https://www.occitanica.eu/files/original/de7f82424b91f15afef45f28c1d6729e.jpg 4668721bbc4ee858adede7ea29589509 https://www.occitanica.eu/files/original/e717a375de581e400a6524cb621a679d.pdf 71dab04b35215b3d5a2de37a03000886 PDF Text Text ��VIURE SOMARI REVISTA OCCITAN A TRJMESTRALA Nos 26-27 Ivèrn de 1971 - Prima de 1972. Comitat de Redaccion F. GARDY, Secretari, « Chantebrise C, 135 Av. de Lodèva. Monlpelhièr. 34 Paginas Membres : LARZAC ★ G. BASALGAS, (documentacion de Lucha J.-P. BRENGUIER, J.-L. GUIN, R. LAFONT, per ROQUETA. ★ Abonament per un 20 F. 30 F. an Sosten . . . . « TROBAR » 10 R. Lafont REGION ALIZACION EN ITAL1A, per E. Franzin ★ R. ROCHA, Estrangièr 1 LO TÈXT DEL A J. LARZAG, R. PECOT, I. Occi- tana) ★ 22 F. . 39 L'OCCITAN ES PRESENT A LIMOS, per I. Roqueta ... 49 QUESTIONS DE GRAFIA, per J.-P. Brenguier e F. Gardy. 62 . (250 ptas) Lo numéro Estrangièr . . 6 F. CALENDARI, per G. Basalgas, J.-P. Brenguier, F. Gardy, R. Lafont e I. Ro¬ ★ ,7 F. C.C.P. BRINGUIER, 78 queta 1566-54, Montpellier. Estampariá BARN1ER, Lo numéro d'estiu de 1972 sortira al mes de jull Nimes. Lo Gerent : Joan-Pau BRENGUIER, 8, 34 - de la Sala-l'Avesque, Montpelhièr. car. Tel. 72-89-76 Los abonaments parton genier. Los fascicles ja a los que d'ara en lai del 1er de pareguts seràn mandats s'abonan dins lo cors de l'an. �LARZAC dorsièr complet tocant l'afaire del ja e o faràn. Rememsolament brarem quauques elements de la question, e I apondrem una cronologia pro detalhada, per que se pôsca melhor mesurar lo debanar dels fachs. Entresenhas e analisis son trachas d'una documentacion recampada per « LUCHA OCCITANA ». T70LÊM pas Larzac : * donar aici un d'autres o faguèron * * * incultes, érosion des sols, abandon et villages, urbanisation sauvage des rares villages encore en expansion, un artisanat en difficulté une industrie en crise. » Aquelas regas vènon d'un rapòrt de la Cambra d'Agricultura d'Avairon. Dison tôt : una région tota qu'es a crebar, e que, desempuèi quauque temps, fan tôt çò que pòdon per que la mòrt venga encara mai « redevenues Terres délabrement de nos lèu. se voidan (très bòrias que desapareisson cada dos mejana) ; e las que se voidan pas encara se pòdon pas espandir ; d'aquel temps la populacion s'envielhis (17% de mai de 65 ans, contra pas que 11 % dins lo demai de l'exagòn) ; lo despartiment a perdut 1 /3 de sos estatjants en mens de 100 ans ; aici coma dins las autras régions occitanas, los joves quitan lo païs, en quista tèrras Las joms en de trabalh... d'èstre coneguts — las del païs acomen- ponchs essencials d'aquela mesa en desèrt Los çan a La Sala mesuras duras de las : (Decazeville), menas la « reconversion » apromesa après las comissions europencas (barrade carbon) foguèt, aquò se vei uèi, una engana. decididas en 1962 per �En defòra de las usinas que venguèron per tocar una d'ôbra aisida man s'apreparan, liquidacion ; ments la e d'esplechar, ren. Ara aquò serà pas que la las primas e utilizar que de licenciadébuta d una segonda se sap linha de camin de fèrre Besièrs-Neussargas, amb las linhas d'èstre barrada : aquô contribuirà a escanar un pauc mai de régions que las comunicacions i èran ja dificilas. Mas, a costat, lo Conselh General trasteja pas per votar 23 milions de crédits per venir al secors de UNI Air Rouergue (déficit previst de 82 milions), utilizat per los notables e lo Crédit Agricòl ; — de ligason, a a Milhau las importacions e lo refus dels caps d'entrepresas modernizar lors fabricas ajudan l'industria dels gants a crebar ; — de quant a l'agricultura, per —• de l'elevatge son transformacion, de la mercat las possibilltats dins lo domeni poirià crear d'industrias de tanben escanada per lo refus d'organizar lo que grandarassas, qu'atal es ela se carn. Fin finala en Roërgue, tôt çò que pòt demorar Crédit Agricél (que contraròtla Rocafèrt amb del las entre es lo trust Sapiem), de l'Administracion, de l'Escôla, qu'aprepara los joves tir, e, mans Perriera par¬ sai que, de l'Armada... ara, * * * Lo contèxt es dramatic ; mas se podiá benlèu pas esperar que la d'espandiment del camp del Larzac seriá çò que permetriá una compreneson en prigondor dels problèmas. Sai que los poders se comptavan sus un pais endormit, plan tengut en plaça per sos nota¬ bles. Es tôt lo contrari que s'es passât : la reaccion es estada plan viva, a la quita mesura de la situacion d'alienacion granda del païs. en Tôt un còp, venguèt possible de sasir d'en plen una estructura d'esplechacion e de ligar entre elas tôt un fais de causas qu'aperabans semblavan sens rapôrt, presonièrs qu'èran d'una perspectiva exagonala que passava a costat de la lucha de las classas. décision Los fachs an valor d'analisi, que mòstran consí la batèsta quotidiana menèt cap a una posicion clara e justa dels problèmas : • mesa en que ne politica, del Larzac X. C. evidéncia son lo d'una testimôni occitanitat fondada las paraulas dels agricultors quitas sus una analisi : Se mainam ara qu'es mai que n'autres, qu'aquô's la si¬ Sud de França. lèr (= a la jornada « Bòrias dubèrtas ») i aviá de gents de totas las régions, de Balona a Lion, e nos disiân que de pertot las causas anavan coma aici, los agricultors son près entre los camps militars, las resèrvas naturalas e los — tuacion de tôt lo ments 2 toristlcs. amainatja- �L. M. per — cantava sensibilizèt força, aqueste nos morir, côp, mai que mai aquò passa melhor, dètz còps mai que se E tôt aquô fa pausar — la question d'una région tota qu'es vol viure amb tôt çô que représenta. » que e ; francés. en i. M, a Marti de qué canta en òc Aquela compreneson dins l'accion, ça que la, se faguèt pas en un resisténcias, en Avairon coma endacòm mai, manquèron pas, resisténcias que lo poder faguèt tôt çô que poguèt per las entretenir, las rendre mai fôrtas : policia de pertot, contrarôtles, verificacions jorn. Las campanhas de desmoralizacion, pressions sus las a cima, totjorn la meteissa sansônha : per los joves : « anetz pas sus lo Larzac, seretz recebuts a còps de forças », e per los agricultors : » mesfisetz-vos de/s joves, son de gauchistas que te van tôt faire petar ». L'ordre dels possedeires a d'èstre mantengut per totes los mejans. d'identitat, enquistas, Amb, administracions... los obrièrs e los agricultors : « dison la fauta dels paisans se pagan los produchs força car. E als agricultors, te dison : los obrièrs ? son totjorn en congièt, trabalhan g aire, an tôt çô que vòlon, son de fuglôbra s... ». Tôt es estât fach per divisar a/s obrièrs qu'aquô's A Mllhau, quora la cauma de la S.A.M.E.X., s'es dich : « a la S.A.M.E.X., los agricultors an portât de lapins, d'uôus, de rôcafort, de qué viure... ». A la débuta, degun o cresiá pas. Es qu'a Milhau, lo sovenir demôra fort de la grand cauma de 1936 (6 mes, una de las mai longas de l'exagôn), que los paisans la paisans, son de patrons... Entre Debré lo patron de la e sostenguèron pas. E puèi, los fabrica, es que i a una diferéncia ? Una obrièra. « Aquô's tôt un, que Debré manleva lo trabalh als agricultors coma lo director nos lo pren a n'autras. » — Una autra. Eles, — degun an Es pas parier. Avèm pas las meteissas condicions. dessus. Son totjorn los patrons de lors tèrras. » « en respondre. Tu, as un patron en des¬ tèrra ; mas milions (de francs ancians). E se quauqu'un vol i metre 30 milions, degun dirà pas ren e n'autres, se volèm trabalhar, nos caldrà plegar e crompar. leu, ai de deutes duscas a 65 ans. Quand vendèm de blat, i a de taussas, per lo lach de feda, es tôt un, e per la carn, es piéger. L'an passât, vendiéi las fedas 80 F. de mens. Es qu'as vist lo prètz de la carn baissar? Sovent, en vila, sabètz ren de tôt aquô. Totes mancan Un sus. agricultor. — Te « vau N'autres, avèm mai qu'aquô. Avèm l'esplecha de trabalh, la la tèrra ,nos la cal crompar. Avèm crompat 22 ectaras 18,5 d'informacion Una reciprèca las sus revolucion entre categorias... autras ven » necessària, qu'acomença per una coneissença esplechats : « Avèm tocat del det las condicions de fabrica. Nôstre trabalh es dur, mas trabalh de las obrièras dins aquela 3 �aqui, l'es encara mai... Sovent, a n'autres, nos venon que la vila, es una mena de paradis ; la realitat es plan autre... vida, a la las gents alargaràn sas consciéncias, descuaicl, la nòstra, es sota-desenvolopada. De tôt Milhau creba, son los agricultors de l'environa que crebaràn Dins la mesura que briràn qu'una région, biais, amb se ela. » a se desencadenar contra l'espleçò dels obrièrs (las iuchas se son multiplicadas dins Avairon : Baudret, Henfer a Milhau, las Dames de France de Rodés e una molonada de pichôtas entrepresas del despartiment), e resisténcia en çô dels agricultors. Uèi aquelas doas resisténcias son a se rescontrar. Sus lo terren de las batèstas. Atal, al lôc d'un aflaquiment esperat per lo poder, aquò's tôt al contra un renfortiment de las luchas que se fa jorn. De paisans de la Cavalariá : D'aquel biais chacion — nòbra ? coloniala. Ont « vau una resisténcia Resisténcia anar, se es en me fan partir ? Ai ges d'instruccion. Ma- ». Aqueles apreparan las batèstas, dins tota la région. Debré, a Estrasborg, afortiguèt : « On peut parler du Larzac dans toute la France, ça ne changera rien, le camp se fera et j'irai jusqu'au bout ». Los paisans respondon : « O deu saber, se n'autres, anirem mai luenh que duscas al tèrme ». Dos • ans va duscas al tèrme, de luchas OCTOBRE DE 1970. Delmès, députât d'Avairon, anôncia lo al congrès U.D.R. régional de la Cavalariá. Delmas promet 2.000 emplecs, mentre la crisi tôca d'en plen l'industria dels gants a Milhau. Gabriac, cônsol de Milhau, parlarà pas el que de 1.000 emplecs, un ministre apuèi donarà la chifra de 200 ; fin finala Lapeyre, intendent del camp, afortirà qu'el séria content se n'i avié un cinquantenat. Ara per ara, se'n parla pas pus. projècte d'espandiment del — camp, • IVERN 1970. Batèstas dins la premsa. Creacion del Comitat Sauvament, que se dòna per tôca de « sollicitar la concertacion ». Recampa, demest los agricultors, de responsables del sendicat e de G.A.E.C., e tanbèn de notables coma julien, cônsol de Nant, socitôs — de de son avenidor électoral, Rocafôrt, d'independents coma Balsan o Ramade que denoncièron tre la débuta lo projècte e un représentant de l'Aparament de la Nature. Lo Comitat se ditz apolitic ; publicarà un Libre blanc sus las « donadas economicas e umanas » del problèma. La màger part dels agricultors pensan que la décision es pas per deman. 4 �• Debré — Préfet : je « ne prendrai Je ne aucune décision sans consulter le ». — les ter DE 1971 MAI Le Préfet : « intéressés donnerai pas de réponse avant de consul¬ ». marcha sus lo Larzac, manifestacion de 1.500 joves mòstra las vertadièras dimensions de l'afaire : un pas de mai la colonizacion d'Occitània. Totes son venguts dire de non a Lo 6 de mai, que dins : l'exòdi. lo caumatge, l'armada. notables, venguèron pas. Cresién que los joves venién per faire tôt petar. Foguèron estonats que tôt se passèsse sens bruch. Patrie e Mans de Breish acomençan las discutidas l'avenidor que se a prépara per eles paisans, enganats per los Los Cavalariá. La • ESTIU DE 1971. — Longa marcha dels militants maoTstas sus platèl. Van trabalhar en çò dels paisans ; ligasons entre los paisans, decidats a luchar, discutidas ; mas tôt aquô serà compromés per sa mesconoissença de las causas ruralas e de la mentalitat occitana. D'unes demoraràn a Milhau e anirèn trabalhar en çò d'Henfer al mes d'octobre, o coma obrièrs agricòls. lo mes d'agost, la cola occitana militanta del Teatre de Mort et Résurrection de Monsieur Occitània a l'Ospitalet, Sant Joan del Bruèlh e Milhau. Totes aqueles contactes menaràn quauques paisans cap a de posicions mai duras. A la fin del la Carrièra jôga • 26 SETEMBRE DE 1971. — Manifestacion suspresa dels agri- pertocats a La Cavalariá contra Lapeyre e de conselhièrs municipals. Totes los agricultors del platèl venon amb sos tractors depausar una tona de pèiras davant las portas de lors ostals. La nacionala 9 es barrada e un tract distribuït als toristas. Lo ton de las plancardas cultors e dels discors es dur e amenaçant : « Nos vôlon forabandir del Larzac la mesa en plaça del Plan Vedel-Mansholt se lèu ». « Que s'esperen dins los jorns per venir a una violéneia, los que nos aprometon lo camin de l'exèdi. » per que OCTOBRE DE • sénher Badault, coneis ciós faguèsse mai pojada de la — Lo prefècte càmbia. Lo degun e serà pas qu'un exécutant 1971. novèl, lo conscien- biaissut. e DE 1971. — Dictât de Debré : « J'ai décidé concertacion » apromesa. Om s'esperava a de reaccions violentas après la manifestacion de setembre. Mas non. Al contra, es per començar un période de trastejaments e d'inaccion que s'esperiongarà duscas al mes de genièr de 1972. Aquô per encausa del rôtie de collaborators jogat per las organizacions agricôlas, sens tenir 30 D'OCTOBRE • que... », sens la « 5 �Primièr del sendicat nacional F.N.S.E.A., que tomtrabuc de las negociacions, puèi del sendicat despartimental que se ditz batut abans que la solidaritat del despartiment se siá mostrada, enfin del Comitat de Sauvament, grop sens unitat, que demandarà la « concertacion » per lo biais d'una entrevista amb Debré, qu'aquò's sa tòca. Aquò serà comprés per la basa coma una traïson. Se fan botar lo cuol, e se meton al garde à vous. » compte de la basa. barà aitanlèu lo dins « A Milhau, la çò d'Henfer, desencadenada per de militants los obrièrs, marca lo despertament de las luchas obrièras sus Milhau. Lo contacte obrièrs-païsans se farà mal, per encausa del pes dels sendicats e del non-alestiment dels maoïstas e cauma seguida en per totes païsans. • DE NOVEMBRE DE 5 1971. — Anéncia de l'entrevista donada Debré, per copar l'èrba sota los pès de la manifestacion prevista l'endeman. La F.D.S.E.A. déclina tota responsabilitat en cas de per per violéncias. • mond non 6 DE NOVEMBRE DE 1971. Lacombe, président de la — 6.000 F.D.S.E.A. personas a : « Nous Milhau. Ray¬ battrons, nous contre des expropriations, mais pour l'appropriation pas de notre avenir Los elegits, Rocafòrt e lo Crédit Agricôl fan los bels. Bruel, vice-president de la F.N.S.E.A., fa omenatge « a las qualitats umanas de Debré e se fa siblar. Un représentant dels sendicats obrièrs passa completament sota silènci las luchas en çò d'Henfer. Après una procession pro corteta, los joves e una part dels trabalhaires fan una autra manifestacion amb d'esiogans mai durs. Un climat d'ambiguitat senhorejava, per encausa de l'anóncia de l'entrevista amb Debré. Las gents de Milhau èran pas vengudas. Los 2.000 emplecs de Delmàs ne pivelavan encara força. ». » • 7 DE NOVEMBRE DE 1971. Lectura dins totas las glèisas Sud d'Avairon d'un tèxt del C.M.R. (Catolics dels Mitans Rurals) : Quand on n'écoute pas la voix des hommes, surtout dans les ré¬ — del « gions leur pauvres, quand signifier qu'ils ne on les met devant sont rien, qu'ils un ne rabaisser à leurs propres yeux. C'est aussi provoquer à la révolte et au désespoir ». E des uns peut-elle Aquel jorn i aguèt • reposer un sur la disparition fait accompli, on semble comptent pas. C'est leur faire violence et « les les la promotion incertaine certaine des autres ? ». silènci pas costumièr dins las glèisas. 10 DE NOVEMBRE DE 1971. Entrevista a Paris amb Debré, afortis qu'es pas question de discutir sus lo principi d'espandiment, mas simplament sus las modalitats. Debatisse, la président de — qu F.N.S.E.A., quita l'entrevista leur intérêt 6 avec I intérêt content national ». : « Los Les paysans savent concilier autres partisson amb l'image �confortant d'un Debré enganat per sos collaboraires, que demanda pas ditz. Una comission de l'armada, dos qu'a tornar veire l'afaire. Tôt tòrna començar, se de concertacion es creada, amb de représentants païsans, e d'elegits. Deu discutir dels limits del camp. Las organiza- agricòlas aniràn a la primièra reunion, mas pas a la segonda, del Consèlh General », tornaràn a la tresena per « sostenir lo vôt per de que los absents an totjorn tòrt », e quitaràn la darrièra, en abril de 1972. Çò que vôlon : ganhar de temps, e susvelhar l'adversari. Lo prefècte afortirà al contra al mes de genièr que las organizacions agricòlas an collaborât, e lo rapòrt final de la comission donarà lo fuôc verd a Debré, en establissent de limits (en partir d'una en- cions « quista comuna comission-organizacions agricòlas) susceptibles de divi- maximum los agricultors. al sar DE 1971. — A la basa, ont tôt d'aquela fa de vesitas a las sesilhas del Conselh municipal U.D.R. de Milhau. Los païsans veson en fàcia las combinariás dels elegits e se'n prenon a Gabriac, lo cônsol. • FIN DE NOVEMBRE comession es ignorât, se La Cavalariá, un comitat per l'espandiment del Camp es créât Lapeyre, amb de comerçants. Aquel comitat anirà mai tard cercar per s'espandir los deputats U.D.R. dels despartiments vesins, fauta de trobar pro de gents dins Avairon. A per • 1971. — Las eleccions parcialas de Rodés candidat de Boscary-Monservin al profièch d'un Lo silènci de Boscary sus l'afaire del Larzac i sérié per DECEMBRE DE la desfacha del veson centrista. quicòm. L'endeman .acamp del los conselhièrs vòtan la comission briac leva una existirà (un Consèlh General. A mans levadas, totes mocion contra lo principi mejan de caucionar las doas mans, una per el, e una la per del camp tant que collaboracion) ; Ga¬ Delmàs, près d'un besonh urgent... 1971. — Marti ven a Milhau, amb un del Larzac davala per discutir. Dins la nuech del 26 de décembre, plasticatge d'un elicoptèr e d'un potz dins l'òrt de Lapeyre. La repression seguirà (totes los païsans seràn interrogats, e d'unes que I a gardats a vista). • DE DECEMBRE DE 26 vinhairon. Una cola de païsans — Gabriac vai veire Debré, que li apromet piscina. Debré respond al Conselh General. Es pas question de tornar sus la décision de principi. Lo 26 de genièr, barratges sus lo camin del Rallye de Monte Carlo. • una GENIÊR DE 1972. teulada per una • 6 DE FEBRIÊR DE 1972. — Granda mascarada televisada en duplex. A Paris Debré e lo général de Boissieu. A Rodés lo prefècte e un coronèl : « L'armée est une chance inespérée ; l'armée peut tout faire ». 7 �• los 12 DE FEBRIER DE 1972. bauç marcha a — De fuòcs s'alucan lo vèspre, sus que trespiomban en dessus de Milhau. La sirèna es mesa en Milhau per un comando. Lo comitat d'accion de Milhau dis- tribuis de tractes qu'esplican que se lo Larzac se fai, aquò's la région tota qu'es per crebar ; e que l'encendi pòt Aquò's la represa de l'accion dirècta. • prene sus lo Larzac. DEBUTA DE MARÇ. — Lanza del Vasto parla a Milhau de la religiós de sa comunitat (l'Arche), lo suenh que prenguèt de conéisser las gents un a cha un, ganharàn la fisança dels violéncia. Lo costat non païsans. • pausa 9 DE MARÇ DE 1972. — Convidat per lo C.M.R., J. Toulat lo problèma del desarmament e de la patz a Milhau. Los acamps e meetings nombrosas vilas occitanas. multiplican dins tôt Avairon se De Comitats d'accion Larzac se e dins de crèan de pertot. • 3 DE la C.G.T. Millau ». • juers e MARÇ DE 1972. del P.C. a — Plasticatge dels locals de l'U.D.R., de « Comandos d'autodéfense de Milhau, signats MARÇ DE 1972. — Vesita dels agricultors al camp de CanProvença nauta. en • 12 DE MARÇ DE 1972. — Los païsans s'encadenan a l'in- trada del Balèti dels oficièrs del camp a La Cavalarié. Un agricultor es reversât per una « 404 » de la gendarmariá. Fàcia a fàcia amb lo comandant del camp. Un tract denonciarà la provocacion darmas. dels gen¬ • 19 DE MARÇ DE 1972. Lanza del Vasto acomença de junar. O farà pendent 15 jorns. Los païsans vènon junar amb el. Aquô cementarà l'unitat. Los avesques de Rodés e Montpelhièr venon junar un jorn amb Lanza del Vasto. — • 50 PASCAS DE 1972. comitats d'accion Larzac — Operacion « bôrias dubèrtas recampan. Sostén a las S.A.M.E.X.. Manifestacion comuna lo dissabte 8 d'abril. • MAI DE 1972. se ». Mai de obrièras de la Atacas de Debré contra l'avèsque ; los paï¬ a Midi Ĺibrc que copa lors articles e s abonan a La Dépêche ; los comunistas venon recuperar l'afaire amb sos esclopàs... ; débat al Sénat ; de bandièras francesas son cremadas a Milhau pendent la nuech. Uèi los comissaris del Govèrn se sans remandan — lors abonaments pas- 8 �des retom¬ Per l'estiu, lo Larzac. La publicitat a l'en¬ sejan dins las comunas a l'entorn del camp per aprometre « bées mirifiques » venent de l'amainatjament rural e toristic. una torn « sorire » es prevista sus del Larzac fai ja venir en massa los operacion toristas. Meeting del Comitat d'Accion Larzac Sports, amb de païsans del Larzac, e tanbèn — — a Tolosa al Palais des de Cerdanha. Meeting a Paris al Palais de la Mutualitat, ont los organizaires los agricultors e Marti per expausar sa situacion. convidan d'Avairon manda als letra de Debré ont es dich : « qu'es estât retengut lo dessenh del perimetre estudiat al darrièr acamp de la comission del 10 d'abril de 1972, e anôncia que dona sas instruccions a l'Estat-major de l'armada de terra per que s/a engatjat lo procediment reglamentari d'aquesiment sus la basa d'aquel des¬ senh nôu que correspond a un espandiment reduch desenant a una susfàcia de gaireben 13.500 ectaras. » • 25 DE MAI DE 1972. Lo — prefècte membres de la comission de concertacion • 28 DE MAI DE 1972. manda aquel comunicat a — una Lo Comitat de Sauvament del Larzac la premsa : Malgrat l'oposicion unanima de totas las instàncias d'aquel despartiment, e dins lo mesprètz dels drechs dels estatjants del Larzac, après una sembla concertacion al dintre de la comission despartimentala, aprenèm la notificacion oficiala de l'espandiment del camp militar. « « La de tota « Lo totes los populacion d'Avairon a los mejans d'empachar l'escanament région. una despartimental de sauvament del Larzac demanda a vòlon gardar lo Larzac de se considerar coma mobilizats. » comitat que ♦ ♦ LEGISSETZ E FASËTZ LEGIR : "Nous garderons le Larzac! " DES PAYSANS PARLENT. ★ « ♦ Que Faire ? », 71, rue Dulong, PARIS (XVIIe). :♦ 9 �Lo tèxt del "trobar" despuèi qualques d'estudis, disques de melodias se multiplican. Mas aquela actualitat jôga puslèu globalament en favor de la cultura d'oc (coma una pròva d'exportacion de l'importància d'aquela cultura) qu'interiorament (coma actualizacion de l'opinion que los Occitans pòdon aver de son passât). D'autre costat, lo tèxt dels trobadors se planteja de mai en mai al mitan de la recèrca modèrna sus la poëtica. Aital, las paginas gai estampadas son de legir dins un moment que nos balha tanplan dos libres capitals, çô sembla : la Nouvelle Antho¬ logie de la Lyrique Occitane du Moyen Age de Pèire Bec 'ACTUALITAT dels trobadors T ans. es evidenta Edicions, libres de vulgarizacion o (Aubanèl, Avinhon, 1970) e l'Essai de Poétique médiévale de Pau Zumthor (Le Seuil, Paris, 1971). Son escrichas en occitan coma prefaci a una proposicion generala de lectura occitana actuala de tèxtes classics occitans. Lor biais pauc rufe e catégorie. S'es volgut côrrer la gaireben sens notas e cortet. L'insercion de l'aparèlh de pròvas donariá un libre, que naturalament tre apareis possible, mas qu'es pas a/c/. risca tôt ara es un d'un expausat l.-LO TEXT MUSICAL. Lo trobar es un tèxt doble : son mots. e Nais empeutat sus una creacion musicala, la de las abadiás lemosinas de Sant-Lienard e Sant-Marçal. Son nom lo religa a una invencion tan musicala coma estrofica : las tròpas qu'enriquesisson la liturgia. Totes los trobadors, tores en latin — — tropadins tota lor vida afinan lor mestièr amb los monges musicaires. 10 Qualques unes seràn mai célébrés �lors melodias que non pas lors vèrses. Lors interpré¬ joglars, son de cantaires de mestièr, qu'es mestièr qu'eles ajan la votz bêla e exercida de contunh : i a de regas de per tas, los melodicas conservadas que son jan o interdichas a un talent me- espontanèu. aquel brio necesi vesèm lo signe d'un desrabament dins lo quite movement de filiacion : amb los trobadors se passa, a l'interior d'estructuras clericalas del cantar, de la fonccion religiosa a la fonccion mondana del cant. Aquela musica, generada per lo cant gregorian a sa naissença e qu'el sembla de contrarotlar d'aqui al terme, d'el se destria per una libertat melodica mai granda, capabla de recórrer d'espacis mai grands. Es aquela emfasi de mondanitat cargada de far la congosta e l'esbalausiment dels ausidors. Tornarà puèi a la religion quand los trobadors celebraràn la Vèrge amb l'afeccion qu'avián mesa d'en primièr a celebrar las dònas terrenalas. Mas los trobadors, d'un autre band, ignoraràn una segonda revolucion estetica (tanplan d'origina clericala), la de la polifonia, qu'un francés, Guillaume de Machaut, i estaquèt la lirica. Lor in¬ vention es contenguda per la monodia : çai desplega sa fegondidat espectaclosa. Aquela composicion coma per luxe, sari de l'execucion, de segur que Tota fegonditat estetica, en tant que contunhosa, se pòt pas que siá pas ligada a d'un formulari. Los trobadors se manlèvan, clara, de l'un a l'autre de citacions manièra bastisson entre 1100 e 1280 produccion las facilitais d'aparéncia melodicas e d'aquela la tradicion que nos En prefaci a l'enonciar de la gama es una d'aquelas formulas-citacions. La redondància melodica es de prene coma un element de la coheréncia permet, de l'exterior, d'identificar lor cant. YAntologia de P. Bec, S. Corbin suspausa que del trobar. Dins aquel ensems de produccion, los exécutants vènon e necessàriament de productors. Los joglars pro facilament 11 �lèu (de cap a 1135) se fan trobadors, es a dire que compausan eles. Mas mancan pas de metre dins las cançons dels com- positors lors quites desplaçaments mélodies : las variantas que presentan las rejonchas manuscritas se pòdon pas tirar que d'aqui. Parièr per la musica coma per la lenga : cal renonciar a conóisser plan exactament lo nivèl de la creacion originària e originala de cada trobador. Lo cant foguèt transmés oralament o amb l'ajuda de fuèlhs que n'avèm pas cap de sobras (lo « brèu de pergamina » que ne parla Jaufré Rudèl). Foguèt reculhit, aprèp força modifica¬ tions espontanèas o volontàrias, dins d'antologias tardièras, al moment que se moris lo trobar coma exercici public, que s'aplanta immobilizat dins lo libre. Es, verai, mal reculhit : i a pas que los manuscrits mai bèls per donar de melodias e planes presentan de portadas voidas. importantas Pr'aquô, se lo corpus mélodie qu'avèm es magrinèl, se fa pas conóisser al segur (segon una assegurança modèrna) lo talent pròpri de cada poëta, nos para de doas errors : considerar son que lo vèrs, es-a-dire un sol costat de l'òbra dobla ; imaginar per aquel vèrs una melodia estrangièra al tèxt musical médiéval. E mai sián pro ipoteticas las recons¬ titutions de la musica dels passar. Cal « escotar » trobadors, d'elas se'n pot pas los trobadors. Aqui se pausa una question de las importantas que i aja : la ligason entre eles dels dos tèxtes. Es que i aviá adé¬ quation dels sons e dels mots ? E qué cal comprene per adéquation ? Es pas impossible que d'unes còps la melodia vende l'imajariá poëtica, per una dicha expressivitat : es lo cas plan remarcat dins qualques cançons de Bernard de Ventadorn. Mas del meteis còp que lo remarcam, nos cal plan reconóisser que la melodia conven d'aquel biais pas qu'a la primièra estròfa del poëma. Es pas pus « justificada » tre la segonda. guèsse al 12 secors �plan comptât, d'aquela cèrca expressionista a posteriori. L'esquilhament de la qualitat musicala cap a una sobrequalificacion que prestariá al contengut poëtic, aquò's sai que pas qu'una illusion romantica, que lèva a la musica sa dignitat de musica quitament. Val melhor reconóisser a la melodia del trobador son identitat, Om se deu mesfisar, dire aital, abstracha. L'adequacion dels sons e dels pòt que foguèsse pas ren mai que l'eveniment de la cançon : aquela coexisténcia de dos tèxtes, aquela escasença dobla de textualitat pura, donat que la sola unitat segura per o mots se es ritmica (estròfas e mètre d'acôrdi amb una mesura mu- sicala). pas interdich de pensar que, — parièr lo ritme verbal metric s'assoplis dins l'execucion normala E mai encara es long pr'amor d'un jòc d'accents expressius —, semblablament la melodia d'una cançon se podiá « tenchurar » d'intencions divèrsas d'estròfa en estròfa e mai de còps se modificar. d'un poëma un pauc tanplan que la melodia pòt èstre desfacha Vejam paraulas. lo sirventés : coma exercici poëtic, consistis a manlevar la melodia d'una cançon d'amor (donMas es segur de las la portar cap a un tèxt critic, de satira sociala o politica. Vejam encara çò que se passa amb de melodias célébras (mai o mens modificadas per la transmission) : lor arriba d'escapar al trobar estricte per cas son estructura metrica) e a passar tardièrament a d'autres VAuba de Guiraud de Bornèlh de Santa es rota ; genres ; aital la melodia de passèt dins lo Jòc dramatic Agnès. Dins los dos cases la musica, significanta d'ela aqueles, l'adequacion sola, s'estaca a de si¬ gnifications verbalas nôvas, sens cap de discordància mai que de concordància. cèrca clara de produccion poëtica dobla nos dona l'image d'una ampla contrarotlada per l'usança simpla e liura societat tota (despuèi las corts feudalas mai nautas las femnas que van a l'aiga, — Guiraud de Bornèlh). La circulacion d'una fins a 13 �Dins aquel tèxt doble al larg, de contunh (al nivèl de la d'origina, dins l'espandiment joglarèsc, al nivèl de recepcion) de formulas musicalas son en cèrca de mots creacion la e de formulas literàrias en cèrca de sons. Los rencontres astrucs, los que moments s'impausan melhor a la memôria, son los d'adequacion de l'art, e non pas de l'expressivitat semantica. Aquò dich, nos trobam alencòp forçats de pas jutjar de la cançon en fora de son doble registre (opération que podèm pas far que per un nombre menut d'òbras e del ipotetic que s'es dich) e justificats. totas precaucions presas, d'interrogar lo tèxt verbal autonòm dins el e sus el. biais 2. - LO TEXT ESTROFIC. Identificada per una forma metrica estacada a una melodica, la cançon de trobador es, primièr de tôt, estructura estrôfa estadissa, represa un cèrt nombre de còps. Aquò nos tòrna mai a las originas del trobar. Los îropatores clericals sostenguèron la memorizacion de lors inventions una musicalas amb de formas estroficas, realizadas en latin e mai d'un biais fugidis en occitan, que se sonèron versus o conductus. Los trobadors mondans utilizèron las meteissas formas, nomenadas vers (farai un vers, Guilhem IX) o conduch (la paraula es encara en cò d'Arnaud Danièl) dins una lenga laïca de tèmas profans (los dos troparis de Sant-Marçal cabisson quitament d'estròfas profanas) e per . Tornar prene iterativament una melodia (e mai asso- plida segon lo besonh) e una forma estrofica (que demòra intocabla), aquô's encara uèi lo mode de produccion de la cançon. Los trobadors çò fasián de doas a vint vegadas. Una tala constrencha deu èstre presa coma l'axe productor del poëma. Explica consi se présenta, indefugiblament, la cançon dels trobadors. 14 �Non solament l'estròfa es facha d'un cèrt nombre mètres mai o mens de o complèxes, adobats segon un arquitecturada de rimas. Se pòt longs ordre récurrent, mas es qu'aquelas rimas sián cambiadas d'estròfa en estròfa : n'es aital dins las cançons simplas. Mas la temptacion ven lèu, de s'atissar a repetir las meteissas rimas sus doas estròfas, e mai mai, e fin finala sus la cançon tota. Cada tèxt trobadorenc val d'aquela manièra coma una jòga capitada. Citem, per exemple, lo jôc de las rimas dins L'autrièr josta una sebissa de Marcabrun : l'estrôfa rimada es del tip aaabaab ; b es la meteissa rima dotze cops ; a agropa las estrôfas en sièis unitats binàrias ; i a doncas en totalitat 1 + 6 = 7 ri¬ mas per 84 occuréncias (en neglegint las doas tornadas) ; es una jôga mejana. L'importància de la rima coma mode de produccion es per dos fâches. Primièr, l'existéncia d'una tornada d'acabament, que sa fonccion. de bon veire, es de resumir al côp la rega melodica e lo jôc de las rimas majoritàrias : bombiment final de l'estructura formala que n'assegura la clausura en la recampant. sotalinhada apassionada (cf. ara parèisson l'arbre d'Alegret e Er respland la flors envèrsa de Rambaut d'Aurenga) que mena a la famosa Sestina d'Arnaud Danièl : identificacion de la rima e dau mot ; coma dins los « boutsrimés », lo poëma es pas ren mai qu'una quèsta del « mot a la rima » per lo sens discursiu. Que i aja lo sens pr'aquô, es sai que una exigéncia segondària, encargada d'avalorar la primièra, ren que formala ela. Puèi la recèrca sec, Coma dins la cançon modèrna, son tôt aprèp la fin tornarmai dins aquel sens es pausat de cada estrôfa, tôt se- qu'a donat la primièra. Tantas i a d'estrô- guissent lo vam fas dins poëma cançonat, e tantes i a de tèmas, un d'unitats semantics. Es vesedor que los significacion, de camps trobadors s'acontentèron pas de ben que far, en d'aquela discontinuitat : ocla volguèron. D'unes, verai, se mainèron de l'escacercant una coheréncia d'ensems, un debanar del 15 �pausant d'efièchs d'antitèsis. Mas la màger part estetica. Lors tèxtes son de legir parièr se virèsse de fuèlhs. D'aqui vènon las estranhesas, las incoheréncias segon l'idèa d'un modèrn : Pèire Vidal passa sens n'avisar lo legèire (l'ausidor) d'una dòna a una autra, d'un sens, o en ne faguèron araor a un una virant estròfa. autre en Cal pensar ça que la a la dificultat formala extraordinària (una cançon demandava al trobador qualques jorns de solesa atrabalhida pèr la far). Es incompatibia amb l'esponespressiva. Una cançon doncas pòt pas nos delargar, coma un poëma romantic, lo testimôni d'una esmoguda pontuala. Çò que liura mai que mai es sa pròpria elaboracion, de contencions longas de menestral dejós los succèsses desseparats de la paraula, las finesas del sens en lucha amb la forma, de relargs formularis tancats. Donat que signifiquèsse de mai una unitat del sens, — lo meteis amor del meteis poëta per una meteissa dòna —, pòt pas dire la pas¬ sion autrament que dins una seguida de moments, que son taneïtat de moments d'escritura. Entre d'autres, Bernard de Ventadorn sembla qu'aja sistematicament aqueles rompements indefugibles utilizat per significar lo bombir de l'ància passionala, l'anar de la » « mòrt al sempitèrn « jòi a dau l'alegria, mens una ciclotimia al mai-viure, ». La cançon d'amor, vers o cançon es doncas a considedébat formulari autôsignificant, que davala del plan d'art, ont es abans de tôt plantejat, de cap a la vertat personala, gaireben allusivament, — aquela allu¬ sion pòt èstre fonsa, revelatritz, d'autres còps inexistenta. rar totjorn coma un Lo débat, aquò's lo « còs » de la cançon, entre una clausura liminària, la de la primièra estròfa, e una clausura finala, la tornada. La liminària, — lo pòrge d'intrada — se plega generalament blir melodia costat 16 e del débat. tematica pròpria. Encargat d'estafa pas qu'en prefaci e mai sovent a a una estrôfa, Es o aqui que se plaçan los images de �natura : tèma de la prima qu'apareis en cô de Guilhem IX, invèrsan volontièrs que los poëtas del trobar clus o del rie en tèma d'automne o d'ivèrn. Qu'aquel tèma prenga e dins lo folklore (la Calenda maia de origina Rambaut de Vacairàs, dança de mai de la cançon anonima A l'entrada del dins la poësia latina dels Vagants (Yinvitatio : zéphyrus) o que siá una creacion del quite trobar, de tôt biais desboissa un univèrs formulari (riu, fontana, ausèl en lor latin, jorns longs etc...) qu'es pas drechament lo de l'amor del coble uman. Arriba al tèxt amorós de i nàisser, coma una distància escafada o engrevada : lo poëta es en dissonància sentimentala o en consonància amb la sason de l'an. Mas lo pòrge ten son autonomia arquitecturala verbala. Per quant a la tornada, resum mélodie e clausura ritmica, servis al mandadis, a la dedicàcia. la temps clar) o Leuis exurgit aital definida : un ensems de frasas significantas de l'amor presas dins una arquitectura versificada, en costrencha, qu'ela reten primièra l'atencion de l'auditor ; abans, una intrada dins lo cant marcada d'evocacion naturala ; aprèp, un bandiment de la cançon immobilizada sus un signe d'estructura, abandon al public, al joglar que la cantarà, al senhor o a la dòna que la recebràn. Se pòt tanplan que lo trobador pinte dins la tor¬ nada lo territôri d'espandiment del cant, lo « païs de la môda » (Jaufré Rudèl : Gents peitavina, Berri, Guiana, L'estructura de basa del trobar es Bretanha). Aquela estructura fa pas benlèu que reproduire las produccion : la sason literària se dobris en mai ; alara pareisson dins la votz dels joglars las novetats del trobar, las Chançonetas nuèvas que son obligatòriament de cançons del renovament de l'an ; caduna d'elas afronta la vôga amb lo sagèl d'un dedicatari o d'una condicions materialas de sa dedicatària. public, las condicions de lor lançament. Lo trobador pòt Mas las cançons, a escapan a dicha que capitan dins lo 17 �tornar far sas estròfas per las melhorar d'un an a l'autre (se pensa que los manuscrits de Marcabrun consèrvan de variantas d'autor) o cambiar la dedicatària (Bernard de Ventadorn sembla Veser e a qu'aja dedicat la meteissa Bèl- cançon a Tristan). Sèrva el de còps sas ôbras lo Rie Lo pus sovent es un joglar que o fa, en se fixant un repertòri. Aital nos son pervengudas las cançons : dins d'antologias atardivadas, ont sobreviu lo trobar coma una memòria estrofica Tesaur de Pèire Vidal es un recuèlh d'aquela : mena. sociala. 3.-LO TEXT SOCIAL D'AMOR. Recèbre lo trobar d'aquela sòrta recèbre lo tèxt societat se legis a ela al cimèl de la siá elaboracion culturala, e mai se dona per legir d'à travèrs los sègles que d'ela nos desseparan. estetic e idéologie ont es una La societat d'origina es la d'Aquitània septentrionala que se recampa a Peitieus altorn de Guilhem, lo comte-duc. Societat dobla coma de pertot en occidentala cres- Euròpa aquel temps : clericala e feudala-laïca. Lo conflicte entre aqueles dos monds se nosa precisament sus aquel ponch geografic, qu'es un ponch de poder, e sus aquel òme de poder, lo mai grand senhor d'una ampla zona politica. Se sap que la familha e la cort de Guilhem foguèron lo luòc d'una entrepresa de conversion partida de Cluny e que i aviá butât Robèrt d'Arbrissèl, lo fondator de Font Ebrau. E mai que Guilhem dins son existéneia foguèt mai que mai tiana un en enemic de la Glèisa. R. Bezzola granda a donat aquela contradiccion, dins contestada e mai siá sovent, nos ajuda a (1) Les origines Occident 18 et la (500-1200), Paris, formation 1958-1963. de la una una importància soma a comprene littérature (x) çô que, que courtoise en �de social scèna ont Se jòga sus la scèna del tèxt trobadorenc, una pr'aquò se parla pas que d'amor individual. se prenèm la contradiccion al nivèl ont fonccionan las ideologicas, es plan clar que los trobadors an a posita una sola cultura, la clericala. Sens ela poirián pas ren dire. O sabèm per la musica e l'estròfa. Sabèm tanplan que dins aquel temps de Guilhem e dins la movéncia larga de Peitieus, existis una literatura latina al còp cleri¬ cala e umanista que monta a cima al meteis temps qu'apareis lo trobar : Guilhem moris en 1127 ; Marbode en 1123, Baudri en 1130, Hildebert de Lavardin en 1133. Lo fach essencial es qu'aqueles prélats cultivan una poësia eleganta d'amistat amorosa, celèbran la femna coma arnica. Aqui trobam una isotopia culturala primièra : umanisme escolar que porta al sègle XII en termes clericalò-mondans la purificacion de la passion carnala e lo gènre de l'eroïd ovidiana ; e modernitat clericalô-monastica qu'inventa amb musica e superestructuras rimadas una forma ont se va motlar la cançon. apondre que dins la part lemosina d'aquela zona europenca de cultura, la Glèisa a ja utilizat la lenga modèrna per sa propaganda : Boecis e la revirada de l'Evangèli de Sant Joan son, aqui, a l'origina de la literatura occitana. estrôfas Caudriá segonda isotopia se destria dins lo desvolopament liturgia de l'adobament a partir de 1100. Una classa nôva e jove, la dels cavaliers, es a se cementar de mistica (las Crosadas ajudan, que van congrear lo concèpte de Miles Christi). Parallelament los ligams de vassalitat se juridizan de mai en mai dins l'escrich latin, la caria. La de la superiora ideoiogica de significa a son nivèl de textualitat un vertadièr conflicte. Al féminisme moral e estetic dels prélats, correspond l'entrepresa del trobar, pro clara de fonccionament : se tracha dins lo vers de desplaçar tôt l'aparèlh idéologie cavalairèsc (omenatge, carta, vassalitat, servidor, Aital s'establis una estructura la societat, que etc...) de cap a un servici de la Dòna (Midons, al masculin). 19 �Naturalament de la Dòna maridada e nôbla, lo sol èstre femenin social que pòt l'avalorar lo cavalièr : lo desrabament de la femna Testât de dependéncia ont es tenguda dempuèi l'Antiquitat se pòt pas faire que segon aquela donada istoricò-sociologica (d'aquí ven que l'amor trobadorèsc es a d'intrada adultérin datge vendràn puèi e — los adobaments amb lo mari- seràn pas jamai majoritaiis). D'aquela manièra, los trobadors utilizan plan l'isotopia clericala dobla (l'eroïd a l'antic mena al Salut d'amor d'Arnaud de Maruèlh), mas pèr dire quicôm mai. Formula costumièra d'una rompedura al nivèl de las superestructuras. Aquel quicôm mai » es fina amors, significant, autonomitèxt inaugurai a Peitieus a l'entorn de 1100, d'una granda innovation sociala : la promotion de la femna. Cal tenir en compte que la Glèisa amb Robèrt d'Arbrissèl intra dins la contés ta amb d'armas parièras, en preferent l'abadessa a l'abat, e la matrona a la puella. L'inno¬ vation a lo sieu sentit istoric son que perque Guilhem i estaca son nom. Se pot admetre que lo duc d'Aquitània foguèt pas lo primièr trobador, mas lo trobar coma fenomèn public pot pas datar que d'el, qu'es lo cap d'un imzat « dins lo mènse edifici social. Pausar aital lo problèma de las originas del trobar es l'importància de la tèsi arabizanta. Se sap que de romanistas nombroses an tengut e tènon encara a presentar las sorgas de Guilhem dins l'Espanha islamica : lo vers relativizar pri- mitiu sembla lo zajal andalós e la situacion erotica del trobar a de correspondéncias curiosas dins la poësia en arabi vulgar. Mas cal plan establir sociologicament una ierarquia entre conflicte interior a una societat, sol motor e motiu d'una invencion textuala revolucionària, e influéncias exterioras ajudairas. Es segur que la feudalitat musulcrestiana se conoissián força plan devèrs 1100, que los contactes culturals èran nombroses en Palestina, en Sicilia o sus la frontièra movedissa al mana e tanplan possible 20 que miègjorn d'Ebre. Es Guilhem aja sauput quicôm de son �contemporanèu Ibn Quzman (lo revèrs es tanben possible ; per qualques cercaires, lo zajal seriá influenciat pèr la poësia romana). De tôt biais la vida mondana es pro orientalizada alara fins a Peitieus. Mas aquelas relacions, se las cal pas escafar, se las devèm tenir coma una part de l'isotopia culturala feudala, son pas un cèntre de conflicte, intran dins una dialectica sens la promôure. pareis que nais dins l'afrontaideologicas concurrentas, la clericala e la feudala. Causis la segonda en raubant sas armas a la primièra e en la tapant : es aquò lo fenomèn de la modernitat e de la laïcizacion de la cultura. A partir de Guilhem se desplega lo trobar coma un dialòg perpétuai entre una societat mondana a se bastir e la vida culturala dels clerLo tèxt del trobar nos ment de doas estructuras l'axe de la quita civiliCrosada albigesa. Se l'òm vòl seguir aquel progrès dins lo tèxt, i a néces¬ sitât de precisar las donadas sociologicas de cada moment de produccion del trobar. Mas aquelas donadas, la recèrca gues, que protèsta de contunh. Aqui zacion occitana, en progrès fins a la istorica es luènh encara de las aver precisadas 0). Pr'aquò qualques ipotèsis son possiblas. ipotèsi recenta es la d'E. Kôhler, represa e discuP. Bec : lo trobar auriá mes dins son unitat primialigança non solament dels feudals e de las dònas, mas de doas categorias de la noblesa : una noblesa anciana, arroïnada, mas plan conscienta de sos dreches d'eiretatge, e una noblesa petita, e mai nòva, los cavalièrs, qu'an de luchar per far reconóisser lors dreches e consolidar lor situacion economica. L'amor seriá estât un « denominator comun » a doas exigéncias socialas, e pels cavalièrs un mejan idéal d'intégration. Çai destoscam non solament la Una tida per tiva una (1) Aquela tardança es segur un signe del biais idéologie reductor se vei, dempuèi lo sègle XIX, la civilizacion occitana : s'avalora força lo tèxt trobadorenc, mas en escafant sa relacion amb un movement progressista de la societat sieuna. que 21 �rason de l'apologia de larguesa e de l'ôdi dels ries malvats que corris dins tôt lo trobar, mas encara un concrèt a donar a la conmvéncia de Guilhem contengut e de sos companhons, qu'a eles prepausa al meteis temps o a la seguida l'aventura dau sadol carnal e l'enantiment de l'amor noble, dos luôcs de convergéncia ideologica entre feudals joves. Conflicte e integracion son pro naturalament doas donadas de la produccion culturala d'una societat a un tal moment d'istòria. Integracion ment que met pas en question la natura autaaristocratica del productor vertadièr : Guilhem IX, Eble de Ventadorn, Jaufré Rudèl, Rambaut d'Aurenga, lo rei Amfós d'Aragon, Ramon Jordan, Guilhem de Sant- Leidièr, d'aqui a la fin del sègle XII e de Peitieus a Catao Provença, son de grands senhors trobadors, luôga que los nobles petits semblan pas de compausar gaire. lonha Integracion conflicte, se pòt qu'expliquèsson çò que de cap a 1140. Es lo moment d'una arribada dels joglars a la composicion : lo primièr conogut es Cercamond, que son activitat es plaçada entre 1135 e 1147. Cercamond, Bernard Martin, Alegret fan, a l'entorn de la cara mèstra de Marcabrun, una « escòla », rejoncha d'origina populara, d'origina miègjornala (Cercamond, Mar¬ cabrun e Alegret son diches gascons), e de causidas esteticas, e moralas. E mai siá pas clar que Marcabrun e Martin foguèsson joglars, se vei pas consi un enfant trobat e un pintor aurián pogut intrar dins lo trobar e las nautas prodins lo trobar se e passa teccions socialas sens passar per l'estat de semblant. Protegits totes (mai que joglarèsc o quicòm mai Marcabrun), pôdon s'integrar a l'aparèlh sociô-intellectual del trobar e produire en son torn, parièr d'aristocratas, lo formulari amorós fixât dempuèi un trentenat d'annadas. Pôdon jogar mai lo rôtie de cantaires de mestièr per las grandas ceremoniás de la feudalitat (cf. lo planh sus la mort de en Guilhem X, de Cercamond). 22 �Mas tanben impossible que dins lor votz se produiga pas rompedura critica, de legir dins lo tèxt d'Amor. pòt explicar la contèsta sus Fina amor, tant escura es una Aital se s'òm se fisa als sols arguments avançais pels poëtas. Es qu'ai mitan del sègle XII, fina amor représenta pels nobles una reiissida esbalausissenta e que s'alassarà pas lèuclar lèu dins l'activitat cortesa : représenta, sota lo signe verbal prepausan. D'aquel biais del costat de l'avenir, mantengut en présent jove. Al sens contra, los trobadors sotmeses socialament, e mai protegits, mas d'aquò tenguts en umilitat, lor ven de dessenhar la distància del tèxt amorós e de la realitat viscuda : ipocrisia sociala e poiriment de de jòi e jovent, l'image d'eles que Fina amor es un concèpte dobèrt las mors, pas res que pontannada de normal qu'eles sèn- de normal dins una progression de las mondanitats, mas un fina amor présenta contrari, lo deliri d'aimar. Estampan doncas dins lo tèxt lo concèpte d'un « alhors », ont se situïs la vera amor de Marcabrun. Es un « alhors » essencial, refugi de l'idèa pura, al vesinatge del concèpte de Dieu. Es un « alhors » mi tic dins lo temps d'istòria : un « abans ». La sola experiéncia existenciala en estent falsa amor, lo tèma de l'envielhiment del mond, costumièr dins l'umanisme anticizant, rencontra dins lors cançons lo senti¬ ment crestian del pecat totjorn a obrar dins l'òme. Lo sermonari catolic intra dins lo trobar. La laïcizacion dels modèls clericals se recorva, e régna una sobrecarga de clé¬ ton del costat de l'exclusion. Veson pas dins lo mond, si-ben son ricalisme verbal. nòbla dins son oblidat (d'aqui la Cançon de Crosada de Marcabrun), quora se fa contestatària sul terren d'amor : escôla de moralistas crestians que marridan lo cinisme de l'expression a la puresa de la fe. Vaqui doncas lo trobar desdoblat : una rega de produccion reproduis sens lassièra una atestacion ideala de fina amor mondana fins a Una tala escòla, quora rôtie de « buta la classa milites Christi » totjorn 23 �l'acabament istoric del trobar satira sociala, de Marcabrun ; una autra rega a serà la de la Pèire Cardenal. Segon sa vocacion textuala, aquel trobar ara fendasclat présenta una dualitat formulària e dos tips de redondància verbala. Al trobar lèu aristocratie 0) s'opausa lo trobar clus de Marcabrun, caracteristic de l'excès formalista d'un artista lara e ne popular que conoguèt l'aculturacion porta la contencion dins son esco- escritura. Practica- ment, aquela nova estilistica remonta a Yornatus difficilis de la tradicion retorica. Son procediment es l'entrebescament, un trenar de la frasa mai complicadas reclausas condensa e longa dins las estròfas mai los mètres mai corts Dins d'unitats ritmicas (clusas), lo sens jaças. L'auditor se concentra, se refusa o se lo deu meritar, aquel sens, per una atencion competenta. Una aristocracia de l'art es concurrenta d'una aristocracia de naissença. Los poëtas ne prenon un orguèlh immense. Al moment que los aristocratas amoçan lor personatge dins l'unitat pallinèla e blosa del tèxt d'amor, Marcabrun impausa lo sieu nom e la siá persona publica : Marcabruns, filhs Marcabruna... en se Mas de cap a 1150 lo débat del lèu e del clus se complica. Cal plan parlar d'una récupération del clus per l'aristocracia. Rambaut d'Aurenga n'es, d'aquel moment ont nais lo rie : amb el la força critica desapareis ; en sa plaça se desplega la joglariá formala (aquel grand senhor li agradava de passar per joglar) que descobris e desvaria lo sens. L'inversion del tèma de prima en tèma d'automne vèn la Flors invèrsa, lo barroquisme simbolicament ivernotge. Lo trobar rie tròba puèi son ponch d'acabament (e de gelament (1) La dificultat granda d'aquel classament es Bernard de Ventadorn, mèstre del ièu e présentât tradicionalament coma d'origina mai qu'umila. Mas d'un costat, aquela tradicion se pòt sospechar (cf. pus luènh) ; d'autre costat, se se manten qu'es veraia, un fenomèn d'integracion totala es d'admetre (ligada al fach que Ventadorn de mòda cortesa raionant). Demòra dins l'òbra : la mais non serai una es un chantaire/ni de l'escôla N'Eblon. 24 centre traça de rompedura possibla �istoric) dins l'òbra, exemplara per dos sègles, del petit noble Arnaud Danièl. Dins tôt aquô, abans la Crosada albigesa, lo trobar ven jamai borgés. La borgesiá occitana, que conquista al sègle XII la riquesa e lo poder consolar, classa capitalista qu'a près vam, intervén pas gaire en poësia. Quand o fa (cf. la primièra carrièra de Folquet de Marselha, abans son intrada en religion), tòrna prene los tèmas aristocraties e recampa amb un bèl gaubi las donadas de son integracion. Es d'alhors aquô son estil social (integracion a larguesa e paratge aristocraties) d'aprèp çô que podèm saber. pas L'emborgesament del trobar se farà amb la promocion borgesiá, la d'après la guèrra, dins lo respièch de l'Inquisition e l'aligança amb lo poder francés d'ocupacion. Produis aquala poësia tolosana pôsttrobadorèsca, consignada dins las Jòias del gai saber, que dura encara a l'acabament del sègle XV. Sas caracteristicas principalas son l'utilizacion del formulari d'amor per una expression simplament piosa e l'abandon de tota vigor critica. Son estudi se deu remandar en fora d'una vista sul quite trobar. d'una autra Mas, dins lo sègle XIIIen del combat e dels lenhièrs, lo trobar, qu'a son apogèu C) li destrusisson son infrastructura sociala, aurà agut lo temps de se tornar pensar e de condensar mai totas sas significacions. Fa son balanç doble : ba- lanç de l'amor mondan amb Montanhagôl, balanç de la (1) Autra reduccion idéologies, apareguda al sègle XIX e sovent : lo trobar seriá estât ja fòra d'alen al descadenar de la Crosada. Aital per un bestorn literari, s'excusa l'escrancament istoric d'una civilizacion. Mas l'escapa es grôssa : en 1209 los trobadors èran nombroses que non pas jamai ; las corts occitanas èran totas ocupadas amb el ; de modificacions s'èran encaminadas (l'ôbra de Pèire Vidal o pròva). E lo trobar, tôt bèl just, moris pas qu'en disent qu'es tuat. Aquè's la longa protestacion de Pèire Cardenal. Ajuda al prejutjat l'incapacitat dels critics modèrns pèstromantics a comprene qu'un tèxt se pòt perseguir de temps dintre de clausuras tematicas prôpria3 (cf. pus bas). represa 25 �critica morala amb Cardenal. Alara lo tèma de l'envielhidel mond passa del mite clérical a l'anticléricalisme d'istòria, dins una denóncia de l'ipocrisia nòva, la dels ries malvats de nôu, los aligats dels clergues faises. La paraula ment sagèla definitivament lo contengut de la civilizacion significant larg, cròs pendent dos sègles l'experiéncia d'una societat en camin d'afinament, d'expan¬ sion, de révolta, d'à travèrs de contradiccions fegondas, assumidas sota lo sagèl. amor occitana al moment que s'aprefondís : de lengatge ont s'estampèt de la sòrta 4. - ESTRUCTURA DEL TEXT. Sota lo signe d'Amor, la cançon dels trobadors es un rigorosament claus. Non pas son que, coma o avèm dich, pr'amor qu'es tancat pèr una primièra estròfa de contengut especific e una tornada, mas a totes los nivèls que se pòt cernir una estructura semantica, que se descotèxt bris son sens. Clausuras de la situacion erotica, fixada a la comen- çança del sègle XII, e que aima longament una dòna ; bolega pas mai. Lo trobador donat qu'ela es midons, el es lo servire, servidor feudal, vassal. Li porgis el l'omenatge de fidelitat, que siá recebut o non. La formulacion aquesta nos remanda als rites de cavalairiá despuèi Guilhem IX : juraEvangèlis, inscripcions juridicas dels ligams, bais d'acceptacion. Los auvaris costumièrs de la passion amorosa son pas ignorais, e mai que son desvolopats, mas revirats dins aquel formulari qu'aparten d'origina a una practica sociala desparièra. Aital Fina Amor costeja sens cèssa una valor nòble e mascla, ostentatòria, mas exigenta, lo Prètz, que se plaça de las doas parts del ment suis contracte, tessa de quéneia dins l'aimador e Dia del las los 26 targa flaquitges de trencaments dins l'aimada. La Com- sieu prètz. En consetraicions son tenguts per d'onestetat, de fe, e coma tais condemnats. se e �Dins quina mesura l'amor eteròsexual, real e mai caral laç d'aquela transposicion ? La question es embolhosa ; e mai noiriguèsse un abonde de pensaments, a pas trobat de respòsta definitiva. Una lectura rigorosa, que se ten al tèxt e a el sol se fisa, apren que, — alevat dins qualques poëmas de Guilhem IX e dins las òbras satiricas o parodicas —, lo fach es pas evocat. Per contra, son admesas de manòbras sensualas : la contemplacion del còs nus de la femna, escalugant de blancor, es un element de tria. Doncas, en reservant las practicas concrètas que poguèron far companha al rite literari de la cançon, mas que nal, se es près devon anar cercar dins las òbras romanèscas (Nelli a do- de la casteevidéncia : la cançon desplega sas formulas entremitan una significa¬ tion de puresa (que fòrabandís lo rapôrt sexual complèt e ajuda Prètz a s'incorporar l'afinament psicologic e mai tôt tat importància a Yassai, mesa a l'espròva dels aimadors), nos demòra pas qu'aquesta un mond de bescontorns nat son sentimentals e intellectuals) e de significacions libidinosas moderadas, que menan la força emotiva al tèxt. La contradiccion d'aqueles dos domenis semantics esclaira una faula movedissa, la de l'impossibilitat d'aimar. Lor acòrdi fa la jubilacion sonada jòi contunhosament. question, de segur istoricament enfectanta, mas : quina realitat aguèron las amors dels trobadors ? Se foguèron eles de grands senhors, se cava un valat entre las aventuras que lor conoissèm, sovent d'escàndol, e Fina amor que cantan. Se foguèron de traces de joglars, qui crei que las dònas nòblas que disián qu'aimavan o que la tradicion nos pinta favorablas a lor amor, ajan violât l'ordre social per agradar lor omenatge ? Autra exteriora La a la lectura question s'esclargis se se vòl plan pas tenir en entresenhas biograficas de las Vidas, d'una autra interprétation literària d'Amor que compte de trop las que son 27 �pas las cançons C), que vuèjan l'exercici l'anecdòta romanèsca ; e d'un autre band non del trobar dins considerar la fonccion de la cançon segon sa fonccion d'ela. Demandam cançonaire modèrn lo compte de sas amors veraias, quand el canta qu'aima ! Se los trobadors per força aimèron, donat qu'èran d'òmes, las cançons pôdon desliurar a l'expression lor experiéncia amorosa pas que dins las estructuras del tèxt, dins un sistèma personal codificat d'intrada al cant, a l'escart del biografic. pas a un La cançon es una comunicacion establida entre un productor, lo trobador, receptor, l'escotaire, de natura merament culturala. Un tip de comunicacion aital se plega e un al critèri de la recebabilitat. Es recebable un tèxt que sas qualitats formalas son esperadas e sanccionadas. Poëta e public menan l'assaut (dins lo trobar clus encara mai que dins lo lèu) de competéncias, sus la basa d'una comunitat de saber, qu'es l'assèti retoric (retoricò-musical) d'una epòca e d'un luôc de la cultura. Un equilibri trantalhejaire es establit, estant que lo public demanda totjorn mai (d'aqui l'afinament sempre mai grand del mètre e de l'estròfa coma de la melodia) e que lo poëta quicha sus l'espéra per impausar sas novetats, sens pr'aquò desplaçar de trop las donadas de la recepcion de l'òbra. Se lo poëta s'impausa (Marcabrun, Rambaut d'Aurenga, Cardenal), fa avançar lo tèxt de son temps ; son nom passa dins la memòria publica. Mas se s'impausa per l'adequacion de la porgida e de l'es(1) Probable tanplan d'una autra interpretacion sociala. Per exem¬ se lo joglar Uc de Sant-Circ tòrna prene l'entresenha donada per Pèire d'Alvernha, que Bernard de Ventadorn èra l'enfant d'un sirvent e d'una fornièra del castèl, recèp sai que pas ren mai qu'una maldisença. Mas aquel element jòga un rôtie évident dins lo fonccionament de las Vidas, cargadas especialament en Itàlia d'enantir lo mond occitan escrancat (las Vidas son politicament patrioticas), un mond ont un poëta paubràs podià venir l'aimador de la Rèina d'Anglatèrra ! Lo trobar n'es enauçat en dignitat publica. Ven atanben una « bêla istôria », dins una tematica dels lesers romanèscs que mena drech e d'aviada ple, al 28 Novellino. �pèra (Guiraud de Bornèlh, Arnaud Danièl), sas cançons passan tanben dins las antologias. Dins lo cas istoric dels trobadors, de dos intermediaris aquel jòc se compléta lo joglar, inter¬ del band del poëta, difusèire ; del band del public, un dedicatari o proo célébrât dins la cançon) dona la garentida d'una autoritat sociala a l'acceptadelargada del tèxt. prète e tector que cion : (senhalat dins la tornada Mas la cançon d'amor pausa tanben la recebabilitat del costat d'una forma fixa del contengut, significada per la situacion erotica e, en susfàcia linguistica, per un formulari de mots. Es doncas exigit del ieu-poëta (del ieu subjècte) que se présente meteis vam, cal actancialament coma un ieu-amorós. D'un plan pausar un tu-aimada. E per un temps de représentation espectaculària, lo ieu e lo tu devon èstre crédibles. Lo poëta deu efectivament provar que los ferniments del « pathos » ritualizat, se los sentis. Del mai capita aquela prôva, del mai es aimador public, tant coma artista reconogut. Mas la dòna deu èstre quicôm mai qu'una idèa de dòna. D'aquí vènon las finochariás de desvelamentamagament. Cal que lo public pòsca donar, coma per ipotèsi. a la dòna un nom plan conogut, mas lo poëta desavia l'ipotèsi amb lo senhal, aquel biais de senhalar justament un endrech de vertat, sens donar a la vertat un nom. Las òbras reculhidas per cada trobador son de dialôgs amoroses bntre un nom assumit e revindicat d'artista-amorós e un escondut d'amorosa-dòna illustra. nom (nom e senhal), i a pas, de fach, qu'un biografic. Lo poëta dona pas jamai los detalhs que poirián identificar una aventura concrèta. S'acontenta d'endreches désignais sens précision, de situacions convengudas. Fa pas tanpauc lo retrach de la dòna : midòns es engorgat coma èstre dins un superlatiu de la description que descriu pas ren, notacions sempitèrnas d'excelléncia fisica e morala. La cançon foncciona coma tèxt recebut unicament per De las doas part voide 29 �aquel passatge dins lo voide. Lo ieu e lo tu son pas que los recaptes d'images d'aimadors e d'aimadas que circulan dins la societat de mòda. nard de Ventadorn Musset : es La sinceritat esmoventa de Ber¬ pas ren a veire amb la sinceritat d'un sinceritat de l'engatjament dins un modèl, pas a jamai confidéncia suis fâches. Coma lo modèl suspausa generalament l'amor adulté¬ (ipocrisia que denóncia Bernard Martin) i pren plaça un jôc d'amor copable - pas copable, que benlèu fa pas que textualizar l'ambiguïtat de la provocacion morala dels monrin dans. L'amor es bôna, s'es veraia, fina, cortesa, etc... Mas dins lo movement ont se planteja aital, l'ordre social l'ame- naça, amb los marits, los geloses, e los parlaires maldisents, los lausengièrs, autras formas voidas, actants purs (opausaires de principi a l'amor). Las formas voidas, las investis re- pulsivament l'agressivitat de la societat amorosa : segur, aquel public de preferéncia de totes los trobadors, la classa d'edat dels joves cavalièrs (cf. A l'entrada del temps clar). Las clausuras de la situacion erotica contènon jôc, jôc per totes, lo jôc que la societat se i contempla joguinosa, d'acôrdi amb çô que pensa d'ela. Séria sai que pas enganaire de dire que lo trobador es aquel que jôga, mas un un amb lo cant, pels autres. Amb lo Una darrièra operacion productiva es desgatjar per que l'image del trobar siá complèt : es la sobrimposicion del dire e del dich, de las clausuras del cant... de poëma e de las clausuras de la situacion erotica. Son aspècte mai évident, qu'avèm assenhalat, es la confusion del temps d'escriure e del temps d'aimar. Lo tro¬ bador se servis de contunh d'un présent qu'es un présent d'escritura. Se ditz : am, cal comprene : mentre qu'escrivi. Présent desplaçable al temps de totas las recitala descisa fabulosa de l'instant, especifica del tèxt représentât. D'aquí s'enseguis que pot pas jamai parlar de sos rapôrts amb la dôna qu'ai passât (per cions successivas, segon 30 �conjectura al futur) e d'aquela dòna que coma d'una ab¬ Dins los temps primièrs del trobar, Jaufré Rudèl anèt al pus « luènh » de l'estetica e de l'erotica de l'absénsenta. cia. E la faula, que la cançon conta en virant sos fuèlhs d'estròfa, aquò's una faula de la solesa, gaujosa s'es provesida d'espèr, dolorosa s'es abitada de sa Mas cal s'avisar que d'aimar, aquò's senta tivament tanben d'escriure sola e sola percepcion. repré¬ S'es verai que la can¬ çon es un exercici de composicion, lo melhor aimador es lo melhor poëta, e parièr al revèrs. Bernard de Ventadorn çô diguèt d'un biais remirable. Practicament, al tombant del trobar, sota lo significant d'Amor se metrà la forma poëtica e la lenga d'aquela forma. Las Lèis d'Amors son una gramatica e un una causa. tractat de retorica ! Se n'arriba a aquesta conclusion qu'en parlant d'un sentit dins lo temps qu'es dich, en apariant l'engatjament dins una passion e l'engatjament dins l'art, la cançon amor que parla d'amor, parla pas metodologic que caldriá uèi, que d'ela. Es sus aquel ponch de dobte, aprèp tantes sens cap a sa natura textuala, entamenar la lecdel poëma trobadorèsc. Sus la reconoissença de çô que P. Zumthor sôna « circularitat del cant » sus lo recebement comentaris exteriors tura produch literari acabat que, coma plan d'autres l'istôria de las civilizacions, sota l'escapa de parlar de d'un d'el, es-a-dire d'amor, fa qui ta produccion. côm mai que réglas de sa pas que dins quidesvelar las l'ideologia (dels conflictes de classas a significant), de l'ideologia al tèxt (del significant a la sobresignificacion de l'art), tôt es dins l'aparèlh verbal a De la societat a l'amor fonccionar. La comunicacion es solament e purament verbala. Se compren plan que la societat occitana poguèt sens lassièra se congostar del cant dels trobadors. I esprovava sa prôpria poissança : l'élaboration permanenta de son lengatge per de professionals del lengatge. Una poissança qu'èra lo signe de son existéncia. Las réglas de produccion verbala son lo teatre idéal de l'existéncia sociala. 31 �5. - LOS GENRES DE LA TRENCADURA. Aquela analisi val per la cançon d'amor, art de la exprimit en lèu o en rie. Se debana pertinenta la mesura qu'òm pausa aquesida la rompedura istorica continuitat dins trobam al nivèl de l'òbra de Guilhem IX e que se ten compte latéral d'aquel tip de vèrs o cançon que va de Marcabrun a Cardenal, tôt parlant d'amor satiricament : que un una cançon qu'es al fach cançon » s'es donat que (dins los dos sentits de la formala. « anti-cançon,. recuperada coma lo rie seguis lo clus pèr lo negar paraula) dins sa pròpria emfasi una D'aquela manièra, veirem, e mai es just, lo trobar una vasta plaja de produccion que remanda de son unitat totes los significants de trencadura. Es son aspècte coma ritual. Demòra de los genres se demandar se dins las parts diches laterals, de trencaduras lateralas, dins podèm pas ne legir. Segon lo classament prepausat per P. Bec, parlarem, çò primièr, dels genres aristocratizants. I a la tençon, dialòg entre dos trobadors sul sicut de lor art o de l'amor (çò qu'es parièr). Mas generalament las tençons nos decèbon. Dins l'afrontament dels arguments, trobam pas ren que signifique de « tensions » fonsas, quitament pas quand se tracha d'opausar clus e lèu. Son d'exercicis ludics ont los poëtas arriba qu'escàmbien lors rôties (aital Bernard de Ventadorn jôga l'enemic d'amor contra Pèire d'Alvernha). Lo tèrme de jòc partit, concurrent d'aquel de tençon, es ensenhaire. Dins lo jôc ten sa plaça l'escòrna personala : aquô lèva força l'interés. Lo planh, deploracion publica a l'ora que moris un grand personatge, es ceremoniós : son importància es que 32 �ajónher la poësia occitana dins sa fonccion sociala aquí s'exprimís sacralament l'òrdre feudal e monarquic. Cal parlar tanplan de la Cançon de Crosada : una intrada i bada per la critica sociala e politica ; mandar crida per la Crosada, es denonciar los que i van pas. Se sap que Marcabrun a donat un modèl del genre. nos fa mai nauta ; lo sirventés, l'anticançon proclamada. Per lo sirventés, lo trobador tòrna prene la melodia d'una cançon ; s'afortis discordant, senon parodie. D'après çò que s'es dich del biais non expressiu de la musica del trobar, la discordància es pas entre son e mots. Mas pòt èstre entre lo sovenir de las paraulas escafadas e Genre de la trencadura es definitivament la preséneia de paraulas nôvas. Guilhem la melodia de Flors de Paradis Figuèira prendrà Roma. Aquela trobairitz per aparar per atacar melodia serà tornarmai presa per una la Glèisa. lo sirventés critic, clarament antitetic : los enemics del poëta son désignais tanben dins sos actes La vida del temps es mesa en cronica polemica. Tota faula desapareis al benefici de l'allusion précisa, circonstanciada e datada. Aital lo sirventés desdobla la produccion textuala del trobar plan mai eficaçament que la cançon critica de Marcabrun (que ditz pas lo nom de las personas). Se lo cant cortés desperA dicha qu'avança lo sègle XII, vesèm que se delarga coma un apondon de la cançon. Tôt i es denóncia nominala public, aici tôt es actors d'istòria. Lo ieu significa l'ôme-poëta, non pas mai dins la fonccion del cant, òc-ben dins l'espessor d'un engatjament sonaliza sos actants, e mai son evenimencial. E lo contengut es pas ren mai que lo sègle. es de verai un genre aristocratipr'amor que los trobadors ataquèron pas jamai un grand de lor mond sens prene ajuda al prèp d'un autre grand. Lo sirventés politic es un débat dins las jaças mai nautas del poder europenc. Mas dins la realitat, es un poëta gatjat (un servire, aquò's una etimologia possibla) Es que lo Benlèu, sirventés zant ? 33 �que lo fa. Aquel sentis la siá situacion, càmbia de mèstres pendent sa produccion e ganha una libertat per el e per sa classa d'origina. Se dona permession, coma Pèire Vidal, d'insolentar a la seguida los caps dels partits enemics. D'autre costat, un grop de sirventés non politics nos fa cabussar dins lo mond vulgar de la profession joglarèsca : un borbolh de gelosiás flacassas e d'ambicions amargantas. Lo sirventés porta al trobar, dins las darrièras annadas un estil ferotjament contrastai. E quand ven l'ora de la batèsta, es dins lo sirventés que se ditz la batèsta. Puèi, al cap d'un desvolopament d'un sègle e mièg, en cò de Pèire Cardenal, l'anticançon tòrna trobar la cançon. Sirventés e cançon d'amor se fondon ensems (per lo sirventés, se ditz alara volontièrs vers), pr'amor que la contradiccion es plus interiora a la d'independéncia de las tèrras de Tolosa, civilizacion del trobar ; la contradiccion zacion d'amor tota e sos escanaires. es entre la civili- Del costat dels genres popularizants, s'espéra normalatrencadura principiala amb la produccion de l'aristocracia (qu'aquesta siá d'aise dins son cantar, o contestada). Mas la situacion es mai complicada qu'aquò. « Popu¬ larizants » es plan dich : son pas de genres populars. Vènon pas del « pòble » (entitat ideologica d'alhors, de pas emplegar a tustas e butas) ; lor arriba de li donar la paraula inment una directament. Aqueles genres : romança, dança, pastorèla, auba, an per caractèr comun de desplegar en faula narrativa la tematica de la cançon. Aital dins l'Auba, l'adultèri es dich consomat dins de condicions de comèdia borgesa : l'aimador a daissat tota una nuèch un companh sieu per gardar, idèa que venguèsse lo gelós. Parièr dins de danças. En de mai, dins lo formulari d'aqueles genres, se conois de traches especials, de trivialitats ninòias ; e dins lor estructura (l'element de remarca n'es lo refranh) coma dins lor musica, i a de 34 pròvas d'un cant mens sonhat, mens ufanós que dins la �cançon. Son d'òbras al marge Mas pòdon èstre récupérais per del trobar, vertadièrament. çò grèu e ample qu'identi- fica lo trobar mai avalorat. L'Auba de Guiraud de Bornèlh es pas en rè de las ôbras melhoras del lèu per lodica e l'ieratisme formulari. la gravitai me- Sola la pastorèla, fin finala, pausa clar lo problèma del pôble ». Non pas talament al registre de produccion, puslèu al nivèl del contengut. Aquel genre, aparegut benlèu al temps de Marcabrun, opéra verbalament sus una situacion de contacte per accident entre doas classas socialas distinctas : lo poëta, que représenta la classa dominanta, e mai siá pas aristocrata, rescontra la pastora (o la païsana). El voldriá satisfaccion carnala amb la mancipa (una tosa, pas ges una femna maridada). Ela ditz de non. Una faula simpleta foguèt l'escasença d'exprimir un naturalisme sexual plan luènh de l'erotica de la cançon, e mai de VAuba. Serviguèt de quadre a un débat, que va de l'insolent afortiment de la santat pacana en cò de Marcabrun a la pintura esmoventa de la condicion feminina al campèstre en cò de Guiraud Riquièr, en passant per la « bergerie », aristocratica e faussa, ja « dètz-e-uèch-centista » de Guiu d'Ussèl. « Se la Canon importància ideologica e estetica de la societat occitana, los trobadors, s'oblidarà pas qu'entre sirventés e pastorèla nos donan d'autres mejans de comprene aquela se coma centre deu doncas donar a son de la bastison societat. 6. - LO TEXT LINGUISTIC. se présenta dins una forma linguistica relatiunificada, que reten pas qu'una part de la varietat Lo trobar vament d'ôc. Se généra pas que per la redondància de formulas que los poëtas d'un a l'autre se manlèvan. Los dos fâches permeton de se sarrar de çò que se pòt sonar dialectala una plastica linguistica, que ne cal admetre la coheréncia. 35 �D'aquela plastica la primièra compausanta es lo biais rufe, jovenôt de la lenga. S'es pas pro arremarcat : la lenga del trobar pren son andar a l'escart de la lenga adminisrativa que progrèssa del meteis temps. Aquesta s'enriquesís e s'assoplis amb Fexperiéncia vièlha de la frasa latina. Es çò parièr per la lenga de la pròsa narrativa. Los trobadors al començament utilizan una lenga encara pas gaire escricha, ont los registres estilistics de classas socialas, segur, son pas plan marcats. Ne servaràn la simplicitat, la brutalitat de còps que i a, l'esclat. Los poëtas clergues tanplan que i poiràn introduire de traches preses a la retorica d'escòla, mas lor grossieretat de sermonaris los obligarà a una quicha d'expressivitat populara. La lenga que va de Guilhem IX a Cerverin de Girona es literària, mas s'es pas iamai desseparada de la massa parlanta, s'es pas jamai embarrada dins de besucariás de salons. Sintaxicament, es pro tipica : en plaça de nôstras conjonccions elaboradas, un que(s) omnipertinent afavoriza una avança a lançadas del discors. Los pronoms apiejats, dins la varietat de lors fonccions, nosan vigorosament los sintagmas verbals motors de frasas Aquela dobla caracteristica ajuda a bastir l'estròfa e a densificar rabentament lo vèrs, mas pausa al traductor modèrn de dificultats gròssas. Lo tèxt dels trobadors vujat dins una lenga modèrna oficializada (séria diferent, la revirada se faguèsse en occitan parlât actual) ven, coma que vire, logicizat e destrempat. Lo cal ajónher dins el, se se vòl defugir los images desformaires, e mai se deguèsse acceptar l'escur del sens (lo mai sovent, son d'ambiguitats sintaxicas que i sèm pas pus acostumats). Çò que la densitat fa ganhar de fòrça, los trobadors o compensan per una redondància intèrna : la de la binaritat expressiva (mens sovent de la ternaritat). Aital trôban una facilitai dobla per compausar. Tre Guilhem IX guisa; mi rend 36 a : m'assaja e'm pruèva lièis e'm liure ; die e ; consi de quai mand, etc.,. Totes los �sus aquel modèl de basa, que remonta la retorica latina. Pèire Cardenal : sia jausents e gais ; e trobadors escriuràn a bais, etc... D'unes còps la binaritat es una reparticion clara del sens : aital en cambra o sotz ram que per dos sègles fixa los luòcs obligatòris de l'amor conten¬ tât. Mas sovent l'omofonia, en sotalinhant la binaritat, recobris l'omosemia : planher plorant, jausits jausent. Cal acceptar aquelas formulas, que la revirada sempre s'entestardis a contornar, e restaurar « çò de bèl » que vòlon cavals ferrants e daverar. Çò qu'es dich aquí poiriá servir a l'esclargiment prelidel grand problèma semantic que pausan los significants-claus del trobar, los essencialament que prenon en carga de massas emotivas : fòi, jovent, dòl, afan, ira, enuèi, consir... Segur qu'es important de desgatjar d'esplechas conceptualas de compreneson. es-à-dire de donar dels minari mots dels poëmas d'interpretacions de diccionari. Se pòt pas trabalhar autrament. Mas cal s'avisar qu'una racion demòra de conjectura, e dins la conjectura tala ope- se legisideologicas del lexicològ tanplan coma lo « sens » dels trobadors. E mai la risca es aqui d'essencializar un sens que, coma tota la poësia dels trobadors, es una experiéncia existenciala. son las causidas çô que dona una arquitectura a un camp lo de çai-sobre, aquò's pas los matisses tot- Benlèu que semantic coma jorn mal révélais entre sinonims, mas la quita sinonimia s'espandir d'à travèrs las frasas. La lenga dels trobadors es pas paubra solament perque possedis pas gaire de mots, mas encara perque recampa sos significants en unitats que a ritman lo sens de las estròfas per son Al sulhet de l'edifici tôt, lo famós insisténcia conjugada. e jovent, tan parèlh jm manifèstament alliteratiu. D'estudis demôran encara de far sul fonccionament trobar : mots redondants, mots rit- real dels mots dins lo mics ; amb eles los significats dintran al larg dins lo tèxt e 37 �i passejan, sens gelament de substància, sens mecanizapòt pas nos estonar aqui. Un tèxt verai es plan aqaò : una arquitectura formala que s'autôgenèra segon sas réglas e que capitaliza aital una espessor de contengut (lo se cion. Ren « bronzinar » del sens). Aquela darrièra remarca mena a una conclusion. S'es qualques còps que 1a situacion erotica fixa de 1a Cançon l'empachèt pas de capitalizar en ela tota una subrecarga (o una sotacarga ?) poëtica, magica : de cabussadas dins die h l'inconscient, de descisas dins l'azard, un onirisme fons o folzejant. Tôt parièr, una lenga jove e paubra, naturala e retoriciana al còp, tancada de ritmes verbals, pot amainatjar totes los camins de 1a significança Un formulari pòt servir de drech d'intrada a l'infinit del sens. Es dins aquela reconoissença d'una infinitizacion de çò claus, que se suggeris lo movement d'una lectura plan mo- dèrna dels trobadors. Una lectura que deu prene sa fonccion doblidada dins 1a vida occitana, e non pas solament dins 1a curiositat saberuda. Robèrt LAFONT. 38 �Begionaiizacion en Itàlia question regionala », per emplegar un biais de dire ja ancian, pausa desempuèi de temps un pauc de pertot en Eurôpa (e tanben endacòm mai). Sabèm pro, l'espròva de/s fachs nos o ensenhèt, que jos aquel mot s'escondon un molon de causas malaisidas de destriar, sovent contradictôrias, mas, coma que ne vire, importantas. Al moment que l'Estat francés tòrna prene — un côp de mai — lo s/eu projècte de reestructuracion « regionala » de sos aparèlhs de govèrn, nos a semblât intéressant de demandar a un amie nôstre, Elio Franzin, r A « se de nos parlar del biais que totes aqueles problèmes se pausèron e se pausan uei dins lo s/eu pais, en Itàlia. Elio Franzin. que prenguèt part, coma o remembra a la débuta de son estudi, al rescòntre de la s mino- lo Partit Socialista Es et, entre autras causas, que s'encarguèt del quasèrn especial de la revista italiana IL BIMESTRE consagrat a Bretanha. ritats nacionalas engimbrat quauques Unificat francés, mes fa per conèis plan aquelas questions. que nos prepausa uèi Elio Franzin pertôcan pas primièra vista, los nòstres prob/èmas. De fach estúdian pus los afaires d'administracion locala, en ligason amb la en Itàlia de « régions d'estatut ordinari », pro diferentas, a çè que parèis, de las « régions » que las vol (?) establir Las reflexions directament, mai que creacion pasmens, a govèrn francés. Mas en prigondor — çô es : al quite nivèl de l'acpolitica e de l'analisi mai quotidianas — cresèm que las interrogacions de Franzin e las responsas que el lor balha nos pertôcan d'en plen. Interrogacions e responsas que lo movement occitan capitèt mal fins al jorn d'uèi de las envisatjar clarament. Sai que lo moment es vengut d'o faire. lo cion La mieuna convencèt acomparat participacion al collòqui de Narbona me l'oportunitat e de la nécessitât d'un estudi del movement obrièr e socialista dels païses de 39 �del ponch de vista de las posicions e dels Vadministracion locala (comunala, provinciala, regionala, etc...). europencs e mai programas tocant Al mai moment una qu'en Euròpa se fa jorn un cèrt interés e atencion vesedoira per l'experiéncia italiana de las régions d'estatut ordinari, me sembla qu'una coneissença larga e segura de las presas de posicions del movement obrièr e socialista, tôt al long de son istòria, sus la question de l'Administracion locala, en Euròpa tota, siá necessària e indispensabla per far desaparèisser lèu lèu d'ambiguïtats de las grandas. Cresi qu'es mai cions del movement util d'estudiar obrièr e europenc de discutir las posi¬ tocant l'autonomia locala puslèu que de s'acontentar d'aplaudir a la scèna darrièra de Mòrt e resurreccion de Monsieur Occitània, ont un dels actors pren lo fusilh. Tota manifestacion de sufisència davant l'estudi dels locala, mai afortida al combatuda clarament. e problèmas nom de la « de l'administracion », a d'èstre revolucion Coma aquò's plan conegut, Engels dins la sieu Critica projècte de programa del Partit social-democrata de 1891 faguèt dels problèmas de l'autòadministracion locala una de las revindicacions politicas màgers per lo movement obrièr alemand, just après la demanda d'una Republica del democratica. La posicion d'Engels se pòt resumir en très ponchs : a) afortiment de la validitat del modèl revolucionari francés (de 1792 a 1798) d'autonomia locala ; b) demanda de l'aboliment de tota autoritat locala (prefèctes, etc...) nomenada per lo naut de l'Estat ; c) eleccion localas. 40 al sufragi universal de totas las autoritats �Estent que coneissi trop mal l'istòria francesa, pòdi pas portar un jutjament sus la posicion d'Engels a prepaus de l'istôria de l'administracion locala francesa entre 1792 e 1798, mas seriái pro content de conèisser lo vejaire dels democratas e dels socialistas franceses sus aquel subjècte. Coma eiretièr del jacobinisme italian, ai dins l'idèa que, mai que sovent, dins l'estacament dels companhs francés per jacobinisme francés, se i deu veire una brava part de demagogia e mai que mai de confusion entre lo centralisme coma nécessitât politica revolucionària e lo centralisme bu- lo rocratic. Per çò fum d'autres chas sieunas qu'es de l'administracion locala, coma sus un problèmas, Lenin a adoptât totalament e falas posicions d'Engels. Dins lo Projècte de programa del partit obrièr social(1902) s'atròba la revindicacion del sufragi universal per totas las eleccions, compresas las dels organs de l'autòadmenistracion locala. E dins lo Projècte de reelaboracion del programa (mai de 1917) Lenin apond la segonda de las exigéncias d'Engels, la de l'aboliment de totas las autoritats localas e regionalas nomenadas per democrata de Russia l'Estat. Dins lo meteis mes, Lenin escriu un article dins la problèma aqueste, tôt ne fasent una question de principi. E totes sabon amb quina volontat Lenin luchava mai que mai a prepaus d'aquelas « questions de prin¬ cipi ». Es pas per astre se l'article « Una question de prin¬ cipi » (28 de mai de 1917) es un dels rars articles citats per Pravda sus lo Lenin dins Estât e revolucion. Seriá força intéressant d'estudiar per qualas vias, segon qualas evolucions, lo movement obrièr italian s'es enfrontat amb las questions dels organismes locals (comunas, provincias, régions). Es sai que per lo biais d'una influéncia de la socialdemocracia alemanda. Çò qu'es segur, es que las elec¬ cions localas (comunalas e provincialas) son estadas per força temps lo terren del revenge de las forças politicas fôrabandidas del govèrn central, mai que mai las forças socialistas e catolicas. Los catolics italians son provesits d'una 41 �larga afortida tradicion d'intervencion de lucha politica los catolics italians prenguèron pas part a las eleccions politicas, en môstra de protèsta contra l'ocupacion de Roma. e e al nivèl local. Pendent de temps, Pendent lo trabalh de l'Assemblada constituenta, que faguèt en Itàlia après lo fracas del fascisme, los partits de l'esquèrra italiana foguèron força divisats davant la question regionala : que se trachèsse de las régions d'estatut especial o de las régions d'estatut ordinari. Lo partit mai opausat a las régions demèst los partits de l'esquèrra foguèt lo Partit socialista. Desfautèron pas los òmes de l'esquèrra laïca e democratica, qu'aparèron l'establiment de las régions, mai que mai Emilio Lussu, lo députât sardo, autonomista e se amie de A. Gramsci. Seriá força util de donar un image précis de la contèsta debanèt al dintre del Partit comunista a prepaus de las régions. Cresi pas que se pòsca parlar vertadièrament d'un antiregionalisme dels comunistas. Uèi sabèm pro, desempuèi los libres tocant l'istòria del P.C.I. pareguts recentament, que las posicions politicas de A. Gramsci foguèron rebutadas al dedins del P.C.I. en 1929-1930 en seguida de pressions grevas impulsidas per l'Internacionala comunista e tanben de divergéneias nascudas entre Gramsci e Togliatti. Dins la perspectiva gramsciana d'una revolucion italiana antifascista, democratica e socialista, los movements autonomistas, païsans e regionalistas, o de las minoritats nacionalas, tenián un rôtie important dins l'establiment de la « Republica federala dels obrièrs e dels païsans ». que se L'afortiment dins lo movement comunista internacional de la tèsi d'Estalin sus l'identitat de la socialdemocracia e del fascisme e sus lo perilh que representava la social¬ democracia d'esquèrra menèt, entre autras causas, a abandonar las tèsis de Gramsci sus lo costat démocratie e non immédiatement socialista de la revolucion antifascista italiana. Al tèrme de la lucha de liberacion nationala, A. de dels catolics italians, empachèt en fach l'aboliment de l'aparèlh estatal italian, fargat per lo fascis¬ me coma aparèlh estatal d'un regim reaccionari de massa. Gasperi, lo 42 cap �Los comunistas italians capitèron pas, pendent lo trabalh de l'Assemblada constituenta, de faire passar una tièra de lèis de reforma de l'aparèlh estatal fascista. Togliatti, demorèt totjorn sota l'influéncia de Gramsci, de l'establiment de las régions, especialment de las régions d'estatut especial, de posicions soplas e d'espèra. Per lo quite voler dels dirigents actuals del Partit comunista, desfautèt duscas a 1955 una coneissença dins lor partit de l'importància de las régions. Seguissent la terminologia leniniana, se pòt afortir que, duscas a 1955, senhoregèt dins lo P.C.I. una tendéncia oportunista d'« esquèrra », de sotaevaluacion de las tascas de lucha democratica per la reforma de l'aparèlh d'Estat fascista, que las régions n'aurián degut èstre l'objectiu central amb l'aboliment dels prefèctes. pasmens, adoptèt, mai que a prepaus Lo XXe" congrès en Itàlia. Après fum de un del P.C.U.S. aguèt de consequéncias e aquò, lo P.C.I. cambièt de vejaire sus problèmas, comprés lo de las régions. Après lo VIIIen congrès, debanèt en décembre de evolucion de notar. Cresi pas que, demèst los elements negatius d'aquela evolucion, se pòsca comptai- lo delargament de la lucha per impausar l'establiment de las régions d'estatut ordinari. Al mieu ve¬ jaire, lo P.C.I. pòt èstre criticat non per çò que es força atentiu a las régions, mas sus lo biais qu'a el de s'enfrontar amb los problèmas del rapòrt entre las régions e lo demai de l'aparèlh estatal italian. Mas tornarem un pauc mai luènh sus la question del P.C.I.. 1956, lo P.C.I. coneguèt que se una autra Los govèrns de centre-esquèrra faguèron gaireben pas de reformas desempuèi 1960. Demest de las raras refor¬ mas entamenadas, a costat del divòrci, cal notar l'establiment de las régions d'estatut ordinari. Es clar que dins la déci¬ sion del govèrn de centre-esquèrra, la pression dels comunis¬ es tas pas estada lo sol motiu d'accion. Cal parlar d'una pression comuna dels democratas-crestians d'esquèrra, dels cap socialistas, al e tanben dels comunistas. Lo 7 de junh de 1970, los electors italians elegiguèron, sufragi universal, los conselhs regionals de las quinze 43 �régions d'estatut ordinari. En partir d'aquel moment debutèt una fasa nòva de l'istòria de l'admenistracion estatala ita- liana. Las doas primièras annadas de vida de las régions la discutida dels estatuts que reglan la vida interna de las assembladas regionalas, per l'aprovacion de las leis que reglan lo passatge de las competéncias legislativas e administrativas de l'Estat a las régions e per l'engimbrament de l'aparèlh administratiu régional. foguèron presas per Sens cap de dobte, tôt aquò aguèt de résultas. Sai que tracha de résultas modèstas. Mas es de besonh de partir d'elas se volèm que la lucha faga abans. La vida de las se région d'estatut ordinari, qu'acomencèron l'exercici de sas competéncias administrativas lo 2 d'abril de 1972, es estada ligada a la dubertura de la campanha electorala. Dins aquela campanha electorala de 1972, que força causas i foguèron mesas en jòc per los italians, la contesta se delarguèt mai que pus sus lo terren de las perspectivas per las régions d'estatut ordinari. Los partits de drecha e del centre vòlon que las régions sián o ben de centre de sotagovèrn, mai aisits de téner, o d'organismes qu'executèsson los programas économies decidits per las grandas concentracions monopolistas. Los partits de l'esquèrra tradicionala (P.S.I., P.C.I., P.S.LU.P.) aparan, segon son biais, las régions. Per de que la sieuna defensa de las régions es pasmens sens eficacitat ? La responsa aquela question demanda primièr una politica italiana d'ara. Desempuèi d'annadas en Itàlia, de forças politicas, mai que pus la social-democracia (P.S.D.I.) e la drecha de la Democracia crestiana (D.C.) òbran per una transformacion de la Republica parlamentària en Republica presidenciala, es-a-dire en una republica que pòsca réduire puèi los poders del Parlament al profièch del poder executiu (la burocracia, la policia, l'armada...). Cal téner en compte que lo poder executiu en Itàlia es pas jamai estât pertocat per lo passatge del regim pòstfascista. Las leis son demorada talas coma èran e la burocracia garantiguèt la sieu succession per lo mejan a analisi précisa de la situacion d'un 44 dins las jaças de la mejana borgesiá. recrutament pichòta e mai reaccionàrias de la �Del temps que se desvolopa un atac acarnassit contra lo — cal pas doblidar qu'aquô se passèt un an abans Parlament lo tèrme previst per la constitucion régions d'estatut ordinari. — veguèron lo jorn las Lo mortalatge de Milan en décembre de 1969 pot èstre l'afaire Dreyfus en França. Los servicis se¬ crets de la C.I.A., en colaboracion estrecha amb la D.C. e la socialdemocracia (lo partit del sénher Saragat) farguèron, a freg, l'eveniment que butèt cap a drecha l'equilibri tôt del movement politic en Itàlia. enfrontat amb Las d'estatut ordinari son pas encara una afortida e definida ». Son una institucion mal definida sus lo plan formai. Lo sieu poder legislatiu a d'èstre exerçât per lo mejan de lèis-quadre, força generalas, previstas per la constitucion. Aquelas leis son pas encara estadas publicadas e es força malaisit de las publicar, se, après las eleccions de mai, se deu formar en Itàlia un govèrn de centre o, al piéger, de centre-drech. Que que ne siá. qu'en Itàlia tornèsse sus de basas nòvas l'experiéncia de govèrns reformistas, o que se prenguèsse lo camin de la formacion de govèrns de centre-drech, las régions d'estatut ordinari seràn un dels luôcs mai importants de la contèsta politica. conquista régions « l'esqucrra italiana se rescòntra mai que mai doas a prepaus de las régions d'estatut ordinari, totas doas ,al mieu vejaire, non adaptadas als problèmas de la lucha politica en Itàlia. D'un latz, trobam una esquèrra pas que verbala qu'afortis l'inutilitat de la conquista de las régions. Las régions, e mai administradas per las forças d'esquèrra, poirián pas far quicòm de sériés. D'un autre latz, trobam las posicions del P.S.I. (Partit Socialista) e del P.C.I., segon lasqualas las régions son un moment fonda¬ mental de la conquista del socialisme, que la participacion dels comunistas al govèrn sera un de sos moments essencials. En Itàlia i aguèt pas d'experiéncia coma la del Front popular. Las massas, uèi, retenon que, se los comunistas van al govèrn, força causas seràn melhoradas. Dins posicions 45 �La perspectiva politica generala que mena ara los cornu- nistas italians arrisca de comprometre seriosament la lucha rôtie démocratie de las régions. Las régions d'estatut an un sentit pas que se son provesidas de la competéneia legislativa e adminislrativa sus las matèrias previstas per la constitucion per lo Parlament e l'aparèlh burocratic per un ordinari central. Es évident que lo Parlament e l'aparèlh burocratic cen¬ (roman) pôdon pas e devon pas èstre botats sus lo meteis plan. L'enemic màger es la burocracia centrala romana qu'esperlonguèt pendent vint ans de Republica totes los metôdes establits del temps del fascisme. tral Al P.C.I., lentas contra es verbala en », que bliment, mai sieu tasca çô que semblan de pensar los dirigents del période de contradiccions vio¬ acomençar un las régions entre Existis « de per o e la burocracia centrala. Itàlia una tendéneia d'esquèrra, pas que davant la situacion nova creada per l'estamens complit, de las régions, afortis que la fondamentala es de denonciar las « traïsons » del P.C.I.. Las traïsons del P.C.I. existisson. Es espantant, o cal dire, de legir VUnità (lo jornal del P.C.I.) que lo Pré¬ région d'Emilia, de majoritat comunista, convida e presidis un acamp amb los prefèctes, simbôls de la centralizacion burocratica. Mas lo problèma non es pas de denonciar l'abandon per lo P.C.I. del principi que vol que l'aparèlh de l'Estat pot pas èstre melhorat, mas a d'èstre destruch, abolit. Se tracha de far complir a las mas¬ sas popularas italianas, pel biais de las régions, una experiéneia que en partir d'ela arribèsson puèi a la meteissa conclusion que la que i venguèron Marx, puèi Lenin. Las massas an d'esperimentar directament consi l'aparèlh d'Estat central s'opausa a la resolucion de lors demandas e, adoncas, a las temptativas, mai o mens coherentas, que las forças de l'esquèrra revisionista, non revolucionària, faràn per resôlver los problèmas de las massas popularas pel biais d'una gestion democratica de las régions. sident una 46 de sus la En Itàlia los partits de l'Esquèrra tradicionala son dins endrechièra « centrista », kautskiana, o socialdemocrata �d'« esquèrra Son sul terren de la repression de l'esquèrra nòva. Se pòt afortir que lo P.C.I. a ja fach los sieus carculs per venir lo « grand policièr » de la societat italiana. Mas ara per ara, dins la practica, lo P.C.I. se deu de donar una responsa a las demandas de las massas popularas que li fan fisança. ». pas encara dins los enfrontaments amb los grops La generacion dels democratas e dels socialistas que Itàlia après lo mai de 1968 de Paris a una molonada de causas a faire, benlèu trépas. L'accion revolucionària, democratica e socialista, es facha d'un fum de causas dins la lucha. La lucha ideologica es fondamentala. Mas sufis pas. La denóncia de las consequéncias marridas de l'accion dels partits revisionistas (comunistas o socialistas d'esquèrra, socialdemocratas) sufis pas. Es de besonh d'in¬ tervenir sus totes los problèmas de la vida jornadièra de las massas popularas. nasquèt en Un dels sectors la mendra eficacitat Al que es l'esquèrra nova intervenguèt amb bèl just lo de las régions. tôt de la crisi de l'Aligança santa entre l'impesocial-imperialisme U.R.S.S. se deu pas abandonar dins las mans dels borgeses o dels revisionistas (comunistas o socialdemocratas d'esquèrra) lo tèma de las moment rialisme U.S.A. e lo reformas, lo tèma de la democracia. Al de l'imperialisme moment de la crisi del socialimperialisme, la lucha per la democracia, per la democracia consequenta, ven sèmpre mai dificila. Es pas possible d'arribar al socialisme se se defugis la lucha — dura que dura — sus lo terren de la defensa e del desenvolopament de la democracia. L'impe¬ rialisme, lo capitalisme financièr, lo capitalisme monopolista d'Estat tendon necessàriament a l'oligarquia, a l'establiment de grops e de metòdes d'estil neòfeudal. e Las régions d'estatut ordinari son un dels luòcs ont se defensa de la democracia, contra l'apaL'experiéncia italiana pòt èstre estudiada qualque profièch per los companhs dels autres païses, deu luchar per la rèlh estatal borgés. amb o cresi. 47 �Me sèmbla que los companhs franceses deurián tornar amb lo mai de força possible los dos principis fondamentals afortits per Engels e per Lenin a prepaus de l'admenistracion locala (comunala, provinciala, regionala) : prene lo principi de l'eleccion dels organs locals (comunals, provincials, regionals) al sufragi universal ; — — l'aboliment de totas tes...) nomenadas d'en Sens una las naut per campanha de autoritats localas (prefècla burocracia d'Estat. massa sus aqueles dos problèmas, dubèrt larg per crenhi que, en França, se laisse lo camin las forças de la descentralizacion, etc... La critica que los companhs a las forças d'esquèrra franceses pòdon faire amb italianas deu aver coma consequéncia una mai granda clartat sus la question de las régions. Abans de demandar l'establiment de las régions, es de besonh d'esplicar a las massas quina es la fonccion dels prefèctes, la fonccion de totas las autoritats localas nome¬ nadas d'en naut. Non me sembla pas que en França se siá delargada amb l'ample que seriá necessari la contèsta sus los prefèctes. Ni mai en Itàlia, per dire la vertat. utilitat Se l'esquèrra democratica e socialista deu prene l'inil'aboliment dels prefèctes, mosqu'a plan comprés la granda leiçon donada per Lenin ciativa dins la batèsta per trarà dins Estât e révolution. Elio FRANZIN. (abril de 1972). 48 �PER DE RIRE E AL SERIOS L'occitan en es présent a Limós 71 encara dins las batalhas poiiticas 'ENDRECHES se'n trapa encara ont anar a las eleccions aquò's quicòm que compta, ont tota campanha electorala l'ocasion d'una emponhada a mòrt davant un pôble de lònga, atencionat, critic. E mai capable, de còps i a, de faire abocar las combinasons dels professionals. es présent que Aude, Cal per exemple. legir la premsa locala, dins de moments aital. La guèrra dels comunicats manja totas las « localas », « Despache » o « Independent », e lo « Midi Libre » seguis. Lo ton s'ufla, la frasa se botiôla, l'adjectiu peta pus naut que cuol. Es las ajustas, lo catch, l'opera-comic. Los ténors butan lo Lo public los espéra al coac, al canton de la contra-ut. carrièra, al café, dins totes aqueles sénats improvisais qu'espelisson suis luôcs de trabalh, sus la plaça, a Postal, pels escalièrs dels H.L.M.. Los espéra, ten la marca e, tôt côp, arbitra lo débat. Colhoni ? Pas qu'a mièjas. Per aver pas près al seriós campanha de premsa menada a ronfle per Mèstre Molin, aquò's aital que Francis Vais s'es fach sacar déféra de la Comuna « imprenabla » de Narbona. Simple exemple. Comol pr'aqué d'ensenhaments. Se Molin val pas sai que gaire mai que Vais, saupèt au mens, el, jogar de la fèbre electorala per far son trauc. la 49 �Çò curiós es que, dins tôt aquel embolh de declaracions publicas, de cambetas d'a-tira-pèls, arriba tot còp que l'oc¬ citan jògue sa partida de lenga viva e malonèsta, gostosa e populara. Es çò que se passèt a vòli parlar pissa-vin) e Sardos que vos Limós en 1970 e 1971. E es d'aquò doas cançons en ôc, Le Picho-bi (le e patanos (Sardas e patanas) distribuï11.000 l'autra, exemplars. E que faguè: das a ron grand bruch. ★ ENTREVISTA AMB L'ANONIM. 18.000 una e Ieu, me conoissètz : ai pas ren contra lo pintorèsc qu'enfècta tant mos confraires de Viure. Quand un jornalista de Paris cònta a sos legeires que Roqueta a l'uôlh viu, lo pel negre, la mostacha estaliniana, un bufet Loïs XV e una femna tot plen polida, i a pas res a far, plori pas. Lo drama dins la vida aquò's quand degun parla pas de tu. Ieu ne sabi quicòm. I a vint ans qu'occitanegi. Ai viscut quinze ans al ghetto. E comptetz pas sus ieu per i tornar. Solament, Pissa-vin Vol plan e vaqui de Sur un : l'autor air de de Sardas e patanas, del carnaval, ten, el a l'Anonimat. diga d'el qu'es grand, espatlut, brave, enlunelos cinquanta ans, amb un quicòm pels uòlhs, malicia e doçor que fa pensar al curât e al nôstre Andrieu Lagarda, mas en defòra d'aquò, pas ren. M'explica los emmascaments que l'esperan, l'argent que riscariá de perdre, los amies que li farián lo morre, s'i fasiái de publicitat. A rason : es ça que la dins la logica de la creacion populara d'èsser anonima, va plan. que tat, engravatat, La lenga d'òc, me ditz, la chuquèri amb lo lait de la mamà. Se respirava amb l'aire de l'ostal. Me remembri — pas ont per 50 de l'aver apresa. Aquò rai. Se vei, s'ausis. Coma se vei als papièrons estampèron Sardas e patanas que l'ôme es pas passât l'I.E.O. ni lo Colètge d'Occitània. �Ai pas fait estudis Ni poësia, ni en polibèl jorn nos sèm dit a qualquis uns que per faire çò qu'aviàm dins l'idèa de faire la lenga d'òc trucariá mai que lo francés. — tica, ni occitanisme. en Preniàtz — partit en ren. Simplament per en un quauqu'un ? Non pas. De politica n'ai pas jamai faita. Mas i aviá de micas-macas dins le canton que m'agradavan pas, qu'agra— van tanpauc a forces. 0 ai dit. 0 puslèu, o avèm dit. Era quicòm de dirigit contra qualqu'un, pas En s'amusant. contra un U.D.R.. los òme que Çò que fasiá una politica marrida pel païs. Un fasiàm per lo denonciar aprofechava a totis autris. Vòli li far dire P.S.U. a l'òme mas — sa simpatiá per las cantonalas de 70 amb Silvan Daniel, candidat programa occitanista, un caput. es Democrata, e pas mai. Som pas ligat a degun. Ne tirarai pas ren. Marcha per democrata. Democrata coma o son lo mond d'empr'aici. Una democracia que va del P.C.F. — tôt e doas per a Democrata, me ditz, e amator de fècas. E autor, en tôt de très colhonadas, la primièra en francés, las per autras en ★ occitan. (Ditz pas occitan, çô que parla a vesin, nascut Es la radicalha ? Metam. un mot a que la, ditz : patoés. En s'excusant Pensi a Josèp Delteil, lo Pieusse : « Me cal quichar per dire Occitan. me dirà pas jamai tant coma « patoés »...). ça que un monsur. ENTRE DOS TORNS... DE FECAS. Las fècas ! Una institucion, Limés, que los Occitània e de pertot, a a que se fan la cabucèla, en pensar sul sicut de la cultura populara, de la fèsta e patin-cofin, farián plan de ne prene de grana. A Limés, lo Carnaval aqué's un mes de passacarrièras, de cortègis, de danças, de cançons, de granda rigolada e de plaser. petar 51 �Om ditz pas lo Carnaval, ça que la. Fècas. Las Fècas, femenin, lo collectiu de Om ditz totes los : las que, deguisats, per Carnaval, dançan, cantan, çaganh. Un fèca, al mièg del collectiu. Ai pas trapat nom dins Alibèrt, ni dins Mistral... mascarats, mascats, menan lo Sus d'aires tradicionals, las fècas, donc, costumats amb la libertat mai granda e mai inventiva que se pòsca somiar ni trapar enlòc pus, fan cada an de paraulas novèlas en l'actualitat francesa e locala. carpinhan los ômes trufan dels politicians de Limôs e de pertot, maissan, cantan, delargan lo rire. Un mes de fèsta, mas quant de meses de preparacions, quanas partidas de rigolada a la chut-chut abans l'espectaclós rire public ? presa sus en plaça, se La creacion En 1971 encara se renovèla cada an. Collectiva l'occitan i ten testa al francés. e populara. Se ritz pus gros e pus just en occitan que non pas en ditz Marti, grand amator de fècas, el tanben. E se ritz pas enlôc coma a las fècas. Om pòt totjorn faire la bèba ,parlar d'alienacion. Om pòt tanben i veire un pòble viu, manejant una lenga viva en presa sul présent. — francés, me Tant i qu'en 1967, entre dos torns de fècas e entre dos legislativas tanben, l'Anonim se trai dins la batalha electoralô-cançonièira. torns « a de Sur air de carnaval » (e ça que la es pas vertat : amb cap d'aire de Fècas, mas lo mond se van far petar l'anèl per ne trapar un que converja) se'n pren a Francés Clamens, cônsol radical de la vila, mes en balotatge ni per s'èsser raliat a de Gaulle. Vint-e-tres fècas, sus la plaça, vint e très coma los del Conselh munici¬ pal, vèsta virada a la revèrs distribuïsson de la man a la man un papièiron rossèl : sas un paraulas juntan pas Notre mair' qui est radical A fait savoir par le journal A l'opinion publique Qu'il voterait pour le général Pour Pompidou, Frey et Grandval Et pour toute la clique. 52 �Devant ce coup du Pèr' mond' s'est écrié Tout I' C'est héroïque Puis « François : « Ma foi ». après mûre réflexion » Ce retournement de veston N'a pas paru très catholique Seguisson très coplets (los crédits van plòure, Limós va sos cagadors josterrencs. plaça de la Republica) e la cançon s'acaba aital : aver Quand notre besoin satisfait Intestins, vessies soulagées Nous n'aurons plus de coliques Notre "falzard" au bout des doigts Nous crierons tous : « Vive François, Et la Cinquième République I » Las vint-e-tres fècas, vèsta virada, lo succès de la can¬ l'image ardit d'una vila las cauças a la man que clava « Entre deux tours » an pas empachat Clamens de passar. A la tèsta de la Comuna, se ditz un « gaulliste de gauche ». A las cantonalas de 1970 patrona la candidatura d'un nomat Delery, membre de son Conselh municipal. çon, ★ L'ENSAG ES TRASFORMAT : EN OC. Aquel Delery es pas tombât de la darrièra plòja. Pas per el de se presentar jos una étiqueta gaullista. La situacion generala es pas pro crana dins lo canton : lo vin se vend mal, los obrièrs son mal pagats e en tira de pèrdre son trabalh, l'establiment d'aigas mineralas d'Alet, qu'ara se ditz 1'« Aiga minerala d'Occitània », es en dificultat. Las manifestacions violèntas son dins totes los esperits : a Carcassona los vinhairons an getat al Canal tôt çò que podiá èsser sortit de la gara ; l'autò d'un policièr es partida a l'aiga ; tretze magazins an agut los veires petats ; de fuôcs se son alucats dins la vila. A Capendut la rota es estada barrada, lo camin de fèrre copat, una batalha rengada a opausat C.R.S. e vinhairons. question 53 �Delery donc apolitic », aparaire de la viticultura. propriefari, président de « Défense de la Blanquette de Limoux », président del Crédit Agricòl ont acampa pas sovent son Conselh d'Admenistracion. Un En realitat sera es un « gros notable. Mas que se sap plaçar. A lo sosten de la municipalitat Clamens. A tanben lo de Andrieu Lacuba, suplent del dé¬ gaullista de la circonscripcion. Lacuba se li calguèt dison, cinc côps per passar lo certificat d'estudis primaris, se mòstra capable de velhar a sa publicitat. Era en testa, amb Delery, de las manifestacions de Carcassona. L'an vist fotografiat sul jornal a ressar una gròssa platanassa sus la nacionala 113. La lei anti-copaires qu'an votada sos amies sembla pas èsser estada facha per el. putât Contestatari quand caufa, gaullista per las eleccions. 54 �Contra el lo Centre democrata, los comunistas, Badòc, socialista. Un P.S.U. tanben que se présenta amb un aqueste programa : LUTTONS CONTRE LE COLONIALISME INTERIEUR Le socialisme combat formes les l'homme de domination l'homme. sur P.S.U. a Les un ces de formes. toujours lutté contre la politique la Il que. le colonialiste faite par particulier en Afri¬ lutte aujourd'hui contre France intérieur. La seule issue est dans la lut¬ Les Occitans sont chaque jour de plus en plus nombreux à dé¬ couvrir la cause réelle de leurs la colonisation te contre l'ennemi réel talisme. voudrions monopolise Pour en Préfets... exigeons tous finir capita¬ un les avec les véritable blée régionale élue au suffrage sable. L'avenir n'est pas dans combat régionaliste pour des ne notre pays du travail citanie Paris Nous : le capi¬ pas devienne une réserve folklorique. Nous sa¬ vons qu'il peut y avoir en Ocque liste. création. aucune en colonialisme maux n'ont change tant que le régime de la bourgeoisie sera en place. Les capitalistes ont décidé que notre seul avenir possible était d'être le parc à touristes de l'Europe. colo¬ Le Occitans chance que cela contre toutes nialisme est l'une de Le d'abord est permanent pour tous. de décision, la recherche et la pouvoir central, des superPouvoir Régional. Exigeons une Assem¬ universel direct et un exécutif respon¬ les Conseils Généraux mais dans le régions autonomes dans une France centres abus du socialiste. Sylvain Daniel, Candidat du P.S.U. M'estoni un pauc que Viure aja pas consacrât a l'eveniplaça importanta. Era lo primièr còp que dins lo quadre d'un partit francés un atac tant dirècte e tant occi- ment una tanista èra èra ditz tièrs menât a l'occasion d'una eleccion. « Ton anonim d'aquel band, me ditz Marti. Cerques pas. » L'autre que non. 5 % de las votzes, mai encara dins los quarpopulars de Limós. L'esfòrç de Daniel serà pas estât nul de résultas. 55 �★ LO PISSA-VIN L'anonim pren posicion. Contra. Contra Era l'embolh, çò ditz. Caliâ clarificar las causas, mostrar ont lo gaullisme s'amagava. Prenguèri l'aire de la Victorina qu'èra dins totas las memòrias. Mas aqueste còp aviái comprés. Caliá trucar e per aquô escriure en ôc ». En un pas ren de temps Picho-bi (Pissa-vin) es ronéotât, e distribuït a 18.000 exemplars, empegat a las parets, cantat per de mond que jamai de sa vida an pas votât, mandada als cinc cents diables a d'amies o de parents luònh de Limés. Delery. tôt en cas « Anatz, uòi Pissa-vin Transcrivi es en a Limés e demandatz espillat lo estât occitan normalizat l'ostal Delery e ( ! èra represa) que le vin s'escole cal de temps en temps fotre de movement. Un còp Bon E tôt E a Carcassona Dieu qun rambalh capò 'I canal. aqul de bruch a Capendut A Besièrs èra les trucs. Fauta al governament : si copan, tôt le mal ven Plan a réfléchit, qué servis ? Anam votar Cambiem aquela clîca. Cal començar per engranar le grand Gaulista Roger Delery Le pissa-vin. 56 Picho-bi ? Pissa-vin demòra. : LE PISSA-VIN Per de d'el. �(2da represa) Del Crédit Agricél le es président garant del reglament. Aquô d'i es lo pus un grés vinassut. Les statuts dison le conselh L'a es 4 : còps l'an reunis. se convocat pas aquô dròlle pauc metut aver d'un an brica polit. pas Aqui paurôs n'a fait plan pro l'echantilhon dels candidats gaullistas. L'anam vestir prèst a partir per la revista Paure Delery le pissavin. (3ena represa) Es président del Cru Nos consi ditz consi cal far ba cal podar. Cal pas trop far de jus. Es per que fa controllar Dins sas cada soca, Podatz Aqui Sos los Al i protejar nos nos blanquetièras anatz-i cort un pissavin ! un ieu e plan long brave defensor. papièrons perdem pas Parador fotrem l'estampilha. Metem-z-i un tap ben fortàs plan dins le mila. pro Paure Delery Le pissavin. : �Magra poësia ? Probable. Mas en òc la cançon sarra la vertat, fa parlar los endreches, sap per ont prene son pu¬ blic : per aquela talha tanplan reglamentada del plan de blanqueta dont Delery se chauta plan, coma notable ; Prési¬ dent del Cru pot faire podar long, daissar de pissavins aicisiám del temps que los autres devon podar cort ; per aquel Parador, quartier de la vila ont d'autres côps èra la fabrica de lençòls e ont ara son los cagadors, pels dreches démocra¬ ties dels aderents d'una cooperativa que l'autre arrèsta pas de los caucar. A espiar lo tèxt d'un pauc près ôm se mainarà consi la lenga del pòble paure es utilizada de longa per marcar lo caucatge dels dreches e per sonar a l'exercici d'una democracia dirècta : cal l'engranar, lo balajar, l'escobar. ★ SARDAS, PATANAS E AFARS COMUNALS. Dins biais negatiu, segur (la cançon desvolopa pas de programa), mas pas sens eficacitat. Al segond torn de las eleccions de 70 Badòc, provisor del licèu, S.F.I.O., es elegit amb las votz un brica quauque ponch Lo Delery es escobat. del Centre democrata Saber aquò's del P.C.F. la cançon i es per se un autre I aviá pas e de afar. Lo rason que quicòm, contunhèssem me ditz l'Anonim èrem plan regalats. tôt es que nos pas. E mai contunhèron. En 1971, per las municipalas. En març, al moment de las Fècas, Limés es tornar a votar. La Municipalitat en plaça seguis Clamens, ex-radical, e « gaulliste de gauche ». Los « purs » del gaullisme reguitnan. Decidisson de formar amb Andrieu Lacuba, que n'avèm ja ausit parlar e de fanatics de drecha, una lista concurrenta. Clamens a pas los mejans de drecha. Se retira. Lacuba Radicals-Socialistas rarà al segon torn. 58 - a P.C.F. en e se pagar una fàcia d'el una una oposicion de lista d'ententa lista P.S.U. que se reti- �Dins la lista Lacuba, dicha Pepe. Membra de trapa una femna, Pierrette, Crotz Roja, en junh de 1968, sortit, Pepe a potonat, en es trèva », son suplent Lacuba. se la quand Cassabèl lo gaullista plena plaça, « coma una Ara, en 1971, coma o a ja fach un parelhat o très de còps, en période électoral, distribuís als vièlhs e als paures patanas e conservas de sardas acompanhadas de la bona paraula e de bulletins de vote. Ren de mai familhal qu'aquela lista Lacuba : una familha présenta l'oncle e lo nebot, l'autre l'oncle, lo nebot e la bela-sôrre del nebot : la Pepe justament. « Manca que '1 gos » ironizarà l'Anonim... Amb aquô dos capitanis retirais, Riu lo patron de las cauçaduras « Myrys », un maselièr, président de l'Union dels Comerçants, que se présenta contra los estatuts usinas de de l'Union... N'i Sus un a pro per autre aire far tornar de Fècas, Sardas en tât, a e Patanas, totjorn distribuït, empegat partir l'Anonim en guèrra. lo Governament, compausa grafia sauvatja, que serà ronéo¬ 11.000 exemplars, sus la vila de Limôs. Pro ? davant de benlèu pas. Cal ajustar qu'Andrieu Lacuba, presentar a Limôs, capitala de la Blanqueta, s'èra déclarât candidat al païs d'aiga... E o saupretz a quicôm proche, tôt. E ara, se la cançon : Sardas e Patanas : I L'an pas volgut, le paure André voliá tant defendre Alet Es plan parièr, el s'èra dit la cuva d'aiga o de vin... que « « leu vau manifestar çô qu'ai fait votar. pòdi trobar un òs que contra si al punt ont som, risqui pas gròs. » 59 �Vai-z-i, Pepe, e afaira-te Serà tôt de l'embraçar pas desmerdejar. lo cal Ara Sardas pr'aici, patanas pr'aval Aviat cal far lo torn dels bulletins De qu'arriba d'Alet. l'André Gaita Balha-z-i manca ne ne a malauts pas plens manats. ★ II I dos oncles a dos nebots e La bèla-sôr, Lo maselièr qu'es président fot pas mal del reglament. se manca Un fabricant de que 'I gos solièrs trop aimat de sos obrièrs pas per que marchem al pas dos capitaines retratats. e Gui de la Bòrda, doblidam pas de l'engart del volley-ball. Qué vòl aquel estabosit que sap pas pus çô qu'a escrit ? lo cap Sardas pr'aici. patanas pr'aval... ★ III Aqueste côp D'un brave es plan le bon : côp d'engranièron, t'an pas volgut, Plan fait per tu paure es : François. senhat. pan Borriquets qun apetls qu'avètz agut totis units ! Ara vos que siásque dur ba cal cagar o mòlh a far I �Tôt aiçò pel plaser d'informar. Pensi que vos agradarà Lacuba, Pepe, Riu, los capitanis e corapanhiá, carguèron una polida vestassa a las municipalas de Limés en 1971, e que l'Anonim a pas desatalat. de saber que Aviái enveja de vos far saber que, e mai aquô faga plaser a un fum de burocratas, i a d'endreches encara per de rire e al sériés, la lenga d'òc batalha ferme l'onor de paura ela. Democracia. santa mai. Pas Si Ives : pas que per visca ela, la ROQUETA. ♦ ♦ DISQUES VENTADORN NOVETATS • PATRIC : « Al CAUSIT DE CANTAR (45 T. • : LONGAMAI — : «MAUSOMI PSIQUEDELIC (45 T. — 17 CM.) • MANS DE BRE1SH « • J. ». : O SANT LOTS, GRAND REI DE (45 T. — 17 CM.) FRANÇA ROQUETA, M. SIGNORET, M. SOULIÉ « • ». 17 CM.) MARTI MESSA PELS PORCS (33 T. — 30 CM.) : ». : « * 26, ». car. MONTSEGUR ». (33 T. — 30 CM.) « VENTADORN de la Rotonda — ★ » 34 - BESIERS. ♦' 61 �Questions de Grafia O problèma de la grafia pòt semblar un problèma marginal, luènh de las urgéncias del moment. O cresèm pas. Per mantunas rasons. Primièr, o cal pas doblidar, foguèt pendent de temps un ponch de divergéncia important, e contunha d'o èstre. Las polemicas a son subjècte an jamai calat : polemicas puslèu que contestas vertadièras dins la mesura que las questions, sovènt, son mal pausadas, conscientament o non. S'alarguèron, per exemple, quauques ans fa, dins las paginas del mesadièr Actualitat occitana sens que ges de solucion satisfasenta provisòria siá pas estada trobada. Se passa pas de temps, de quin costat que se vire l'agachada, sens que lo movement occitan, dins lo sentit mai espandit de la paraula s'interroguèsse sus aquel sub¬ jècte, e, aquò's de remarca, aquelas interrogacions cèrcan pas sovent de conéisser sa significacion, la siá rason prigonda d'existir. Desempuèi quauque temps ja, pasmens, las questions grafia semblan de venir quicôm mai que çò que son estadas aperabans : los mécanismes qu'en elas se debanan acomençan d'èstre meses al jorn. Aquô se fa pas sens dificultat. Un libre recent, consacrât a l'ortografia de la lenga francesa, L'Orthographe, de Claire Blanche-Benvéniste et André Chervel, s'ensagèt a pausar los vertadièrs problèmas. Problèmas que, coma o mostrèt a la lèsta R. Lafônt, aici a Viure (nos 18-19) pertôcan tant l'occitan coma lo francés. de ♦ * * Dos librets del quite Lafônt, publicats recentament per lo Centre d'Estudis Occitans de l'Universitat de Montpelhièr, aprofechant las recèrcas e las contèstas de las darrièannadas, nos permeton uèi d'ensajar de i veire un pauc clar dins tôt aquô. Lo primièr d'aqueles libres, L'Ortografia occitana, sos principis, es tôt al côp un vertadièr pichôt manual d'ortografia e una analisi istorica e sociologica de la en ras 62 �question. Es ponch, coma dire qu'ensaja pas solament de faire lo ditz, mas tanben de prepausar tôt un ensèms de critèris per comprene los problèmas, e se non de los resòlver, al mens de s'adralhar cap una solucion vertadièra. a se Lo segond libret apareis un pauc coma una illustracion primièr. Se tracha d'una tresena edicion, jos lo titol VOrtografia occitana, lo provençau, d'una Phonétique et graphie du provençal, « essai d'adaptation de la réforme linguistique occitane aux parlers de Provence » pareguda dos còps jos l'estampilha de l'Institut d'Estudis Occitans, ara agotada. del Aqueles dos libres rendràn sai que força servicis. Mas la siá utilitat es pas solament una utilitat digam pedagogica, e mai aquesta se pòsca pas negar. De fach prepausan un fais d'esplechas per desembolhar los fils d'una question entrepachosa se n'i a, e fan la prôva, per l'exemple e per l'analisi d'aqueles exemples, d'un cèrt nom¬ pensam que bre de fachs tre o reconeguts. d'evidéncias que, ara per ara, son luènh d'èsÇô que Lafònt nos porta sus la grafia de l'occitan, adonc, es força mai qu'un repertòri ben fach : a son subjècte, se pòt parlar, cresèm, d'una mesa en plaça seriosa e fegonda (o esperam) de tôt un fum de causas que l'occitanisme, d'un biais o d'un autre, quita pas de virar a lor entorn malgrat las aparéncias. * • * * NOTAS PRELIMINAR1AS. Primièr, pausar la question de la grafia, aquò's pausar dels limits de nòstre ensag de lectura : sai que privilégiât lo rôtie tengut per l'I.E.O., amb, de tèmps en autre, de « digressions » tocant los escrivans qu'emplegavan una grafia autra que la grafia dicha occitana. Mai aquel privilègi, el, es pas jamai estât analisat. Solament justificat : pedagogicament (l'ensenhament se pot pas faire que dins una grafia, e una grafia que permeteguèsse, dins son fonccionament, una sasida de tôt l'ensems occitan), practicament (clartat e simplicitat d'una grafia que rendiá compte de la diversitaf sèns escafar l'unitat) e, de côps que la question s'es totjorn 63 �i a tanbèn, ideologicament (s'es força escrich e parlât subre « progressista » de l'I.E.O., e, entre autre, de principis grafics, coma part d'una tòca culturala l'orientament sos compléta). Atal s'es dessenhada una mena de rompedura entre çô qu'es dins la grafia » e « çô qu'es pas dins la grafia Mai de qu'es la valor de la rompedura aquesta ? « Robert Lafònt, dins ». pichòt libret sus YOrtografia de paginas las estapas essencialas de l'istòria de la grafia nòstra. A bèn mostrat de coma tota ortografia èra ideologica (tant pèr çô qu'es del francés coma de l'occitan). Mai es que seriá pas mestier d'afinar un pauquet l'analisi ? occitana a Vertat resumit es en son un desenat l'amagestrament que — demandèt, que ara se vei, de temps, e aquô's pas acabat... — de la grafia occitana, sa pojada puèi e las empachas que rescontrèt (escôlas felibrencas, mistralisme provençal, patesejaires ferotjament estacats a especificitat...) son la marca de batèstas ideologicas importantas, que ne coneissèm encara los darrièrs ressôns. son Mai se cal mesfisar : coma tôt çô qu'es portaire jogar dos rôties que los cal pas mesclar. En primièr, e es çô que Lafônt a clarament vist, la grafia occitana (melhor dicha alibertina, qu'es lo Loïs Alibert que li balhèt son assèti vertadièr) es traversada tota pèr una vista occitanista : considéra primièr la realitat donada a l'orne occitan de uèi, e sus aquela realitat dessenha una arquitectura. Aquela reforma es primièr l'acceptacion d'una donada que faguèrem pas intervenir çai-sobre : la pluralitat. Lo metòde es la transformacion de la donada en ordre, de la reduccion de la pluralitat al paradigma fonologic. » (pp. 32-33). Lo Lafônt balha puèi d'exemples d'aqueles principis, e ne trai un cèrt nombre d'ensenhaments (de proposicions) pèr lo temps d'ara. d'ideologia, la grafia pot « Amb aquô la grafia alibertina pot jogar tanbèn un rôtie desparièr : pot èstre ocultaira d'una realitat. A la d'à fons débuta, aquô a pas gaire d'importància : se d'una dèca menora. Mai pauc a pauc, las e, amb elas, los rapôrts entre tracha pas que causas l'esplecha (la grafia) 64 càmbian, e l'usan- �qu'òm fa (l'occitanisme, coma ideologia). Ven un l'analisi esplicitada, s'es pas perlongada, vela una situacion allòc de l'esclargir. Es qu'un fenomèn sem¬ blant pertocariá pas la question de la grafia ? ça moment ne que En fach, pausar aquela question, aquô's d'un còp interrogar l'ensems del movement occitanista que s'es desenvolopat pèr lo biais de l'I.E.O.. Valent-a-dire far dintrar dins la jôga una molonada de causas qu'òm cresiá de se'n desbarrassar en limitant lo camp de l'analisi als escrivans, e mai, a la grafia... Aquô's tanbèn botar en relèu, tre la débuta, un sistèma de contradiccions que, dins el e pèr el (pour e par del francés), 1'« organisme » tôt prenguèt vam e definiguèt sos objectius (o doblidèt de los définir, quand aquô semblava pas de s'impausar organicament). La résulta, tre ara ? Primièr, vesèm clar que tôt, pèr quai vol comprene e faire abans (las doas causas ligadas, es çô qu'a d'interés pèr nosautres, ara) deu èstre espepissat. Non pèr tissa, mai pèr de que aquô's jarnai estât fach, e qu'un trabalh parièr seriá benlèu pas inutil a l'ora que sèm. E puèi qu'aquel espepissatge a de se far segon de critèris d'analisi al côp précisés e eficaces. Es a dire politics, çô es : de sasida ideologica. E en fin finala, qu'avèm ni las armas, ni lo tèmps, ni los mejans practics pèr menar l'ôbra atal lèu lèu definida a sa realizacion eondrecha. E qu'avèm pas ni mai lo temps d'esperar que d'autres se gropèsson a la tasca. Pèr aquô, nos enganarem, anirem d'un luôc a l'autre l'astre, doblidarem de causas, força, sènsa parlar de totas las contradiccions que mancarem sai que pas de nos i enfangar a cada virada... un pauc a * Mai * * un moment a la question de la grafia. Pèr primièr, de coma, en ensajant de pausar clar los problèmas, los pot amagar. Aquô nos sèmbla mai que mai évident pèr çô qu'es de l'Institut d'Estudis Occitans. Tre sa débuta e ja abans que nasquèsse — aquel organisme tornem remarcar, — 65 �onentèt se sa trachava, cèrca segon gros, en doas endrechièras complementàrias : de promôure, fàcia a l'espetament dialectal (campanilista, en fach) d'un costat, e fàcia a impérialisme » mistralenc d'un autre costat, una solucion dialectica, capabla d'assumir las originas dels conflictes en los trespassent, sens pèr aquò escafar las donadas del problèma. Lafònt insistis amb rason sus la reussida d'aquela entrepresa : dins un processus de desliurament e de presa de consciéncia de Voccitanitat, la grafia d'Alibert joguèt un rôtie dels grands. Permeteguèt una butada vertadièra, tôt 1'« dobrissènt de camins Mas sèmbla nous. que, ideologica de la grafia duda fin finala amb lo tèmps aquela alibertina se siá mai orientacion o mens per- sistèma occilanista venguèt un sistèma refugi una molonada de contradiccions. Se pot a la lèsta dessenhar quauquas estapas, ara pèr ara vesedoiras, çô sèmbla, d'aquela transformacion. : occitan un claus, qu'en el trobèron 1. la grafia alibertina (dicha « occitana », çô qu'es ja signe), d'esplecha qu'aviá d'èstre, foguèt lèu concebuda pèr d'unes que i a coma una fin en se. L'I.E.O., a la dé¬ buta, donèt lo ton d'una vertadièra utilizacion de la grafia qu'aparava amb las « adaptacions » que ne faguèron P. Bec, R. Lafònt ò J. Migôt a de dialèctes autres que lo lengadocian. Mai, amb aquô, un movement que se pot dire « reaccionari » prenguèt vam, que sa tôca — bèn afortida — èra de servar lo caractèr original de la grafia alibertina. Primièr conservatisme : ara que la Gramatica, puèi lo Diccionari an vist lo jorn, es pas pus question de i tocar. Son - un las taulas de la lei occitana 2. fia, - l'afaire se ; complica, dins la mesura qu'amb la gra¬ fach, aquô's tôt un sistèma linguïstic qu'es aparat : grafia, segurament, mai tanbèn morfologia, sintaxi, vocabulari... Se farga de la mena una vertat occitanista de la lenga, que cadun se i deu plegar. en Aquela vertat es de dos biaisses : pot èstre una « vertat ponctuala » (la del parlar d'un luôc bèn précis) enauçada al nivèl de principi pan-occitan (una reactualizacion del mistralisme, encara que pro diferènta), o ben una « vertat 66 �fargada résulta d'un long trabalh — el tanbèn eclectic de recampament e de tria. », individual e — Dins un cas coma dins l'autre, çò essencial, aquò's la promocion d'una nòrma, d'un parangon linguïstic que l'or¬ ganisme (l'I.E.O., puèi, logicament, totes los mejans d'ensenhament) a d'espandir en li servant sa puretat de naissença... En fach i aqui gelament, e mai raubament sistematic, l'ideologia occitanista pèr çô qu'es de la lenga : çò qu'èra una espleeha d'analisi e de presa sus lo real vèn atal una espleeha de reduccion e, fin finala, d'aplantament de tôt progrès possible o necessari. Aquel movement, que i sèm encara uèi en plen dedins, lo podèm legir al travèrs dels trastejaments — ò dels silencis — dels organismes cula de turals occitans. al E tanbèn servici de la al travèrs de sas « realizacions » atal definida. Aici mai, lo problèma se complica : cal tenir compte de la vista pedagogica, qu'es sens ges de dobte importanta. causa Mai aquela vista pedagogica, es qu'es pas primièr condipèr una vista ideologica, e mai inconsciènta, que fa las causidas essencialas e détermina los objectius ? Que la pedagogia, al mens pèr çô qu'es dels mejans de trabalh (manuals — rars en çò nòstre, aquô's vertat — libres de gramatica, diccionaris, istôrias de la literatura a un gras mendre al nivèl de la lenga) es abans de tôt lo rebat d'una ideologia ambienta, la tôt bèl just que l'ensems lenga/grafia cionada recampa. • UN MEJAN DE VELAR LAS CONTRADICCIONS. La doctrina linguïstica occitana, concebuda coma un qu'es de respechar, contribuis a velar las contradiccions que dins ela se nôsan. Dins la mesura qu'apareis coma lo signe vesedor d'una unanimitat doctrinala (i a confusion entre l'adjectiu occitan e lo movement occitanista) pot ser¬ vir a amagar tôt çô que va al contra d'aquela unanimitat volguda ò servada. code Mai l'unanimitat aquesta, çô que se sôna « lo pes de qué vol dire ? I a primièr tradicion », qu'es pas de neglede la 67 �gir. Valent-a-dire d'un eiretatge » qu'avèm mai que tôt de d'aparar. La doctrina linguïstica es de mantenir pr'amor qu'es, pr'amor qu'es ligada, istoricament, a de luchas que son remembre es encara viu... (mentalitat sovent dicha « d'ancians combatents »...). mantenir tal Una coma « es, tanben de pas doblidar : la de la eficacitat. Mas sovent l'eficacitat adonc l'acôrdi entre teoria e praclica — es compresa coma tradicion : d'aqui es negada dins los fâches, encara que siá afortida dins la teoria... Atal l'eficacitat es enauçada al nivèl d'un dògma, de tal biais que d'eficaça qu'èra o que podiá èstre, vèn empacha. autra valor de rason l'esplecha, de es son — Ven mejan de velar las contradiccions, contradicde doas menas, que las cal pas mesclar : contradiccions nascudas de la quita realitat occitana, puèi contradiccions que se desenvolòpan au dedins de l'occitanisme (paraula que seriá de définir mai clarament...). un cions que son 1. La realitat occitana, uèi coma a passât tèmps (al exemple, ensajava de dessenliar los bescontorns d'una grafia per sa lenga) es una realitat movedissa, que se laissa pas sasir aisidament. Los factors d'esparpalh son tras que nombrós : diferéncias dialectalas primièr, qu'an pas quitat d'existir malgrat lo movement général (pas encara arrestat, se'n manca, encara qu'un pauqueton alentit, benlèu) de desoccitanizacion, diferéncias que las cal pas neglegir. De fach tòrnan aparèisser dins la contesta de tèmps en autre, e aquò's d'elas soventas fes que la confusion sorgenta ; i a d'exemples récents d'aquò, que son pas estats resolguts, çô sembla. - moment que l'Alibèrt, per I a puèi çô que se pòt sonar los nivèls d'utilizacion de lenga escricha, adonc de la grafia : se l'usancièr es un occitanista que banha dins las aigas de l'Universitat, sera mai ò mens assabentat de la valor de la grafia occi¬ la — — tana, e ne l'usancièr coneisserà es un tanben occitanista totas las finassariás... Mai se copat dels endrechs ont grafia s'ensenha (e quai o es pa3 ?) aura lèu fach, es quicòm que se laissa verificar cada jorn, de prene de libertats amb la « nòrma ». Sovent, e mai siá assabentat de la 68 un pauc �l'existéncia d'aquela nòrma e ne saupèsse l'utilitat, sa situaespeeifica li permetrà pas de se'n servir : es aqui una question larga, mai que quita pas de se pausar. S'escrivètz dins una revista de l'I.E.O., per exemple, podètz utilizar la grafia occitana sens perilh. E mai se fasètz de fautas, i aura ben un especialista de la causa que s'encargarà de remendar vôstras dècas ! S'escrivètz dins un jornal coma la Despacha, emplegaretz encara la grafia occitana, qu'aquò's la régla dins aquel jornal. Mai dins d'autras publicacions, es aisit de trobar de textes escrichs per d'occitanistas qu'emplegan en général la grafia alibertina, dins una grafia autra, que se sarra mai ò mens de la grafia dicha « mistralenca », çò es cion de la del francés. E que aquò pèr quala rason ? La tôt bel just que, segon çò disiàm totara, justificava al mai l'emplèc de la grafia alibertina : son d'eficacitat segon eficacitat. I auriá adonc mai d'una los endrechs, los moments, las Aquò's de veire de mai prèp. mena escasenças ? D'aquelas contradiccions, que i tornarem mai luènh, se'n pòt legir lo rebat, o, al mens, lo resson dins lo movement occitanista ? Sembla pas. Se daissam per ara de caire de problèmas menors coma lo de la grafia dicha « fonetica » au P.N.O., es de notar de coma, desempuèi quauque tèmps las questions de grafia fan bolegar una part (pron estequida, de verai) dels mitans occitanistas. Lo libret de Lafònt sus l'ortografia, aquò's dich dins las primièras pagi¬ nas, foguèt un pauc escrich pèr respôndre a aquela bolegadissa, a un moment que pareissiá de s'alargar de trop. Coma al tèmps del Felibritge dins sas bonas, vesèm se dessenhar un pauc de pertot de vertadièras « escòlas de pensada » occitanista, que sa tòca, afortida o amagada, es de promôure una cèrta idèa de l'occitanitat. Es a dire una ideologia de l'occitanisme, qu'es d'analisar. 2. es que que los ma — - D'aquelas ideologias, se pòt lèu faire lo torn en disènt se definisson mai que pus segon dos grands aisses que avèm ja rescontrats : d'un costat una fi délitât a la nòristorica occitana (Alibèrt canonizat), d'un autre costat e aquò's l'endrechièra ara pèr ara mai importanta, — 69 �fidelitat la lenga « mairala », la lenga d'un endrech (en général lo vilalge que i es nascut lo teorician de l'escòla, compresa coma parangon universal, critèri sens flaquesa de la vertat...). una a Trobam aici los dos perilhs que lo sistèma d'Alibèrt se just pèr tòca de defugir : l'esparpalh dialec¬ tal e lo gelament de la lenga dins son evolucion jornadièra. L'evolucion es negada (dins lo temps, e tanben dins l'espaci : sa diversitat qu'es al mens un fach), l'esparpalh tanben : que de promòure cada « lenga de vilatge » al nivèl de pa¬ rangon, aquò's définir tantas de lengas desparièras, a la perfin, coma i a de locutors ! donava tôt bel Se pòt recampar aqueles elements de compreneson dins pichòt tablèu, que fa plan veire las causidas e lo biais qu'an de se justificar : un - codificacion <- 1 - lenga (grafia) de l'idèa Unitat -< idèa de la lenga (modèl idéal) V V lenga codificacion <de l'esparpalh (grafia) <- 2 - idèa de la lenga (modèl idéal = promocion de la diversitat) Esparpalh Es clar que - 1 - e - 2 representan de situacionslimits. Entre aqueles dos pòls, i a plaça pèr totes los matisses possibles. Mas es intéressant de veire de coma, en fach, las causidas graficas an tendéncia mai que pus a se sarrar 70 �d'un dels dos pòls aicí definits, duscas a se confondre amb còp una mena de radicalizacion de la teoria : la grafia e, amb ela, coma o avèm ja notât, la lenga, que tôt es estrechament ligat, es bèn vista coma lo luòc que se recampan las contradiccions e que i pòdon èstre « resolgudas ». el. I cada a cada còp que se pausa problèma fons (de causida ideologica), lo problèma aqueste es velat al nivèl de la lenga, e, a aquel nivèl, mai velaire de la realitat, lo de la grafia. En a l'estadi plaça d'una concepcion sanissa de la grafia, adonc de la lenga, se farga una vesion desplaçada dels problèmas, qu'a pèr consequéncia un escafament dels ponchs de rompedura vertadièrs e una mesa en relèu de ponchs de rompeduras falses (garrolhas escolasticas entre partisans de tala o tala régla d'ortografia, de tala o tala paraula o, al limit, de tal o tal biais de parlar o d'escriure). Practicament, aquò vòl dire que, clar • o pas un ONT ES LA CONTÈSTA ? Al ponch que ne sèm, es legitim de se demandar ont se pòt condrechament situar lo luôc de las contèstas que venèm a la lesta de ne dessenhar los bescontorns. Primièr de tôt, es de notar l'imperfection — normala dins la situacion que sèm — del sistèma pas que alibertin. Aquela imperfeccion, que Lafònt ne mòstra perfièchament las originas e la significacion, se pot resumir en très ponchs : grafia pot pas èstre qu'imperpossible de notar en grafia çô que se ditz. La pretencion de la grafia dicha mistralenca d'èstre una grafia « fonetica » es pas qu'una engana perilhosa, que i a ges de grafia fonetica a despart, coma o remarca Lafònt, de la benda d'enregistrament magnetic. Una grafia estènt per 1. ven - de çò que tota fiècha : natura la résulta d'una tièra assumida es pas cèrcan de rendre estât aquô, de fach compte lo mens viscut, deu èstre e pas que sus aquô de convencions que mal que se pòsca d'un espepissada e jutjada sus ; 71 �la grafia occitana es enfrontada amb de problèmas especialament dificils : esparpalh dialectal força grand, abséncia desempuèi de temps de tota comunicacion vertadièra (fonccionala, adonc eficaça) entre las zonas dialectalas, abséncia de mej ans modems de trasmission de l'informacion, dels messatges, adonc manca gaireben totala d'experiment de las condicions realas d'emplèc de la lenga, orala o escricha (aquò's pas la premsa occitana, estequida e gaire espandida que pòt jogar aquel rôtie pasmens fondamental). La desapareguda d'una tradicion d'escritura (i a de sègles qu'aquò s'esperlonga), e mai lo remplaçament de la tradi¬ cion aquesta pèr lo sistèma de notacion grafica francés (transformat en sistèma « fonetic » pèr los mistralencs e los patesejaires, que lor ideologia, aici, es parièra) constituïsson una empacha autra que la cal pas laissar de caire ; 2. 3. - - la manca, en çò nôstre informacion elementala coma endacôm mai, d'una las questions de grafia, çô que vôlon dire e çô que se jôga amb elas. Lo libret de Lafônt, d'aquel ponch de vista, représenta un progrès dels grands. D'un costat la grafia es considerada coma quicôm de mitic, que los usancièrs aurián ges de poder sus son endevenir ; d'un autre costat, los rapôrts qu'existisson entre grafia e endevenir de la lenga mai generalament, son mal vistes, adonc jamai, o pauc se'n manca ,analisats e preses en carga. Es sus legitim de pensar que los trastejaments que copèr çô qu'es de la grafia son pas, a la perfin, que lo rebat pro descarat, es verai — de trastejaments mai générais," que nos remandan a l'occitanisme tôt. tôt neissèm — E que nos remandan benlèu mai que pus a aquela ques¬ dels rapôrts entre teoria e practica, entre analisi e accion. Question d'aitan mai greva que lo luôc d'emergéncia ont la podèm estimar es sovent en defôra de nôstre « poder ». Lo parlar occitan, coma lo viure occitan son de realitats que nos escapan pèr mantunas rasons qu'es pas mestièr de desenvolopar (un côp de mai) aici ! E es aqui tôt bèl just que naseja çô que se sôna d'ordinari Y estrategia, valent-a-dire una presa en carga justa dels fâches, que sap faire la tria entre lo necessari e lo nonnecessari, sèns pèrdre amb aquô lo sens de las endrechièras tion 72 sempitèrna �Suplement al numéro 76 de VIURE DICTIONNAIRE NORMATIF LIMOUSIN - FRANÇAIS par Gérard GONFROY, Chargé de Cours à l'Université de (Limoges. Préface c!e M. Pierre BEC Professeur Postface Président de la à l'Université de Poitiers Président de de Robert JOUDOUX M. Société Pl. E. O. Historique du Bas-Limousin Directeur de LEMOUZI Ce travail résulte d'un dépouillement systématique de la quasitotalité des lexiques existant sur l'ensemble du domaine, de la Marche au Périgord et à la Xaintrie. L'ensemble obtenu (14 000 mots environ) a été normalisé en privilégiant les aspects spécifiques de la phonétique limousine et en accord avec les principes graphiques de I I. E. O. Pour faciliter les recherches, les vocables ont été réunis par famille à la suite d'un mot souche. De plus, le recours aux variantes et la référence à l'Occitan moyen devraient autoriser un emploi aisé de ce dictionnaire à des fins pédagogiques. Un volume de 300 pages BULLETIN Dictionnaire au environ. Prix DE : 20 F. Parution : fin 1972. SOUSCRIPTION Normatif Limousin-Français de G. Gonfroy Je soussigné Adresse déclare souscrire à exemplaire (s) à 20 F l'exemplaire. Les Bulletins sont à adresser à — — Signature, le A M. C C. : général de Novelum, 24 Clairvivre. 821-34 V. Henri Boudrie, Administrateur de Lemouzi. 19 Charriboulive. P. Société Historique du Bas-Limousin, 880-01 D Limoges. M. Pierre Desrozier, Secrétaire C. C. P. Novelum, Bordeaux, n° ��màgers. Practica especialament dificila, dins la mesura qu'òm pòt jamai èstre assegurat que tôt, lo moment vengut, se vendra pas virar contra nosautres, e nos menarà pas a faire lo revèrs de çò qu'aviàm dins l'idèa. E las pòdon venir encara mai grevas : çò es quand Vestrategia finis d'èstre compresa coma tala e ven sistèma, lèi de pensada e d'accion. A aquel moment, es pas pus possible d'aver una vesion clara e sanissa dels problèmas, a despart de s'engatjar totalament dins l'empirisme enauçat al nivèl de vertat e de refusar tota discutida sus aquel ponch. Situacion qu'es tanbèn un pauc la nôstra. causas La contèsta entre grafia occitana e grafia mistralenca (o patesejaira, que las doas an una fonccion pariera pèr çò qu'es dels usancièrs non integrats directament dins lo sis¬ tèma que ne son las messatgièras) repausa sus una problematica d'aquela mena. Fa pas mestièr de remembrar las contèstas del passât. Contèstas que son encara, amb quauquas diferéncias, las del temps d'ara. Sufis de fulhetar un numéro de la revista de Gavaudan Lou Pais (3.000 abonats e 1.500 lectors a cada numéro se ne cresèm la direccion de la revista) per tornar trobar tôt aquò : « Nous sommes des raisonnables, nous avons affaire à des lecteurs raison¬ nables. Nous ne sommes pas des savants et nous ne voyons pas le problème comme peuvent le voir des savants : pour sauver la langue d'Oc, il ne suffit pas d'écrire des chefsd'œuvre qui s'en iront dormir au fond de poussiéreuses bibliothèques : il faut écrire des textes à la portée de ceux qui peuvent encore parler la langue des ancêtres. » (in n° 181, març de 1972). gens Seriá aisit de mostrar tôt çò que i a dins un tèxt sem¬ oposicion entre las gents « rasonablas » e los « sabents » que son pas que de baugs que vòlon faire perdre l'estèla a la màger part de l'umanitat (çò que d'autres dison « la majorité silencieuse », qu'es pas solament un mite, d'alhors, mai qu'es sai que tôt lo contrari de çò que pensan) ; volontat de « sauvar la lenga » en refusant de sortir la quita lenga, amb tôt çò que viu d'ela, d'un cèrt nombre d'estructuras de vida que pôdon pas que la tuar per totjorn blant a cort : terme, etc... 73 �un fais de causas que sèm n'èstre desbarrassats. Primièr, es estrategic Mas, al fons, exprimis de nos l'ensems de l'article d'ont luènh (coma tirât) o, per lo mens, afortis qu'es estrategic. E puèi vòl « pegar a la realitat », segon un biais de dire que fa flòri d'aquesta passa un pauc de pertot, en Occitània autra Es aclaridas, • endacòm mai. Fin finala, refusa tota analisi l'empirisme jornadièr (o çò que vei coma tal). a dire que las contradiccions que teisson lo viure de uèi son sentidas ,mai que son de ges de biais que occitan carga o es encara mens analisadas, e encara mens presas en lucidament. ESTRATEGIA E IDE0L0G1A. Una causida estrategica, quala que siá, pòt jamai èstre simpla manòbra : a totjorn una valor ideologica. Es totjorn lo signe — o la traduccion —• d'una causida mai prigonda, clarament assumida o solament pressentida (e, de còps que i a, refusada en susfàcia, mai ja acceptada al fons...). Totes los sistèmas grafics emplegats en païs occi¬ tan desempuèi un sègle se vòlon justificar estrategicament. E las contestas s'apièjan tanbèn sus de consideracions estrategicas (e mai sián sovent veladas sota cobèrt de « scientificitat », çò qu'es tôt lo contrari d'una analisi scientifica vertadièra, adonc eficaça dins l'accion). reducha a una Que se trache de « reformar » l'ortografia o de refusar ortografia (çô qu'es un sofisme : se pòt pas escriure sèns emplegar un sistèma grafic, per tant anarquic que pòsca semblar a primièra vista), lo movement càmbia pas dins sas fondamentas : cada còp i a volontat de promòure e mai inconscientament una cèrta concepcion de l'endevenir occitan. E la grafia servis de mejan a aquelas entrepresas. Es ela, dins un primièr moment, que permet totas las falsificacions, totas las tnganas. tota — — D'aquel ponch de vista, un estudi sarrat de las causidas graficas de totes los qu'escriguèron en occitan (de l'Edat Mejana al jorn d'uèi) demòra de faire. Nos ensenhariá per de segur força causas e nos donariá la possibilitat de comprene un fais de fenomèns que son a se debanar ara pèr ara. 74 �Una recèrca portant sus lo voler afortit (quand o es) dels çò qu'an vertadièrament volgut poiriá primièr moment d'un trabalh d'aquela mena. escrivans, puèi constituïr Nos un sus mostrariá benlèu, demorar dins lo quadre la débuta d'aquel article, de coma lo sistèma alibertin » es a se desglesir desempuèi quauques ans ja, es a dire a reproduire, del dedins, totes los procediments de velaments e de confusions que s'èra donat per tòca (conscienta ela) de defugir en los explicant e ne desmontant los mécanismes essencials (en tenent compte del moment que foguèt mes en plaça). cronologic qu'aviàm fixât per ne a « A la débuta d'un biais pro podiá esquematizar atal 1. es vertat, la situacion sistèma mistralenc (dich fonetic, que resòlv los prodrech de cap d'òbra que fonda totas réglas d'una lenga, grafia compresa) ; - blèmas las idéal : 2. en los negant : sistèma(s) patesejaire(s) (que vòlon eles, al revèrs servar la « varietat infinida dels parlars » en emplegant pèr aquò la soleta grafia que totes los usancièrs, passats pèr l'escòla, an sota man : la grafia del francés) ; - del sistèma mistralenc, alibertin (dich puèi occitan) que refusa lo tant coma l'esparpalhament irresponsable dels patesejaires. 3. - sistèma totalitarisme ideaire mistralenc I a oposicion entre lo sistèma alibertin e los dos autres, oposicion qu'es pas refusada mai assumida e trespassada dialecticament : lo sistèma alibertin pren en carga tôt çô que dins los autres sistèmas traduis una realitat, e refusa tôt çô qu'es interpretacion falsa d'aquela realitat. Amb aquò, al contra del sistèma mistralenc, laissa pèr una reevaluacion permanènta dels fâches de lenga, e, al contra dels sistèmas patesejaires, laissa pas aquela reevaluacion se complir al détriment dels autres elements que compausan lo sistèma tôt. dubèrt lo camin Mas aquela situacion pareis d'aver un pauc cambiat : avèm vist de pauc coma lo lo teatre de tota d'un biais o sistèma una d'un autre, alibertin es vengut pauc a tièra de contèstas que refusan, las quitas fondamentas teoricas 75 �(ideologicas) del sistèma. Valent-a-dire que dison de non a una reevaluacion permanènla dels fâches de lenga d'un biais, e tanben de non, d'un autre biais, a una cèrta « solidaritat organica » entre los elements que lor rejoncha fa la vida del sistèma tôt. en fach, es estât utilizat en defôra de çò qu'èra dinamicament, per reproduire de contèstas que li son organicament exterioras e que las pot pas assumir se Lo sistèma alibertin, pròpria existéncia, sa pròpria idenpossible, ara se vei, de faire viure « al nom del mèstre » ensems de teorias « ortograficas » e, mai largament, linguisticas, que, dins la realitat de çò que son, dessenhan de camins d'à fons desparièrs. L'unanimitat artificiosament congreada uèi a l'entorn d'un sistèma qu'òm lausa per puèi lo defugir practicament dins çò que ne fa la quita substància operatòria, se tacticament (l'estrategia mai) a pogut e pòt benlèu encara aver quauqua utilitat, es una engana. Las garrolhas descadenadas al dintre dels partisans de l'a, pèr parlar coma l'autor anonim del Sant Pelau (ed. Cap e Cap, 1972) vènon talas qu'exprimisson de causidas ideologicas qu'òm las pòt pas remendar aisidament. Vertat que demòra 1'« enemic comun », pèr galejar un pauc, los partisans de l'o e totes los que se tròban fonccionalament amb aquestes. Mas una justificacion d'aquela mena ten pas : es pas qu'un vèl que mancarà pas de s'estrifar a la primièra escasènça. D'aitant mai que, coma o avèm vist, lo vèrme èra ja dins lo fruch... que de non en negant sa titat de sistèma. Es pas * ** La question grafica » a de sens que s'es vertadièrament pausada, sens defugir los ponchs de rompeduras évidents e las possibilitats de progrès qu'aquò pòt portar. Al nòstre vejaire, totas las polemicas que se debanèron a l'entorn del sistèma alibertin s'explican primièr ideologicament, e mai aquela volontat d'inscripcion ideologica dels problèmas siá pas estada volguda per los que las impulsèron. Ne sèm ara arribats a un moment pas que normal d'alhors ont las oposicions exterioras se tòrnan trobar al dedins del sistèma. Se los « mistralencs » / patesejaires contunhan d'existir en fora del sistèma, las siás causidas ideologi« — — 76 �cas son ara presas en carga al dedins del sistèma, e al nom d'el, çô qu'es sai que la causa mai grèva. I a santificacion del sistèma, coma los mistralencs santifican la lenga creada per Mistral e los sieus discipols, o, a un autre gras, coma los patesejaires de tota mena santifican lo sieu sistèma grafic especific. Dins totas las ipotèsis aici envisatjadas, se tròba una causa parièra, que la podèm nomenar sens trop de perilh de s'enganar : lo nationalisme borgés. Fenomèn qu'es tôt clar semblant, e aquò espantarà degun, a çô que percorris las teorias graficas « nacionalistas » afortidas del Partit Nacionalista Occitan. La soleta diferéncia tanta mas que la caldriá de la consciéncia nacionalista o pas subrestimar — — de la non-consciéncia qu'es impor- estent al nivèl d'aquela causida borgesa. Lo biais de se situar rapôrt a la grafia, e, mai larg, a lenga (mai larg encara : a la produccion literària, duscas a la quita « cultura ») es d'aquel ponch de vista força ensenhaire : totas las mescladissas possiblas per çô qu'es de la grafia, totas las compromessions o, al contra, totes los recantonaments e totas las reduccions an per origina, en finala, la posicion ideologica de sos autors. Mai que mai a l'ora d'ara, aquô's al nivèl de las estructuras dichas « culturalas » que las causidas ideologicas se vènon desplegar. La grafia constituis sens cap de dobte una d'aquelas estructuras en çô nôstre. Es luènh, aquô's verai, d'èstre la sola. Mas porgis un exemple bèl de reproduccion a un nivèl desparièr, de las estructuras socialas occitanas. Aquô per dire que las questions de grafia an pas d'èstre mespresadas : aqui tanben se debanan los episôdis d'una batèsta que pot pas èstre que globala. Batèsta doncas que la cal prene en carga dins sa totalitat, que, sens aquô, çô qu'òm lo vòl percaçar d'un costat mancariá pas de nasejar mai e de faire flôri d'un autre costat, aqui ont ôm se i esperariá lo mens. En mai de son utilitat practica e teorica, los libres récents de Lafônt sus la question nos môstran aquô. Es una rason de mai (benlèu la mai importanta) de los legir. la J.-P. BRENGUIER Nota. cara nòva, — En mas Ne parlarem Provença la que, cresèm, « question va pas grafica » e F. GARDY. es ara al contra de çô amb de detalh dins lo numerò venent de a que « prene una disèm aici. Viure ». 77 �CALENPARI BRENaum ENTRE DIARIS E REVISTAS Après de especials quasèrns consagrats a Occitània, Catalonha e Bretanha, IL BIMESTRE (via Kiev 26, 50-126, Firenze, Itàlia) contunha la seuna enquista sus lo - tèrç mond en Euròpa ». Dins lo 14-15 numéro senhalam un (mai-agost de 1971), d'estudis ensems tocant asla question dels « zingari » sota la direccion Karpati. Se i trobarà d'entresenhas d'un grand interés sus aquel pòble dificil de conèisser (espandiment geografic, istòria, societat, lenga), amb, en plaça d'illustracion, una rejoncha de reprovèrbis, de racontes e de tèxtes poëtics d'ara. de Mirella Lo (nos quasèrn 16-17, 1.000 liras), venent d'/L BIMESTRE setembre-decembre de 1971, publicada en occitan dins lo numéro 20 V/'ure), un article sus l'economia basca (R. C. Makearra), documentât e ensenhaire, de notas sus la lenga basca, per P. Lafitte e, en tinala, una part « literària » importanta, amb un estudi de J. Haritschelar (cultura e literatura bascas del sègle XX), e, subretot, una antologia bilingua de tretze poëmas bases contemporanèus, que nos balha la possibilitat de legir de texts malaisits de trobar, que seràn sai que una descubèrta per plan d'entre nosautres. Lo dorsièr, coma cada còp, s'acaba per un « promemoria basco », vertadièr pichòt diccionari istoric e bibliografic. de ■fc Totjorn a prepaus d'Euzkadi, pooblidar de remembrar dos librets, pareguts desempuèi quauques mes ja, mas que sèrvan tota sa valor. Primièr lo quasèrn n° 2 de « SAIOAK » (s'atrôba mai mai dins las librariás » Masque péro ») que lo seu tèma de recèrca es el problema nacional vasco » (i atro- di cronicas acostumadas, présenta un dorsièr pro complet sus Euzkadi, recampat per Thomas Zimmermann. Aqui tanben avèm, en un cinquantenat de paginas, d'estudis que capitan de retipar la situacion basca. Senhalam especialament lo prefaci de T. Zimmermann que porgis una analisi rigorosa (encara que de discutir en de moments) dèm pas del d'elementos fach cion tanben del basco dins de en lo mai e de la contèxte mençonar : seuna significa- europenc. un resum Son d'istòria pôble basco (Goyehentxe "Tar Eukeni"), Quatre e très fan un de J.-L. Davant (la màger part d'aquel estudi foguèt 78 « bam d'elementos de contribución de tica de la la economia de de contribución a Euskadi, a la la cri- puèl critica ideologia nacionalista vasca, que acompleta una conclusion — provisòria que s'esperfòrça de destoscar los biais per s'acarar condrechament amb lo problèma basco). los — �Aquelas analisis EUZKADI tòrnan trobardins se SOCIALISTE jats (col. « Chan¬ ger le monde », ed. du "Cercle et de la Tête de Feuille", 16 F.) per Patxi Isaba. « Se tracha d'un acontentarem trabalh per ara collectiu. de ne blème tants III Pour - basque; bien Nos •fa que se tanista IV L'ensems ». cronologica, le pro¬ Témoignages de mili¬ - cabis de e aborder tanben una taula mapas. * LE ROUSSI LLON, SOUSDËVELOPPEMENT, COLONIALISME INTE¬ RIEUR ET LUTTES REVOLUTIONNAIRES, brocadura Que faire ? (71, rue Dulong, Paris, XVIIe), 4 F. Aquela de d'un quarantenat la Federacion P.S.U., constituis sens cap de dobte un trabalh impor¬ tant. Sabèm qu'es estada dins lo movement catalanista francés l'escasença de quauquas polemicas, que se'n tròba un resson dins lo darrièr numéro del jornal La Falç », publicat per lo Comitat dels Pirenèus per orientais del « » « Rossellonés d'Estudis e d'Animacié a Per- dintrar la contèsta, nos acontentarem de notar l'interés dels estudins (pour une stratégie révo¬ région sous-développée ; ré¬ gions sous-développées et colonialisme ; en luttes révolutionnaires ; pour une ap¬ proche des problèmes catalans face au capitalisme et qu'ensajan, en practicas à l'idéologie bourgeoise) partent d'experiéncias e de nombrosas çò sembla, de primièrs elements d'una estrategia valedoira per la part catalana del despartiment dels Pirenèus orientais. pro dessenhar La ria del « ara, de capitar los résulta, que ara sié, d'aprene de causas. vicis notables per quita a per provisòd'interessar e ara, pas Deuriá rendre de totes los que son ser- engat- L'assag d'un numéro SOULESTRELH » pareis, ara per lo segond numéro sortiguèt amb un pauc de retard, aquò's verai. Ne remembrant l'adreça : Piazza délia Vittoria-29, 12020, Sant Pèire, Cuneo (abonament per dètz numéros : 1.000 li¬ cada ras ; : numéro 120 : liras). Se legis dins aquel segond numéro un estudi qu'es tanben Processo : comentari cion d'una que : mesa vais las « de activitat las tona una en acusa- al Turismo, amb aquel desvela pro ben l'orienta- generala lo son consomacion sèti qu'acan- gents de la montanha al reng passius ». D'articles nomitalian o en occitan, de letras d espectators brôs, de en legeires (mai que mai d'Occitània francesa »), quauques poëmas e d'entresenhas localas fan del « Soulestrelh » un « ligam essencial vist qu'aurié d'èstre près en Desempuèi, dos nosautres... per del numéros Soulestrelh « » an lo jorn. prepausats lutionnaire d'Itàlia. occitanas jornal de ligason, amb lo premièr autres Sens les Diguèrem lo còp passât tôt çò podié esperar del movement occiqu'es a se desenvolopar dins las exemple pinhan. dis vais cion brocadura realizada paginas, per s'engatjar dins la aquel ròdol de Catalonha son pais occitan. en balhar los dels capítols : « I - Critique de l'idéologie nationaliste ; Il - Remarques sur le développement initial du capitalisme en ; que tant dins coma títols Euzkadi o lucha, » Autre citanista en automne) de del testimôni Itàlia. lo bolegadis oc- fascicle 12 (estiu- VALADO », « organo Alpino de Villaretto » (Villaretto-Chisone-Roure 10060). Es aqui un bulletin, ben présentât, que s'estaca mai que pus als problèmas de la mon¬ tanha. I legissèm d'estudis sus « la conserinteino del « LA Club vazione ambientale de l'istória d'aquelas la régions montagna », sus (sus lo tractat d'Utrecht de 1713 que marca la fin de la Republica dels escartons »)... e, en finala, sota lo titol L'angle dâ patouà, una tièra de tèxtes occitans que son de legir ; de pròsas (per exemple L'aprendissatge de S. « 79 �mòrt del sôtti paîs e de sos estatjants : « a la retrobar, aquesta ruà (borgada) té vèn paur de l'aver perdua, 'mé lo molin que l'aiga a trop Ottonelli, rabelat raconte tota e amar de la aquela bela joventut vendua per quatre sôldis que se voles un te chau 'nar luenh lo charchar e travalh 'mé lo farcit de pèiras per far 'na via que sierv rèn qu'a i autres e 'mé 10 champ qu'ilh an fach 'na plaça pr'aque11 de la dimenfa e a-n-aquela terra que as Confinas ilh l'an pagaa trenta liras lo mé¬ tré li mèstres de la mena. Es pas da mal muérer, viure es da mal, dins ta valada, li guinchar dins li uelhs li autres e li dire es terra nôstra, aquesta terra lavoraa, ter¬ ra ermia, pasquiers, chalancs, sanhes, prat qu'ilh t'an nòstra e 'n nom qu'es pas estrangier, Occitània. ») e de poëmas, que nos prenguèt per l'uelh subretot lo del Franc Bronzai, Deessa maire, que s'ameritariâ d'èstre legit per totes los que l'escriure li pòt interessar. terra Aquel poëma, d'alhors, es tanben publicat dins lo darrièr numéro qu'avèm recebut de « COUMBOSCURO » (n° 40, décembre de 1971, Sancto Lucio de la Coumboscuro, Cuneo). Fins ara aquel jornal compausat per un regent de l'endrech, Sèrgi Arneodo e sos escolans, èra ronéotât : ara espelis estampat. Una prôva de mai, sai que, de l'ample que pren occitan dins las lo movement estât En cò nòstre, los d'aparéisser, nécessitât d'una signes contula que mòstran ben informacion occitana mai larga e la mai espandida. malgrat los esfòrç entrepreses, lo Fins es encara sovent los organs de premsa ja plaça que permeton, per çò qu'es de l'escrich, la difusion mai eficaça. Après las paginas especialas de « LA DÉPʬ CHE », que sortisson pro regularament e mai Punts de vista occitans del meteis jornal, que diguèrem ja aicí çô que se'n pensàvem, après las cronicas de G. Bar80 LA MARSEILLAISE » e las, trop pontualas, ailàs, del », après las bilhetas en ôc o en francés de « SUD-OUEST », aquô's LE DAUPHINÊ LIBÉRÉ » que s'encarga uèi d'una cronica occitana, sota lo titol « « Sota l'escais de « L'ES<■ Dauphiné LibéréLe Progrès », Boulevard G. de Gaulle, 26 Valence) son pubiicats de flash qu'assajan de donar una vista de l'occitanisme, En pais occitan. PINCHAIRE (agence » - dins totes del nica notas 4 sus los domènis. Aital, dins la cro¬ de genièr, se poguèt legir de la situacion economica dels despartiments de Dròma e Losèra (centradas sus lo problèma de la barradura de las vias del camin de fèrre), una evocacion dels trobadors e un omenatge a l'Enric Espieut, que s'acaba per un de sos darrièrs poëmas. VIDA NOSTRA », » Revista publicada per las Seccions lengadocianas de l'Institut d'Estudis Occi¬ * « trimestrala tans amb la collaboracion dels Centres d'Estudis Occitans de Tolosa, Bordèu e Montpelhièr » (C.R.E.O., 3, rue Roqelaine, 31 - Toulouse) n'es a l'ora qu'escrivèm a son quatren numéro. Revista mai que mai « culturala », coma se ditz, qu'a tôt segur un rôtie de jogar dins l'encastre de tôt çô que vira a l'entorn Regionals informacions, refle¬ renduts-cômptes d'experiéncias... L'ensems es polidament présentât, çô qu'es pas un detalh sens importància. de l'ensenhament la ara, en los « raras e MIDI LIBRE xions, valadas. nhan dins « OC », que foguèt de temps la l'Institut d'Estudis paréisser fa ja quauque temps. Dos numéros capitèron de sortir, mas puèi d'entrambles mai que mai tecnics empachèron la sortida dels quasèrns per venir. Sembla ara qu'aquela situacion siâ cambiada lo numéro 3 espelimai : guèt, amb un an de retard, a l'automne de 1971 e lo numerô 4, sai que, serà pu¬ blicat al moment qu'aquel quasèrn de revista literària Occitans, tornèt de �Viure que cas. s'acabarà d'estampar. Se pòt ça la notar a la lèsta quauques remarPrimièr qu'es pas una marrida causa d'aver una revista « de las letras occita- d'entrepresas coma Obradors, exemple, publicat per lo Centre d'Esque nas », per Occitans de l'Universitat de Montpelhièr per encausa de sa periodicitat (dos numéros per an) pòdon pas comolar lo voide ressentit desempuèi la desapareguda de l'ancian « Oc », puèi de « Letras tudis d'Oc Mas », Oc « novèla » independenta (11, revista séria, Crotz-Baranhon, 31Tolosa-01, abonament per un an 20 F,), nos pareis pas d'èstre la revista boleguiva e importanta que foguèt sovent a passât temps : l'ensems es intéressant sai que, c. de relèu. De temps en autre, se i sentis lo quite voler de l'actualitat, atal quand lo recuperar » Félix Castan parla « del lengatge del messatgièr e mediator, la votz d'En Marti... ». Degun, amb aquò, pòt pas èstre enganat. mas manca trop per • Podèm per Oc « pas, literària cion ben de ça que ton nôu, un » la e critica la, desirar la produc- que que occitanas n'an besonh I Aquela finala JEUNE « setembre de 1971, Amb Jeune « (n° 3, 4, genièr de 1972). LANGUEDOC n° Languedoc », » a flor de paginas, se legls las denôncias de quau¬ ques forças que definisson la situacion d'escanament nôstra. gut de drecha es réncia a libertat... apareis de Mas es : lo discors ten- sempre fach refe- valors mas lo abstrachas, beutat, drech al trabalh, el, i de trop. La fraseologia marxista i figura coma clausa d'estil, mas sens cap de coheréncia. Coheréncia, pasmens, qu'existls al nivèl de la realitat : lo pais a calòs, çò que vòl dire completament proletarizat. Los ornes venguts proletaris e las consequéncias que tôt aquô mena : pas la nécessitât cions collectivas. de trobar de solu- la realitat clara la confusion : a la denonciar colonizacion un rit on affiches ensag al manlevada frasa où coma que apareis servar 3 numéro : c'est quand on moins d'« Ordre la de e en los privilègis de quauques uns, d'una borgesià qu'acaba de crebar. Que de borgesiá, en Lengadôc, se sap pro que n'i a pas cap que sià portaire d'un poder avenidor. Quand arriba que lo seu poder éco¬ nomie es grand, los sèus interés la viran cap a d'autres orizonts, que l'interés del pais, aqueste côp, i es per pas res. Se pòt melhor encapar, a aquel moment, çò lidicui e, al còp, çò perilhós d'aquela pas Nouveau al pollution voit écrit de » « mais là voit des protestant Provence, ou quand on sur un mur : « Monar¬ chie = Languedoc ». L'Occitanie n'est 1'exciusivité de personne, elle n'appartient à aucun parti, à aucun groupe en parti¬ culier... ». Occitània, benlèu, mas lo pais ont pren realitat, es el la proprietat exclusiva dels capitallstas. E es amb aquô que se cal enfrontar. Es que sérié aquela la tôca de « Jeune Languedoc »? Es que s'ensajarié pas puslèu a recuperar lo fach occitan, coma los fascistas o faguèron en contre Itàlia * revista, pietat, substituis sens la dels moment esdeveniments de Reggio de Calabra ? (bulletin trimestriel bi¬ - Gurmençon, abo¬ nament per un an : 10F.; C.C.P. Roger Schetober, 2071-07 Tolosa) es quicôm mai. Lo segond numéro d'aquela nova re¬ vista de Bearn (setembre-octôbre de 1971) ■fc « FORS » lingue, Bara Berges, 64 es una faire — môstra e se clara de çô deu faire — que se pot tre ara en cô luôc del remembra l'existéncia de las franquesas que los ornes de Bearn impausèron als seus mèstres sota aquel nom, prepausa en un trentenat de paginas una analisi de la situa¬ cion de la région, de principis per menar aquela analisi, un molon d'informacions nòstre, sèu cadun trabalh. obrant « Fors dlns », lo que 81 �plan presentadas tocant la vida de jorn amb d'entresenhas mai largas cada (des- bla de voler téner plaça una importants provesiment industrial dels paises occitans mièr floreson occitanista d'ara. Lo pri« La numerò de Béluga », polida- França, ressons d'Euskadi, estudi Manifèst diferencialista de Lefebvre...). ment présentât, es una bona causa, tant rapòrt del a L'ensems gir, mas dins rosa una : revista de le- dins çô que ditz, rigo- précisa biais sos aisida de faire veire las revista occitanista, dins lo sentit mai fons del tèrme. Avèm pas que de sovetar que l'entrecontunharà en Bearn, e que presa se d'autres, en d'autres ròdols occitans, s'agroparàn per seguir lo sèu exemple. causas, entre en semblança DE de la que son numéro 1972 (pretz : Cèze Goudargues) 3 sortiguèt en genièr de 0,50 F.). «Vallée de la », 30 es nascut d'un escàndo! » de faire tallar de l'endrech puèi un desèrt per i ins- complèxe toristic coma ne coneissèm plan d'autres ! « Vallée de la Cèze apara los estatjants amenaçats per aquel projècte e porgis d'entresenhas sus tôt çô que se passa a l'entorn de l'afaire, tôt mostrant ben la significacion d'aquel fach dins un ensems mai larg : atal amb l'estudi d'H. Abrieu : Occitanie, dernière colonie française. un » « « •fa « LA BELUGA », Païs publication du Centre culturel Pais nissart Aqui », 36 cours nissart, occitan 82 una Amb aquô, mas dava al i a de La Béluga « sas -*• LA CLAU LEMOSINA « carrièra Francés del Un primièr quasèrn d'aquela nova — numéro zéro — revista lemosina, paregut quauques mes i a. lo 1. numéro nascuda a publi¬ », C.L.E.O., 102 A, Perrin, 87 - Lemôtges. trimestrala uèi de contu- a beluguetas, per trop poirîdas... cacion aviá » tôt anarié tan melhor se mandiable (quai que sié) d'unes que nhar, La « l'entorn de roneotada, Recebèm Clau Lemosina », l'I.E.O. e de l'on- de l'occitanisme mai jove del ròdol Lemôtges (del poëta Jean Mouzat al cantaire Dostromôn) lo signe d'una es pojada de consciéncia e d'accion occitanas de remarca. De la lenga a la literadada de tura en viure », passar balha a per sos « un païs que legeires atrasent d'entresenhas e en d'estudis. vol ensèms A mièg camin entre « cultural » e politica », coma se ditz tôt emplegant las categorias per nosautres pas gaire veraias de la borgesié, occitana quand n'i a, o francesa, « La Clau » amerita sai « que son nom. », Saleya, 06 - Niçe. publicacion aqueste còp del costat de Nlça, que mai qu'es de l'informacion coma de mai cavada. Las ambiguïtats, ça que la, mancan pas : al nom de P« informacion », se i legls tôt al còp de tèxts del felibre e professor Andrieu Compan, del Partit Nacionaiista Occitan, e tanbèn una convida a legir lo jornal de l'Accion Regionalista Corsa (Arritti), grop pojadista drecha de lo darrièr numéro de que Populu Corsu, diari dels Corses revolucionaris nos assabenta pro plan de sas activitats e de sas pensadas... per çô l'analisi - qu'a pas acabat de faire parlar d'el : lo de l'amainatjament de la valada d'aquela ribièra de l'Est del despartiment de Gard, sota l'impuls del Président del Conselh Gene¬ ral, lo sénher Béchard. La premsa locala, especialament l'« EXPRESSMËDITERRANÊE mostrèt de coma aqui dedins se trachava mai que pus d'acabar » la LA per Vallée Cèze una (« bulletin d'information locale », lo « Comité de Défense de - pubiicat la paraula, I auriá benlèu quauqua Fors » e « VALLÉE « CÉZE una dins nova, sem- -jAr Se pot de segur pas d'« AUVERGNE-COMBAT » : révolutionnaire d'action dire parièr occitane « Tribune et euro- �péenne Aquel bulletin que n'es a son ». (febrièr-març de 1972) es una mena de forra-borra, a primièra vista plan polit, mas que sentis pro lo cremat tre qu'ôm s'avisa d'agachar tôt aquô amb un Dins la rubrica dicha pauc de sériés. Une presse de liberté », per exemple, que se balha per téca de recampar de tròces mai significatius d'aquela mena de premsa, se rescòntra de regas trachas d'« Europe Combat », revista belga publicada per un grop semblant a lo d'« Ordre Nouveau en França. Sens comentaris... 3 numéro « » Après força, aquô's lo tom de » (n° 185, març 1972, setmanièr d'èime trotsquista, de « LUTTE OUVRIERE 2 F.), als s'interessar « micronationalismes de l'hexagone ». La résulta : una mescladissa (marrida) ont a costat de causas vertadièras (sus la regionalizacion pompidorenca o sus l'exemple du parti natio¬ nal occitan : de la démagogie au régio¬ nal-socialisme »), encara que mal explicitadas, se pot legir una vertadièra antologia del « gauchisme » doctrinari (o puslèu sos pseudò-doctrinari), embarrat dins principis » (en fora dels obrièrs, pas cap de sauvament...) e sos afortiments ade-reng « internacionalistas » (es a dire : pas que teorics, tôt lo contrari) e nacionalistas segon las necessitats de la « « » demonstracion ★ »... Dins un autre ordre d'idèas, es dobla pagina publicada per lo diari parisenc « LE MONDE » sota lo titol Défense et illustration des lettres de notar la occitanes (14 d'abriu de 1972). Aquela donada dins lo suplement Monde, presentada per J. dobla « pagina, literari » del Lacouture, sens rés, porta pas gu es de mancar grand l'informacion A mitât camin totalament causa. coma Tant de d'inte- per çô l'analisi. problematica « literària sens perilh e una problematica culturala e politica vertadièra que naseja de céps que i a, mas capita pas jamai de » entre s'afortir Mas clar, un ensems pro decebent. qué se caliá esperar d'autre 7 de en if- LA « TOUR 112, décembre 1971, Artaud Antonin DE FEU (P. cahier », consagrat a numéro Boujut, 20, B.P. 16-Jarnac), 15 F. La « Tour nacionalista de Feu », de creacion revista « poëtica trantalhs de la vida, segon los sèrns mai inter- publica, » de qua- espés ont, per en tra¬ vers lo forra-borra de paraulas descabestradas en cèrca de ren mai que de se, se i pòt totjorn legir de paginas interessantas. Aqueste quasèrn sus Artaud falhis pas a la régla. Quicôm, pasmens, nos passèt dins l'uèlh tôt fuelhetant lo libre que veniàm de recebre : sota la eignatura de P. Chabert, pp. 223-225, quauquas « réflexions sur TOccitanie » qu'aurián pogut trobar una plaça dins la rubrica Tôt legissent la premsa » de las o mens « Questions d'actualitat de Viure » direm doas del numéro Per quant a ». causas passât nosautres, ne : môstran de coma tôt çô que dich o escrich es aitanlèu récupérât », falsificat, e aquô d'aitan mai aisidament qu'ôm se mesfisa pas de çô qu'ôm pot ben dire o escriure... que son, amb de temps en autre quauquas remarcas justas (sus l'ensenhament, per exemple, Chabert parla d'un professor de provençal atal : « il a réussi à me dégoûter de cette langue, car il se bornait à nous dicter en français un cours insipide consacré aux troubadours. Jamais il ne prononça un mot de proven¬ çal devant nous... ») un exemple demèst d'autres de la résulta que pot aver la manca d'informacion, e tanben un cèrt — pot que èstre « — biais de veire qu'ôm i vei pas las causas pus rèn a de tan naut la fin... una * SOURCE Jean LARZAC, D'INSPIRATION comunicacion « L'HISTOIRE, POETIQUE », presentada al collôqul inter83 �nacional de * octobre 1970, L'HISTOIRE poësia. Poigny-la-Forêt, 8-13 publicada dins l'« Imagina¬ tion Créatrice », actes del collôqui, La Bacconière, Neuchâtel, 1971 (38,70 F.). L'istòrìa — aicí l'istòria occitana — d'inspiracion poëtica. Lo Larzac, tre qu'aquel titol li foguèt mai o mens impausat per los organizaires del collôqui : « aquò's ben puslèu l'istôria que tôt i caup, e al dedins de l'istôria la poësia que cèrca sa plaça justa ». sorça la débuta, nòta Aquô dich, lo prepaus del Larzac èra perilhós : de l'istôria, especialament de la nòstra (possessiu perilhôs el tanben !) sabèm mai que mal çô que non foguèt pas, çô que l'empachan d'èstre e. çô que poiriá venir... La charradissa de] poëta (Lar¬ zac tant coma totes los que recampa dins son tèxt) rebala tôt aquô : pôble en es¬ péra e pôble negat, paraula que se vòl e paraula que te la vôlon pas. Aire conegut. « Calguèt mai que mai comolar la distància que met entre lo pôble e sos poëtas la deculturacion de las massas » afortis lo Larzac. Oc-ben. Per legir lo mond. Segon l'endrechièra bona. E per aprene a legir. Çô que benlèu nos des¬ fauta mai que pus : a força de legir de pertot çô que sabèm (coma 7) que i trobarem, es que nos condemnan pas a ve¬ nir bôrnhes ? Jean LARZAC, < DECOLONISER « Les Temps novembre de 1971, 676-696 (lo numéro : 5,50 F.). OCCITANE », Modernes», n° 304, pp. Estudi sai que complementari del pré¬ En un minimum de plaça, Larzac cédent. resumit pro clar de (auriàm benlèu melhor aimat mens de noms, de fachs e de da¬ tas, e una mesa en relèu mai clara dels moments essencials, périodes descopats a la lèsta o lindaus s'espandissent sus de longas plajas d'istôria). Es de plànher que Larzac aguèsse pas aprofechat d'aquel article per ensajar de pausar d'unes problèmas que i a, que i deurem ben tomar un jorn seriosament, per exem¬ ple lo de las nacions (francesas e occitanas) e, d'aqui, lo de la significacion dels nacionalismes, que s'afortiguèsson d'esquèrra o de drecha. Çô que sorgenta al cap de las analisis de Larzac es d'aquel ponch de vista apassionant (e dins aquô força questionaire) : un pais en trôç, una istôria en negatiu, una cultura que se définis primièr dins i'abséncapita donar de l'endevenir un occitan Car je me cia d'ela. fut longtemps celle « d'Etudes l'Institut refuse l'attitude qui des pédagogues de Occitanes avant 1968, qui consiste à faire de l'inventaire richesses culturelles de notre passé et argument. des un » Sus aquô, podèm pas Larzac, sar lo dins ments de podèm que detalh totes pas los aici espepisentrebesca- sembla de faire pensada fisança, en fin finala, als poëtas que legisson. Acte de creire que podèm pas que i sa dire de ôc al quite moment que rescontram lo poëma. Mas après ? Sai que sufis pas de se'n remetre al tèxt, escrich parlât, per faire abans. Que l'istôria, ela, es quicôm mai qu'una joguina. Una o batèsta, mas que tans 84 que se per las i cal enfrontar amb d'ar- fargadas seguras, umors començan per l'analisi mai de l'artista. Los Occi¬ de se'n mainar. qu'èstre d'acôraquela idèa, es que sérié pas urgent de la desenvolopar, per veire çô que vòl dire en fach, la sieuna valor politica, per puèi ne traire las consequéncias màgers, tocant la practica occitana de cada jorn, pertot ont aquela practica pot di. e Mas a de se debanar ? SOCIETES », ET l'aménagement, de l'architecture et de l'urbanisation », n° 4, décembre de 1971 (15 F.). * « revue « ESPACES de critique Assenhalam d'aquela revista, a la lèsta que lo numéro l'existéncia 5 es pare- �per lo filosòf l'urbanista Anatole Kopp desempuèi. Bailejada gut Lefebvre Henri e (qu'un obratge important d'el ven de sor¬ tir dins la colleccion de pocha « Points » a las edicions del Seuil) Espaces et so¬ ciétés rend compte d'un molon d'experiéncias e ensaja de comprene aquelas experiéncias amb rigor e metòde. Notadins rem lo d'estudis 4 numéro sus los trabalhaires portugueses (mai que mai despartiment occitan de Garôna- lo dins esperada de veire pausats dins tôt son ample los problèmas que la practica e la recèrca occitanas quitan pas de plantejar. La declaracion liminària dels menaires d'aquela entrepresa (d'antropolôgs mai que pus) es d'aquelas qu'es pas mestièr de las analisar de temps per saber çô que vôlon : « il est difficile de conserver une tranquillité de Taoïste alors même l'indifférence générale, que, dans les ethnies minoritaires sont activement dé¬ Nauta) e tanben una analisi del Laboratôri de sociologia de l'Universitat de Provènça (Ais), presentada per D. Bleitrach e A. Chenu sus « le rôle idéologique des ac¬ tions régionales d'aménagement du terri¬ toire : l'exemple de l'aire métropolitaine possédées de leur espace écologique, et dépouillées de leur identité culturelle. On procède à la destruction planifiée, par la promotion sociale », par le tourisme, par marseillaise encore à masse, et amb ». l'espèr Ne donam la conclusion donarà enveja de la legir ample : « le rôle effectif de 1'« aménagement du territoire » n'est donc pas d'aboutir à des objectifs volontaires : fondamentalement idéologique, il est d'as¬ surer la régulation du système social en donnant corps à l'idée qu'une maîtrise de dins tôt que son l'évolution des conditions de est mes qu'elle vie des hom¬ possible dans notre société, alors l'est pas ne * MINORITÉS « d'études groupe ethniques ». », pour « les du bulletin minorités an, l'abona- (4 numéros per F., C.C.P. Alain Cioarec, 197688, Rennes), genièr de 1972 (ronéotât). ment : », 12 Aquel bulletin es publicat amb l'ajuda del Centre de Recèrcas interdisciplinàrias dins las Sciéncias umanas de l'U.E.R. de Psicologia-Sociologia l'Universitat de Bretanha Nauta (Rennes). Se tracha adoncas d'una publicacion « universitària », mas d'un genre pro particular. « Mino¬ rités s'interessa mai que pus a las minoritats non europencas (« il sera surtout et des ici des minorités dites "tribales", populations réputées "aborigè¬ »). Los animators de la revista s'exPlican clar sus aquela causida. Per nosautres, i trobam una escasença de temps nes" la misère, voire l'assassinat pur et sim¬ ple, des derniers citurnes. nous » Amb groupes qui échappent civilisation industrielle de la resterions placides et ta¬ (p. 5). aquô, d'illusion : e sus la dificultat de las questions pausadas (tant que las quitas minoritats auràn pas près en carga la lucha per « subreviure »). L'ensems prepausat es rie : a costat d'estudis digam particulars, deguts a d'especialistas que refusan pas de s'interrogar sus çô que fan (sus los esquimôs, l'escolarizacion de las populacions tribalas en Guiana francesa) e que, atal, pôrtan una massa de documents e d'idèas que nos pertôcan sovent directament, de mençonar la es longa entrevista donada a - Minorités » per Robèrt Jaulin, l'autor d'un libre plan remarcat quora espeliguèt, La paix pas cap çô qu'una revista pot e sus blanche. de » question « pas aici la plaça ni mai lo de dire tôt çô qu'avèm pogut trodins aquela convèrsa. Primièr, benlèu, Avèm temps bar una cion mena blanca de » definicion : « elle se de la « civilizadéfinirait donc le privilège d'une certaine opération, opération, je la nomme d'une fa¬ çon intuitive la négation. Il ne s'agit pas simplement de l'exploitation de l'homme par l'homme, il s'agit également de l'ex¬ ploitation de l'univers par l'homme. Le par et cette 85 �principe de c'est le c'est-à-dire le est las interrogacions de Jaulin son d'una granda importància. Primièr de tôt per de qué nos mènan a quitar de defugir quauquas causidas essencialas : « croire qu'il se suffit j'appelle que ce de refus la », d'alliance, l'altérité. L'autre, de refus négation « relation traité comme une grossir, et qu'on va donc détruire, pour se grossir de lui. Disons que le corollaire de la négation, c'est le privilège de soi ». qu'il quel soit, chose dont on va Civilizacion blanca que, segon esquèma un mièr, estada es autras que reproducha « civilizacions : blanche civilisation pauc nos a « a pauc, costuper las ven » la représentants actuellement, pour Afrique Noire des Noirs ». E. R. Jaulin refusa de destriar, al dedins d'aquel enuna sems, via de sauvament dins los estats dichs « socialistas », que, per el, le socialisme n'a jamais soutenu que l'humanité référait à du multiple. Le pro¬ blème des socialistes n'a pas été celui de la multiplicité des civilisations, mais, au contraire, celui d'un modèle messiani¬ valable pour toute l'huma¬ que unique, nité... ». Cresèm que amb aquè Jaulin tèca del det quicèm de força grèu, mai que mai quand nota que los obrièrs son totjorn estats primièr « des paysans en rupture de paysannerie », çè es, de civili¬ en « zacions enebidas. los eiretièrs nacions « de civilizacion blan¬ las volién destruire. se d'aquelas ca que » Amb « un moyen des aquela de constatacion Per nosautres, sistèma est communication nationalismes, civilisation occidentale d'aquel 86 cima, coma l'internationalisme actuel mains la a pausan de : simplement les de entre c'est-à-dire ». embarrats la « patz al cor blanca », dans les institutions dans le cadre des pou¬ administrations des mes certaine une re ; niveau-là, ce qui assumeront autonomie de la région, croi¬ c'est que structures niveau l'on peut au que modification, certaine de ces super¬ provoquer tout cela est une un Aquè, sai que, vol pas dire que la batèsta a aquel nivèl a d'èstre abandonada. Tôt al contra, mas que la soia batèsta que pèsca portar quicèm de vertadièrament nèu, es a dire de revolucio¬ nari, dins lo sentit mai umil de la paraula, es endacèm mai. Tôt bèl just, coma o nota Jaulin, al nivèl mai concrèt de la nàstra existéncia, lo de/s actes jornadièrs. Una mena de reversament al fons de las quitas fondamentas de la civilizacion blanca, fondamentas que foguèron l'ende sos fracasses, de sos trastejacausa ments, e, a l'ora d'uèi, de totas las ques¬ leurre ». tions sens tard lèsta tuala a » tèma o responsas d'ora, a que la devon me- la falhida... analisis fachas a la de la « promocion intellecdels filhs de païsans dins lo sis¬ nèstre confirman los jutjaments Las : capitan, ou croire qu'il suffit de se battre ou croire qu'il suffit d'instituer dans le cadre des régionalisà nar, d'aquè, la cadena se contuautrecèp, èran los sols blancs que representavan la « civilizacion de l'etnocidi » ; uèi, per reproduccion, son los govèrns non-blancs que se son endintrats dins lo sistèma, e amb eles, mai d'un movement revolucionari, que, a dicha que battre se (...) voirs En partir nhèt de internationales quauquas prepaus portats. Confirman mai que mai la nécessitât primièra d'una vertadièra lucha ideologica ideologica, çè es : tocant los sistèmas de pensadas e d'accion, e se delargant dins los luècs ont aqueles sistèmas se pèdon aprehendar, elementaris e en fonccion que son rôtie màger es de desglesir las pèças de l'edifici, e l'edifici tôt puèi, en ne mostrant lo costat negatiu. En quitant pas de destoscar dins los mo¬ ments de la vida tôt çè que contribuls relambi a escafar los possibles, a sens — — �negar las dels luòcs e a botar en plaça voides atal creats tota una ar- preséncias de mites, de simbòls quitectura repressiva contraròtles qu'òm finis lèu lèu per creire que son una part originala de la nòstra « identitat culturala », çô es écono¬ e de sociala, çô es politica. mies, çò es Qu'Occitània, qué que ne sià, s'atrô- d'aquela « civilizacion blanca », tôt al côp portaire (o cal pas doblidar) e victima d'aquela « passion de la al ba centre negacion ») qu'es coma lo cor encar viu de çô sèm que « QUE Centre d'Etudes naire n° », de çô e plan fasèm. que FAIRE ? », « cahiers du et d'Initiatives révolution¬ 8-9, décembre de 1971 (71, Dulong, Paris, XVIIe), 8 F. - Numéro especial : « Colonialisme intérieur et mi¬ rue nationales norités ». donda, « que recampa Occitana », Lucha d'un de resum de expausat d'ara. Puèi numerô recent de la revista < Frères du Monde » (cf. Viure n° 24) un ensems d'estudis e d'analisis important tocant los problèmas de las nacionalitats en França, e especialament los problèmas occitans. Aquel fascicle de Que Faire ? », revista publicada per una part (minoritària) del P.S.U., amb de metòdes desparièrs, constituis una contribucion de non neglegir a las recèrcas e a las practicas que son a se desenvolopar un pauc de pertot dins l'« exagôn ». « ja amb un » « Aquel trabalh, présentât mièr moment ponch d'una successivas, tièra es rie coma lo de mesas d'una prial matèria divèrsa, recampada e classificada, estudiada dins lo detalh : exemples concrèts, analisis de situacions, consequéncias teoricas mesclats fin de balhar un indispensable. Après d'estudis de presentacion (istôria del movement breton, la trajectôria del nacionalisme base, lo movement nacional en Corsa, lo movement nacional catalan) trobam un ensems de tèxts consagrats al fach occitan. D'en primièr una taula reson dorsièr ara per ara per l'endevenir occitan las tèxt teoric d'un Silvan Daque un de e politicas perspectivas nièl. Un programme pour l'Occitanie preciza las ambiguïtats, assaja de destrlar las questions, e que poirià èstre lo ponch de partença d'una reflexion necessària ; de pichôt diccionari istoric » per Gaston Basalgas ; una enquista d'A. Cabanes e M. Sequier lo colonialisme interior, que balha sus d'entresenhas e d'analisis ; una bibliografia somària, mas pro ben facha ; quauquas paginas sus lo movement cultural occitan (se i parla subretot del teatre d'ara e de la cançon)... una de mena « l'occitanisme, Lo numerô taula redonda, Colonialisme Aviàm de militants de qu'es l'escasença clava se que lo intérieur sus seu et una segonda subjècte es : natio¬ minorités G. Bazalgues, G. Caro, M. Fontès, Y.-M. Gefflot, M. Heurgon, E. Terray e J.-P. Vigier. Avèm pas aici la plaça per parlar de tôt çô qu'aquela discutida porta de nòu o d'util. Per exemple las analisis d'E. Terray sus consciéncia nacionala e consciéncia de classa (p. 68) : il y a des particularismes qui forment un instinct national ; celui-ci devient la nales, amb « base d'un certain à l'intérieur tion de véritable leur de nombre de luttes ces succès, conscience luttes, que ; c'est condi¬ forme une comme se nationale ». O en- endacôm mai, lo refus, per lo quite E. Terray, dels termes de sota-desenvolopament e de minoritats etnicas, que amagan la realitat dels problèmas dins un vocabulari que, fin finala, es pas que l'expression de l'ideologia borgesa. De tôt biais, las paraulas de Terray sus aquel sicut, coma las responsas e las contèstas aici enregistradas aurién d'èstre espepissadas. Eesperam o faire a poder Viure » (o endacôm mai) tre que n'aurem l'escasença. cara, « Aquô dich, se deu afortir mai, per clavar, l'interés d'aquel quasèrn de « Que 87 �Faire ? Encara ». la que utilitat seuna lo pulo tèma de las mi- siá, per part, interna al partit que blica (lo P.S.U.) e que en França serviguèsse guèrra a d'unes que i a contra d'autres (Rocard per exemple), la résulta, e las promesas que se i pòdon devinhar, ne fan un quicòm de força im¬ nacionalas noritats de de maquina portant. Dins una rega de recèrca complementària de la de « Que Faire ? », es de notar l'estudi entreprés per la revista PARTISANS » (n° 59-60, mai-août 1971, F. Maspéro editor, lo quasèrn, 15 F.) sus . lo Domaine national Es pas lo primièr còp qu'una recèrca es menada sus aquel subjècte... Mas desempuèi quauque temps, amb l'ajuda dels fâches, n'i a de mai en mai per voler cavar mai fons los problèd'èime marxista de mas las Ja nacionalitats. la revista l'« Homme et la Société », dins son numéro 7 (mars de 1968, 15 F.), a l'escasença del 150en anniversari de Marx, aviá publicat un estudi de M. Ro- sociologica dinson Le sus marxisme la nation. et Rodinson que lo tornam trobar dins sans » desvolôpa, dins ont E. Mandel lo tèma de classes. I auriá lectura força del gnificatiu Par- « débat amb Nationalisme et lutte d'aprene causas dorsièr. d'un istoricament : un M. a la Es primièr de tôt si- malaise malaise : que, legis tôt al long de las analisis de la tradicion marxista (coma o mèstran, sus un moment d'aquel debanar, las paginas de H. B. Davis sus Marx et Engels sur la question nationale : les di¬ vergences avec Bakounine) e qu'es luènh d'èstre, digam pas resolgut, mas soletament se explicat. I auriá sai que costat del d'una determinacion (de tip psicaa cercar nalitic) d'aqueles problèmas (evitats o resolguts a la lèsta) en cè dels teoricians del marxisme. Lo quite menaires de 88 metède la revista emplegat es los signi- per el tanben ficatiu de dificultats las : analisis istori- cèp clinadas sus la teoria e los fâches (a prepaus de Rosa Luxemburg per exemple, o encara tocant la question irlandesa, que demèra un modèl), definicions d'una estrategia davant los problè¬ mas (l'article, cortet mas clar de A. Orr, A qui accorder le droit d'autodétermina¬ tion es important dins la mesura que s'ensaja a mostrar de coma la venguda a al cas, l'existéncia donada, es nacionala, per una comunitat totjorn l'escasença d'una ré¬ politica grèva) o encara analisis ponctualas. Aquestas (mai que mai las que pèrtan los Cabils d'Argeria e sus Bangla-Desh) permeton de melhor veire la complexitat d'un problèma que la teo¬ ria escafa o refusa e que la practica quita pas de pausar, a flor e mesura que lo movement fai abans, sens per aquè se donar las esplechas teoricas per lo superar condrechament, es a dire en diagression lectica. En finala, las recèrcas entamenadas Partisans », entre autras causas, fan ressortir la singularitat de la « ques¬ tion nacionala Singularitat que son encausa es mai que tôt lo fach de sa plaça estrategica : es a dire a la confluéncia de doas jaças compausantas de tota societat, la jaça economica (las classas en luchas) e la jaça culturala (qu'es determinada per la precedenta, al cèp mas quita pas de la determinar...). per « ». La conclusion ben, d'alhors, son estudi nationalisme de A. Orr (qu'es tan¬ Tsien-Tche-Hao dins Doctrines chinoises sur le la de sus et l'impérialisme) destriar clar la nacionalitat de : sérié de YEstat, es la Sai que es totjorn valedoira : mas aqui mai, per ne pas demorar sus de formulas abstrachas, caidrié s'agropar al trabalh ,e las causas, se pot plan que venguèsson pas pas nova. La veguèrem espelir dins contèsta occitanista i a quauques ans. tan foscas. �Un numéro de « Partisans », problèma del nacionalisme, es vengut acompletar aquela primièra liurason. Mas i avèm pas trobat una vertadièra seguida de las questions afortidas dins lo primièr : al mai un ensems de notas pro esparpalhadas que fan pas que remandar son objècte a d'autres estudis. Mas se sap plan que, dins aquel domèni coma dins d'autres, la teoria pòt pas faire abans d'un biais eficaç e just que al travèrs de trastejaments nombroses e segond lo sus meteis dificils. pas que dins lo a la literatura e primièr volum, consagrat la lenga modèrnas) dins quauquas comunicacions (M. E. Arnaud, J. Kremnitz, I. Girard, R. Lafènt) e tanben, d'un cèrt biais, l'oficializacion de mejans de recèrcas novèls, directament empeutats sus las preocupacions occitanistas d'ara. Aquô apareis mai que mai dins lo rapôrt général de l'Enric Giordan, Bilan et pers¬ pectives d'avenir littérature raine, DU INTERNATIONAL DE RATURE D'OC PROVENÇALES de CONGRES VI™ LANGUE LITTE¬ ET Montpelhièr, septembre ». 1970, 2 volums. Centre d'Estudis Occi¬ tans e Revue des Langues Romanes, Montpelhièr, 1971 (80 F. los dos volums). Robèrt Lafònt, dins un numéro passât Viure » (n° 21) remarquât de coma de « aquel Congrès, de temps par d'un biais literària o qu'a tèca de per linguistica occitana, e caracterizat recam- autre los que trabalhan, d'un autre, sus la matèria en per estât cambiament : cèrt un èra modèrn de cançons) e metòdes emplegats e cambiament dins los dins l'agach portât sus pais. los tèxtes e lo D'aqueles cambiaments, aqueles Actes lo son de rebat. Mas melhor destriar ÇÒ que demorariá rebat un las permet dificultats, e tôt encara que de faire per de anar l'abans. Primièr es de notar lo prètz de venda d'aqueles dos volums (sai que polidament estampats, agradius de veire e de legir) : 80 F... Puèi, son aspècte un pauc de forra-borra : dins totes los recuelhs evitar d'aquela sèrta, se pot l'esparpalh, los contrasts, etc... Doas amb los aquò causas : son de botar en pas metôdes literària l'emplèc de l'occitan (mas vertadièra en ne mos- Podèm pas que citar aie! una part « faut éviter de il français me velant les par de répondre au centralis¬ idéologie-réflexe, ni¬ une différences niveaux de entre provinces et conscience linguistique. La preeption lucide de ces différences ne passe pas forcément par la négation de entre l'unité occitane. Bien la condition d'une d'une vision ★ A au des faits Denis DAINAT, PIED AUTOUR contraire, elle est autonomie unitaire DE idéologique, occitans ». « PROMENADES LA GROTTE DES DEMOISELLES, MONTAGNES DE TAURAC ET D'AGONES, Montpelhièr, Estamparià Dehan, 1972. 15 F. En legissent lo tîtol d'aquel quasèrn polidament présentât, n'i aurà per pensar que se tracha d'un libre anecdotic de mai, sens perilh, e sai que auràn pas rason. Al mitan d'una molonada d'obratges « toristics que lausan tant coma pòdon lo plaser que pòt i aver de venir aprofechar las riquesas toristicas nòstras (coma, per exemple, lo darrièr guida « Gault-Millau » » sus las nòvas estacions gadòc-Rosselhon) relèu la rigor, de e d'una occitanista sur contempo¬ la conclusion de Giordan, que pausa franc las questions ideologicas essencialas : cambiament dins lo quite debanar de la manifestacion (mens ritual, amb d'espectacles de teatre et trant, per d'exemples concrèts, los perilhs, los limits e tanben las possibilitats realas. D'ETUDES FRANCO- ET recherches moderne cèrca, amb clartat que sciéncia ACTES ' des occitane dessenhar ic a deu, a tadièras costat e en del ribairés passant, coma Lense de totas las questions ver- renfortissent un pauc mai atal 89 �los mécanismes ara ben coneguts de la Una convida tracha aici d'un trabalh occitanista, al melhor sentit de la paraula : pas cap de se a anar veire sus son çò plaça, mapa, gions Aquò's lo tltol d'un article de Michel et Hervé de FONTMICHEL (C.N. R.S., Niça), paregut dins « ETHNOLOGIE FRANÇAISE », revista de la « Société d'ethnographie française (n° 2, 1971). Arti¬ cle força important perque pot dubrir (enfin !) una analisi vertadièra dau fenomèn dei feudalitats politicas en Occitània. L'exemple chausit es un exemple-limit : la riante : « a Médecin es benlèu la mai se pôsca trobar. Mai lo tota Occitània es ja des- Le d'un « cion d'una collaboracion de classas, en apondon d'un autô-sauvament de la borgesià locala : « Tout se passe en effet comme si la bourgeoisie autochtone, en Robert col. LAFONT, « Décoloniser en 90 son autor dins l'entorn de la famosa seguir a Domaisèlas. ELECTIVE AU XXe SIECLE. remplacer de l'aristocratie aux siècle, et menacée de perdre l'assise économi¬ que de son pouvoir par les spéculateurs étrangers, ne pouvait se maintenir contre la nouvelle classe économique dominante qu'en s'appuyant sur le petit peuple au¬ tochtone colonisé, et donc en lui fournis¬ sant les seules satisfactions concevables dans un contexte de colonisation ou de sous-développement : celles qui provien¬ nent de la sécurité des emplois munici¬ paux, ou des occupations artisanales induites par le tourisme et ses annexes (le Carnaval, les défilés fleuris), et enfin de la construction du bâtiment... ». D'inter- d'Enric vencions d'avançar meton dei reaccions Giordan en notas per- mai vers una analisi chauvines » présentas de « de la lenga niçarda ». De legir, meditar, discutir, perlongar... dins lo tèxt felibrenc d'aparament « R. L. France », « Les régions face à l'Europe », "Idées", Gallimard éd., Paris, 1971 (n° 231, 6 F.). Rendèm còmpte d'aquel libre politic Lafònt, qu'es concebut coma una seguida, un complément e, al côp, un des- de se podiá comprene. de mai de las passe cas niçois, c'est une va¬ phénomène français méridio¬ nal... » segon una donada que fai plus ges escàndol pèr un sociolôg de mestier : La France méridionale offre plus d'un trait de parenté avec les pays colonisés ». Retenèm un ponch sensible l'articula- senhat las causas. D. commandes, dès le milieu du XIXe caracteristica que delargament pas o passejadas bauma EXEMPLE DE MONARCHIE » de rason sas AMIOT monarquia que legir, sentir, Una polida tanben tota en occitan, de las ré¬ vistalhadas, acompanha lo libre. Una dins eles que comprene davant tôt, a dintrar pauc a pauc dins lo viu d'un trôç de tèrra especialament atrasent. Atal un païs se descobrls, tal coma es, uèi, amb sas beutats, sas fla- « pas logic amb el, a donat als luôcs nom en occitan e ensajat de mostrar Dainat, tar NICE, UN beutats, faussas paciéncia que cal, a s'arres- amb tota la problèmas. D'aitant mal que sos quesas, D. Dainat, amaire de la garriga lengadociana, de sos païsatges encara oblidats per l'armada o l'industria toristica (mas per quant de temps ?) e dels ornes que I vivon cada jorn, es per de segur quicòm mai. colonizacion, lo libre de passament de pareguda i teissa la Révolution a ja quauques ans colleccion amb pro Régionaliste, dins la mede retard. �Aquò's benlèu pas solament per escasença : desempuèi quauque temps la contèsta, dins los mitans occitanistas, capitèt pas de se delargar autrament qu'individualament, en defugir sovent los ponchs mai sensibles ont auriá agut de s'apilar per èstre a fruchosa. mand Las de cambiar causas pareisson ara aquò. sus E puèi cal dire que Décoloniser en capitèt pas, çò sembla, dins la coma los obratges précédents premsa, del Lafônt sus de subjèctes parièrs. Per de qué aquel « silènci » fach a l'entorn d'un trabalh que, al quite sentiment de son autor, foguèt escrich per levar las France contèstas ? primièr benlèu, mas cresèm pas qu'aquò siá una rason màger, per de qué, un sus terren ara plan conegut, prenià de posicions malaisidas, que se voliàn a rencontra de tôt çè que se podià dire dins los mitans politics francés ; — lo nèstre a — luenh : vejaire Décoloniser legis en atentivament, cal France, porta anar per pas mai quai grand de nèu sus lo plan de las teorias. Avança l'idèa — ja contenguda dins la Révolution régionaliste — que los problèmas an cambiat d'escala : l'imperialisme (puslèu que lo colonialisme o la colonizacion) déstructura lo pais occitan amb una rapiditat mai granda e mai de poténcia, organizat qu'es mondialament a partir d'un cap, los U.S.A., e tota una tièra de relais europencs, qu'Eurèpa se bastis atal, malgrat e maldespièch del référen¬ dum... Sens comptar l'ajuda portada per de pais coma l'U.R.S.S., qu'es plan vesedoira dins l'afaire de Fès per exemple. ; causa al contra, se trèba dins aquel li¬ bre un fum d'entresenhas sus lo fonccionament del capitalisme vist a travèrs las — grandas societats brosas mas ; e succursalas sas lèu ven malaisit nom- d'utilizar dins la mesura que revèrta trop a un catalèg. Se sérié benlèu esperat mai d'esquèmas de compreneson per se pas pèrdre dins lo maquis espés e afastigós de las chifras e dels percentatges. Aquè mal que pus dins la primièra partida ; la segonda part, d'aquel ponch de de legir, adonc d'uti¬ lizar. Desemboca en mai d'aquè sus un programa practic força cohérent, mas que defugis — per paur ? — tôt çè que poi— vista, riá es i mai faciia aver d'institucional ment radical dins de societat un cambia- institucions que, : malgrat los sieus inconvénients, son pas de mespresar, dins una amira pas que tecnica. quand es question d'adralhar una situacion revolucionària, ont los quadres an sai que un rôtie de jogar ; — fariàm en finala al libre de Lafônt critica parièra a las que se podién trobar a prepaus de la Révolution régionaliste dins lo numéro de la revista Frères du Monde » consagrat als problèmas occitans, bascos, bretons... : que tôt de long de l'analisi del fonccionament de las entrepresas capitalistas naseja coma un regrèt —■ e mai refusât clar — de çè qu'aquelas entrepresas aguèsson pas pogut jogar un jèc occitan. Una mena de nacion occitana mancada que contunha d'estampar son image al mai prigond de la pensada. un pauc una « Es sai se poirié fônt : en partissent d'aquè que mai utilizar lo libre de La¬ que lo d'una critica d'un cèrt nombre de principis encara mal explicitais, per un emplèc de tôt çè que pèt portar dins lo sens d'una reevaluacion de tôt lo material totala de l'estra- al cap recampat. Es sai que lo tegia qu'es necessari rôtie d'un movement de coma pausar Lucha occitana. 91 �Félix NAPO, 1907, « col. Tolosa, 1971, 29 F. 1907 de Félix Napo, jornalista a la Dépêche du Midi », es sai que lo primièr libre qu'ensaja de faire lo ponch los famés esdeveniments sus que marquèron la débuta del sègle dins los despartiments viticòls occitans. Mesa al ponch qu'a lo meriti de recampar, dins un libre pro agradiu de legir. lo maximum d'informacion sus un subjècte de granda importància. Informacion al sens mai larg : Napo s'acontenta pas de nos donar un rebat lo mai fidèl possible de tôt çò que se passât, mas porta al legeire una molonada de documents divèrses e totes inté¬ : ressants tèxtes dels menaires o del govèrns, testiménis, fotografias, reproduccion de jornals del moment... « grand reproche que se pot aquò's de pas èstre qu'una descripcion de 1907, e mai nasegèsson de céps que i a dins la des¬ cripcion aquesta de velleitats d'analisi que van jamai plan luènh. Aquò per dire qu'una vertadièra analisi istorica, socioeconomica, adonc politica demôra de faire, analisi que Napo, de tôt biais, fa mai l'apreparar... Lo mai trabalh de Napo, al faire ♦ *# A mai çô la lèsta, pus a que que nos de rizent causas d'aquel libre e de la destriar, tôt « un révolta a un primièr de fachs tôt la caracte- ensems », : — dels de lectura, qu'esplican pot dire doas prepaus ensenha. 1) Permet nivèl se môstra clar, e dels actes vinhairons totes, entravèrs dels se trachava d'una revindicacion que Prenié pretèxte de la crisi de la cultura de la vinha dels primièrs ans de 1900 per que 92 lo mai clar possible lo problèma global d'aquelas régions occitanas, dins lo sentit d'una oposicion iniciala nord-sud (se vei clar, per exemple, dins la responsa dels deputats del Nord a l'Assemblada Nacionala) ; pausar économie fa — aqui una pas cap de dobte ni mai qu'es revindicacion de revindicacion de classa una classa, mas que li des¬ completament l'analisi politica que sola pòt menar cap a una accion condrecha (solets los trabalhaires agricole fan la prôva d'un esperit de classa) ; de fach, de per la natura sociolo- fauta — gica de las gents qu'impulsan la revindi¬ cacion, tota politizacion vertadièra del movement se vei eneblida : lo rôtie de las pressions sus Marcelin Albert (tant ideologicas coma dirèctas sai que), rôtie qu'es pas analisat dins lo libre de Napo e que tôt segur se podié pas analisar dins l'amira d'aquel libre) a permés al movement de s'embarrar dins las siés contradiccions, per puèi s'arrestar plan planet ; dins tôt aquô se fa jorn l'imporgranda d'un ôme coma Ferrol (veire per exemple lo sieu discors prononciat a Carcassona, pp. 82-83), qu'a una vesion gaireben occitanista de las causas, ve¬ sion qu'es de longa ocultada per l'abséneia de comportament politic del mond que viran a son entorn, mond que pasmens se'n volié lo représentant. Se pot seguir aquel movement tôt al long del libre de Napo, sens que sié jamai espli— tància citat vertadièrament ; d'aqui lo rôtie de Marcelin Albert mai qu'un rôtie de catalizaire per la paraula (se pot pensar aqui a la personalitat d'un menaire recent coma Casterà) del movement : lèu lèu Albert mes resèrva » del movement, tre es « en — es menaires Privât, éd., La révolte des vignerons. Domaine Occitan », « estât qu'aquel sembla de voler prene d'ample. �Amb aquò, l'evolucion del movement pòt pas aparéisser que coma perfièchament normala, prevesibla : plan politic se pot parlar d'un ajudat sai que per las manòbras de Clemenceau ; — sul fracàs total, fracàs — plan économie, la creacion de sul C.G.V.M. (Confederacion Generala dels Vinhairons del Miègjorn) a permés de faire tornar fonccionar en susfàcia lo sisla cabussant lèu menât a la situacion tant e puèi mai clavada que coneissèm uèi (es de notar, a aquel prepaus, que la legislacion promolguda e encaminada per aquel movement popular d'abans-garda venguèt una empacha, dins l'Euròpa de uèi. per los quites vinhairons d'aperabans, tèma lèu lo dins en e, corporatisme, a que fa nàisser lo movement e que s'espandir tre que ven prononciada paraula de séparatisme a rencontra finala, fa lo la dels Occitans révolta, apareis una de caractèr fons, de en dessenada reaccion paraula, e d'encant al e republican (que sé¬ paratisme, pro curiosament, mas aquô's aisit de comprene, es ligat a antirepublicanisme). Al nivèl idéologie, lo refús de politizar lo movement, refús afortit mai que pus per Marcelin Albert, pot pas apa¬ réisser, dins aquela amira, que coma una refus d'aquesta francés sentiment al resisténeia de la E tarà freudian sens e marxista paraula. lo pas delargament de las luchas basfaire sautar las resisténeias per aquestas. occitans). Aquò dich, per aquô, d'autras causas e demest d'elas en se dessota de tôt laissan devinhar; : francés » los miègjornals sont sentits coma de gents que farián melhor de se faire oblidar, estent que la « nacion » a plan volgut los prene en carga (aire plan conegut) : d'aqui un cèrt racisme e pena desvelat. Racisme que pren una significacion de classa tre qu'ôm se plaça dins una perspectiva economica nòrd-sud (aquô's d'acomparar amb las reaccions dels deputats nordistas quand se tracha d'un projècte de taussa sus los sucres) ; de fach, aquela situacion marginala es sentida de lònga — e es ela, en — que, L'ensems de l'esquèrra francesa cer- carà dins lo quadre « — pas de comprene esdeveniments » de 1907 lo sens dels (se parla totjorn d'« esdeveniments », coma per pudor...) : solet Jaurès n'aura l'idèa, de son sens, mas las sieunas paraulas foguèron « pro fôrtas per faire sentir clar la ligason qu'existissià entre lucha etnica e lucha de classa, e d'aqui vendràn sai que totes los trastejaments, totas las escapas, amb l'escapa màger, la que la coneissèm encara sovent al jorn d'uèi, la que se ditz corporatisme viticôl, qu'es ren mai, en finala, que lo triomf de la borgesiá. pas J.-P. B. e F. G. «TOCANT L'AURIPA». Aquô's minutas, en estât de film francés realizat Pascas a colors de vint provençal. Es pendent l'estagi cultural de un 1971 del en e Calen Peinier (despartiment Rôse), sota la en dlreccion de de Marselha, los estagiaris aconselhats per lo ca¬ Felip Houdard. Aquel film es ara disponible vers Jôrgi Rebol, 4, carrièra Ch. de Foucauld, 13 - Marselha (48n). per meraman las Bocas de d'Enric Mollnes, Es nier, sotatltolat canton : « de Trets vist », e ausit a Pei¬ çô que ne pre93 �lo contengut. Dins tôt çò filmât e registrat al long de la setmana de l'estagi, apareis un vilatge pro representatiu del vilatge provençal, amb çò que la proximitat de la metropòli foceana pòt portar de particular. Malgrat una activitat e un desenvolopament en aparéncia e malgrat la competéncia e la bona volontat dels responsables, cada sector espepissat laissa veire de traucs : cisa estât l'actiu de la municipalitat, A nombrosas, zacions charar utilament davalat de nari L'agrlcultura ton, sembla cil de Crédit « en amb Paris fonccio- naut Una impausant, brava l'estampilha un mas retiran, los menaires del son pas rem¬ dotzena sortits de dempuèi - son quasèrns an jos un dire de la mot »... d'lstòria Societat Nauta fa- dins l'aven¬ lo Consèlh General poguèt « son e pòt una e d'Arqueologia Valada d'Arc, iniciativa privada recenta, recampa una part de la joventut, mas lo cònsol a pas los mejans de crear un ostal de joves e per la cultura, i « a pas ren ». Et caetera... Sotalinhant aquelas faussas nòtas, film inquièt, e, a l'escasença d'una allusion a aquela autra engana, lo torisme, s'acaba dins un pes¬ simisme es un negre. lévision parisenca, un escrivèire proven¬ çal conegut afortis : « e mai los vièlhs de l'ospici son aiirós, aici, an lo solelh ! » e F. G. Forra-borra » : de cançons, de pròsa narrativa, una farse- L'entrepresa de Marcèl Esquieu amies s'amerita mai e de sos d'atencion. « se passa, environa, Publicacions felibrencas ? Anti-4 Verfats ? Los afars son pas tan simples. 94 de Fòs, pas — mas mai e 47). a Vilanuèva-d'Olt qu'auriàm tort de negligir. Sabi pas d'endrech ont se faga un esfòrç tan contunhôs d'ensenhament, al nivèl del segondari au mens, d'animacion pel biais de l'espectacle «popular». Forra-borra es publicat dins lo licèu lo mai occitanizat, sembla, d'Occitània tota. dins tura existis, (quasèrns del cèrcle occitan » operà-bofa... Quicôm e estada barrada es Lo — J.-L. B. son de poëmas, brlca industriala desenvolopar se D'aquel temps, interviewât dins l'òrt de sa proprietat de las Alpilhas per la té¬ ». se pas Tocant l'Auripa Licèu de Vilanuèva d'Olt roneotats jada, « ressorça màger del can¬ plena santat, mas es difi- FORRA-BORRA del lo »... complex menièr del Plan de Mei- es bacin, quand plaçais... « de realilo cònsol pòt pas mas s'enfrontar amb las autoritats al Agricôl Lo ruelh Una zòna limita e qu'es En primièr per çô que s'escriu dins aquela politica de produccion literària completament descentralizada polimorfica e proliferanta » per parlar coma un còp èra que ne sonàvem l'espelison, e arribe çô qu'arriba, en julhet de 1968. Qu'un pauc de pertot, sul pais, s'acampen d'ômes decidits aital a far quicôm, a s'exprimir, a conquistar son public natu¬ « rel nia. mai. e immédiat S'es pas e a tôt cambiarà en Occità- Vilanuèva serà endacôm �Pas necessàriament d'un sens trabalh fasent camin que direccions Las Forra-Borra daissar Es trapa la se caldriá 4 a dins pas lo que direccion. dire. aiçô de bon, a Larzac la pr'aquô d'escôla. Esquieu coma a dobris se : det dins un vei se clar que pro ren contrari de a corrents anti- Tabarcà, Racochòt Decôr Combetas. e e Pecot i Vesèm aviá agut Bodon, ara Rebol, Rôcha, Auziàs, Guin far un contrapés d'importància a Lesfargas, un pauc isolât tôt d'un côp al mièg d'una butada poësia vertadièra sens mentala. Al tèrme de très illusion ans risorgi- quatre de aquesit, o produccion, se demôra coma qu'un cèrt nombre de poëtas joves venguts a la paraula, es clar tanben l'unitat de la colleccion es partida literatura diversifican se d'un tal biais degun pot pas dire ont l'afar abotirà. Esquieu aviá marcat sa colleccion a la débuta, per son apôrt Personal, dins lo tats d'un refus de la violéncia de 4 Ver¬ lo retorn e sas » e e la « noirissià passiva : dins cert sas télévision dioperà-bofe) se un populisme. Dins cançons (•> una cançon que la tèrra ») el a la » monta farsejadas qu'es contestacion d'una tematica de pôble immobil dins una mena occitanista resisténcia sas categomentalas .escarraunhar de la politica, refús de la môda e de l'innovacion, lenga rias doc sentida ambienta, sens », a coma recors lo remèdi sistematic a la al la saviesa de las nacions. « folié bon Devi repetar, Preni <• ponch que que Tampi pas lo son. soi. cap L'onesteta tustant en mond Me de obliga tanben preni Avançarai de porta ». e la sus endrech mon al avançarem. reconóisser que a n'a pas tampada cap. Se dobti fôrt qu'ai moment d'escriure, Esquieu se sentiga dins la pèl d'un ôme que tanplan escriu a l'usatge del Chinés de Pékin o de l'American de Houston la carrièira de coma Sant-Antonin de de l'ôme de Ficalban (çô que pr'aquô me sèmbla lo sol biais conséquent de s'atalar a una ôbra : acceptar per avança d'èsser legit per totôm) plan consi, amb d'aparar. al fin fons, cèrca a ne provincialisme que fa mina En jogant los joves. Los autres. lo En acceptant dels autres los camins e las ambicions que se refusa a el. Pel moment au mens. Lo tôt estent de saber se, quand Esquieu voldrà poirà a de bon plena talha, o çô que ôm fa. Ai paur que calga un tèrra-tremol, coma lo que saquegèt Andrieu Combetas a l'entorn de mai de 1968, per que Es¬ quieu esclate. Vôli dire : trape dins el son de (« Viva : ponch finir que sens al vesi en aiçô, èra pas per ajuperilh que gaitava son localisme a succès, lo de encara L'ausiguèri taula son Poiriá ben èsser çô parièr a Forraborra. Aqui tanben, camin fasent, las experiéncias d'escritura, d'engatjament dins la Besièrs que bocins. un amb Cap Naut que caduna conois uôi, de Catinon, de tan¬ tes maites. Esquieu, que ne parlèrem ensemble, n'èra pr'aquô plan conscient. a la poësia benlèu un pauc trop lèu dicha nacionalista. Abans Vazelhas e de veire clar lo autor per al de montât a Fifina ça qu'enten pas de definicions, exemple, Guin e Racochòt e que la colleccion, plan luônh de se congostar dins la dralha dobèrta per Larzac amb son Estrangièr del dedins, tetics quieu dar se Vertats pas, lo succès évident, en mitan paTpopular, dels espectacles que Es¬ e que embarrar A 4 san Vertats, ton, una tematica d'escôla. apària dire que prene : ôm sa ven tanben mèstre. Aiçô pausat, devi assenhalar quau- ques titols dins la colleccion que me semblan ameritar una atencion particulara. En prôsa, primièr lo retorn de Rapin. Aqueste m'avié semblât s'enganar completament Puègnautièr illustrada per J.-L. Severac e que la Despacha publica en aqueste moment : lenga farlabicada calcada sus de modèls franchimands, amb sa Loba de sortida, ôm dirié d'un marrit diccionari de tèma, sens ritme e sens gost, mesconois95 �public en possession de sa desbarrassa lenga naturala. Illari se d'aquela tissa d'occitan blos-freg. En mai d'aquò la novèia se bastis sus una idèa borlèsca e dins un ambient sociologie que rapèlan lo bon Marcel Aymé de las sabla per un annadas trenta canular : de rire. Se la novèia es e adultèris pas encara per aquel e sanls, apiejat sus jovial, portât per de personatges encara mai tipats e mai autonoms, s'encamina aquô. Que de cap a desbelitrinat roman un scepticisme del l'emmascament, pichòta nonrés cultural d'una vila, pòsca nàisser de ren, d'un nom marcat sus una plaça de carrièra, de quauquas letras d'un balajaire presonièra sa femna, perfiechament desprovesidas d'interès, filosofia de la una mediocritat qu'apòrte la fortuna a sos promotors dins un sègle ont la cultura es que mondanitat, chifras de venda, etc..., i aviá aquí una idèa, pas tan trufa coma òm poirià creire ai primier còp d'uòlh. Encara auriá calgut trapar una sortida : en força. Rapin manca lo fuòc d'artifici final, lo grand numéro de circus que dèu clavar tôt, aquô's la lei dins aquela mena de divertiment ont se pot pas colhonar amb la mecanica. Ques¬ tion de mestièr, donc. Rapin es un escrivan dintrat, que se vei o se crei en estât de susvelhança e ne patls. Es ora qu'esclate. Cresi qu'Illari lo pòt ajudar en aquel sens. Felip Carlona, el, comença d'escriure. prèsa tanben. Confèssi que son biais d'agantar lo raconte — lo de l'autôbiografia sens bescontorns — me sembla mai prometèire que lo contengut de las doas prèsas que vèni de legir : una, publicada pel G ai Saber e aquel Nos caliá En caminar sortit a Forra-borra. Dos comptes renduts d'experiéneia novèlas. Dos ganhar tanha en na a l'occitan : que doas que Carbona vòl l'escalada en mon- ,1a passejada que manca virar mal plen Saharà. Qò que manca a Carbo¬ aquô's, mai que l'estil o lo sens del raconte, 96 puslèu domènis una ambicion d'escrivan : l'en- veja de se projetar, el, coma es e en presa vista del mond e lo i a en el, amb los personatges la sentida del temps qu'es de tôt segui gondor, amb vérin e que d'« inventar », de se projetar objècte capable de menar lo legeire a son torn. luônh e fons dins elmeteis, dins una contrada mentala ont sabiâ pas qu'èra fotut de dintrar. Carbona mentis pas. Vau pas dire que mentis pas pro : luônh de ieu l'idèa que l'art es messorga. Mas trapi que demôra trop a la susfàcia d'el e de sas experiéneias. Aimariái que se'n sapièsse pas mal se li disi que fa encara de literatura de boyscot, d'adolescent. D'aqui d'alai se vei pro nasejar l'ôme, ja, dins çô qu'escriu per que siàm en drech de li demandar d'urgéneia de daissar prene sa olena talha a aquel ôme qu'es capable de dire la paur, la jôia, lo lassitge, la fraternitat en paraulas de vertat. capable dins un puèi i a los poëtas tanben : Ber¬ Sicart, J.-P. Tardiu. N'anôncian maites. Una poësia que sembla tota d'esitacion, coma s'entre l'equilibri d'un côp èra entre l'arma occitana e las sasons, los jorns, e lo delargament de la coièra dels poëtas récents, los darrièrs venguts a l'escritura arribavan pas a se faire son camin a eles. Coma se, mai qu'un estil o un voler, mancavan d'una experiéneia vitala al dintre del lengatge. Coma s'avián E nât abandonat tota ambicion nôstra lenga, amb prosaïcs e exactes, sos de far dire milièrs mai encara l'experiéncia li aprenguèt. temps que legissent los poëtas qu'un sus ma fam de tota mots que çô que demôri a de descobrir Fa de récents quau- vestlga de sa lenga, que li dintre dedins », que la besonhe, que se l'engròsse. Mas aquô's un problèma que despassa trop mas competéncias per que pôsca ieu ensajar de dire çô que n'es. Sérié ora qu'una critica jove occitana s'acarèsse amb nôstra jove produccion. que se « Ives ROQUETA. �VIURE ES EN VENDA A MONTPELHIER : Librariá Jean Messier, Car. de l'Universitat. L'Ane d'Or », Car. de l'Agulhariá. La Planèta, Car. Foch. NIMES : Teissier, Car. Regala. BESIERS : Librarié del Teatre, 15, Car. de la Cauquilha TOLOSA : Librarié Occitania, 46, Car. del Taur. A ia Bible d'Or », 22, Car del Taur. ALB1 : Librarié Deynous, Lissas de Rhonel. Privât, 14, Car. dels Arts. AGEN : Librarié Occitana, 32, Car. Grenouilla » « » » « PEIRIGUS : Librarié Bitard, PAU Car. de la Republica : Librarié Saint-Louis, 5, Car. Gambetta. MARSELHA : Librarié Laffite, 156, La Canabiera. Quartièr Latin, 68, Bd. de la Liberacion. LA CIUTAT : Librarié Courty. » LA SALA-DECAZEVILLE : Depaus central de jornals, 111, Car. Cairada. CARCASSONA : Librarié de la Ciutat, 43, Car. Clemenceau. ALES : Librarié Roustan, 2, SETA Car. Sauvages. : Librarié J. Racine, Quai de Lattre-de-Tassigny. PERPINHAN Librarié PARIS de : Catalhona. : 164, Bd. St-Germain (VIe). 40, Car. Saint-Séverin (Ve). Librarié Saint-Germain-des-Près, » LION « La Joie de Lire », : J. Récamier, 31, Car. de la Charité. FEDEROP, 7, Car. des Trois-Maries (Ve), etc... Librarié ��Supplément aux numéros 26-27 de « VIURE » MONTPELLIER du 28 août au 6 septembre 1972 UNIVERSITÉ OCCITANE D'ÉTÉ P) ANS l'état actuel de la pratique occitane, un besoin apparaît primordial chez tous ceux qui l'assument, enseignants des divers étudiants, hommes de théâtre, de cinéma, de presse, mem¬ bres des comités, sections, groupes aujourd'hui multipliés : le besoin d'information. Le Centre d'Etudes Occitanes de l'Université de Mont¬ pellier et l'Institut d'Etudes Occitanes se sont préoccupés d'y répon¬ dre. Ils apportent l'information sur les deux plans où la demande est la plus large : information technique sur les diverses études, sur les divers moyens d'expression ; information disponible dans les divers niveaux, domaines l'Occitanie où se définit. L'Université occitane d'été che et la tan assume la charge d'actualiser la pratique occitanes. Elle assume aussi comme recher¬ la promotion de l'occi¬ langue de travail. PROGRAMME JOURNALIER — De 9 h. cien, — A 21 de mise en train linguistique par groupes (languedo¬ provençal, limousin, auvergnat). 10 h., 10 h. 30 De séances — à gascon, à 12 h. 30, travail h., veillée par de 14 h. 30 à 16 h. 30, de 17 h. à 19 h„ groupes. commune. programme fonctionnera les 28, 29, 30, 31 août, 1er, 2, 4 et septembre. Le dimanche 3 septembre sera occupé par une excursion facultative « au pays des Camisards », le mercredi 6 septembre par l'Assemblée générale de l'Institut d'Etudes Occitanes. Le samedi 2, à 21 heures, aura lieu l'Assemblée générale de « Défense et promotion des langues de France ». Ce 5 15 ; ils présentent des l'ensemble devant favo¬ riser plusieurs modes d'intégration au travail collectif. Les groupes dont on prévoit qu'ils n'utiliseront que la langue d'oc sont marqués d'un astérisque ; les autres sont bilingues. Les noms des responsables initiaux et des autres animateurs sont donnés entre parenthèses. Chaque groupe avancera en s'autocritiquant ; des conclusions généra¬ les seront tirées le 5 septembre au soir. Les niveaux groupes de travail sont au nombre de différents et des conceptions diverses, �9 I. * Initiation mathématiques contemporaines : notions graphes non orientés ; travail d'utili¬ pédagogique (Ph. Carbonne, B. Moulin). — élémentaires sation sur la aux théorie des • II. * Initiation à la scénographie et à la régie du spectacle : technique d'exploitation de l'événement ; théâtre et espace (rythme, mouvement) ; éléments de base de la formation du comédien (respira¬ tion, décontraction) ; lumière, régie du son ; réflexion sur le théâtre d'oc (A. Neyton). — • m. — * Initiation à la technique cinématographique : appren¬ ; réflexion sur les la forme à adopter, sur la diffusion (7.-Ph. Mon- tissage de la technique (prise de vues, montage) thèmes de films, sur nier, H. Moline). 9 *Pratique pédagogique de la langue orale : école en ; méthodes utilisées pour l'apprentissage rapide l'occitan, à l'école et chez les adultes (M. Boisgontier). IV. milieu de — occitanophone 9 V. Pratique pédagogique du milieu naturel confrontation d'expériences (les participants peuvent apporter des travaux d'élèves) ; enquête aux abords de Montpellier, réflexion sur la notion de « milieu » et les finalités de son étude (A. Serre). — 9 la VI Syntaxe occitane : syntaxe théorique (deux séances sur M. Barrai) ; *exercices élémentaires d'acquisition la syntaxe occitane (7. Boisgontier). — théorie de du verbe, 9 VII. *Occitan parlé et occitan écrit : donnée dialectale et diasystème occitan ; fonction standardisatrice de l'occitan central ; in¬ tercompréhension spontanée et dialectalité de base ; adéquation graphie-phonie (P. Bec). — 9 posés *Méthodes modernes d'analyse du texte : problèmes la lecture d'un texte ; le texte des troubadours ; écriture et l'écriture carnavalesque ; le texte roistralien et félibréen ; refus de la littérature (Ph. Gardy et H. Ruel-Albernhe, J.-L. VIII. par idéologie ; écriture et — Guin). ® IX. Méthode d'histoire littéraire occitane : problèmes de la bibliothèque occitane aujourd'hui ; problèmes de l'historiographie littéraire occitane ; problèmes d'une sociologie de la production littéraire occitane (H. Giordan). — d'une constitution 9 X. Problèmes socio-économiques occitans : occitanisme et démocatie locale ; définition de l'Occitanie ; sous-développement et décolonisation (M. Rouquette, avec J.-M. Auzias, L. Constans, M. Vallat). — 9 XI. Initiation à la méthode ethnographique : travail sur do¬ problèmes de la collecte, du classement, de l'interprétation (D. Fabre, J. Lacroix). cuments 9 ou en — filmés et documents sonores ; XII. *Exégèse biblique : initiation sur textes (livre d'Osée épitre aux Corinthiens) ; problèmes de la traduction de la Bible occitan (7. Rouquette). — 1re XIII. tane rural ; — voies et ringuier. Géographie occitane de communication : et modernisation de l'agriculture occi¬ transports ; démographie, paysage habitat (P. Bonnaud, G. Martin ; avec R. Dugrand et Cr. Bé- �• XIV. Histoire occitane la Croisade albigeoise ; l'Histoire : les Camisards ; la lutte scolaire contre l'occitan ; le racisme anti-occitan (R. Lafont, avec M. Roquebert, J.-B. Séguy, L. Cardaillac, A. Armengaud, G. Liens). — religieuse et l'Occitanie • XV. — : Morisques et Protestants *Le Chant occitan de la relation mes ; du poraine (£. Bec, avec : travail sur chants collectés ; problè¬ folklorique et de la production contem¬ M. Valière, Chr. Mérillier, A.-M. Rouanet, Patrie, chant etc...) Chaque groupes suivre groupe fonctionnera deux heures tous les jours (cinq même temps). Les congressistes pourront donc choisir de groupes. Afin d'assurer la répartition la meilleure selon nous les engageons à s'inscrire le plus tôt possible. en trois leurs vœux, Les veillées prévues sont : • le 28 août • le 29 août : Conférence Occitanisme ; • le 30 août Soirée de chansons contemporaines ; : J.-B. de Soirée de théâtre : avec Séguy : Sociologie e Lo Teafre de la Car- rièra et Rencontres ; • le 31 août Conférence de M. Roquebert : : Croisade La albigeoise. • le 1er • le 4 septembre : Projection de quatre septembre : Conférence de M. Calvet : La franco¬ phonie et les cultures africaines ; courts métrages occitans. ORGANISATION MATERIELLE Les à la Cité Universitaire Vert-Bois, Mende, Montpellier, de 16 h. à 20 h., le 27 août. Des rensei¬ gnements pratiques leur seront alors donnés quant à leur séjour. congressistes seront reçus Route de être logés confortablement en Cité Universitaire du 6 septembre au matin pour une somme forfaitaire de 100 F. (qui comprend aussi les droits d'inscription). S'ils le dési¬ rent, ils pourront prendre leurs repas en restaurant universitaire( sauf les 2 et 3 septembre), pour une somme de 4,40 F. (1,85 F. pour tous les étudiants inscrits dans une Université). Des carnets de tickets leur Ils pourront 27 août soir au distribués à seront Le prix de frais de séjour. Ceux d'été Nous ne qui seront somme une se 1er ne seront leur arrivée. l'excursion du 3 septembre n'est ne pourront pas logés une de journée. pour 3 F. la pas inscrits à tout dans les la totalité de l'Université de 14 F. la nuit, et inscrits pour assister à somme pouvons assurer pas compris de façon sûre le logement à ceux qui ou partie de l'Université d'été avant le août. Ceux qui ront au un droit logeraient à Montpellier par leurs d'inscription de 18 F. (ou de 3 F. Les séances de travail seront à l'Université propres par jour moyens paie¬ de présence). Paul-Valéry, Bâtiment A. �BULLETIN D'INSCRIPTION (à renvoyer Centre d'Etudes Occitanes au Paul-Valéry, B. P. 5043-34032 Montpellier le 1er - Université — CEDEX avant — août). (nom, prénom, adresse) Je soussigné (fonction) m'inscrit à l'Université occitane d'été, Montpellier, durée 0). ® Pour la totalité de ® Pour les journées des ® Je logerai par mes propres moyens ® sa C) J'aimerais participer aux groupes nos ® Pour où la ventilation cas les trois autres groupes dans l'ordre Je verse Cité uni¬ en 0). ® ® 0). Je demande à bénéficier du lgoement versitaire le 1972. la : , le permettrait pas, ne qui ont , ma préférence sont nos somme de F. au C.C.P. Centre d'Etudes Occitanes, Montpellier 1833-66. , Pour au les dessus de 16 ans) : (Signature des parents), — Toute le mineurs (signature), correspondance est à adresser à Université Paui B.P. 5043-34032 (1) Barrez les : Centre d'Etudes Occitanes, Valéry, Route de Mende. 34 MONTPELLIER. Montpellier CEDEX mentions inutiles. — Tél. 72-18-20 (poste 346). � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Buletin d’informacion d’associacions e partits politics = Bulletin d’information d’associations et de partis politiques Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 07, n° 26-27, ivèrn de 1971-prima de 1972 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 07, n° 26-27, ivèrn de 1971-prima de 1972 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1971 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-28 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/de7f82424b91f15afef45f28c1d6729e.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (96 p.) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22590 CIRDOC_D3-1971-26-27 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Larzac, Causse du (France) -- 1971-1981 (Mouvement contre l'extension du camp militaire) Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Franzin, Elio Rouquette, Yves (1936-2015) Gardy, Philippe Bringuier, Jean-Paul Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Larzac = Larzac Occitanisme = occitanisme