt çò qu'ôm voldrà. Pas cap de dobte per lo legeire : se parla pas aici que de causas que son pas seriosas. Podètz sorire quand n'avètz enveja ! De tôt biais, pas cap de perilh ; podètz contunhar de passar las vacanças en païs d'òc... Per acompletar lo tôt : un retrach. Totjorn lo pintoGrand, très mince, le visage allongé sous des che¬ veux gonflés... ». Per lo jornalista, s'agis de mostrar Patrie coma lo tip del « minet occitan ». E pas mai. Los borgés dels salons parisencs seràn sai que gastats. Auràn sa part de personatges pèr rire ,o per s'espantar. rèse : « .Ren i lo fanatisme ridicul, sotalinhat tant «Très sûr de l'avenir de la "révolution occitane", très sûr de ce qu'il fait, il tranche... ». L'occitanista es una mena de baug, que ten sa vertat coma lo baug viu dins son mond d'el. Los exemples fan pas que renfortir tôt aquô : Daudet (l'autor que s'estûdia dins las pichòtas classas, mon vèrd paradis) e Brassens (s'atacar a Bras¬ sens, pensatz ! mon anarquisme de bon francés). coma es manca possible L'occitanisme La Coupo Un pas : : es pas primièr sota-titol tend donar las rasons istôria. En fach, tôt es vement es qu'un excès, un fadolitge de mai. santo presa al sériés. l'action tout court », que pré¬ l'occitanisme, e d'escriure son escafat. En quauquas regas, un mo: « de resumit, catalogat, explicat. Tôt desapareis. Se d'una pichòta còla d'intellectuals qu'an evoluït, en partir d'una « tròba » de R. Lafònt, vertadièra providéneia del movement. Amb aquô, a cap de moment l'idèa tracha que 12 �que poiriá tuation de pas i aver un ligam entre aquela evolucion e la si¬ França nacion imperialista. Val melhor se pausar de questions entrepachosas. Adonc cal pas s'estonar se la tièra dels retrachs pintorèscs. Son los afaires de familha d'una capeleta, e ren mai, que son contais. Aquô permet de remandar al nivèl dels sentiments las analisis politicas, de faire de las oposicions de problèmas de géné¬ rations, etc... Amb totes los poncius : la montada dels joves que fa paur als mai vièlhs, lo curât roge (séria plan estonant que n'i aguèsse pas un !)... contunha, totjorn tan La segonda partida del paragraf es consagrada a la representacion a Octon (despartiment d'Erau) de la pèça del Teatre de la Carrier a, Mort et résurrection de monsieur Occitania. Los procediments càmbian gaire. Lo pintorèsc lo detalh plan causit que fa oblidar tôt lo aquô, un climat d'« evangelisme » : l'innocéncia del luôc (« une grange retapée »), del public vengut en familha. Del resum de la pèça que seguis, pas grand causa a dire. Era dificil de defugir çô que i es dich clar. Mas las reaccions del public, après, donan la possibilitat de ragantar l'afaire. Es pas jamai afortida la rason de la portada de l'espectacle. Al contrari : « J'irai vivre dans la montagne, avec une ou deux bêtes... ». Aquelas paraulas d'un espectator servisson de conclusion ! Refús de la vila, un còp de mai demai. E sus ; tôt refús de la vida modèrna e autras causas semblantas : l'oc- citanisme, fin finala, es un fenomèn regressiu duscas al retrach (un de mai) de 1'« occitan tipic » tal coma apareis al parisenc : « un viticulteur de 45 ans, petit, trapu ». D'explicas son donadas, ça que la, que viran totas a l'entorn del sota-desenvolopament régional. Mas de qué faire ? Per comprene, adoncas per informar lo legeire del N.-O., seriá mestier de fornir los elements de basa d'una analisi menariá istorica a d'aquel sotadesenvolopament. Mas aquô al jorn de las responsabilitats, a una una mesa 13 �mesa al jorn del rôtie que joguèt aqui la nation francesa. qu'es mai prudent de faire môstra d'una genee sens perspectivas. Es per aquô rositat aisida L'article s'acaba per una interview de Jean Huillet, vice-président régional et secrétaire général, pour l'Hé¬ rault du C.N.J.A. ». Es a dire que, allôc de d'escriure e analisar la situacion occitana, en seguida de la representacion de la pèça del Teatre de la Carrièra, un côp de mai, es causida l'explica individuala, amb tôt çô que pòt i aver de perilhós. Es aisit, atal, en retalhant las paraulas, en causissent los passatges mai quichats de l'interview de faire un montatge del tôt artificiós. En donant de temps en autre d'importància a de causas que n'avián pas, per exemple las garrolhas entre un individú e un partit, aicí lo P.S.U.. « Ça que la, cal pas negar qu'amb l'intervention de Huillet, las causas càmbian un pauquet. L'analisi naseja un briconèl. Mas pas luènh. Çô qu'espanta, dins un jornal ditz de senèstra, e mai de la senèstra nòva, aquô's aquel procediment de reversament général dels problèmas : après tôt un fum de consideracions leugièras e sens interés, s'entredevinha un problèma. Mas pas qu'a tròces. Môstra de las superstructuras allôc de las infrastructuras. va que se Per lo Nouvel Observateur, jornal parisenc al servici dels França, coma per Pompidor, que sota-desenvolopadas, malgrat la « frontièra linguistica » qu'apareis dins las darrièras regas de l'article de B. Guetta. Aquô dispensa de tôt assag d'estudi rigorôs, de la mesa en causa dels mécanismes qu'an fach d'aquelas régions çô que son a l'ora d'ara. Per aquel jornal, Occitània dintra dins la tièra sens fin dels « escàndols » que son la bona consciéncia de la social-democracia. mites franceses, i a pas en de problèmas de régions Dins aquela amira, lo N.O. de totas las publicacions perilhosas. Plan mai que lo Monde qu'el se ditz pas que vòl reformar la senèstra, e que la premsa dicha borgesa. Mondanitats, cèrca del pintorèsc, de 14 « senèstra » una de las mai es �abséncia d'informacion vertadièra, gost per lo sensacional... N'i a pro per caracterizar al travers de l'article de Guetta sus Occitània, aquel jornal. * L'Idiot International (n°21-8, setembre-octòbre de 1971). Aicí, òm creiriá legir « Aspects de la France ». Se i trapa las caracteristicas d'una pensada de drecha anarquizanta : informacions ponctualas d'una borgesiá que voldriá a son profièch en contra d'una bor- utilizar la colonizacion gesiá de promotors. ★ La Dépêche vement du Midi (article de J. Barsalou : Un mou¬ régionaliste, 3-10-1971). rendut-corapte del libre de Félix Napo : « 1907, la Vignerons », per Barsalou, es l'escasença de portar un jutjament sus lo costat que se poiriá dire occitanista de l'ôbra. Vejam de qué n'es de l'actitud qu'es desvelada a travers aquel article. Lo révolte des La dialectica « Nòrd-Miegjorn bastida d'en primièr, » d'arguments économies, fugis lèu, al nivèl ont òm esperariá las explicacions, d'aquel tenement : se passa, alavetz, a una istòria presentada coma evenimenciala e non economica, ont òm vòl veire una permanéneia del « tempé¬ rament méridional », primièra escapa per enneblar lo trensèmbla, cament sus ; segonda escapa, classica de la las vertuts del parlamentarisme ; e pas- politica-economia social-democracia : elegits radicals, de cara al mercat viticôl, an pas jamai defendut, pel mejan del corporatisme, que los gros proprietaris del besierenc o endacòm mai... mens los La bêla conclusion caritadosa l'article, qu'aganta los fâches una es occitans contradicha per tôt pas jamai que dins problematica francesa. 15 �Amb de clausas d'estil « beau livre », « bel acte », ré¬ gions qui nous sont chères », los problèmas centrais de nòstre païs son reduchs a un sentimentalisme a gràtis. ★ Express Méditerranée (n03 8-9). Aqui, ara amb una cèrta regularitat, es donat sus quauques tèmas occitans, una cèrta informacion bruta, realizada d'en primièr amb précision e onestetat. Mas ges d'explicacions del fenomen, ges de problèmas de fons, ges de re¬ flexions... De fach, se òm la tòrna plaçar dins l'ensems de l'informacion « Express », e mai dins lo frami d'aquela in¬ formacion, li es refusât una valor de significacion, normala al nivèl d'aquel mensual. ★ L'Express, 17-23 mai 1971, Les troubadours donnent de la voix. Aici es d'intrada un partit-pres de folklorizacion, qu'escriu lo « movement » dins una mòda, una volontat d'enrasigament per una societat industriala : l'occitanisme séria una mena de sincretisme que permetriá als occitans de tornar trobar un « cap » que an perdut amb Paris. Tôt aquò's bravet. Mas sul plan de l'economia tôt se précisa : òm s'estaca mai als eslogans qu'a la situacion reala del païs. Per çò faire, òm dona una importància grandarassa dins lo tèxt al P.N.O. per ne faire sortir un caractèr folkloric; son los «gauchistas» qu'aprofièchan de la situacion... Lo jornalista fa sempre referéncia a d'individus per de dire de poder aprofiechar son equacion personala : d'aqui l'oc¬ citanisme dins son entièr es una soma d'ideologias delirantas, e òm cita — de personatges - 16 : Salvat : folklorics : del Maurrassisme a la teologia fantasairosa ; �de clòscas — : l'ultrareaccionari Manciet que « causis » Paris, Lafònt es lo tecnocrata de senèstra del biais J.J.S.S.. - - Mas sol J.J.S.S. resoldrà lo problèma. Los Occitans, sembla conclurre bravasses, amb l'Express, Le Canard Enchaîné (Hervé Térace ★ son plan granda generositat. sa La France tou¬ : ristique). Trapam aqui l'analisi melhora d'un aspècte de la readins un païs litat occitana, la de la fonccion del torisme sotadesenvolopat ; pasmens los exemples, e mai preses en Bretanha, Païs Basco, Occitània, jamai, a ges de moment qu'aquò concernis d'etnias non francesas clavadas l'exagòn ; ôm conois l'actitud de caractèr psicanalitic : economia e istòria son pas jamai ligadas ; atal lo problèma de fons es de longa escafat. es dich dins Deligny diptic pro Curiosament, la tièra de reportatges de Henri dins Le Monde e aquel d'aqui constituïsson un occitana ; semblan un pauc se atal permetre de desnistar aquela ensenhaire de la situacion mandar l'un situacion a a l'autre, fil de lectura. D'aquela lectura, conclusions d'ensems 1. tas e e se pòt tirar a la lèsta quauques : sas formas a l'encòp mai realis(que son sentidas per la premsa, tôt côp, enfosquidas), fa montar de resisténcias fonsas. - L'occitanisme, dins mai radicalas e mai 2. - Los gauchismes confusionistas, sovent, se tornan trobar dins l'occitanisme d'aquesta passa, mas pas per assanir la situacion, ni mai las idèas qu'òm se pòt faire d'el. aquò, d'un biais o d'un autre, una responsabilitat dels occitanistas. D'aquela responsabilitat, que ne caldriá espepidar per lo menut las rasons e totas las consequéncias, naseja mai que mai al primièr côp d'uelh : 3. -1 a dins tôt 17 �- lo tat per - la tendéncia fach de tôt de rigor de l'analisi, esquichada d'un cosl'activisme, d'un autre costat per lo sentimentalisme ; manca « lo pes a se metre en representacion, siá lo que folkloristas », d'« artistas » o d'occitanistas, d'individualisme otrancièr que i a amb aqui dedins. La consequéncia n'es la recuperacion per la premsa de çô que li fa mestièr dins e per una practica ont es ela, a travèrs sos jornalistas, qu'auriá d'èstre mesa en question dins sa sembla coheréncia al dintre d'un camp de pensada tôt donat. 4. - Tôt çô qu'avèm vist, fins aici, mena foscas que foscas, a d'idèas o de tèmas que l'ambient politicò-cultural d'ara, e que velan la natura fonsa dels dins l'exagòn, rebalan dins generalament problèmas reals. D'IDÈAS EN L'AIRE. Aquel rebaladis a l'entorn de la « région », qu'es, per de sèrp marina politica dins l'exagòn, totjorn renaissenta e totjorn mesa al caire, explica sai que las manòbras mai o mens biaissudas de las formations politicas francesas per « èstre dins lo còp ». Desempuèi los gauchistas parisencs, que tròban (o puslèu que creson de trobar) en cò nòstre un Tèrç Mond a sa portada, ont poiràn ensajar sas teorias e atal engrandir sa practica, fins a J.J.S.S., tôt passant per los socialistas, amb l'ajuda, çô sèmbla, de l'opération H.O.R.A.. ara, una mena Per notar. ria çô que tôca los « gauchistas », pas grand causa a Alevat benlèu que la quita diversitat d'aquela catego- politica empacha tôt classament. Segur, de tôt biais, demest d'eles, n'i aguèt (e n'i a encara) que, rejonhent sus lo viu la realitat occitana, comprenguèron los problè¬ mas, e uèi, dins l'accion jornadièra, se trôban occitanistas. que, 18 �La de J.J.S.S. lo partit radical amb, per poder régional » fa pas que confirmar un còp mai d'analisis que i tornarem pas : s'agis d'adaptar lo terren régional (e pas mai) a las necessitats del desenvolopament capitalista en fasent petar las confinhas estatalas que d'aquel ponch de vista son pas que d'empachas. Basta de legir los paragrafs d'un article del Monde (La fraude régionale, 31 d'octobre-1er de novèmbre de 1971) per n'èstre convençut s'o caliá. manmesa tèma de batèsta (!) lo sus « Davant aquel espetament del territôri national, coma ditz, degun pòt pas s'estonar se los que se i opausan mai al dintre del partit radical son tôt bèl just los notable occi¬ tans, amb Maurici Faure e Brousse a sa tèsta. D'efièch se gardar los postes qu'ocupan per lo moment, e fan aquò. Représentants d'una borgesiá residuala, son cogits de se refugiar dins las costumas, adoncas l'immobi¬ lisme. Aquò los mena logicament a aparar la nacion. devon tôt per I mai d'abiletat dins las presas de posicion partit socialista. A costat dels « notables », que contunhan de gerar sos bens, se fai jorn una classa mai jove que s'esperfòrça de jogar a son torn la carta regionala. Aquô's probablament lo sens de l'operacion H.O.R.A. (Hommes, Région, Avenir) que se présenta sota la forma de débats organizats un pauc de pertot (régions Midi-Pyrénées, Pyrénées, Languedoc-Roussillon, Aquitaine) amb l'ajuda de ta premsa de l'endrech (La Dépêche, Midi Libre, SudOuest), desempuèi lo mes de setembre d'aqueste an fins al mes de junh de 1972. a sai que del Los animators ne son mai que pus de professors de (Montpelhièr, Pau). Lo sieu programa es ensenhaire : « une histoire école de dynamisme », « la région économi¬ que, une réalité vivante dans les grands pays industriali¬ sés », « un réservoir de matière grise », « des prémices en¬ courageantes », « des hommes aptes à la maîtrise du futur », « quelles réformes immédiates ? », « des hommes responsa¬ bles pour choisir leur avenir ». drech 19 �faire grelhar nicas vèsse tracha de metre al gost del moment, per classa nòva de notables al fil de las tecmai modèrnas, per que atal lo partit socialista sersos monopòlis. Se i caliá esperar... En fach se se una LA REGIONALIZACION SEGON POMPIDOR. Lo tèma mandat estât Gaulle dins ment de la regionalizacion, oficialament una la sus vista analisada a o cal remembrar, es scèna politica per De passât temps, de renforti- de la centralizacion, tôt utilizant lo biais de las ré¬ gions per modernizar del païs tôt. Lo govèrn l'enquadrament e lo quadrilhament Pompidor, es pas possible que prepausèsse quicòm mai : lo discors de Brest, força discret sus lo contengut de la « reforma » (la paraula es de mòda) s'espandís sus de detalhs sens cap d'importància. Amb aquò, se sap clar que las doas amassadas prepausadas (un adobament de las C.O.D.E.R. e una cambra recampant los representaires dels despartiments) auràn pas cap de poder : estaràn a titol de consultacion. Evidentament, aquò se pot sonar una aisina sopla, se- las paraulas del Chaban-Delmas, e i a cap de perilh aqui per 1'« unitat nacionala », unitat qu'òm la vei sorgentar a un moment qu'òm se i esperariá lo mens... (5) gon Es tôt clar que s'agis ara per ara de desamorçar un moample, abans que s'espandiguèsse mai, e de lo voidar atal del sieu contengut. D'aqui es pas estonant se, parallèlament, lo meteis Govèrn, que, d'un autre costat, totjorn trobèt aqueles problèmas « inoportuns », sembla de favorizar un pauquet l'ensenhament de las lengas etnicas, dichas « lengas e culturas regionalas » dins los tèxtes oficials : de faire dintrar las lengas etnicas dins l'administracion de l'Educacion Nacionala, aquò's acomençar vement que pren son (5) Significativa, d'aquela amira, es la responsa botada del San: « Au général de Gaulle qui m'interro¬ geait sur ma position, j'avais répondu : "A l'inverse de vous, je n'ai pas de sang gaulois, je suis Français par la vertu du pouvoir central" ». guinetti als projèctes actuals 20 �de crestar lo poder revolucionari d'aquelas practicas per las iemplaçar per l'enueg dels classics o lo folklore gauchista per lo biais de la poësia « engatjada » (e). blica Atal, en tôt bona consciéncia, lo Président de la Repupot afortir davant l'U.N.E.S.C.O. (a l'escasença del vint e nous cinquen aniversari d'aquela organizacion) : « Mais l'unicité scientifique et technique n'en¬ constatons que traîne en rien une tendance accrue à la diversité culturelle, artistique et linguistique», e, d'aquel temps, donar d'instruccions, a çò que podèm saber, per que d'emessions de télévision en lenga occitana en preparacion passèsson pas... L'ACCION OCCITANISTA. prioritat demòra a l'accion comprés coma critica societat n'es, dins aquela passa, ideologica de la establida, lo terraire privilégiât. Aquí dessús, las causas pareisson d'anar d'aise e aquela critica s'agropa a l'entorn de dos mejans d'importància, ara : lo teatre de militants e la cançon. Dins lo camp de la cançon, la tièra dels cantaires s'esperlonga e tanben los luôcs tocats per sas viradas. Atal, aquest estiu, dins lo despartiment de Var, la cançon a apielat l'accion del teatre de contengut politic amb la pèça de Beltrame Lo darrièr moton, que lo tèma central n'es l'envasiment de Provènça per l'armada. De pertot, endacòm mai, los cantaires foguèron demandais : l'impacte de la can¬ çon, mai que mai sus los joves, sembla dels grands. Serà necessari, sai que, de veire de près quauque jorn lo « conten¬ gut idéologie » de las cançons occitanas d'ara, mas de tôt biais lo trabalh politic entamenat amb elas non es de neglegir. Dins lo camp de l'espectacle public, lo Teatre cle la Carrièra, que sa tôca es ja estada presentada aie! a Viure Davant aquela escasença, occitanista, que lo pendis cultural, (6) I a aqui numéros venents chament s'es pas una question entrepachosa que i tornarem dins los abordar condre- de VIURE. Question que se pot pas pausada globalament. 21 �dins un tèxt collectiu (veire n° 23), contunha son ôbra poli- tica, desgèla un public mai que jamai al nis de las sèrps... (7). E mai los renduts comptes de la premsa «regionala» (s) mai aseptizada, sus aquel sicut, son éloquents : « Véritable spectacle d'information "La mort et résurrection de M. Occitania" aborde tous les problèmes actuels. La récupération des terres appartenant jusqu'à ce jour aux paysans, l'inva¬ sion forcenée des touristes, la mutation habilement dirigée des paysans en ouvriers, les prix à la production qui condui¬ sent les paysans à la faillite et à l'abandon des terres, le trafic d'immigrés, autant d'arguments puisés dans la réalité que sème "le théâtre de la Carrièra" pour que conscience soit prise». (Le Provençal del 31-7-71, a prepaus del passatge del T. de C. en Avinhon). Aquela importància de las grandas del teatre militant e de las cançons, apareis tanbèn dins lo fach capital de prene l'acorcha rapòrt als mejans acostumats d'informacion ; contribuïsson d'aquel biais a faire petar en part las resisténcias e los movements d'integracion al sistèma... (9). Es dins una perspectiva un pauc semblanta que s'inscriu l'ôbra de Glaudi Barsòti dins l'encastre del jornal La Marseillaise estudi de : las (7) A aquel s'agis per el de presentar, cada dimenge, un produccions occitanas de uei o d'à ièr mai de remarcar que lo tèxt de la pèça del (colleccion « 4 Vertats ») es estât tornar éditât aquest estiu. Aquesta segonda edicion ten compte, mas pas totjorn, de las principalas modificacions aportadas a la pèça per los jogaires al long de sa virada. Teatre pas sieu sieu de la prepaus, Carrièra es (8) Que la premsa regionala, aquè ven de mai en mai évident, es qu'un rebat de la premsa parisenca. Seriá mestièr d'espepidar lo fonccionament (capitals, orientacion politica...) e lo rôtie qu'es lo dins las régions » ont aquela premsa trèba sos crompaires. « (9) Marti, exemple demèst d'autres, faguèt i quauques mes una virada compléta convidat per los comitats d'accion viticèls del despartiment d'Aude, qu'afortiguèron atal son engatjament occitan. De segur que cal religar amb aquè lo contengut occitanista pro clar (encara que de cèps que i a inspirât per una ideologia fosca) del jornal L'écho des Corbière s L'écho de l'Aude, « tribune des comités d'action viticoles/ tribune occitane» (51, Av. Wilson, 11 - Lesinhan-Corbièras). — 22 �dins engatjadas cronica sus « lo procediment socialista. los escriveires de la Comuna Atal » nos una dobris los uèlhs sus d'òmes que joguèron un rôtie politic dins tannada aquesta e nos ajudan a comprene coma las de la literatura son pas jamai estadas qu'un mejan gar es a la ponistôrias d'amalas forças tròp centripètas rapôrt a l'ideologia mèstra dire, en cò nòstre, rapôrt a l'ideologia pichôta borgesa. dins aquel movement qu'es de situar la question pro actuala de 1'« ensenhament occitan », que ne toquèrem ja un mot mai naut : aquel ensenhament, d'efièch, se permeteguèt, fins al jorn d'uèi, una sensibilizacion dels Occitans davant los sieus problèmas, sembla, de per son contengut, èstre ara puslèu un factor de clavatge, çô que respond tôt plan a l'espéra de l'Educacion Nacionala, quand decidis l'alargament d'aquel ensenhament. Primièr la for¬ mation francesa e borgesa dels mèstres voida dins l'occitanisme un contengut idéologie que lo neientiza. En segond luôc, las mancas d'exigéneias d'aquel ensenhament li levan gaireben tota « productivitat » al nivèl dels metôdes, e tanben al nivèl d'una practica : ôm s'acontenta mai d'un côp de copiar çô que se fa ara en d'autres luôcs, es a dire en francés. Enfin apareis coma un afaire d'« especialistas » : l'estudi d'una lenga môrta, amb benlèu, mai d'un côp, un retard idéologie en mai. I a aqui per de segur un fum de problèmas grèus que los caldrà espiar lèu lèu... Evidentament tota aquela practica culturala s'apièja, a flor e mesura que pren consisténcia, sus de comitats d'ac¬ tion que Lucha Occitana, movement nascut dins lo corrent de 1971, n'espéra èstre lo ponch d'articulation mai important. Es sai que Es a aquel nivèl temps l'importància que se poirà mesurar d'aqui quauque dels signes qu'ensagèrem, a la lèsta, d'interpretar. Aquel estudi de es la résulta d'un trabalh collectiu J. P. Brenguièr, F. Gardy, G. Basalgas, J.-L. Guin e R. Pecot. 23 �Ensenhar La - culture puissance ne VOccitan peut subsister économique. Mais que comme soutenue par la puissance économique c'est long à construire, alors défendons notre culture. » G. POMPIDOU*. Una circulària... ÉTABLISSEMENTS D'ENSEIGNEMENT ÉLÉMENTAIRE ET SECONDAIRE Circulaire aux n° 71-279 du 7 septembre 1971 (Etablissements d'enseignement élémentaire et secondaire) ; Recteurs, aux Inspecteurs d'Académie, aux Chefs d'établissement. Objet : Enseignement classes « des des langues et cultures premier et second degrés. La circulaire n° IV-69-90 du 1er février 1969 régionales a dans les fixé les conditions dans lesquelles serait assuré l'enseignement des langues et cultures régionales, conformément aux principes posés par la loi n° 51-46 du 11 janvier 1951, en ce qui concerne les Académies où sont en usage le basque, le berton, le catalan et l'occitan. Le nouveau régime institué pour l'épreuve facultative de langue régionale du baccalauréat par le décret n° 70-933 du 5 octobre 1970 rend maintenant souhaitable un renforcement des moyens attribués à l'organisation de cet enseignement dans les classes du second cycle des établissements du second degré. •> En conséquence, à compter de l'année scolaire 1971-1972, les enseignements de langues régionales autorisées par les textes rappe¬ lés ci-dessus seront donnés, dès qu'un minimum de 10 élèves aura été atteint, dans les classes de seconde, de première et de terminale, et dans la limite de 3 heures par semaine, sous forme de cours inclus dans le service des professeurs et pouvant donner lieu éventuellement au versement d'indemnités pour heures supplémentaires au taux des « heures-année * 64 24 - d'enseignement. citacion tracha de Fors n° 2, octobre de 1971 revista occitanista. Guzmencon). Una (C/O Bara Berges, �Dans les classes de l'enseignement élémentaire et du premier cycle de l'enseignement du second degré, cet enseignement continuera à prendre place dans le cadre des activités dirigées, conformément « dispositions de la circulaire du 17 février 1969. aux « La même circulaire a recommandé que, les dans académies intéressées, les enseignements du français, d'histoire et de géographie, de disciplines artistiques, donnent l'occasion d'insister sur la civilisa¬ tion régionale, considérée à la fois support pédagogique Cette recommandation fournir. sa valeur efficace que pour particulièrement conserve Le tout son propre et intérêt. Ministre de l'Education pour étude son le peut » Nationale, Olivier GUICHARD. * ** Atal, dempuèi la rintrada de setembre passât, es organiun ensenhament digam, per çò que nos tôca, de l'occitan (e tanben de la « civilizacion regionala », es a dire de la civilizacion occitana). Lo tèxt de basi que permet aquel ensenhament sembla pro clar. Per aquò l'espepissarem pas. Encara que tôt i es pas aisit d'interpretar, coma totjorn quand s'agis de tèxtes administratius coma aqueste. zat oficialament I. — LA SIGNIFICACION DE LA LEG1SLACION Son de destriar de gras de NOVA. significacion. significacion que se pòt sonar mateatal organizat, dins la realitat, de qué se passa ? Nos es pas possible per ara de respondre ; las informacions desfautan. Amb aquô doas remarcas al mens s'impausan ; primièr que aquela circulària foguèt publicada trop tardièrament, a un moment que los oraris d'ensenhament, dins totes los establiments pertocats, èran ja fixats, e que i aviá adoncas pas cap de possibilitat de i cambiar qué que siá (alevat de cas excepcionals...) ; segond que ren es pas previst per, se non ajudar, al mens permetre d'existir condrechament a aquel ensenhament (crédits, formacions dels ensenhaires...). Primièr, — riala : una l'ensenhament 25 �— Aquel ensenhament apareis d'intrada concebut per las jaças mejanas e « borgesas », que son las mai opausadas a l'occitan e l'occitanisme per interés idéologie de classa. L'ensenhament tecnic sembla pas comprés dins la circulà- ria, ni mai l'ensenhament agricôl, del temps que dins aqueles sectors lo ligam entre la lenga e las realitats economicas es lo mai estrech, lo mai vesible, lo mai estructural. Ren ni mai dins l'ensenhament dich ans « cort », que mena, dos après lo B.E.P.C., als B.E.P. lo segond cicle ; las « activitats dirigidas » (e l'esprôva d'occitan al B.E.P.C., qu'existissiá i a quauques ans, es pas restablida). E, coma totjorn, lo primari es laissât de costat, mentre es el que conscituis per de segur l'element essencial de tôt ensenhament, occitan o — Las possibilitats nòvas tòcan pas que lo primièr cicle demôra dins lo regim de autre. temptativa d'ensenhament dins lo supeplan confinhada a las Facultats de Letras (se pot prene d'opeions d'occitan dins lo Diplòma Universitari d'Estudis Literaris, puèi en licéncia e en mestresa, mas, evidentament, ren de correspondent dins los concors que clavan necessàriament o pauc se'n manca aqueles estudis), assistissèm ara a una magra davalada cap al segond cicle Atal, après rior encara una que dels licèus. Se vei, seriá pas ren sériés de creire que lo Ministèri a volgut faire un présent als Occitans, Bretons... : la simplificacion qu'introduis l'usança d'una soleta lenga, adonc d'una practica culturala omogeneïzada sus un territèri donat es de trop d'importància dins l'encastre d'una societat que foncciona tota sus la lèi del profièch maximal per que siá d'un côp escafada... Lo govèrn de 1'« occitan » Pompidor, en seguida d'autres, a fach una causida clara que nos pareis se poder resumir d'aquel biais : l'occitan servis pas a ren, pas mai que, per exemple, lo latin. Lo latin qu'èm lo sèrva encara dins la mesura que dona la possibilitat de bastir (o puslèu d'entreténer) una vertadièra mitologia borgesa : la dels « grands òmes » que contribuiguèron a botar d'ôli (ideologicament !) per fin que lo sistèma del profièch 26 �fonccionés lo melhor que se pòsca, la d'individus qu'an la possibilitat de s'enauçar en dessus del « comun » per lo sieu trabalh, lo sieu meriti, tôt donant drech a faire fonccionar una societat d'espleitacion. L'ensenhament de l'occitan, incluït dins los programas d'una societat atal facha, pòt pas èstre quicôm mai que l'incarnament d'una superstructura entremòrta, que porta quauquas magrinèlas « valors » (es tôt bèl just la paraula emplegada dins la circulària per justificar l'en¬ senhament...), valors capablas d'assegurar aquel rôtie : encara servir la bona marcha de la mecanica. Es clar qu'aquel ensenhament pot pas èstre vist coma l'expression dels besonhs d'una populacion : s'escriu en ren dins lo desvolopament del profièch, profièch, es tôt vist, per las classas mèstras. Aquel rôtie de passatemps que vôlon faire jogar a l'oc¬ citan, pot pas se traduire d'un biais autre, al nivèl de la practica pedagogica, que per la sanccion a un examen concebut segon de critèris plan coneguts dins d'autres dsciplinas : — se demanda a l'escolan de conéisser la lenga e de la parlar condrechament, mas s'agis la màger part del temps d'una lenga encorsetada, definida a partir de canons impausats, édictés d'una nôrma rigorosa (del tôt artificiosa e ineficaça) : s'espepissa l'imperfach del subjonctiu, los temps subrecompausats... tôt mostrant la riquesa de nôstra lenga (es per aquô qu'es ensenhada : coma valor etèrna) ; atal se participa en plen a la repression. Amb aquô s'estúdia d'ômes grands qu'illustrèron aquela lenga, per sos escrichs. Se fa lor biografia per mostrar plan coma contri— buïssián de son temps a l'anar de la societat en plaça e qu'èran pas de somiaires. Aqueles ômes assegurèron la permanéncia de nôstre èime. Mas jamai se môstra pas los renegaments, o de coma la sieuna actitud èra pas qu una amusalha (amusalha interessanta per nosautres per çô que vôl dire, per çô que desvela en prigondor, mas pas del ponch de vista del mite que contribuis a crear : l'ôme fanal, 27 �son cortègi d'abstraccions versalas...). amb : umanisme, valors uni- tala practica pedagogica, que se pòt observar un de pertot (sufis d'assistir a un acamp d'ensenhaires Una pauc occitans per se'n mainar) plaça normalament l'occitan dins una situacion d'inferioritat (e mai s'afortiguèsse lo contrari tôt lo sant clame del jorn) ; mas mai que mai ajuda a jus- tificar totjorn que melhor lo sistèma en plaça. Lo « capital cultural » que lo possedèm, per tant « capital » que siá, per tan rie e fructificable que siá per la vòlha occitanista d'ara pòt pas rivalizar, de tôt biais, amb lo « capital cultural » establit, que el es directament embragat sus lo fonccionament normal (economia de profièch) de la societat en plaça. Lo marginalisme del « capital occitan », que cadun lo pòt constatar a l'ora d'ara, farà sai que pas que s'apichonir amb lo temps, per desaparéisser e quitar pas que de culturals : un latin, amb sos prèires e sos iniciats. II. — LA SIGNIFICACION D'UN L'ensenhament èstre quicòm mai de l'occitan, fossils ENSENHAMENT OCCITAN per nosautres, pòt pas qu'una subversion — subversion dins atal ponch de partença l'ordre idéologie mai que pus — mas d'un cambiament social radical. Aquela subversion (la paraula es sai que mas a devèm dos nivèls mal causida, n'acontentar per ara) nos sembla se situar un nivèl de practica pedagogica dirècta ; puèi nos : dels escrichs (mostrar a travers demòran lo fonccionament, real e non mitic, de la societat que los a produchs). Lo tèxt, literari o pas, es un dels mai privilegiats d'aqueles documents, mas a aquel moment per de qué aquel privilègi ? O cal tanben l'estudi de la significacion los documents que explicar. D'aqui òm ne ven normalament a l'idèa sanitosa d'un pais que creba, d'un pôble crosat del cartabèl de l'istôria per proletarizacion (èime e situacion professionala evidentament ligats). Es pas possible, çò sembla, se la besonha es un pauc rigorosa (es a dire scientifica e actuala) de desem28 �bocar, coma aquò reconstituïda, es estât fach soventes còps, sus una fa referéncia, e mai aquela refes'amaguèsse a d'endrechs divèrses, a una « nacion en idèa » qu'es en ren operacionala, que ten pas cap d'existéncia concreta, quotidiana. istòria que réncia Al nivèl practic, aquò vòl dire que los postes claus pels benlèu, mai que l'occitan (una especializacion de mai...) los de francés, d'istòria ont, dins lo primari puèi lo segondari, se farlabican los mites, a partir de totes los silencis impausats per l'ideologia mèstra. Atal una istòria regionala arriscariá pas de venir un panteon de totes los notables de l'endrech, ponchs d'apièg de la colonizacion (amb lo progrès que justifica totes los raubaments). occitanistas son Aquel trabalh, per çò que podèm conéisser, es pas jamai estât fach dins los documents pédagogies qu'existisson : s'es totjorn mai o mens fach de sintèsis azardosas portairas de las « valors » que sostènon lo sistèma escarchadis que ne parlèrem, del temps que caliá butar las analisis, desmargar de fonccionaments, per veire consi las cau¬ sas se passèron e se passan encara a l'ora d'uèi. Solet benlèu lo libre De la langue au pays, ja plan an- cian, d'A.P. Lafônt e P. Lagarda aviá un pichon entamenat aquela besonha, mas amb de preoccupacions mai que mai d'escrivèires (d'aqui los tèxtes causits èran de mòstras de literatura ont l'expressivitat passava quasiment totjorn l'expression, que sola pot portar ficacions largas, desalienairas). pedagogicament de signi- aici qu'assenhalar del det lo problèma larg « material pédagogie occitan ». I tornarem dins un numéro venent de "Viure", dins lo detalh. Per ara aquel problèma es al centre de tôt : es en el que tota una ideologia de l'ensenhament se recampa per puèi se difusir, es adoncas en el que cal obrar per que las causas cambièsson pauc a cha pauc. Fasèm pas pausat per un pòt donar qualques caracterizan a nèstre vejaire Ara per ara, se rais que elements pro géné¬ l'ambient de l'en¬ senhament occitan. 29 �Om cèrca, fin finala, a faire parlar l'occitan de tôt (complèxe davant una importéncia de la lenga, plan conegut), sens cercar a li faire dire de bon çò qu'a de dire, a li faire significar una rompedura fonsa amb l'ordre establit que sol l'occitan la pot introduire. Vaqui per de segur lo solet element que lo sistèma, qué que faga, lo pot pas recuperar, que se pòt pas integrar dins los processus d'integracion, lo grun que pòt faire cracinar la mecanica. Mas aquò's pas possible que se l'occitan se modèla pas sus aquel sistè¬ ma, se ajuda pas a la faire fonccionar, e mai tôt cresent, creire bufèc, que lo cambiarà del dedins ! Aquò vòl dire que l'occitan deu servir a desvelar, los besonhs reals e concrèts d'una comunitat qu'existirà pas que dins la mesura ont amagrestrarà, collectivament, los mejans d'expression d'aqueles besonhs. adoncas exprimir aquesta — qu'es tanben bastison, coma rôtie de jogar dins l'ensenhament ; es pas La subversion se vei — a un afaire d'estralhabrasas o d'activitats, mas de rigor politica que pot pas èstre qu'una ôbra coherenta. Practicament, se espincham los résultats, çô que venèm de dire apareis pro plan : de l'ensenhament, son pas sovent d'occitanistas que sortisson, mas de borgés o d'espepissaires sens perspectivas. aqui un dins la construccion d'una consciéncia d'engolir la Gramatica d'Alibert o d'espepissar la volontat d'una modificacion possibla de la societat, que tôt bèl just escafa lo fonccionament de la lenga. Pas mai que la beutat de l'occitan o sos meritis justifican pas qué que siá d'operacional dins l'en¬ Es son pas Diccionari que mena a castre del sistèma C1). (1) Es aqui benlèu que cal envisatjar la question de la recèrca e occitanista. Quai s'agroparà per rendre practicas, es a dire eficaças dins l'ensenhament de cada jorn ,las descubèrtas fachas dempuèi quauquas annadas ? (pensam per exemple a la tèsi de R. Lafònt sus la Phrase occitane que dubris de perspectivas largas e plenas d'interés per un ensenhament de la lenga e de sas estructuras). Amb aquò es de remarcar la publicacion per lo Centre d'Estudis Occitan de l'Universitat III de Montpelhièr d'un librilhon del quite Lafônt que sem¬ bla de mostrar lo camin : L'Ortografia occitana, sos principis. I a de temps que s'èra pas legit quìcòm d'al'encòp tan clar e tan rigorós sus aquel subjècte I). occitana 30 �Sus un plan practic, tornar, se compren aisidament per de qué l'occitan, d'aquela amira, es sovent pas que l'esca- d'una promocion (literària o, mai sovent, universitàun côp lo reng obtengut, faire quicòm mai, que l'occitanisme i a pas qu'una plaça menora (2). sença ria) per, Aquela caréncia de l'ensenhament occitan, tal coma es ara laissa entredevinhar çò que va èstre ara que se pòt desvolopar amb la circulària nova : lo Ministèri sap plan quai serà lo rôtie d'aquel ensenhament, es a dire respondre a una demanda, sai que, mas tanben e subretot farlabicar aquela responsa, per rendre la demanda sens perilh (3). estât fins III. NECESSITATS PRACTICAS. — Tôt mena çô drech venèm de veire, un pauc a la lèsta sovent, la nécessita d'un organisme de centralizacion que a (disèm centralizacion dins la mesura que lo temps es comp¬ mas aquò pot èstre tôt lo contrari d'una ideologia centralizaira coma la coneissèm), organisme que se donariá de pes per procurar, primièr, un material pédagogie a l'auçada de las exigéneias de la situacion, qu'engimbrariá puèi l'ensenhament, e pas solament l'ensenhament de l'oe¬ tât que desvelan aquela situacion. de l'ensenhament de la dialectologia occitana il Dos fachs Primièr l'espandi- dins d'universitats occitanas, sens qu'aquel ensenhament e las recèrcas que foguèron menadas a son escasença ajan ren porgit de directament utilizable a la pedagogia occitana (per exemple los elements de basis per lo fargament d'un diccionari occitan, que los qu'avèm per ara, cadun o sap, son luènh de donar satisfaccion, als mèstres coma als escolans). ment Puèi, dins divèrses domènis, s'arremarca que los progrés enregis¬ gents que passèron pas per lo canal de l'universitat tradicionala afranchimandida (es mai que mai vesedor en çô dels istorians : M. Roquebert, J. Duvernoy, J. Ventura, o B. Porchnev). Es dins una amira pro semblanta que nos pareisson se situar los trabalhs trais de son Fausta lo fach de Garavini en Itàlia. (3) Basta de legir a la lèsta lo somari dels Actes del VIe" Congrès Internacional de lenga e literatura d'èc qu'acaban de sortir : 25 comunicacions sus de subjèctes de dialectologia, 24 sus de subjèctes tocant l'Edat Mejana, e pas que 19 sus de questions de literatura modèrna e contemporanèa. Aquelas chifras son pro significativas. 31 �citan, mas si ben lo ment tôt çô que i a aquí de l'occitanisme (s'agis d'un engimbrade practic : un tal aicí per aiçò, un tal aquô...). per se pòt pas faire sens la Comifat d'Accion Pedagogica, que Aquò poiriá èstre aisidament fonccionès- seccion de l'Institut d'Estudis Occitans que una Sas tòcas serián se. creacion d'un vertadièr — : la definicion d'una consciéncia occitanista clara rega ideologica qu'assegurèsse desalienaire de l'ensenhament) ; una es — una un (çô fonccionament cèrta cohésion dins la definicion e la practica opcions essencialas (non pas centralizacion, un si ben rigor) ; de còp de mai, un organisme d'aquela mena auriá d'èstre pro larg, poder s'acarar a las besonhas urgentas qu'urgentas e a l'encòp pro sople dins son rôtie de « regulator » de las acti— per vitats totas ; — ara deuriá èsser lo primièr element de çô que sonam per « Universitat Occitana Permanenta » (4), que sas una tòcas serián la definicion collectiva de las causidas peda- gogicas (entre autres). problèmas de l'ensenhament occitan viran, aquô se l'entorn de doas causas essencialas, que nos pareisson estrechament ligadas : d'un costat una organizacion practica capabla d'assegurar una preséncia vertadièra e fegonda ; d'un autre costat la mesa al ponch de tièras de Los vei, a critèris e de definicions ensenhament en finala, se dins totes los domènis ont aquel plaça de téner. Es aquí dessús que tôt, jogarà necessàriament. a una la redaccion d'aquel tèxt Gaston Basalgas, J.-P. Brenguièr, Felip Gardy, Roland Pecot e Miquèl Roqueta. Esperam que serà précisât e subretot discutit collectivament dins los quasèrns per venir de (prenguèron « Viure part a ». (4) Lo ponch de partença d'aquela entrepresa poirié sai que èstre que se deu téner a Montpelhièr fin Agost/debuta l'Universitat d'Estiu de setembre de 32 1972. �Cultura en e colonizacion Guadalopa ★ ILLUSIONS... Quand ôm partis de Paris, adralhats coma o podèm èstre pèr la legida de las brocaduras oficialas, ôm es segur promés : un despartiment d'Otramar ont toti parlan francés. Avèm pus ges de crenhença : anam viure en plena francofonia e retrobar nòstri bonis institucions despartimentalas pèr en délai l'Atlantic. Sola la paraula « Otramar » môstra la situacion un brigolon especiala d'aqueli Francés. Aquò, en mai, es qu'es pas un peçuc de fantasiá tropicala qu'encoloris l'edifici tristàs di 95 despartiments « metropolitans » ? Encaminats adonc siám pèr França dau Mond Novèu... de trobar ★ a Pointe-à-Pitre çô que nos es estât E REALITATS... Pasmens, après quauqui setmanas de sejorn dins l'Iscla d'Esmerauda, l'observator de bôna fe descubris necessàriament Guadalopa tala coma es : un païs coloniau ont se parla pas que rarament francés. Aquè se pòt pas negar ; lo fran¬ cés, ailà, es sai que la lenga de l'ensenhament, di diaris, de la télévision, mai d'en pertot, au mercat, dins li carrièras, dins li camps de cana e mai dins la cort dis escòlas, se parla creòl. Confesse que, maugrat toti lis esfèrç que faguère, jamai poguère pas comprene mai de quauqui paraulas ; simplament, me mainère que i aviá aqui una originalitat linguistica fonsa. Tôt aquè me'n donèron la pròva lis 33 �especialistas Antilhés que te fan veire coma lo creòl nasquèt d'un vocabulari mai que pus francés amb d'aportacions espanhòlas, anglesas, caraïbas d'un costat, e una sintaxi africana d'un autre costat. Se parla creòl en Haïti, que son de païs marcats Martinica, en Guadalopa, pregondor pèr la colonizacion en en francesa. Es intéressant d'estudiar la situacion d'autris isclas de e l'Archipèu di Caraïbas : a Santa Lúcia, a la Dominica Antiga se mantèn, a costat de l'anglés, lenga oficiala, creòl vesin de lo de Martinica ò de Guadalopa. en un Vejaqui adonc la famosa diversitat dis Antilhas que li guidas, lis agéncias de viatges e li libres de geografia quitan pas de nos faire encrèire ! I a de qué s'espantar a vèire d'universitaris qu'òm li ditz d'esperits de tria tombar dins de trapèlas tan gròssas. En quau aprofiècha aquela « diversitat » dis isclas, botadas sota lo comand di poissanças colonizairas ? Quau a farlabicadas e mantèn entre elas de confinhas linguisticas e economicas, gelant ansin lis escambis naturaus ? ★ «BENFACHS» DE LA COLONIZACION. De còps que i a, li colonialistas van fins a faire repròchi aquelis isclas de sa disparitat, que la quita colonizacion n'es l'encausa, e d'aqueu biais justifican lo statu quo dins li domenis culturaus, économie e politic. Se vei alara la vertadiera mistificacion que ne pâtisson lis estatjants de Marti¬ nica, de Guadalopa, Santa Lúcia... Fan miralhar, amb la pojada a una cultura universalista, que delarga clartat e progrés tecnic, la promocion sociala. En realitat, condicionan li gents pèr fin qu'acceptèsson li valors mercantilas e a li bèns de consomacion dau Antilhés, ansin, que son capitalisme europenc. Son lis engarçats completament ; o son li colonialistas qu'utilizan eli una arma reacciolenga e sa cultura, pèr engrunar una unitat geografica evidènta e una unitat linguistica possibla au mens pèr una part dis Antilhas. pas, segur, nària, 34 sa �★ LIS AGÈNTS DE LA COLONIZACION. Una integracion d'aquela mena, pasmens, poiriá pas capitar sènsa la complicitat e mai l'accion d'una part importanta de la populacion antilhesa. Aquè se comprèn aisidament : s'atròba aici guèt expérimentât en un processus Occitània ò en semblant Bretanha. a lo que fo- Pèr d'encausas istoricas, l'Antilhés dins la societat coloniala recèp lo titol de « civilizat » dins la mesura qu'a assi¬ milât perfiechament la cultura e la lenga francesas. Aquò's segon aqueu critèri qu'es estimât capable ò non de cargar de responsabilitats dins son pròpri païs. La francizacion es encaminada, borgesiá guadalopeana en tèsta. Li que rèndon possibla aquela politica, son lis ensenhaiC.E.S. e di licèus. Dins la primiera categoria d'establiments, li mèstres antilhés, que constituïsson quasiment la totalitat dis efectius, sèmblan pas metre en causa, pèr una granda part, li donadas fondamentalas de l'ensenhament oficiau. Cau dire qu'an lo benefici de l'estatut força intéressant qu'es lo di fonccionaris d'Otramar (tractament majorât de 40 % a la basa) e que se tròban d'aquí mai socitós de mantenir si privilègis que de metre en causa un sistèma, encara que de còps i a ne reconeguèsson lis empachas. Aqueu biais de faire se traduis sus lo plan sendicau pèr un immobilisme totau dau S.N.I.. dis escôlas primàrias, di res situacion es pron diferènta, metropolitans es força mai important ; despassa li 50 % au licèu d'estat mixte de Baimbridge, l'establiment mai grand de l'iscla. Dins l'ensèms aquelis ensenhaires represèntan un fren a la volontat d'emancipacion di progressistas guadalopeans. Se pot en gros destriar dos grops : Dins li C.E.S. e li licèus, la 10 percentatge de professors — dins primier — e son li mai nombrós — toti li que veson sejorn is Antilhas l'escasènça d'esperlongar si va- son de prene de banhs de mar, de practicar la pèsca la soleta causa que cèrcan, aquè's de tocar premis e lis avantatges divers di D.O.M.. Son ideau, es lo canças, sota marina ; 11 35 �sòmi dau pichòt borgés : tranquillitat e villà avenidoira, de preferéncia en Occitània. Bolegan de ges de biais davant li problèmas de l'endrech ; sa filosofia : « pron qu'aquò durèsse » ; puèi i li missionaris de la francofonia — tôt plens son li grands prèires de Lagarde e Michard li distributors e de França etèrna. Amagan pas son mespretz pèr lo pâtés creòl e autri manifestacions d'un tribalis¬ — de son ròtle a — retrograd (ansin parlan a de gènts que jutjan dignas de coma eau). Son comportament sendicau es la consequéncia logica de son biais de faire professionau e dau contengut de son ensenhament. Son recampats dins lo S.G.E.N. e lo S.N.E.S. ont aparan de posicions conservatritz e corporatistas. Cau apondre que força professors antilhés que militan dins li dos sendicats sostènon un ponch de vista me li presar identic. ★ SIS ADVERSARIS. Quauqui professors antilhés, regularament, pausan lo e de son adaptai realitats guadalopeanas. D'efiech, se l'ensenhament problèma dau contengut de l'ensenhament cion donat laissa de caire lis absurditats d'autre-còp (nòstris avis li Galés...) demôra pas mens que trop de joves guada- lopeans mesconèisson li fachs importants de son païs. Aqueu biais de vèire es tanben aparat pèr d'Europencs progressistas e pèr li Bretons e li Occitans que luchan pèr una descolonizacion culturala. Ansin la politica d'assimilacion s'enfronta amb de resisténeias vivas dins li licèus, mai au nivèu dis estudiants (C.E.S.L. de Pointe-à-Pitre) la batèsta es menada amb encara d'un sejorn en non es « mai de fòga : es en generau en seguida metropòli » qu'estudiants impausada l'ensenhament oficiau pèr identitat. Ansin, au programa autor sus très engimbrada sas 36 professors e pre- consciéncia de la diferéneia entre la personalitat que li en es d'abriu sa sus e sa vertadiera literatura francesa, un charradissas foguèt Antilhés. Una tièra de au mes travers de de lo tèma : li societats antilhe- literatura (exemples de subjèctes trac- �tats Epopèa e societat antilhesa » pèr Gorzani (GuadaL'image de l'uelh dins la literatura antilhesa » pèr Burton (Jamaïca) ; « The hero in Césaire's plays » pèr Hurly (Trinidad). Aqueu trabalh del C.E.S.L. va cotria amb lo desenvolopament d'una literatura jove e engatjada sovènt. Se Césaire es lo mai conegut dis autors antilhés qu'escrivon en francés, es pas un cas isolât. De joves autors, Edouard Glissant (La lézarde. Le sel noir), Joseph Zobel (Diab' là, La rue case nègre) e d'autres botan en scèna dins sis òbras la vida de cada jorn, li misèrias, lis espèrs, lo patiment dau pôble antilhés. Aquela espelida literària donèt au sénher Corzani, assistènt au C.E.S.L., la possibilitat d'editar un recuèlh de tèxts antilhô-guianés (De sel et d'azur) pèr lis escolans de la 6ena a la 3ena. Li joves antilhés, que se veson prepausar sovènt « de causas que son pas d'aicí » pôdon conéisser son païs, sa natura, son istòria, sa raça. Aqueu libre, ont biais de parlar e provèrbis creòls foguèron pas censurais, foguèt recebut amb entosiasma pèr lis escolans e pèr toti li qu'aiman Guadalopa e li Guadalopeans tau coma son. Amb aquò, se pot vèire un interés que fa pas que crèisser pèr lo creòl dins h mitans progressistas. De joves poëtas trastejan pus a l'emplegar dins sis òbras (Sanny Rupaire). Recentament, quicôm venguèt renfortir aqueu movement : pendent li luchas socialas força rufas di mes passats (bastiment, cana) li sendicats revolucionaris U.T.A., fraternitat « : lopa) ; obrièra « an utilizat sovènt lo creôl dins si discors e dins si plaça, emplegat coma una ar¬ batèsta politica. Per concluïr, li revolucionaris antilhés an près consciéncia de l'importància dau fach culturau pèr lo liberament de son païs, dau tèmps que li que cargan la « masqueta blanca » refusan sota de pretèxts divers un cambiament fondamentau ; tancatge culturau e conservatisme politic aparèisson coma ligats. Sola la sintèsi de la lucha culturala e politica poirà rendre a l'òme antilhés toti lis elements de sa dignitat. Renat MATHIEU. tracts. Lo creôl ma a retrobat sa de poncha dins la 37 �Ua virada economica mancada per Occitània Lo tractat de comèrci de 1786 Non hè dus en sustot, avèn guaire que hasoi duas premèr en çò deus Francians, puish en çò deus Amies de la lenga d'òc, l'ua sus lo « Blocus continentau », l'auta sus los « viatges d'Arthur Young » en Occitània (1787 e 1789). batalèras, Lo tribalh estudis preparatôri, a los Lévy- travers Crouzet de (1), Goubert, Leboyer... que'm miè a la conclusion que 1786 (moment deu Tractat de comèrci entre França e Gran Bretanha) bé averè podut estar ua termiera essenciau, un clivatge entà l'economia d'Occitània, mercés a possibilitats navèras de reviscolar lo noste anar de viver, la nosta « robusta civilizacion tradicionau ». A-d-aquera epòca Anglaterra, la perdens lo mond, que s'avè près lo take off, l'aviada economica ; França demorada, vertat, drin en darrèr au côp mei sosdesvolopada e hèra rica de potencialitats, b'èra totun presta a seguir. Los fisiocratas (tostemps eths...) qu'avén comprés, dab lo ior precepte « laissez faire, laissez passer», que solament de la competicion nacionau e internacionau e podè reiaumes desempuish qui. Colbert tostemps viscut en estât de guèrra economica. Aitanlèu mantuns en Frància, bé cridèn via-hèra. Tots los capdaus (hialèrs e teishenèrs) d'aqueras ma¬ nufacturas qui avèn, mercés au colbertisme, crescut en veirèras caudas, be sudèn de paur, en tôt véder los produts anglés nhacar tarcia la lo Ior sus réservât. mei estreta baz copar mei a concurréncia sens vedat « lo Ior domèni », Plan segur lo mudament de l'aude libertat non's podé de vaishèra. drin dens complir Rayn- qu'avè parlât d'operacion de cirurgia chic mès obliun dolentosa gada entà apariar pèc a pòc economias pro diferenciadas (problèmas de ièr, de uei lo dia aitanplan). mèra esquitar lo briu d'ua economia navèra. Obé-ò Grand tejaire Bretanha èra assajar de gahar lo solet davan- la perseguida. Lo tractat de 1786 (signât après la fin de la guèrra d'independéneia en Ame¬ rica) b'estó doncas lo frut de la grana a pensada filosofica représentais alavetz deus da e a la quau economistas » e sabut botar en balhèn força de lèi. Aqueth tractat, per la permèra vegal'istèria, qu'establiva ua (certa) dens liberalizacion 38 « Dupont de Ne¬ Vergennes e Gérard per mours, pensada que de Rainbaz avèn volut forma a deus escambis entre los Au en Occitània, hèra mens (que las cinc gròssas fermas de contrari vesiada Frància) per semblavan lo sistèma contents de bé colbertista, l'anar de las cau¬ los manufacturèrs de draps londrins Bedarrius, Carcassona, Mirapeish qui esportavan de cap au Levant, n'èran essas ; a paurits per nat cambiament tecnic e comerciau. Tanpòc ne a Banhèras de Begèrra, ne a Pau los telèrs non presentèn planhenças a Arthur Young, agut a cuélher-las. De verai la gent deus nostes ports de mar (on èran bona part de las manufacturas) s'engaudivan de l'acòrd comerciau qu'anava augmentar, qui ja augmentava otramar la venda deus produts mestieraus rôna, e entre deus fruts terradonencs. Bordèu e Tolosa Ga- (medish capsùs), l'agau de Riquet, mantuns arrius de noste (dinqu'a l'Orb besierenc) b'èran camins qui marchan, au nivèu deu sosdesvolopament generau d'aqueth temps on entrelusiva l'auba modèrna. �Mès en França lo take off prometut s'esvani, per rasons trop plan conegudas : moment economicament malastruc (ja que coïncidiva dab çò que F. Simiand aperè lo cicle B deprimit), situacion politica revolucionària, per acabar en heurèr de 1793 declaracion de guèrra a Anglaterra per lo Comitat de Salut Pu¬ blic. Dab rauja ôm ved aus Jacobins tornar au colbertisme, a Bonaparte-Napoleon horni-i ua anglofobia iragada. De 1793 enlà la politica economica francesa que's présenta corn lo revenge (deu Tractat de 1786) perseguit per ua borgesia jamés que assadorada de la soa Victoria blessa, tostemps ahamada la sus diatament radicau » tant nomia no- 1793) un « e qu'avèm nacionau ». Mès l'abandon. a Frància abans citània Lo Los camins de hèr d'estar « abitadors » d'Oc- vertadèr que podèm 1786 qui non nosautes distinguir entre Frància 1789, diser que, dab lo s'encaminè pas, Frància e perdô, deu punt de vista deu progrés économie, 40 a 50 ans sus An¬ glaterra ; Occitània era, en mei d'aquera virada, bé mancar s'avé l'oportunitat unica d'avià's sus lo medish pè que Frància, aqueste cèp sens alienacion màger. Atau Tractat de e M. Levy-Leboyer (3) la Revolucion (despuish l'Empèri b'estón economicament a distàncias abans La- l'istorian que desastre Dab èran sosdesvolopament que va començar per un païs, lo noste, qui n'a pas póc o briga coneguda l'aviada economica de bona partida de Frància. Goubert (2) pensan com devalaràn de Paris, centre deu naveth take off, d'ua colonizacion econo¬ mica qui chucarà çò de noste, escuts e Los Occitans que seràn considé¬ ornes. rais « productors » entà las industrias de d'aute. P. Occitània. taus que visse) ; sistèma segon lo quau véner car a l'estrangièr, crompar bon mercat aus de la tèrra (enta manténer baish Ios salaris deus obrèrs) e barrar las frontèras a çò que faussa aparéncia d'unidiser que la tota va pesar adara imme- ua pendent mei de cinquanta ans, lo govèrn bé poderà nomentar entà assegurar l'or¬ dre prefèctes qui deisharàn la nosta eco- de de aimat en sus demoradas bens nacionaus per poder assegurar ios sons guadanhs e estauvis, aitanben acontentada per lo sistèma de Colbert (lo borgés « s'acabè formitat, a qu'èi poishança de Paris que e Antôni Oc- de BASTARD. citània. La roïna bé ho majament sentida en que pais doc. Au cap de la Revolucion e dab l'Empèri que s'establi un empont administratiu qui non devè cambiar. A desparièrs har tèrra reiaume un bé calé escórrer e deus dab tròç forma entà marquetât balhar aisidament mestièrs. ua Ios Mès bens la de (1) F. Crouzet, L'économie britanni¬ et le Blocus continental, P.U.F., Paris, 1958. (2) P. Goubert L'Ancien régime, col. U, A. Colin ed. Paris, 1969 (p. 59). (3) M. Lévy-Leboyer, notament in historique, abrii-junh de 1968, 281 sqq. Revue la reforma pp. ¥ 39 �cultura politica - omençarem per una definicion de la cultura al còp précisa ; per aiçò la cultura pot pas èstre que Yensems dels mejans de comunicacion entre los òmes. Om pòt distinguir diferents grases : desempuòi las maquinas que permeton de comunicacions especialas, lo larga e pron telefòn, bendas sonòras, transistors... e constituïsson un gras zéro, neutre al regard de la serà d'un biais général los codes e comunicacion. Lo gras mai essencialament las lengas. A un segond gras veirem las arts, lo cinemà, mas mai que mai la télévision ; cal notar pasmens que lo passatge del gras 1 al 2, amb las lengas especialament, es fosc : l'usatge d'una lenga es rarament net, introduis sovent de significacions parasitas, al délai de la causa directament significada, que constituïsson un segon gras : la literatura aviá fach d'aiçò lo camp privilégiât de son exercici... Es évident que d'aquela amira tota politica utiliza définis donc una cultura — e tota expres¬ cultura desvela una sasida politica de la societat. politica son dos concèptes inséparables, dos as- aqueles mejans sion, tota Cultura e — pèctes de la meteissa realitat : la vida dels òmes. Aqueles mejans de comunicacion que fan la cultura las leis de las societats : son estais de tôt temps monopolizats per las classas mèstras ; las classas mestrejadas se son, mai o mens adaptadas a eles ; parièr per los perfeccionaments (illiterats, puòi amb usança de l'esescapan pas a crich, literats)... facha dins lo L'evolucion de la cultura s'es de la nécessitât : nécessitât de sens sempre l'expres¬ sion, perfeccionament d'aquela expression, tendéncia a fòragetar çô passit e inutil per permetre l'entrecompreneson mai 40 �granda. N'es antau de l'eliminacion dels fachs dialectals dins las lengas, de las lengas minoritàrias ; antau de la dispa¬ rition dels genres artistics en desacòrd amb l'estat social d'un temps donat, es a dire pas pus necessaris a las classas mèstras : la tragèdia classica, l'opéra... ara la pintura, l'esculptura, lèu la literatura. Tots aqueles mejans venon lésers de rodelets e de capèlas — comunicacion a l'interior d'un mond claus que es proprietari de son vocabulari, de sas referéncias ; se susvivon per jôc, per inercia, coma de grops servon lo folklore, los musèus o los afaires de sos rèires morts... mas servisson pas pus a grand causa ; son pas fon¬ damental dins la vida dau temps que se fa rapòrt a la comunicacion. LA GRANDA MUTACION DE NOSTRE TEMPS. Justament aqueles mejans son en tren de se transformar fonsament per ajudar a exprimir, primièr, las descobertas de las sciéncias, es a dire ajudar a explorar lo mond tôt solament l'imaginari d'un individú, d'un temps, d'una classa. De se transformar en aprofechar l'apòrt d'aquelas sciéncias per tal de far dels espleches de la comunicacion las aisinas mai practicas, rendre la comu¬ nicacion mai perfiècha. Om pòt metre aqui dedins, a titol d'exemple e forra-borra l'usatge de l'audiò-visual, del cinemà documentai ; parlar de la psicanalisi de cara a l'édu¬ cation, a la sexualitat... Tôt aiçò càmbia los besonhs de la comunicacion e modifica sos mejans. — e pas d'un païs, Dins lo devenir de las classas mèstras es renduda necessària coma lèi quasi biologica — l'utilizacion de totas las possibilitats aquestas : las dels mejans, las de las descobertas e la difusion, per part, de las conoissenças. — Dins aquel procediment, lo prolétariat pren consciéncia d'el, pren en mans una part de jorn en jorn mai granda d'aquelas aisinas per n'arribar antau a cambiar qualitativament l'òme : tûtes los ômes an drech a l'utilizacion de aqueles tôt çò que es disponible ; mas per que s'impausèsson dreches nous, cal que se faga l'inventari dels besonhs, se donar los mejans de lo faire. Es lo sicut d'una politica revolucionària. 41 �SITUACION DE L'OCCITANISME. Es dins aquela amira que, en França, l'occitanisme pren son sens e non dins lo salvament d'un capital, que siá monument, literatura, lenga, possibilitat d'una « cultura » qué o siá : un quicôm amassai dins lo passai per pré¬ lo futur. L'occitanisme tôt es estât définit per un que parer eslogan : « Es e Pòble d'òc as drech a la pauraula. » de parlar per el indispensable de l'escotar — pas que siá que parle, mas : Pot parlar francés. Pot parlar jargòt. Pòt parlar patoés. Pòt parlar occitan o en dialècte. — coma La tasca dels intelectuals es d'escotar, de cercar a comfaire comprene, d'exigir que se tenga compte de tôt çò que ditz : escrich o pas, formalizat o pas ; cercar lo sens darrièr l'esplech, desliurar los esperits... prene, a Ajustarem que i a un mai grand potencial revolucionari, al dintre de l'Estat francés, dins un dire que siá tôt mas pas francés (lo del Larousse o de las dichas politicas de De Gaulle o dels membres Partit Comunista). 1. del Comitat Central del Per de qué lo francés es l'aisina que véhicula lo d'ideologia borgesa mèstra ; tôt çô que es contra ataca aquela ideologia dins sa perfeccion expressiva (ex¬ - mai pression limitada als besonhs de la dicha classa). 2. - Per de qué es antau facil a la borgesiá d'eliminar del Poder tôt çô que sap pas, que pòt pas s'exprimir dins la lenga sieuna (al nivèl de l'expression coma de las referéncias ('). 3.-Per de al cambiament qué l'expression « a-francesa » ajuda, ara, qualitatiu de l'òme en li far prene de recul report al « necessari », al « productiu », al « rendable » solas rasons utilas per la classa mèstra, per quau « profièch » a mitificat nécessitât biologica. Antau la lucha etnica occitana es pas una ideologia de mai d'un grop que l'istôria a rendut marginal ; se destria 42 �pas en res, se que non per unas donadas localas, de la lucha per la libertat proletariana de cara a la borgesiá e s'identifica a las luchas anti-imperialistas d'en pertot (negres d'America, e mai d'Africa, basas vietnamianas, minoritats d'U.R.S.S., chineses en Indonesia...). De mai permet de desvelar, per son colonialisme qu'es estât sonat interior per especificas (ciutadanetat entièra dels Occitans dins francés), d'autras caras possiblas de luchas, coma per exemple los indians de las Americas (latinas o anglôsaxonas), Cabils e Josius dins los Estais arabizats (Argeria per exemple), o los Barceloneses de cara als païses occitanôrasons l'Estat catalans (2). CONSEQUENCIAS PRACTICAS. Lo primièr ponch es de pas respóner « literatura » o literària » quand s'agis de lucha de classa e d'accion. La literatura desvelariá puslèu l'incapacitat a « creacion crear comunitàriament, una cèrta volontat de viure per procuracion ; en ôc es benlèu pas mai que signe d'una situacion poirida : lo signe décodât, ven bufèca ; magra consolacion al nivèl d'un lengatge retrobat per d'unes, d'un patoés enfin lenga per d'autres, mas pas res al nivèl de la medicina davant la malautiá que ganha. La societat nòstra pòt pas pus — e es sai que vertat en fòra de tota referéncia occitana se pagar d'artistas per s'encantar de son pròpri mal ; d'ont mai anam lo mal es donat a conóisser : Freud e Marx son mai importants que de sègles de literatura. L'art a pas capitat a se donar uôi una fonccion sociala ; es una — ondradura, un luxi... çò capital, es de jogar a fons son sèm per aquô fachs e pas mai, en définir una politica culturala que anam ensajar de ne notar quauques caps forra-borra : Al nivèl de l'escrich rôtie d'intellectuals occitans, que De primièra urgéncia : nécessitât de passar la pro¬ duction intellectuala al cruvèl d'una critica sens pietat que • restabligués la vertat istorica, qu'endrechés tota distorcion de l'objectivitat. Dins çô « créât », que saupèsse faire la part del pes de l'istòria individuala e sa vertat positiva o negativa sens se fisar de l'ideologia reclamada : que aquela 43 �pòt èstre traïda per lo dire. Especialament esperam de veire espelir, a prepaus dels libres d'ensenhament los mai espandits, de « fuòlhas de lecturas » dins lo biais de çò que faguèt « L'Orsin » (3) sus los tèxtes franceses de « Lagarde et Michard » que veirem sai que lèu complétât. Antau se deu faire per los libres d'istòria monopòlis. Caldrà s'afanar tanben de las difusir d'un biais practic, eficaç, es a dire larg. • Parièr per tôt çò que es de « granda consomacion » culturala, occitana o pas. Om pòt pensar als « contes » que, en fora de tôt plaser intellectual près al jòc verbal son escagassaires (especialament se son de Daudet). « Un mond ont tôt es possible » disiá un prefaci en parlant dels contes. Mas se aquel « mond » menava al chaple de la Villà Polanski o als « happenings » de Colonha ? • un « Portar atencion, ajudar a produire una « literatura », » « informacionaus » : un mejan de comunicacion art la manipulacion del lengatge o dels espleches de l'ex¬ pression (en audiò-visual o cinemà) es subordinada, non a sa pròpria fin, mas a l'expression dels besonhs en « informacion » de la nòva classa dirigenta de l'évolution sociala. Es évident que las qualitats primièras d'aquel art son la concision, la clartat e la rigor : exactament lo contrari de çò que s'es produch fins ara ; a partir de quauques fachs òm fa un montatge... òm imagina una entrevista... òm tapa los traucs amb de babilhatge per faire mai verai que natura... Mas per uôi ne sortis una vertat que los mejans de comunicacion (parlam de los que se reclaman de l'antiideologia dominaira) son pas fâches pels trabalhaires que, eles, an pas temps de percórrer tota la letralha que h es donada (es lo cas, malgrat la bona intencion, de Politiqueont Hebdo). • real Portar lum que nos sus environa lo mond que e teorizar vivèm uôi, lo mond l'experiéncia ganhada (rôtie d'una revista d'idèa). • Es pas en brandissent una gramatica o un diccionari normatiu que se dobris los camins d'un cambiament qualitatiu de la Societat. Cal, en contra denonciar ara — es a dire un côp l'intercompreneson lenguïstica realizada, e 44 �tanben a-n-un temps ont lo francés e mai el, se vei l'objècte del rapôrt « Rouchette » — lo caractèr fonsament repressiu de las practicas que se plantejan dins los vocabularis, diccionaris, o tèxts diverses ont la normalizacion ne ven fins a descarar tota produccion collectiva. Dins l'ordre de la santat dels mejans d'expression, s'espéra encara un grand vocabulari que faguès simplament l'inventari dels mots de la lenga. Son metòde seriá, per exemple : - Prene un mot dins una lenga de referéncia (lo francés). - o Donar totas las traductions sabentas « d'emplec, - per possiblas « popularas » d'aquel mot classificadas per importància constituïr de tièras dobèrtas. » Quitar los blancs quand manca l'équivalent per que d'autres los rempliguèsson (començament d'una òbra col¬ lectiva). Normalizar (per descaçar las ambivaléncias) los sens desvariats per la marginalizacion de la lenga e dobrir una especializacion de las paraulas subrondosas (ex. : can/gos ; pescaire/pescador ; anglòra/lagramusa/reguindola/griseta). Quitar puòi lo camin dobèrt a d'especialistas dins la me¬ sura d'un besonh real de l'expression (al nivèl de la vida). S'evitariá antau lo crestatge de la lenga per lo biais d'un vocabulari dich de basa o vocabulari minimau... - • Se deu faire la caça a las abréviations (los « sigles » franceses) que desvelan una certa incapacitat lenguïstica, e escampan sus vela de fum : de creacion las realitats institucionalas una sols los iniciats s'i tôrnan trapar, e se sap quau son. es una primièra joncha que deuriá permetre l'expression dels « besonhs » dels occitans reals, conscients o pas, tôt en li donar d'elements per comprene « lo temps » que vivèm : netejar a nôstre nivèl e umilament los camins per rendre possible l'invencion d'una Tôt de aiçò preparar societat novament umana. Joan-Pau BRENGUIER. 45 �(1) Es un non sens de pensar poder s'apoderar de la lenga de la borgesiá ; es pas facha per lo pòble ; òm sap ben que los revolucionaris de 1789 se son pas apoderats de la lenga de Versalha coma o pensavan. (2) Podèm pas quitar de caire lo fach barcelonés e son imporideologica dins l'ensèms occitanô-catalan : concentracion dins una forma lenguistica (Institut d'Estudis Catalans) e ideologica de tôt çò que es pas estât trop centripète rapòrt a aquel ponch d'acumulacion d'una força économies. Es pas per azard que los regards de Barcelona son estats virats devers Paris. Coma se fa que los regards d'una cèrta esquèrra se virèsson deus Barcelona ? tàncía (3) fascicle 2 de la revista publicada per l'Ostal dels Joves e de la Cultura de l'Iscla sus Sôrga (84). CALENDARI CINC POÈTAS OCCITANS DE NACIONALITAT ITALIANA (Toni Boudrier, Franco Bronzât, Tavi Cosio, Sergio Ottonelli, Peire Rous), un prefaci de Pèire Pessamessa, coll. «4 Vertats », 1971. amb LOU SOULESTRELH, occitaniche 10 per », giornale dei Comitati d'Azione « piazza délia Vittoria numéros : 29, 12020 Es pas verai son pauras, Occitans tres demandam ia possession e gestion di ressorças nôstras. Aqueli » trachas d'un dis¬ cors prononciat en junh de 1971 pèr lo cònsol dau vilatge italian dau Mel, dis¬ cors publicat ara sota lo titol de « Ques¬ regas son dins tion occitana dau Soulestrelh, jornau pèr l'autonomia di cion Fa jants 46 ja de » la lo primier numéro di comitats d'acvaus de tèmps dotzena de pron per l'autonomia delle Valli San Peire (Cuneo), Itàlia. Abonament 1.000 liras. de dire que nôstri vadesprovesidas de ressorças economicas. Energia idròtorisme, electrica, minas, implantaments toristics son de ressorças mai que sufisentas per implantar d'establiments e donar d'ôbra a la populacion locala. Nosau« ladas - occitanas. que vaus lis estatde lenga occitana au dessús de Turin e Côni (Cuneo) trabalhan pèr que l'Estat italian vouguèsse bèn se mainar de son existéncia e de si problèmas especifics. Passèron, aquò's pas que normau, pèr toti lis estapas de presa de consciéncia : valènta-dire d'una sentida encara fosca, mai fonsament autentica, de si biais de viure fins qu'a l'expression d'una volontat politica de descoionizacion. Seriá aisit, pèr de segur, de sotalinhar aicí ò ailà de causidas ambigùas, una mena d'unanimitat pas totjorn clara que cerca de recampar, coma se ditz, toti li forças vivas de l'endrech. D'aqui d'idèas faussas de côps que i a, pèr exemple quand Lou Soules¬ trelh vèi dins lo Pargue di Cevenas quicòm d'imitar pèr complir lo sauvament économie e culturau di vaus occitanas... �Çò vertadierament important aquò, es, se fasèm fisança a çò pogut legir, la volontat que se lòpa vers li 200 ò 250 milierats tans d'ltàlia » de s'encargar de e de dins tôt que qu'avèm autors desenvod'« Occi¬ pais son endevenir. son de pus un : narracion notar ton cèrca que l'estrifament trifament lo lo de dau de metre en qu'escriu, çô mond Sergi Ottonelli biais d'escriure dis proche de la cronica, i que es una relèu l'esAnsin viu. : Dins aquela amira se pòt pas qu'aprovar l'idèa de Pèire Pessamessa de presentar, en un libret, quauqui tèxts escrichs un I aura benlèu pas pro de terra deI cant de nòstras montanha s pèr cuérber aquestas ruaitas pèr cinc poëtas de l'endrech. Son coma una illustracion di paginas nos chalrà una punhaa de terra dins la pauc Pessamessa aviá consagradas a aquela part d'Occitània de l'endelà dis Aups (cf. Viure n° 22). Illustracion e tesque dins timòni, lo sentit estrech mai paraula, mai verai tanbèn d'autres vesèm i que la terra que sabèm pron de la li causas Mas ». s'escondon que aqui dessota... d'afortir cionalas, un aqueli Dins la prefaci, a d'èbras tradi- revindicacion mai la novèu Mai poëmas. milierats son costat a occitanista L'ART DAU de dins qu'« una ton » neu, benlèu qu'es Briançonés, a la e Briançon, que proesa cercan de lo solèu entre esportiva, ieu tôt un estudi subre l'art dau bèu just publicat, amb de de frescas dins lei glèisas, tôt un complèxe picturau dau sègle XV que me vau puèi visitar lo libre a la man. Aquesta vetz es estada la montanha lo conservatôri dei glèisas pintadas. Mai tornem au tèxt ! Aquel estudi sériés sembla puslèu un obratge a la glèria de l'Estat francés e es de se plànher de glèisas una /os ». Lo silènci nosat ont se congrèan lo poëma e l'accion politica entamenada dos signes que ne eau tenir compte. mai quàuquei prèvas de bèn tocar, bosqui chabença e trèbi sola marca de l'occitanitat d'aquélei valadas septen- vistas coma l'erba/laissai sobre planta/talhaa e laissas marçar dins pratsjperque tôt lo mond t'a eissu- : caracterizan cerqui trionalas, trèbi l'Universitat de saber d'èsser ra- engatjada, Occitans de Felip GARDY. BRIANÇONÉS. d'esquiaires valada <■ una bliat Pessamessa son d'Estudis Montpelhièr, Franc Bronzât que parla d'oblit, lo que teissa li fius d'una vida esparpalhada, i confinhas de l'abséncia : moderna societat man... podèm tan¬ bèn legir un poëma d'eu dins lo darrier quasèrn d'Obradors, la revista dau Cen¬ que tre lo pauc a cha pauc rosegada d'uni que i a sènan « lis exi- pèr çô géncias Bronzât, dessenhar fonccionament d'una lenga pèr en travers d'una Franc encara luòcs demest : se de ò benlèu véner de bèn luenh vetz e de mai que l'autor, una femna, Gabriela Sentis, tit se foguèsse bas- ierarquic que parte pichotament de l'Acadèmia francesa pèr s'acaun bar cesa. univers seten au Alara, dau grand cèu, dins l'Acadèmia fran¬ de qué fai ? Fai l'apologia pais que auriá balhat a Brian¬ XV. E àutrei mans jonchas que ne donariàu pas una pipa de tabat ! mai, coma van lei causas : se aguèsse pogut se desfarfolhar d'aqueu partit-pres, l'autor aurié tirât d'utileis leiçons politicas de l'istèria parciala d'un trèç d'Occitània. Coma ieu o ai fach e vos convidi a li pensar. Primier de tôt, i aguèt fins qu'a l'an 1713 un principat dau Briançonés sobeiran e mièg-independènt. Efectivament, una carta signada lo 29 de çon son art dau sègle 47 �pèr Umbert II, prince dau Brianmarqués de Cesana, donèt naisa una mena de pichèt Estât aupenc, format de cinc « escartons » : Queiràs, Ois, Val Cluson e Briançon, mai 1343 çonés sènça e Chastèl-Delfin. de Un <■ escarton leis impòsts èran que dire « » dire volià escartonats », pèr entre lei cinc comunaun'enseguiá, per élei, de franquesas e de drechs de se governar soletas. Quota l'an 1349 lo Daufinat foguèt restacat a la corona de França (en alemand se ditz Anschluss) i aguèt alara ges de cambiament dins lei manieras de viure e de s'administrar d'aquelei cinc escartons. L'autonomia capitava ben e au sègle XV congreèt una plenitud literària e artistica que lei mistèris briançonés e lei glèisas pintadas recensadas per Gatats e repartits que se briela Sentis ne son testimònis. E, de verai, es estonant, lo nombre gleisetas que li pòu aver dins aqueu païs de nauta-montanha (leis Aups cotianas) e la floreson de parets pintadas, sènsa comptar l'enluminura e lei missaus d'aquest tèmps. I aguèt pas una paureta de capèla que n'aguèsse pas agut la de sieuna ! tètei e recòrda amb fachas d'un estil un que Miralhet, d'un Nicolàs Froment o d'un Guilhèm Viguier, siá l'occitanô-flamand dau sègle XV, ara ben conegut e définit coma tau. Dau segur, l'autor se crei obligada de provar que l'estil d'aquélei pintaires es pas italian, mai francés. Aquò o dévié ben au patriotisme e a l'Acadèmia francesa, que pòbla sei pantais. Coma se entre França e Itàlia poguèsse pas existir quauqua aqueu Mai Joan la supersticion de l'Estat escursis tota perspectiva autra. Pasmens, quàuquei vetz, la lectura d'un dei cinc mistè¬ ren. ris retrobats que tién leis abitants pas coma de portar ma França ». 48 sang, meis bèn-amats tardaràn aquélei francés amies, venir, quora l'imperialisme dei Reis de França se vira vers Itàlia : e lei valadas dau Briançonés, onte leis arts fasién flôri, d'un còp van trobar se tuala gaire d'una mitan au a guerra perpe- s'amoçarà pèr se reviudar quàuqueis annadas puèi. La soldatesca, a partir de François Ier, passa, repassa e trespassa ailamont : « los sordats, amies o enemics, los chau aubergar, li chau garnir l'etapa ». E son de gènts, li fai pas de socits de tuar que vos quàuquei galinas, de raubar quàuquei viures o de violar quàuquei femnas. Plus degun pinta, plus degun jòga la comèdia. E que totjorn l'estat de durarà mai o mens perma¬ guerra fins l'an 1713 la granda francesa, batuda, deguèt cedir a la monarquia sabauda (de Savôia) una bôna part dau principat : Ois, Valcluson nent que nacion e Chastèl-Delfin. Au turaus ? ben o a un confins dei nom nom de la rason na- d'Es- Coma tat ? que ne sià, lo drech sagrat justifica tôt e s'aguessiam gar¬ dât aquelei très « escartons » encuei seriàn despoblats coma lo Queiràs e sols lei vièlhs de setanta ans parlariàn son dialècte, mentre que sota administracion italiana uei encara l'occitan es largament emplegat e parlât de tètei (1). de Paris Vaqui que ieu li aquè un ensèmble de pinturas dins lei glèisas que testimònia d'una consciéncia occitana dins lo sègle XV, un fais de manescrichs descubèrts au sègle passât que nos dessenhan lei fron¬ Resta vesi. la de sola diferèneia tôt tières de l'Occitània coma un obratge politic d'entresenhas dei utilas corrènts culturaus culturala e dessús vers aitan bèn que donarià la montada leis auturas. ensenha nos Pèire d'aqueu tèmps se senfrancés absoludament, sordat que s'escrida dins lo PESSAMESSA. encara aqueu mistèri ailamondaut marrit Sant-Eustach lança/en la D'alhors. vos : « e ieu voloc grant maniera de fagatz pas de (1) Dos joves poëtas occitans : Franc e Sèrgi Otonelii provenon d'aque- Bronzât leis de <■ escartons Turin. » cedits l'an 1713 au rèi �VIURE ES EN VENDA A MONTPELHIER : Librariá Jean Messier, Car. de l'Universitat. L'Ane d'Or », Car. de l'Agulhariá. La Planèta, Car. Foch. NIMES : Teissier, Car. Regala. BESIERS : Librariá del Teatre, 15, Car. de la Cauquilha TOLOSA : Librariá Occitania, 46, Car. del Taur. A la Bible d'Or », 22, Car del Taur. ALBI : Librariá Deynous, Lissas de Rhonel. - « Privât, AGEN Librariá Car. dels Arts. Occitana, 32, Car. Grenouilla PEIRIGUS Librariá PAU 14, : : Bitard, Car. de la Republica : Librariá Saint-Louis, 5, Car. Gambetta. MARSELHA : Librariá Laffite, 156, La Canabiera. Quartièr Latin, 68, Bd. de la Liberacion. LA C1UTAT : Librariá Courty. LA SALA-DECAZEVILLE : Depaus central de jornals, 111, Car. Cairada. CARCASSONA : Librarià de la Ciutat, 43, Car. Clemenceau. ALES : Librarià Roustan, 2, Car. Sauvages. SETA : Librarià J. Racine, Quai de Lattre-de-Tassigny. PERPINHAN : Librarià PARIS de Catalonha. : Librarià Saint-Germain-des-Près, 164, Bd. St-Germain (VIe). La Joie de Lire », 40, Car. Saint-Séverin (Ve). « LION : Librarià J. Récamier, 31, Car. de la Charité. FEDEROP, 7, Car. des Trois-Maries (Ve), etc... ��Supplément à la PUBLICATIONS DE revue « L'INSTITUT V1URE », n° 25 D'ETUDES OCCITANES Les Chansons au Carrateyron (Châsons nouelles Edition critique, par une avec annexes en lëgaige prouensal) introduction, des notes et des (iconographie et musique) Philippe GARDY et Huguette ALBERNHE-RUEL Composées probablement vers 1530 par des étudiants d'Aix-en-Provence à l'occasion de la célébration de la Fête- Dieu, Les Chansons du Carrateyron fournissent un témoi¬ gnage particulièrement précieux sur les jeux de tensions et d'oppositions qui sont à l'origine de nombreux textes occi¬ tans. Comme l'a remarqué Robert Lafont (Renaissance du Sud, essai sur la littérature occitane au temps de Henri IV) à Aix, comme à Toulouse, au cours du XVIe siècle, l'expres¬ semblablement un contact voulu, complaisant, mêlé de quelque tendresse avec le peuple pauvre, mais gaillard dans ses propos ». sion littéraire occitane « marque L'importance accordée depuis quelques années à ces par les historiens de la littérature d'oc rendait chansons nécessaire une nouvelle édition. Celle que nous proposons aujourd'hui essaie de replacer les Chansons dans leur contexte historique et littéraire en en rétablissant le texte (et la musique) d'après le fac-similé de l'unique exemplaire �Mâcon par les soins d'exemplaires. Les deux rééditions dues à Bustive Brunet (1844 et 1872), effectuées d'après une copie fautive et incomplète, demandaient à être revues : en particulier elles ne donnent que quatre des cinq chansons, ne reproduisent pas la musique qui les accom¬ pagne et assez souvent ne sont pas fidèles à l'original. original connu d'Emile Picot et publié et Le volume est mis Il en 1909 à tiré à très peu souscription paraîtra fin janvier 1972. en au prix de 12 Francs. BULLETIN DE SOUSCRIPTION Je soussigné souscris à CARRATEYRON J'adresse la à (nom et adresse) : exemplaire des « CHANSONS DU ». somme de 12 F. F. X = F. l'Institut d'Etudes Occitanes, C.C.P., Toulouse 1074-53. le (date et signature). A adresser à l'Institut d'Etudes Occitanes, 11 bis, rue de la Concorde, 31 - Toulouse - 01. �Supplément à la Pareis aquesta fin d'an revue « Viure », n° 25 : Jean LARZAC Anthologie de la poésie religieuse occitane dins la colleccion « Domaine Occitan Roquebert, Un volum, 250 en » dirigida per Miquel cò de Privât, Tolosa. 25 F. paginas ★ Dins la meteissa colleccion ★ ★ : LE SUD ET LE NORD, dialectique de la France, sous la direction de Robert Lafont ; 1907 : LA REVOLTE DES VIGNERONS, par Félix Napo. A comandar a Privât, 14, car. dels Arts, 31 - Tolosa - 01. �' �Supplément à la revue «VIURE», n° 25 PUBLICATIONS DE L'INSTITUT D'ETUDES Daniel OCCITANES FABRE et Jacques LACROIX La tradition orale du conte Languedoc en DOCUMENTS, CARTES, VOL. I : 355 pp. — DIAGRAMMES, INDEX, VOL. Il : 352 pp. PRESSES UNIVERSITAIRES DE FRANCE ORIGINAIRES du Languedoc, Daniel classique FABRE etd'une Jacques LACROIX doublent leur formation spé¬ cialisation occitane. en Etudes Romanes et d'un Doctorat d'Ethnologie Dans le cadre de la section de Linguistique Romane de l'Institut d'Etudes Méridionales de l'Université de Toulouse, ils ont mené des enquêtes d'ethnologie globale sur la société traditionnelle languedocienne. Actuellement, au sein de l'Ins¬ Pyrénéen d'Etudes Anthropologiques, ils participent à une vaste recherche multidisciplinaire sur les Pyrénées françaises. titut L'ouvrage qu'ils présentent est le résultat de leur pros¬ pection dans le domaine de la littérature orale languedo¬ cienne pour laquelle ils ont obtenu une bourse du Centre d'Etudes de l'Homme de la Smithsosonian Institution, Washington, dans le cadre du programme urgent de recher¬ ches ethnologiques lancé à l'échelle mondiale. �Le livre comprend une étude ethnologique de la tradi¬ orale du conte et des récits enregistrés au cours d'enquêtes ethnographiques menées dans une zone archaï¬ que du Languedoc : la haute vallée de l'Aude. Un foyer encore vivace de grands conteurs populaires a pu y être tion étudié exhaustivement alors depuis 1950 des savants Van Gennep, Albert Dauzat s'accordaient à reconnaître que la littérature orale était définitivement morte en pays gallo-roman. français tels Paul Delarue, que Arnold En préalable à leurs analyses, les auteurs dressent le bilan des enquêtes effectuées par les folkloristes des XIXe et XXe siècles en domaine occitan, puis développent avec précision leur méthode d'enquête originale et en proposent un modèle applicable à d'autres groupes culturels. Dans une longue première partie, les auteurs décrivent les modes de vie de la population paysanne traditionnelle qui transmet et crée les contes. Le milieu est d'abord carac¬ térisé d'un double point de vue géographique et sociologique. Une analyse ethnologique rigoureuse permet ensuite d'entre¬ prendre l'étude de la « biologie » et de « l'écologie » du conte (fonction culturelle, milieu de transmission..., etc.). Enfin la spécificité de la tradition orale languedocienne est appréciée comparativement aux répertoires occitan, cata¬ lan et français et selon les genres reconnus par la tradition : le merveilleux, l'animalier et le facétieux. Dans seconde partie qui constitue l'essentiel de l'ou¬ trouvera 53 versions de contes merveilleux représentant 27 types, 33 versions de contes d'animaux représentant 12 types, 54 versions de contes facétieux repré¬ sentant 33 types, 10 versions de contes énumératifs repré¬ sentant 2 types et 3 menteries. Les contes donnés en version originale (languedocien pyrénéen) sont accompagnés d'une traduction qui constitue un guide de lecture. Chaque conte vrage, une on est suivi d'un commentaire comparatif d'une large érudi¬ tion, normalisé sur le plan suivant : résumé des versions enregistrées en haute vallée de l'Aude, référence des ver¬ sions audoises recueillies par ailleurs, bibliographie exhaustive des versions occitanes du type, premières attes¬ tations historiques et aire d'extension du conte, problèmes particuliers posés par l'étude du conte-type. En conclusion, l'ouvrage vaut par la somme des maté¬ riaux recueillis qui modifie sensiblement notre vision de la �tradition orale occitane, par l'authenticité des textes présentés transcrits fidèlement à partir de l'enregistrement, par le souci des auteurs de situer dans son contexte tradi¬ tionnel paysan l'activité narrative. L'ouvrage, qui doit paraître au printemps de 1972, est souscription au prix de 45 F. (les deux volumes, frais d'envoi compris). Ce prix sera porté à 60 F. lors de la mise en vente en librairie. Les souscriptions seront reçues à l'Institut d'Etudes Occitanes jusqu'au 31 mars 1972. mis en BULLETIN DE SOUSCRIPTION Je soussigné souscris DU à (nom et adresse) exemplaire., de «LA CONTE EN LANGUEDOC», TRADITION Daniel par ORALE FABRE et Jacques LACROIX. J'adresse la à l'INSTITUT de 45 F. X somme D'ETUDES F. OCCITANES, — C.C.P. F. Toulouse 1074-53. A le (signature), A adresser à l'INSTITUT rue de la Concorde, 31 - D'ETUDES TOULOUSE - OCCITANES, 11 bis, 01. �� Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Buletin d’informacion d’associacions e partits politics = Bulletin d’information d’associations et de partis politiques Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 07, n° 25, automne de 1971 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 07, n° 25, automne de 1971 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1971 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-28 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/18b57b07c279a72f6aae8d5a71939501.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (48 p.) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22589 CIRDOC_D3-1971-25 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Mathieu, René Bastard, Antoine de (1911-1975) Bringuier, Jean-Paul Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Occitanisme = occitanisme