https://www.occitanica.eu/files/original/4e0949999919949dc799c30a8d2f9d55.jpg cf10c652b09ba571782ef434bc83fab5 https://www.occitanica.eu/files/original/a8a2532d22e5abe3581cacda8a8d0da6.pdf bbcdad8c2b1967ff96516e8130665e08 PDF Text Text �VIURE REVISTA OCCITAN A TRIMESTRALA SOMARI Comitat de Redaccion : F. GARDY, Secretari, « Chantebrise C, 135 Av. de Lodèva, 34 Automne de 1972. — Monlpelhièr. Membres G. N° 23 : BASALGAS, ★ J.-P. BRENGUIER, J.-L. GUIN, Cervieras, ò monôpolis, per R. LAFONT, J. LARZAC, l'Estat Glaudi Barsòti, au servici dei 1. p. R. PECOT, Francofonia e cooperacion culturala : l'exemple marrocan, R. per ★ ROCHA, I. ROQUETA. ★ un per per 20 F. 30 F. an Sosten Estrangièr . . . . 22 F. ★ numéro . e e p. 10. la Republîca federala dels dels païsans, Elio Franzin, p. 18. Calendari, Gaston Basalgas, Joan-Pau Brenguièr, Felip Gardy, Joan-Loïs Guin, Robèrt Lafont e Ives Roqueta, p. 29. (250 ptas) Estrangièr Gramsci obrièrs Abonament Lo Sèrgi Radzyn, per . . 6 F. 7 F. C.C.P. DRINGUIER, 1566-54, Montpellier. Cobèrta : fotò Frances Ashley. Estampariá BARNIER, Nimes. Lo Gerent : Joan-Pau BRENGUIER, 8, car. de la Sala-l'Avesque, 34 - Montpelhièr. Tel. 72-89-76 Los abonaments parton d'ara en lai del 1er de genier. Los fascicles ja pareguts seràn mandats a los que s'abonan dins lo cors de l'an. �Cervieras, o l'Estat au servici deï monòpolis A quàuqueis annadas, se seriá parlât de Cervieras que pas degun, alevat d'especialistas dei montanhas ò d'abitants deis Aups vos aurián pogut dire ont aquest vilatjon d'aqui èra plantât. "C Despuèi, lei causas an bèn cambiat. Qué volètz, l'actualitat quicha... Lei promotors que coma se sap òbran rèn pèr l'interès generau, se son avisats que i aviá de a complir dins de régions que leis estatjants i son « retrograds » (es pas de ieu, lo mot !), e qu'adonc, la civilizacion, la li caliá aduire pèr son bèn a aquéstei sauvatges. Pèr subrepés, empachava pas d'acampar d'argènt, que son pas de filantròps ! que trabalh Es totjorn que pèr còp d'azard i aguèt dins leis Aups- députât dur e pur — n'avèm quasi jamai n'autres, d'òmes d'aquesta fusta —, un que li disián Dijoud deputatprimièr consòl de Briançon, giscardian, e mai mai... Pèr lo bèn dau païs adonc qu'es son pensament fix, sa soleta rason de viure, nòstre Dijoud participèt en 1967 a una acampada engimbrada pèr de représentants d'un grop bancari dins un mèmbre de l'escôla de Cervieras ; s'agissiá d'explicar ais Nautas un indigèns lei projèctes durs e purs élei tanbèn qu'avián idèa de realizar. ★ DE QU'ES CERVIERAS ? l'istòria d'aquesta operacion, conoissènça amb Cervieras. Mai abans de n'arribar a es benlèu mestier de far �Es vilatjon situât sus la Rota Nacionala 202, entre lo col d'Isoard. A 110 abitants ; autre tèmps, arribèt a quasi un milierat, mai amb l'ajuda ja dei govèrns que se succediguèron, que sián reiaus, imperiaus ò republicans, força mond deguèron s'exilhar (l). un Briançon La e s'espandis sus 11.000 ectaras, subretot en fòra dau vilatjon qu'es a 1650 mètres très escarts, Lachaup, lo Borget e lei Fònts. comuna terrens comunaus, e en d'autura, I a a sus lo terraire 22 bordas que fan viure 85 abitants, aperaquí 80 % de la populacion. Lei vacas porgisson 800 litres de lach pèr jorn, e 800 anhèus son liurats pèr la maselariá cada annada. Lo bestiari rèstan dins l'estable ò lo jaç sièis mes de l'an ; de junh a novèmbre, s'esparpalhan sus leis aupatges que lei melhors son dins lo plan dau Borget qu'es dins la valada de Cerveireta. Es de sotalinhar qu'ara la fugida de populacion es arrestada ; lei Cervierencs an capitat d'organizar una economia montanharda « rendabla » dins lo sens capitalista. siá Lo vilatjon es pron polit, amb de bèus ostaus glèisa dau sègle XV classada monument istoric. e una Oblidavi : l'origina dau nom de Cervieras. D'únei diguèveniá dau lop-cervier ò lins que foguèron nombrós dins la région fins aperaqui 1900 ; mai probabla es l'origina partènt de « cèrvi » qu'aquest animau visquèt dins leis Aups ron que fins a 1850. Lo parlar dei Cervierencs provençau restacat au es l'aupenc dau nord, parlar nôrd-occitan. Istoricament, la comuna èra dins l'escarton de Briançon. Se sap que leis escartons èran de menas de republicas autonòmas que se repartissián lei talhas ; avián de franquesas e lo drech de se governar soletas. En Chastèl-Delfin, Ois e 1713, leis escartons de Val Cluson passèron au duc de Savôia, (1) De notar que sus !o bòrd italian, d'un biais generau lei vilatges gardat sa populacion. Se pòt conclure d'aquò que i aguèt una politica volontària dei govèrns francés pèr vujar leis Aups occitanas de sa populacion. an 2 �lei dos autres, aquéstei de Briançon e de Queiràs conservats foguèron pèr lo rèi de França. gròssa importància, que lei gènts avián l'abid'esperélei. E pèr çò qu'es de Cervieras, la résulta, excepcionala tanbèn — tôt es excepcionau a Cer¬ vieras ! l'avèm vista aqui dessus. Aquô tud de se a una governar — D'OMES CONSCIENTS. ★ Aquesta libertat, lei Cervierencs sachèron l'empleAu contra dei govèrns francés que sèmpre vouguèron tôt bailejar dau déféra e prenguèron lei gènts pèr de conàs, lei Cervierencs mostrèron élei, qu'èran d'òmes. Eta ! gar. païsans qu'aiman son païs, que lo fauna e sa flòra, e aquesta conoissènça leis a menât a far de son terraire quauqua rèn que non se vetz, franc d'excepcion (mai ! me pòdi pas despegar d'aqueste mot !), en ges de luec autra part... en Son de païsans, de conoisson d'à fons, que sabon sa França de segur. Ansin, an pas esperat d'instruccions dau govèrn pèr mé¬ part de sa comuna en resèrva (mai de 2.000 ectaras) pèr lei chamós. D'aquest bestiari, n'i a aperaqui 150 que barrutlan sus lo terraire, qu'un trentenau pèr an pòdon èstre tré una tuats ; e passan pas Dins la sèuva de aquesta chifra lei Cervierencs. mêles que s'alarga au pè de la sèrra de la montanha de Lasseron au brèc de Ròcha-Bruna, ont rèstan mai sovènt lei chamós, i a pron gaus de bòsc. E estènt qu'es aisit de venir aqui, lei Cervierencs, pèr empachar lei chaples, susvelhan lo rôdol. An pas agut de besonh d'un ministèri de l'environament pèr far çô qu'èra mestier que va de far. ★ UN CAIREFORC NATURAU. terrador un seissantenau d'espècias importants son l'agla reiala, lo dugon, l'astor, lo côrb (Corvus corax), la bartavèla, la gelabra, la perditz grisa, l'alauseta, la chichorla (Emberiza Se rescòntran sus lo d'aucèus. Lei mai hortulana)... 3 �Estènt lei lausets que son nombrós d'en pertot, dins leis cèus de passatge i a lo cercelon (Anas crecca) e lo còlvèrd. Cau citar tanbèn d'aucèus qu'apartènon a una fauna miegterranencô-asiatica taus lo passasolitari (Monticola solitarius), lo chic gavòt (Emberiza cia), lo fifi de Bonelli (Phylloscopus bonelli), lo bardet (Egretta garzetta), ò miegterranencò-montanharda, taus lo pivoton gavôt (Anthus spinoletta), l'aupenc (Prunella collaris), lo venturon (Carduelis citrinella), ne passi... Lei mamifèrs i a son mens variats, mai en plus dau chamós, de blanchons, de marmòtas e de rainards. Maugrat qu'a la fin dau sègle XIX aga dispareissut lo (Gypaëtus barbatus), e que lo lins siá rèn que barrutlaire, la cadena alimentària es encara compléta, amb l'agla e lo dugon. I a un mamifèr grand, lo chamós, e mièlhs, se poiriá tornar introduire lo boquetin. vautor barbut Pèr lei pèis, la trocha es abondosa dins Cerveireta La varietat d'insèctes es extraordinària. Dins 40 e dins lei lausets. oras de prospeccion, d'especialistas n'an recampat mai de 400 espècias interessantas. Dins lei parpalhons, n'i a que son au limit dau poblament deis Aups centraus e septentrionaus. Un retrach biogeografic de la valada de Cerveireta môstra que s'agis d'un caireforc ont se rescôntran e se turtan leis elements nordics e miegterranencs, e tanbèn, dins una mendra, atlantics e ponentés. Un complèx faunistic retrôba pas dins leis Aups septentrionalas que son limit passa un vintenau de quilometres au nord (Vanesa). E aquò es identic pèr la flôra. mesura parier ★ non se UN EQUILIBRI MANTENGUT. Es que la valada de Cerveireta, qu'es lo terrador mai site vèrge ? De segur, o es pèr la composicion qualitativa de sei biocenèsis ; la question es diferènta pèr lo mitan e leis ômes estènt qu'aquésteis an mantengut una mena d'equilibri perque an respechat son pais. important de Cervieras, 4 es un �Ansin, la cultura se fa sènse tractament quimic ni mai engrais, e lei rendements son pas inferiors a autra part. Lei pastencs son pas rasats bord que leis escabòts passan pas lei quantitats normalas ; aquô limita leis avalancas. Pasmens, autretèmps i aguèt una sèuva de mêles força granda qu'ara, e sa disparicion a afavorizat leis avalan¬ cas a la prima, e d'estiu, amb lei plueias, la formacion d'avalancadas e lei resquilhatges de terren. mai Aquéstei perilhs son mai que mai sensibles a l'adrech de l'escart de Lachaup que leis aubres i grelhan amb dificultat estènt que siám sus la rega d'ariditat maximala que va de la valada de Clarada a Sant-Pau-d'Ubaia ; e pas pron qu'un an sus dos i a pas pron de nèu, i tèn mau. mondacions. Vèn mai aquô dau demeLo darrier côp que Cerveireta crebèt, lei 13 e 14 de junh de 1957, foguèt rasclat lo camin que menava a la valada de Cerveireta auta. Un pauc après la guerra de 1939-45, l'E.D.F. faguèt faire d'estudis pèr l'entrepresa Bachy pèr vèire s'èra possible d'establir un barratge au pestèu glaciari deis Aitas, a 1900 mètres d'autura, just en dessus de Cerveiras ; ansin aurián negat la plana dau Borget amb un plan d'aiga de 30 milhons de métrés cub ; l'estudi mostrèt que primier lo pestèu èra pas pron solid, e segond, leis ostaus dau vilatge estènt solament a 1.200 mètres, 250 mètres pus bas, dins lo cas de pluèjas abondosas, se poiriá pas escampar l'aiga ; doble perilh adonc, e l'E.D.F. renoncièt a son projècte. Autre perilh, leis niment de la susfàcia aboscatida. môstra clar que lo site de Cervieras es dins verginitat relativa ; se pot puslèu parlar d'un equilibri, d'un equilibri mantengut mercé lo biais de vida deis estatjants. Aqueu biais de vida aviá pèr tôca d'entretenir una estabilitat amb lo monde vegetau e lo mond animau. Un biais de vida que lei promotors, ara, li dison « retrograd » ! Coma lei comprenèm élei que son dieu es l'argent e lo proTôt aquô una fiech immédiat ! pichôt pèr supremir çô que aparat pendènt de sègles. E bastariá d'un cambiament d'ômes consciènts, an 5 �★ LE! BROMEJAIRES A L'OBRA. Un cam'oiament pichòt ? Anem, eau pas èstre modèst dins nòstra França dura e pura, vesèm larg ! Çò que eau, es quauqua rèn de grand, de subrebèu... coma la societat nòva, qué ! coma aquò : Anatz veire : tornem en 1967. Aquela annada d'aqui, un (mai èra pas lo dei felibres... auriá solament fach rire, l'òme...) lo banquier bèlga Lambert s'interessèt a la creacion d'un complèx toristic dins la zòna Mont-Genèbre, Sestrieras, Clavieras, Cervieras. Parlavan d'un camin nòu entre França e Itàlia, de 30.000 liechs... avián apetís aquéstei gènts ! grop bancari amb pèr capolier que nos E nòstrei banquiers mandèron sus plaça son armada de corratiers. Semondèron 0,74 franc dau mètre cairat de tercolhons, lei Cervierencs, dison de non ; e nòstrei laires parlan d'expropriacion. Pas melhora la ré¬ sulta. Alara, assajan de far la gatamiaula : a l'un li vôlon donar 500 francs pèr la signatura, a l'autre te li prometon un magazin dins l'ensèmble comerciau futur, au tresen, un finançament pèr acabar l'ostau... Pitan pas mai ; aquéstei païsans son vertadierament « retrograds » ! ren. Coma son pas Après dos mes partits entre lo cantatge e leis uelhs de velós, dins un mèmbre de l'escòla de Cervieras, es la scèna granda amb lo deputat-primièr cònsol de Briançon, lo bèu, lo grand, l'ufanós Dijoud, l'òme dau desvolopament de Briançonés. Résulta : zéro. ★ L'EST AT AU SECORS DEI LAiRES. Alara ? E bèn, es aisit, i a l'Estat. De qu'es l'Estat, ? Lei varlets dau capitalisme, ò de côps, lei capitalistas sènsa intermediari. ara E lo 11 de genièr d'aquest an, pèr arrestat prefectorau, l'Estat ordenava una enquèsta d'utilitat publica pèr fin d'expropriar lei pastencs mai ries de la comuna de Cervieras. Quora avètz una aisina, se ne'n eau servir, qué ! 6 �Asseguran constituïr una Cervieras, li qu'aquesta enquèsta resèrva fonciera. Lo sa tòca consèu rèn que de municipau de es jamai demandât son vejaire ; pas necite, retrograds ». E puèi, son de païsans e pèr subrepés d'Occitans ; doas dècas dins nôstre mond virât vèrs l'avenir. Avèm l'abitud aici. devon èstre an pas « Empacha pas que coma totjorn, maugrat lo secrèt, s'es pogut saber quàuquei brigas. Adonc, pèr de verai, s'agirià d'edificar una estacion d'espòrt d'ivèrn de 15.000 liechs pèr clients de « grand standing » (es pas d'occitan aquò, es de franglés, e deu explicar l'enquèsta d'utilitat publica !). Dire lo plan dau Borget, l'endrech dei pastencs melhors e dei champs de Cervieras, i auriá laus artificiau, tenis, terren de golf... De notar que lo laus, poirà èstre plaçât rèn qu'après lo pestèu glaciari deis Aitas, çò que farà córrer un perilh mortal ais abitants ; un crim que ditz pas son nom. l'estacion, leis amies dau deputat-primier sabètz lo que li dison Dijoud, afortisson que donarà de trabalh a la région, que sus lo plan nacionau farà intrar de devisas. Farai pas d'alônguis sus d'aquô, conoissètz pron la sansònha, es lo procès abituau de colonizacion amb lo païs pèr quadre, leis abitants pèr serviciaus, e lei beneficis pèr lei societats capitalistas. Pèr justificar cònsol de Briançon, Cervieras e de seis agriculpoirián plus aver de bestiari estènt que lei pastencs serián supremits ; e plus de culturas possiblas... Restariá la solucion d'èstre « perchman », portier ò serviciau dins una ostalariá. Çò que li dison la « promocion sociala ». L'estacion seriá la mort de tors que ★ LA REBECADA. lei promesas, l'enquèsta lei quichadas moralas (un desplegant parla ja deis avantatges de l'estacion futura), lei Cervierencs an pas cridat seba. E li es vengut d'ajuda d'en pertot. Solament, maugrat lei menaças, d'utilitat publica, e 7 �Lo 24 de genièr, lo consèu municipau de Cervieras procontra l'arrestat prefectorau que fasiá coma se leis abitants non èran d'ômes. tèsta La protèsta es generala dins tôt lo despartiment deis Aups-Nautas. La quasi totalitat dei primiers cònsols, lei federacions dei Partits Comunista e Socialista, la Federacion Despartimentala dei Sendicats d'Explechaires Agricôlas, la Cambra d'Agricultura deis Aups-Nautas, lo Cèntre Despartimentau dei Joves Agricultors. De questions escrichas son pausadas au Parlament (ô censament tau !). E eau subretot senhalar la creacion tre 1969 d'una « As¬ sociation pour l'Etude et la Sauvegarde de la Vallée de Cer(A.E.S.V.C.). Lo meriti grand d'aquesta associacion foguèt d'acomençar de sensibilizar l'opinion publica a un moment que se parlava pas encara trop dau projècte. vières » L'A.E.S.V.C., que son presidènt n'es lo doctor Causse, a recampat mai de 11.000 signaturas contra lo chaple qu'amenaça Cervieras. Aquô en fòra de centenaus de letras mandadas * pèr de personalitats scientificas e religiosàs. PER L'AVENIR DE CERVIERAS. E estènt que son pas d'opausants sistematics — coma li agradariá de o far crèire leis amies dau deputat-primièr cònsol de Briançon —, l'A.E.S.V.C. an fach de côntraproposicions que môstran ont es la « vocacion » (un mot qu'es de mode dins lei colonias encuèi) vertadiera de Cer¬ vieras. Comporta très parts indissociablas : proteccion dau site naturau, manteniment e desvolopament deis activitats agri¬ côlas, creacion d'una estacion sènsa remontadas mecanicas. La practica diversificada. D'ivèrn se farà d'esqui amb d'esquilhaires individuaus, de classas de nèu e de collectivitats ; quora aquésteis esquilhaires voudràn far d'esqui de pista, un ser¬ vie! de carris pèr lei estacions d'alentorn serà previst. serà de randonada, ara en plen alargament, 8 �D'estiu, i aurà e practica una que li agrada la montanha permanènts demièg la calama. Tota l'annada, de residènts de gènts qu'aiman la montanha. La chifra dei liechs creats serà de 1.100, mum pèr evitar de rompre qu'es lo maxi¬ l'equilibri actuau. dètz Briançonés, que Leis investiments seràn de 30 millions repartits sus ans. I aurà creacion de 145 emplecs dins lo 75 seràn permanènts. S'agis d'una proposicion que va au contra de la superestacion pèr milhardaris prevista au Borget. Permetrià d'asl'avenir de Cervieras e serià un primier exèmple de desvolopament armoniós d'una economia montanharda adaptada ais ômes que ne vivon e que i seriàn associats. segurar pas una colonizacion... Çò que vòu financiers e lo govèrn seràn pas d'acôrdi. Çò que vòu dire tanbèn que eau que mai luchar pèr ajudar Cervieras e ansin sauvar una part de nôstra Occitània. Avèm aqui una escasènça de mai de tornar far prèndre consciéncia a nòstre pòble de sa personalitat ; la eau pas degalhar. Pèr un côp, auriàm dire que lei grops Glaudi BARSOTI. LEGISSÈTZ OCCITÀNIA NÒVA (6 numéros : 15 F.) 2.944-14 C.C.P. A. Bru, Tolosa 11 bis car. de la Concòrdia, 31 TOLOSA LUTTE OCCITANE (Abonament a 12 numéros : C.C.P. « Lutte Occitane » B.P. 2138 - 34026 15 F.) Montpelhièr 153.428 MONTPELHIER-CEDEX 9 �Francofonia cooperacion culturala e L'exemple Las paginas scientifìc e que publicam çai-sota detalhat de la testimôni, amb tôt çô de o partit près. legir quicôm 'ATEMPTAT que marrocan « que Pensam tôca just vô/on se question marrocana pòt i ça e estudi pas un Son pas la que se i pot e se i deu prigond. lo rei de Marròc, Hassan II, grand causa a la realitat prigonda d'aquel païs, pas mai que çò qu'auriá pogut faire un regim diferent, fargat per una intelligentsià militara, borgesa, liberala, e mai foguèsse pas monarquica. mancat contra cambiarà pas Soi qu'acabe sèt annadas escolaras al Marrôc. Sai que calguèt pro temps per prene consciéncia qu'èri pas que l'esplecha d'una collaboracion, d'una collusion entre una minoritat al poder, una aristocracia reaccionària, marrocana, e una autra minoritat tan reaccionària, francesa. Tôt aquô sus l'esquina dels pôbles, marrocan primièr, francés puèi. me Mas dor, « pas mai de significacion, tenir lo concèpte de « francés ». marrocan » que ne pot Marrôc es una a entitat tan artificiosa 10 Berbèrs, que i viviân en comunitats en pregon- coma desempuèi de milièrats d'ans, Africa del Nord dels qu'un aqui d'errors involontàrias aver que ». ; es los França : lo domeni caps de las �elegits, e las tribus recampadas en confederaqu'elegissián un rei... o una reina. I aviá pas de proprietat privada, las terras en essent collectivas, coma los tropèls. tribús èran cions E los diferents biaisses de viure de la tan o es la lenga, uèi plan viva encara, se lenga miegterranenca tant e — Marrôc an tracha eslonhada de l'arabi lo francés de l'occitan. Mas las semblanças que sas nomad coma Per quant a entre o o del berbèr, coma sedentari de la montanha, animista o pagan... — èran las tribús. Çò que sembla d'èstre la pròva tolerància mutuala pro fòrta. plana nombres d'una — pas las anam França, entre Berbèr e e ara poder establir son nombro- Occitan, finit d'espantar las gents non avertidas. * ** D'en primièr, coma Occitània, Africa del Nord es conquistada militarament, força mai lèu qu'Occitània ça que la : tre lo sègle VII, Oqbah Ben Nafi, militar conquistaire mandat per la dinastia Ommeyada de Damàs, fa qualquas expedicions duscas a l'Océan atlantic. Puèi, de conquista en conquista, los Arabs s'impausan pauc a cha pauc. Aquè's pas aisit, ça que la, que, a cada còp que los conquistaires tornavan dins l'Orient Mejan, los Berbèrs tornavan prene sas costumas tradicionalas. Al moment de la dinastia araba mai importanta, la Baghdad, en partir de 850, mai d una mesa al ponch per islamizar e, d'aqui, arabizar conquistadas, coma Marrôc o lo sud d Espanha dels Abbassids de solucion es las colonias (Al Andalós) : las doas mesuras mai importantas presas son, d'un latz, l'arabizacion de la moneda, d'un autre latz 1 immunitat de taussas per totes los Musulmans e totes los que se convertissián a l'Islam. Se compren que las mesuras aguèsson afavorizat e melhorat l'implantament arab. 11 �Laissem de caire los detalhs del processus tôt de la coloe tanben las révoltas ligadas a tôt impérialisme. nizacion Farem pas que notar que, d'un biais général, ôm se maina los Berbèrs s'islamizavan sens trop de dificultats cada vegada que li laissavan una cèrta autonomia, mas que se revollavan contra totes los assags de centralizacion (las provincias mai eslonhadas de Baghdad, coma Marròc e Espanha del sud, foguèron las mai independentas). que E çò que fin finala permeteguèt lo en Africa del Nòrd, foguèt las fargament dels estats mesclas e populacions e mai que pus las mesclas dins lo sang dels reis. Una vegada que l'Islam aguèt plan près raiç, èra mai aisit per un cap de tribú de s'impausar, e mai al nom de l'Islam, mai que lo païs demorèsse independent de la dinastia araba originala. Arabis En espepissar la conquista militara, avèm pas mancat de l'alienacion linguistica. Los Arabis assagèron d'escalar d'Africa del Nord la cultura berbèra. De d'esflorar la question badas. Politicament, comunitari e ça que la, capitèron d'escafar lo sistèma d'impausar lo poder central coma modèl de régi m. Per çô qu'es de la tòca economica perseguida, èra lo Mond novèl èra desconegut e Asia tanben, Miegterrana èra al quite centre del comèrci internacional, que s'apilava mai que mai sus los escambis d'aur, d'esclaus, de metals e d'armas entre los païses europencs e los d'Africa Negra. Marròc se trobava tôt bèl just a la crosada d'aqueles camins, amb Sijilmassa (ara Rissani, dins lo Sud marrocan) coma capitala eco¬ clara : en un moment que nomica. un per Vejaqui donc lo pôble Arabi taxat d'imperialisme amb procediment de conquista que se sembla a lo emplegat los Franceses en Occitània. Mas los Arabis, luènh de guèron despoderats originalas. 12 per sas basas pendent de sègles, fo¬ fargar dins sas colonias de culturas �a sègle, los païses d'Africa del Nord (!) se moscapables d'evitar las conquistas portuguesa, espanhola e francesa al moment qu'Eurôpa acomença de s'industrializar e que Marròc en particular se barra davant lo modernisme e tempta de tornar metre en valor son negôci caravanier. Avèm pas de jutjar las politicas, europencas o africanas, mas soletament de constatar qu'aquò mena, dins los fâches, a una colonizacion nòva dels reiaumes Berbèrs venguts musulmans, e dels descendents de lors primièrs conquistaires e mèstres, los Arabis. E, sègle trèron actual de colonizacion, ligat tôt bel just coneguèt al Marròc un res- Mas abans de veire lo processus es bon de remembrar un fach politic, plan amb lo processus aqueste, e que tontiment prigond sus la lenga. Al sègle X. per de rasons pro escuras, los descendents de la dinastia fatimida d'Egipta mandèron, a milièrats, de tribus nomadas de Bedoïns, los Beni Hilal, en Africa del Aquestas tribus destrusiguèron tôt çò que los sistèmas bastir, desempuèi Tunisia duscas al Maghreb central. Al sègle II, lo représentant de la dinas¬ tia Almohada del Marrôc, Abd El Moumen, utiliza aquelas tribus, que las mena de força dins son païs, Marrôc, per s'aparar de las amenaças cherifianas d'Espanha. Calcula qu'en prepausant de tèrras ricas a aqueles Bedoïns dins las régions amenaçadas, los cogirà a aparar sas nôvas propietats contra d'envasissèires eventuals. Nord. sedentaris avián pogut Lo calcul, mas a cort terme, la colonizacion aquô, mai plan cort terme, foguèt bon, se compliguèt maugrat tôt cherifiana e, subretot, Abd El d'un boloversament Moumen dintrèt dins Marrôc, en économie, una lenga nòva, la d'Espanha, la, sérié (1) Laissam de caire la question de la conquista araba qu'en Espanha lo problèma Berbèr se pausava pas. que intéressant d'estudiar tanben aquela question, qu'Espanha del Ça Sud es conquistada en partir del sègle VIII (711) e aliberada al sègle XV (1467). Aquô fa set sègles, coma en Occitània, que al Andalós saupèt prene als Maures la - substantifique moelle » sens prendre un solet trôç de la seuna, que l'a retrobada tala coma èra sèt sègles estada après. 13 �d'aqueles Bedoïns ; l'arabi dialectal, tant eslonhat de l'arabi coma o parlavan quasiment totes los Musulmans, que classic lo francés o es del latin o l'occitan del francés. Al moment que se dubris per lo poder francés la conquista coloniala en Marrôc (entre 1912 e 1920), lo pôble que viu dins aquelas régions es una mescla de Berbèrs islamizats a de grases desparièrs (la màger part, ça que la, o es força), d'Arabis en decadéncia (se prenèm coma referéncia los reiaumes d'Orient Mejan), e de qualques Europencs dins los pòrts conquistats desempuèi de temps ja per los Portugueses o los Espanhòls (2). E la conquista coloniala acomença fa pas que 40 ans, e realiza pas que per part, essent que França a pas qu'un drech de Protectorat sus Marrôc. Se tracha pas d'un desparse timent francés. * ** Dins aquel context, après l'independéncia de Marrôc, França establiguèt amb aquel païs una Cooperacion culturala e tecnica per la formacion de quadres que lo païs pot n'aver de besonh, e per lo manteniment del francés dins los païses d'Africa : mas lo fach économie acapta e mestreja lo fach cultural. De fach, als uelhs dels responsables del dos païses, la cooperacion tecnica e culturala es pas qu'un degot d'aiga dins lo processus capitalista internacional destinât a enriquesir qualquas minoritats (coma lo rei de Marrôc o los que voldrián prene sa plaça). E seriá per eles una error de plaçar aquela cooperacion a son nivèl just dins sas dichas oficialas. D'aqui la demagogia a son entorn, coma se representava una ajuda reala portada al Marrôc. Ça que la, per fin que lo processús économie s'alargue, aqui mai se pot acomparar la causa amb lo genocidi cultu¬ ral d'Occitània, cal que lo pôble marrocan se plegue ; e per e (2) 1 a tanben de desempuèi de sègles, tion 14 que ne minoritats mas lor jusiòlas cas, e encara crestianas implantadas aqui qu'intéressant per la parlam, la del genocidi cultural, serà pas tractat aici. ques¬ �plegue, cal l'aliénai*. D'aqui lo sistèma de la coope- que se racion culturala. Dins los fachs, consí aquò se passa ? marrocan, que siá berbèr o arabi (çò essencial qu'es musulman) passa, abans sos 7 ans, per l'escòla coranica ont apren lo respiech de l'autoritat religiosa, après d'aver après lo de l'autoritat pairala. Parla l'arabi dialectal, e las paraulas qu'emplega representan sa vida de cada jorn, tradicionala. Lo Coran es un tèxt sacrat, e l'enfant accepta que siá dins una lenga estranha, l'arabi classic, coma lo Lo dròlle es dròlle francés accepta o acceptava lenga del lo latin coma forma la tradicion del sacrat. Lo dròlle marrocan, doncas, se a qu'a butar. Puèi, a l'escôla primària, acomençan de li ensenhar de causas estrangièras a sa vida, coma la relacion temps/avia- seu païs afonsa sas raiç, demanda pas mai estrangièr per aquestas), o mai de rudiments de la qu'escriu, çò que cal èstre nèci o malbiaissut drecha, amb de caractèrs barbars. desa/distància (ren es pas nocions l'Islam que las lenga francesa, ! de senèstra a la, aquela lenga, als uèlhs dels pichòts marroenveirada de bonaiir, de riquesa, de ben èsser, que los Franceses, o los Marrocans europeanizats, an un biais de viure qu'espanta e que dona d'enveja. Ça cans, que es L'enfant, ja condicionat, seleccion de segur, que cèrta arriba al collègi, après una l'escolarizacion es pas encara majoritària. Al collègi, l'enfant recèp 12 oradas de francés cada setmana ; li ensenhan que Miquèl, Maria, Liseta an cadun sa cambra, son burèu per trabalhar, que la familha possedis canapé, una taula e de cadièras (los marrocans manjan dins de platèls sus de palhassons, a ras del soi), etc... Aquel metòde d'ensenhament, que cada frasa, cada estructura, cada paraula es impausada al mèstre qu'ensenha, sens cap de soplesa dins l'interpretacion, es estât mes al ponch dins de totala, e sai que pas encara un burèus d'estudis a Casablanca, e lo govèrn marrocan i dega- 15 �lhèt de milhons, lo govèrn francés de miliards. Cap de burèu d'estudis semblant per l'arabi dialectal e un lengatge que rebat las situacions quadre de prôprias a l'enfant engimbrat. marrocan dins son natura, es estât Se vei consi l'enfant es desrabat a tèrra culturala per sa èsser plantât (mal) dins una cultura francesa que se i pòt pas reconóisser e que lo noirís esperitalament e afectivament força mal. En mai, l'escolan ensenhament arabi classic lo francés (es çò que dison los quites professors d'arabis dins los conselhs de classa). encara mai dificil recèp un benlèu que Cotria amb aquel ensenhament marrocan e francés que cap de dinlôma — al mens a cap de desbocat économie, França establiguèt al Marròc d'escòlas primàrias e de licèus francés, per los enfants dels cooperaires. Es çò que sònan las Missions Universitàrias e Culmena — se non a turalas Francesas. La M.U.C.F. de Rabat es la mai im- portanta de totas las Missions Francesas a l'estrangièr. E nombroses son los Marrocans fortunats que i mandan sos enfants. Eles arribaràn al Bachalairat de tip francés oposicion amb los mairocan, sens (per al melhor, auràn lo Bac de tip de valor sus lo mercat de l'emplèc autres que, cap qualificat). Per de qué los sols Marrocans fortunats pòdon mandar simplament pr'amor qu'un decrèt del sénher Debré d'aquel temps ministre dels Afars Estrangièrs — establiguèt un drech d'escolatge (« drech d'inscripcion j>) naut dins aquelas escòlas, prétendent que despendián dels Afars Estrangièrs e non de l'Educacion Nacionala. Los sendicats protestèron, las associacions de parents d'escolans tanben, mas la situacion èra força precària per los Franceses que volián faire carrièra al Marròc, o mai simplament per que lors enfants sián pas re¬ fusais dins aquelas escòlas francesas. sos enfants dins las escòlas de la M.U.C.F. ? Tôt — la 16 Coma en Occitània, ont aquel que vòl viure deu parlar lenga dels conquistaires e s'atencionar a copiar sos biaises �de viure, lo Marrocan per pas lest es a faire totas las concessions crebar de fam. Al Marròc, los dos tips d'ensenhament dispensais son a destriar las jaças socialas : un ensenhament alienaire, ni en arabi dialectal, ni mai segon destinais plan clarament ensenhament alienaire, ni lo arab dialectal, en ble ni mai segon lo vulgum pecus. Sens cap de lenga, sens cap de cultura prigonda, lo pòse laissa despoderar e es pas pus capable, a cort terme, processús d'una cultura francesa, per de rebecar. Sergi RADZYN. Disques VENTADORN DAUMAS MARTI (12 cançons, PAURA 33 t. 30 cm.) OCCITANIA 30 F. MONTSEGUR 30 F. LOS CORBASSES LONGAMAI TA MALA (4 cançons, 12 F. . . 12 F. . Josiana VICENZUTO 12 F. MISERIA .... 12 F. LOS CAMINAIRES D'OC . .... ADREÇAR LAS COMANDAS A LOS PRESONIÊRS AURAN LARJOR 12 F. Los chècs devon èsser redigits a OCCITANE, C.C.P. l'ordre de 12 F. • VENTADORN — 34 BEZIERS 26, Rue de la Rotonde — 30 F. . (4 ch. 45 t.) NICOLA LO VENT MARIN 30 cm.) PORCS FIN DE SETMANA 12 F. LOIS MERCAT COMUN (331. PELS 12 F. PLANTAS SANT MESSA BELTRAME N.B. 12 F. . BROGLIA 451.) CANTA BODON O . ROQUETA 12 F. MANS DE BREISH LAS . 12 F. PATRIC FAI CAPITAT A .... 12 F. PROVENÇA — TÉL. MOUVEMENT : 28-82-68 JEUNESSE 1034-53 MONTPELLIER. 17 �Gramsci e la dels obrièrs Republica federala dels e païsans La solucion dels problèmas es cercada per /os grops dirigent s borgeses e campanhôls en travers un compromés. Degun d'eles possedis per natura un caractèr unitari e una fonccion unitària. Lo compromés que serva l'unitat es d'un autre costat tal que pòt faire mai greva la situacion. Aquò dona a las populacions deI Mezzogiorno una posicion semblanta a la de las populacions colonialas. La granda industria del Nòrd jòga rapôrt amb elas la fonccion de las metropôlis capitalistas : h s grands proprietaris de tèrras e la quita borgesiâ miègjornala, al contra, s'atrôban dins la situacion de las categorias que, dins las colonialas, fan aligança amb la metropàli per manténer en somession la massa del pòble que trabalha. Lo desprovesiment économie e l'opression politica van cotria, adon¬ nas, per faire de la populacion que trabalha del Mezzogiorno una força sèmpre mobilizada contra /'Estât. » « (A. Gramsci, trach de Tesi di Lione). A NTONio Gramsci acomencèt decisiu dins la direceion d'Itàlia pas qu'après e de jogar un rôtie politic la vida del Partit comunista lo IVen Congrès de l'Internacionala comunista. Coma o contèt el dins una de sas letras, pendent la IV®1 Congrès de l'Internacionala, Matyas Rakosi li prepausèt de remplaçar Amadeo Bordiga dins sa carga de secretari del partit. Gramsci refusèt. Ça que la, pendent l'acamp de la nuèch del 24 de setemdins lo partit comunista se veguèt Bordiga e Gramsci sus de posicions bre de 1922, lo grop majoritari espetèt, e opausadas. 18 �La crisi de las relacions entre lo Partit comunista italian encaminada dempuèi pron de mes e se séria desenvolopada a un ponch tal qu'auriâ comproTnesa la quita existéncia de! jove partit revolucionari. e l'Internacionala èra ja de 1923, Gramsci escriu una letra corteta a còp de mai preniá sas distàncias amb los En agost Fogliatti ont un dos que corrents menava Amadeo dessompartissián lo partit, aquel que lo Bordiga, e lo que se recampava darrièr Angelo Tasca. Lo jutjament de Gramsci sus son partit èra força sevèr : Uèi comprene melhor consi es estât possible de crear situacion paradoxala que tant t'agrada, amb una minoritat la « qu'existis tras pas vista se nòs- e majoritat una objectivament, qu'es estada fargada per nòstra passivitat e qu'aura, se ton ponch de realiza ,1a direccion del P. (partit, n.d.l.r.), e amb errors que se sap pas exactament çò qu'es, s'a un dins la pontan- s'es digna d'èstre al al poste sèu terribla qu'atravèrsa lo prolétariat ». programa e nada jutjament negatiu de Gramsci sus lo corrent menât qu'èra estât lo seu dempuèi la fondade Livorna duscas a aquel moment, podiá pas èstre mai definitiu. Lo per Bordiga, corrent cion del partit al congrès la esperèt encara quauques mes abans de prepolitic positiu sus la basa del quai tornèt organizar el lo partit e s'afortiguèt definitivament al congrès de Lion (IIIen congrès). Ça que pausar un programa Lo primièr document que permeteguèt a Gramsci d'explicitar la rega politica nova que la voliá el prepausar al partit es la letra per la fondacion de TUnità del 12 de setembre de 1923. un mot d'òrdre nòu, lo obrièrs e dels païsans. La proposicion de la Republica federala dels obrièrs e dels païsans sorgentava de son analisi de la situacion itaAmb la letra aquesta, de la la question miègjornala, valent-a-dire la rapòrts entre obrièrs e païsans, se pausava « liana ont dels mandèt Republica federala dels question non sola- 19 �ment e problèma de rapòrts de classas, problèma territorial, çò aspèctes de la question nacionala ». coma un mai que pus coma un dels mas tanben es coma un Per Giamsci, i aviá aqui la nécessitât d'acomençar una contèsta amb aqueles democratas, représen¬ tants de las tendéncias realas de la classa païsana, qu'avián totjorn agut dins lo sèu programa « lo mot d'ordre de l'aupolemica e una tonomia locala La e de la descentralizacion ». Republica federala dels obrièrs e dels païsans aviá caracterizat, segon Gramsci, per « son centralisme politic donat per lo partit comunista, amb sa descentralizacion admenistrativa e sos d'èstre l'alestiment del regim sovietic, matisses las forças politicas popularas localas En realitat, las rasons que ». butèron Gramsci a prepausar setembre de 1923 que lo diari ont se deviá prene en carga coma mot d'ordre fondamental lo de la Republica federala en diguèsse Unità èran força mai complexas plicava dins aquela letra. se Lo titol lo fach que çò que n'ex- dins la pensada de las massas non solament que la classa obrièra èra unitària duscas al ponch de prepausar la federacion al Mezzogiorno, mas tanbèn qu'en Itàlia, i aviá pas cap de classa, en defòra dels obrièrs, que siá capabla d'unificar politicament e economicament lo Gramsci èra pressupausava de que besonh de faire encapar a pais. Gramsci prepausa biais pro pausa un Irlanda « còm mai la « federacion » al Mezzogiorno d'un aquel emplegat per Marx quora pre¬ programa a la classa obrièra anglesa rapôrt amb primièr divisar, federar puèi ». Se tracha de quique d'una manifestacion de l'audàcia politica pro semblant a costumièra del revolucionari sardo. En fach la question del Mezzogiorno, endintrada dins la situacion italiana, tornèt sèmpre dins sa correspondència amb sos companhs, mas pas solament dins sas relacions amb eles. 20 �Es força intéressant de relevar consi el, dins lo darrièr collôqui que tenguèt a Moscó, en novembre de 1923, abans de partir per Vièna, amb Zinoviev, parlèt de la « Republica italiana federativa dels Soviets ». Mezzogiorno èran los dos aspect.es d'una Gramsci illustrava tant a l'Internacionala comunista coma amb los ômes del sèu partit, per ara pro ligats amb Bordiga. Federacion politica rega e que genièr de 1924, mandada a Scoccisolament refusèt de signar un document élaborât per Bordiga e afortiguèt definitivament una posicion contrària de la de Bordiga, mas dins lo meteis temps donèt d'indicas concrètas d'estudi que permetián a son interDins marro, una letra de Gramsci non pretacion del Miègjorn de venir concrèta. Convidèt Togliatti los de la a escriure un article sus los ancians combatents, guèrra de 1915-18, afortissènt qu'un tal movement èra estât la formacion del primièr partit laïc dels païsans dins l'ItàIia centrala e miègjornala ». E apondiá que, al sèu vejaire, « aviá agut « una importància la vièlha politica italiana ». Dins una immensa dins lo reversament letra venenta, del 9 de de febrièr de 1924, man¬ Togliatti, Terracini e d'autres companhs, Gramsci desenvolopa d'un biais força larg lo programa politic qu'el dada a partit. Dins aquela letra, non que lo dessaparavan defi¬ nitivament de l'anciana majoritat (menada per Bordiga) èra lo fach qu'aquel corrent non preniá pas en compte « l'oposicion montanta de la borgesiá industriala e mai que pus de la que se trôba dins lo Miègjorn amb un caractèr terri¬ torial e adoncas s'enfrontant amb d'unes aspectes de la ques¬ tion nacionala », mas subretot mostrèt que la question del Miègjorn èra una de las regas directritz nòvas del partit, la fondamenta d'una autocritica radicala. « Lo quatren darrièr d'aqueles problèmas es lo del Miègjorn, que l'avèm malconegut nosautres, coma o fasián los socialistas, e avèm cresegut que se poiriá resòlver dins lo quadre costumièr de nòstra activitat politica generala. Ieu soi totjorn estât convençut que lo Miègjorn vendriá lo brèç del faissisme, mas cresi voliá prepausar a l'analisi del solament escriu que un dels ponchs sus e 21 �tanben la plaça d'armas de abans de la revolucion, nosautres estudiam pas condrechament las questions aquestas, e se sèm pas prestes per tota eventualitat ». qu'el sera la serva la reaccion nacionala Coma e mai granda e internacionala se, vei, Gramsci destriava clar la question miègjorpolitica generala. L'autòcritica tocant lo Mezzogiorno non auriá pogut venir mai dura, se se ten en compte que per Gramsci los socialistas italians èran una de se nala de l'activitat las incarnacions de lectuala. E de fach l'engana politica s'enganava pas. e de l'impoténcia intel- Amb l'article titolat « Contra lo pessimisme », aparegut l'Ordre nòu del 15 de març de 1924, la contèsta que Gramsci aviá primièr menada dins sa correspondéncia amb los dirigents venguèt un fach public, conegut del partit tôt. sus Dins aqueste jornal, sota la rubrica « Notas politicas », foguèt publicat un article non signât sus a Lo Mezzogiorno e lo faissisme ». La rejoncha es força significativa. Gramsci noiriguèt la polemica contra la rega politica seguida per lo lo partit dins lo période de sa naissença duscas en 1924 en donant d'indicas politicas concrètas. Lo Mezzogiorno èra l'element central del programa novèl que prepausava al partit. Segon Gramsci, las contradiccions de la borgesiá italiana d'un biais particular tocant la question miègjornala La borgesiá italiana èra dessompartida davant doas solucions a prepaus del Miègjorn : siá l'aligança amb la pichòta borgesiá miègjornala contra los obrièrs del Nord e los païsans del Sud, siá l'aligança amb lo réformisme obrièr del Nord contra la pichòta borgesiá e los païsans del se manifestavan . Sud. Gramsci escriu La question miègjornala pòt pas resolguda per la borgesiá que d'un biais transitòri, episodic, per la corrupcion, lo fèr e lo fuôc. Lo faissisme a amadurada la situacion e, per una part granda, l'a esclargida. Que lo problèma siá pas estât pausat dins son espandi total e amb totas sas consequéncias politicas possiblas, eneèstre 22 : « �biguèt l'accion de las classas trabalhairas e contribuïguèt per per una part granda al fracas de la revolucion dins las annadas 1919-1920 ». Qualas èran las « consequéncias politicas Gramsci, la classa obrièra auriá agut de tirer blèma » que, segon davant lo pro- miègjornal ? El o ditz clar dins una letra del 1èr de mars de 1924, Scoccimaro e Togliatti. Escriu, a prepaus drechièra de seguir : « Lucha contra l'aristocracia valent-a-dire contra lo réformisme, per l'aligança mandada a de l'enobrièra, de las jaças mai pauras de la classa obrièra del Nord amb las massas païsanas del Miègjorn e de las Isclas. Creacion d'un Comitat d'organizacion per lo Miègjorn que mene la lucha amb la vigor mai granda. Estudi de la possibilitat militara d'una insurreccion armada dins lo Miègjorn e dins las Isclas. Estudi de la possibilitat de faire quauques concessions de politic a aquelas populacions amb la formulacion Republica federativa dels obrièrs e dels païsans » allòc de govèrn obrièr e païsan ». Gramsci môstra non solament que compren que l'element « federatiu » aviá una presa granda sus lo Miègjorn, dins son ensems, mas tanben qu'es dispausat a tirar las consequéncias politicas logicas d'aquel fach : remplaçar lo mot d'ordre de l'Internacionala relatiu al govèrn obrièr e païsan. caractèr de « lo mot d'ordre del go¬ Gramsci tornèt dins una letra del 21 de març de 1924, mandada a Togliatti, ont escriu, tocant un discors de Giovanni Amendola : « Es probable que aquí sián contengudas en gèrme las directivas politicas de l'oposicion lins lo Parlament de venir ; lo Parlament, ja discréditât per la mecanica electorala d'ont nasquèt, pot pas faire de reformas constitucionalas ; aquò pòt èstre fach pas que per Constituenta. Es probable que lo mot d ordre de la Constituenta tòrne actual ? S'es de ôc, quala sera nòstra posicion ? Fin finala î la situacion actuala deu aver una so¬ Sus l'oportunitat de remplaçar vèrn obrièr e païsan, una lution tion passe politica : quala forma es mai probable que la solu¬ prendra ? Es qu es possible de pensar del faissisme a la dictalura del prolétariat ? aquesta que se Qualas 23 �fasas intermediàrias nhava afortissent son possiblas e probablas ? ». E contu- Ieu pensi que dins la crisi que lo païs es per atraversar, tendra la testa lo partit qu'aura melhor comprés aquel procediment necessari de transicion e donarà adoncas a las massas una impression de seriós ». Alargant la discussion sus lo mot d'ordre de la Constituenta, Gramsci articulèt apuèi lo discors sus la Republica federala. En fach se podiá pas arribar a la Republica federala sens una Consti¬ tuenta ont lo Miègjorn metriá en contesta los seus rapòrts : « amb lo Nord. Gramsci, dins sa letra del 21 mars, portèt duscas a sas consequéncias ultimas l'afortiment primièr de son article : « Lo Mezzogiorno e lo faissisme », publicat lo 15 de març : Lo Miègjorn es vengut la serva de l'oposicion constitucionala. Lo Miègjorn a mostrat un côp de mai sa diferéncia territoriala » amb lo demai de l'Estat, la seuna volontat de se pas daissar engolir sens reguitnar dins un sistèma unitari acarnassit que voldriá dire pas que lo creis de las opressions ancianas e dels ancians desprovesiments — s'envescant dins una tièra de posicions constitucionalas parlamentaristas, de democracia formata que tenon ça que la lor valor prôpria... ». « « L'analisi gramsciana tota de la question miègjornala es contra lo faissisme (aquela forma nòva de bonapartisme). E la lucha contra lo faissime es fondamentada sus lo programa de transicion, sus l'ipotèsi d'un regim de transicion entre lo faissisme e lo socialisme. fonccion de la lucha Es contrast tôt bèl entre just sus Gramsci aquel terren e que s'es manifestât lo l'Internacionala comunista. L'inte- rés de Gramsci per la question miègjornala es pas un fach local, provincial, italian, mas es la consequéncia de tota una interpretacion de la pensada politica de Lenin. 0 môstran lo solet discors prononciat per Gramsci al los rapòrts e las intervencions de Gramsci davant los organismes del partit ; las tèsis apreparadas per lo congrès de Lion ; l'article relatiu a aquel congrès ; lo darrièr tèxt escrich abans que siá arrestat, amb lo titol : « Quauques tèmas tocant la question miègjornala ». Parlament 24 : (16 de mai de 1925) ; �Dins las doas annadas 1924-1926, valent-a-dire dins las doas darrièras annadas de la sèu vida politica, Gramsci desenvolopèt, d'un biais d'engèni, en las aplicar a la situacion concrèta italiana, las tèsis leninianas sus lo rapòrt democracia-socialisme, dins una òbra plan coneguda, « Las doas tacticas de la social-democracia cratica dins la revolucion demo- ». Dins lo quadre del rapòrt dialectic entre democracia (parlamentària e directa) e socialisme lo Miègjorn teniá, per Gramsci, un rôtie decisiu, en estent que d'un latz presenlava d'importantas instàncias democraticas (regionalas, descentralizairas...) e d'un autre latz demandava una solucion socialista de Lo dical a lo sas contradiccions economicas. » de Gramsci supèra d'un biais ra¬ meridionalista d'aqueles que ça que la mèstres (Salvemini, Croce, los liberistas...). meridionalisme pensament èran estats sos Pendent la crisi politica provocada per l'assassinat del députât socialista Matteoti, au mes d'agost, Gramsci présenta un rapôrt al Comitat central ont la crisi agrària miègjornala es vista coma un aspècte de la crisi generala de las classas mejanas, accelerada per lo faissisme. Miègjorn, adoncas, èra una de las compausantas màgers de l'ondada democratica provocada per l'assassinat del députât socialista. Lo En ci tornar estudiar los escrichs e los discorses de Grams¬ de Mussolini, en genièr de 1925, ôm la tension politica, sens qu'aquesta siá jamai desseparada de la prigondor de l'analisi istorica e après lo côp d'Estat demôra pertocat per pas economica. força dins son discors a la Cambra lo partit comunista agacha amb una luciditat determinada las contradiccions de la borgesia ita¬ liana : « Vesèm dins l'istôria italiana d'aqueles temps darrièrs, dos plans politics de la borgesiá per resôlver la ques¬ tion del govèrn del pôble italian ». E contunha afortissent Gramsci afortis amb de mai de 1925 que que mentre la primièra solucion, la de Giolitti, aviá corrom25 �put « los dirigents non coma vincut e amb los bastons, en opriment solament las classas, mas tanben de territòris entièrs, lo Miègjorn e las Isclas », la segonda solucion al revers (Orlando, Nitti, Amendola) prevesiá « una cèrta democracia rurala mai que pus miègjornala sus lo terren del liure escambi ». Dins aquel discors, Gramsci disiá qu'en Itàlia lo capita¬ poguèt desenvolopar pas que dins la mesura ont l'Estat a fach pression sus las populacions païsanas, especialament las del Sud. Refusava de creire que dins lo Sud l'Es¬ tat italian aga utilizat « lo mécanisme normal borgés de las faussas ». « Vos caldrà tornar al Miègjorn los centenats de milhons de faussas que cada an arrapatz a las populacions miègjornalas. » La frasa aquesta, demèst força d'autras, mòstra amb quala simplicitat e quala concision Gramsci aviá indicat los camps de la lucha al sèu partit. lisme se Dins son intervencion al Comitat central del 9 e 10 de novembre, tornèt un côp de mai sus la question, mai d'una vetz enfrontada, de la « concentracion economica que provocarà accelerarà lo destacement de las classas mejanas borgesiá ». Veguèt dins lo liquidament de las bancas miègjornalas un dels moment de la politica faissista en fonccion de la concentracion del capital. Lo faissisme èra un assag per passar del monopòli économie al monopôli poli tic. e d'amb la Dins las Tèsis politicas elaboradas per Gramsci en vista debanèt a Lion en genièr los rapòrts entre industria del IIIe" congrès del partit, que se de 1926, es afortit amb força que e agricultura tènon s'arriba en Itàlia un « caractèr teritorial », e la conclusion politica de las analisis : los païsans de las Isclas son citats demest las forças dina- a del Miègjorn e micas de la revolucion italiana. Dins article rendut compte del congrès de Lion, lo congrès a reconegut non solament que la question dels païsans miègjornals « a d'èstre espepissada en se » (valent a dire coma question especifica), mas subretot a reconegut l'existéneia d'una situacion miègjornala Gramsci 26 son a dich que �tala que pòt menar « a la formacion e al desenvolopament d'aspèctes deterrainats d'una question nacionala, encara que sus lo moment aquestes prenguèsson pas la forma explicita de la question dins sa complexitat, mas solament d'una lucha mai que viva de caractèr regionalista e de corrents prigonds cap a un descentramenl e d'autonomias localas ». correspondància-questionari que Gramsci escambièt députât sardo e sardista Emilio Lussu en julh d'aquesta annada fa veire un Gramsci qu'estúdia « sus lo terren » la question nacionala. La amb lo rapòrt al Comitat director del partit, davant la possibilitat d'una casuda del faissisme e de son remplaçament per un blòt borgés neòdemocratic, radical, lo partit non aviá d'èstre rigid, mas d'intervenir sus lo quite terren del democratisme borgés, pausant « mai energicament » lo problèma miègjornal, s'avesinant del Partit sardo d'accion, créant de grops de trabalh especifics. Sèm atal menats al darrièr escrich de Gramsci abans En agost, Gramsci que dins afortiguèt un que siá arrestat, dins Es la vesprada del 8 de novembre de 1926. quasiment segur que Gramsci causiguèt lucidament Diguèt mai d'una vegada a sos com- lo camin de la preson. que « los caps avián d'aqui al moment qu'aquò veniá impossible, de demorar en Itàlia ». Abans d'èstre arrestat, aviá entamenat la redaccion de l'assag qu'a per titol « Quauques tèmas tocant la question miègjornala ». Aqui Gramsci tornèt un cèp de mai sus un problèma que i caliá pas veire soletament una question biografica, l'istòria d'un sardo, d'un miègjornal, qu'a de plaçar Sardenha dins la jôga de las contradiccions mondialas, per venir un òme modèrn, mas qu'èra la question centrala de la vida politica italiana. Dins aquel assag, tòrna percórrer quauquas etapas, demèst las mai importants, de la sèu accion politica e de la formacion de sa pensada politica. La classa obrièra italiana a de se preparar a enfrontar los moments durs que durs « del période que seguis sul pic panhs 27 �la » e dels « périodes que vènon après ». sèu programa revolucionari de transicion ». conquista de l'Estat A d'elaborar lo Dins lo « quadre d'aquela prospectiva, Gramsci tòrna esborgesiá italiana l'istôria de las contradiccions de la criure question miègjornala e demanda l'autonomia de pensada miègjornalista fàcia a la dels miègjornalistas borgés, remembra las iniciativas presas a Turin per faire comprene a la classa obrièra del Nord los problèmas dels païsans davant la sa del Sud. Gramsci plaça son accion individuala e politica dins lo quadre de la granda impoténcia de la classa obrièra del Nord per bastir la necessària aligança amb los païsans del Sud. Amb la comptes amb sa pensada, Gramsci fasiá sos biografia, amb l'istôria de son grop politic, amb la Revolucion d'octobre menada per força immensa de amb sa Itàlia, Lenin. Cap de lo cervèl de preson non Gramsci, poguèt pas « enebir de fonccionar » li aviá convidat de far Mussolini. coma A aquel ponch, seriá mestièr benlèu de parlar forças politicas que recampèron, en Itàlia e en l'eiretatge de la pensada politica de Gramsci. d'aquelas Eurôpa, qu'es encara a s'escriure. aquel article, voliàm simplament illustrar la pen¬ politica gramsciana sus la question miègjornala, abans Mas aquô's una pagina nova, Amb sada los Quasèrns de preson. aplicat lo marxisme e lo léninisme a l'analisi d'Eurôpa occidentala tota e pas solament d'Itàlia. La ques¬ tion miègjornala italiana es una de las contradiccions del capitalisme europenc. Gramsci a pensada politica gramsciana es uèi, cotria amb la de de Maô Tse Tong, una de las esplechas mai potentas de compreneson e d'accion que los revolucionaris europencs an davant eles. La Lenin « e Hic Rhodus, hic salta ! » Elio FRANZIN (setembre de 1972). 28 �CALENDARI L'UNIVERSITAT OCCITANIA D'ESTIU Fin d'agost, débuta de setembre : pendent un desenat de jorns se tenguèt a Montpelhièr la primièra Universitat Occita¬ ns d'Estiu, que la sieuna organizacion èra estada assegurada per l'Institut d'Estudis Occitans de e lo Centre l'Universitat de Occitans d'Estudis Montpelhièr. Après d'annadas e d'annadas d'estade « cultura occitana e d'educacion populara », coma èra dich dins los papafards d'inscripcion, una espécia nèva de recampament occitanista vei lo jorn, sus lo modèl, aquè's pas de negar, de l'Uni¬ gis Catalana versitat sempuèi a quauque d'Estiu, que temps ja en se ten de- Rosselhon, Prada. simplificaires, coma seguisson pretendon de cap biais èstre un rendut-cômpte tôt al cèp précis e objectiu de la manifestacion de l'estiu passât. Son pas qu'un ensems de notas, de reflexions escambiadas que nos a semblât util de las voidar dins lo dorsièr, e mai foguèsson compresas per d'unes que i a coma criticas trop personalas, e per d'autres coma aprovacion trop servila... d'esquèmas parlar? Las Amb al qu'es se'n es — pas un dins l'idèa que d'Estiu, qu'a d'èstre fenomèn isolât, mas, qu'un dins lo représenta pas important ça que la — contra, element que Occitana perseguida, tôt trop regas aquè, avèm l'Universitat que occitanista movement D'aquela Universitat, rica d'eveniments desparièrs, malaisida de réduire a per d'ara, e pensam dins aquesta amira que pèt ensajar de parlar. pas que UNA SCIÉNCIA OCCITANISTA ? Quai ditz universitat occitana ditz aisciéncia occitana, çè es, per nosautres, sciéncia occitanista. Es tôt plan évident qu'un organisme d'estudis occi¬ tans, quai que siá, pèt pas aver de justi- tanlèu ficacion de existéncia son rôtie clar dins la se liurar. De en déféra d'un batèsta occitana qu'es a fach, ven de mai en mai urgent, a dicha que l'accion en pais d'ôc desenvolopar, de tenir tôt un fais d'esplechas directament utilizablas per es a se aquela accion. Aquel besonh se pèt pas negar : d'en s'ôm vèl faire quicèm, es impos¬ sible d'evitar una molonada de problèmas pertot, vertadièr trabalh de recèrca de los pausar, per puèi s'adralhar cap a lor resolucion. Del militant obrièr o païsan duscas a l'ensenhaire, l'escolan o autre, cadun se rend compte de la nécessitât d'aver sota man de dorsièrs plan fachs e précisés, dins que solet collectiu totes los un pot permetre domènis. 29 �Mas l'importància de la causa es pas importància estrategica, es tanben politica : de sciéncia occitana, quala que siá, que séria pas la résulta d'una exigéncia politica plan definida, avèm pas ren a faire. Valent a dire que doas endrechièras son de defugir tre la soletament débuta : la — cobèrt sérié d'una sciéncia de ocitana que, sota objectivitat universitària, fin finala, qu'una contribu- en fonccionament del sistèma que nos escana ; la — d'una sembla-sciéncia occitana, cobèrt de la paraula sciéncia, farié pas qu'amagar tôt un fum de teorias perilhosas qu'ém las voldrié faire prene vertat. per En fach ,las doas posibilitats que ve- d'enonciar ment ligadas, son la a francés, considérât ''objectivitat, temptacion pro sovent, de e que sciéncia occitana de vista universitari lo parangon de de que ; una coma adonc una estrecha- son contradictòrias voler fargar objectiva del ponch absenta ièsta, mai volguèsson faire crei- e — la se vertat, aquô's rescôntra encara foguèt l'Universitat pas d'Estiu de que pas dins occitana l'ensenhament, sistèma l'afaire e dintrar la borgés faire lo serà jogat. qu'es occitan dins lo ghetto de l'Universitat francesa tala coma es a l'ora d'ara, aquò vòl simplament dire que se parlarà dels escriveires (per prene exemple) occitans dins los manuals de literatura a l'usatge de l'encloscament dels Embarrar çò tôt escolans de totas menas, e pas mai... Las esplechas d'encloscatge son pro a l'ora d'uèi per voler pas ne fargar quauques unas de mai, e mai se i rabalèsse quicòm d'occitan ! ; nombrosas de Mont- e occitans oficialament reconegudas un pichòt apen- occitan. l'autre — tis voler a o mens piosiva, que totalitat de aisida, per d'autres sintèsi una lo mai sovent donarié d'èr d'èstre se l'occitanitat, Sèm aqui tôt al precedent, mas veire charié qu'òm adonc ex- la vertat. sa dins lo revèrs del biais de revers que s'aga- un miralh s'endintra per l'image francés, del : biais meteis sortir dins ôm s'endintra, per se i embarrar, coma dins una religion o una mistica, dins un image occitan qu'es bastit a l'imitacion del modèl porgit per l'image francés. Politicament, entre l'un e jôga amb faire ne que caracteriza mai lo biais de plan vist : tôt çô qu'es occitan es nòstre. Çò que significa en clar que la matèria occitana a jamai d'èstre criticada, mesa en question. Mas d'èstre presa coma lo modèl que tôt a de se i plegar d'un biais o d'autre. résultas de » consisd'ont es quéncias, recèrcas : tôt çò occitan, L'eslogan faire qu'en mai d'aquô arrisca d'èstre presa en consideracion : ont sérié lo perilh, d'autrejar a quauques uns lo privilègi de se recantonar dins lor especialitat per escambiar las « mai viciés es armoniosa, l'autre, la distància Revendicacion lors perilh recuperar venguèsse, que totalament tracha de faire admetre los esper totes los qu'an tôt bel just per fonccion dins lo sistèma de negar tant lor possibilitat coma lor existéncia. D'ajustar a la tièra de las disciplinas pelhièr. tudis dix de mai nèm que a matèria sota que re lucionari, son pas, al cion una semblar pus nula. E las la perfin, pòdon a conse- que se l'autre, çô ne- tôt çô que se pas perfièchament. D'un costat gat es çô — es pas ne coma de mai important : al sens fort — dins la situacion de uèi. Es a dire una vista nova especialistas ? Vesèm ara, çò sèmbla, pro clar, çò qu'aquò pòt èstre amb l'exemple de l'ensenhament : se lo govèrn vòl voi- dels problèmas que pertôcan las societats dar mai. 30 l'occitanisme de son contengut revo- occitana umanas, en pais occitan coma endacôm �En paraula, vesèm una dos tustar (e pòdon nacionalismes pas que se nalisme francés Çò e un que que son a se sèmblan se semblar) : un nacionacionalisme occitan. dos idealismes, totes dos eiretièrs, dirèctes o non dirèctes, del libéra¬ es DE : Lo ment passatge de (qu'existis pas afaire un transpausar, de l'una (qu'existis) a encara) es pas solatransposicion. Qu'a venèm coma de dire, o se fa pas que tornar faire endacôm mai, amb contengut desparièr, çò d'en que fa ja se pertot. Es consi mostrar Occitana la d'Estiu Sistèma. Oc cas son de faire debanèt possible de se ben. Mas aqui doas primièr : botar que, defôra, en remar- s'es pas es tot¬ jorn possible d'èstre al limit, valent a dire dins aquel endrech — malaisit, sai que... ont — las causas craînejan, que mai son o s'espe- que mens a mand s'esfogassar, mai qu'òm faguèsse per E tèsson es- aquò. •. l'Universitat veguèrem a fa- coma • Occitana l'òbra. d'Estiu, los Los veguèrem tanben contestats. Farem mond segondament de que constrenchas desbarrassar en e las questions mai represen- qu'òm se'n doas paraulas, pòt son importantas, dins la quita mesura qu'es d'elas, d'un cèrt biais, que raja la capitada practica (çò es militants) del trabalh complit, e tanben qu'es dins elas que se venon estampar, conscientament o pas, de costumas qu'ôm las poiriá creire sens importància, mas qu'en fach son ricas (!) de significacion. A se laissar menar per la pesantor dels quadres, ôm finis que la pesantor ven sistèma, e, d'aquò, causida oolitica. pas, de per encaparàn, lo que tôt lo de tôt çò que pas, aquest estiu rasons torn faguèt, o se faguèt Montpelhièr, mas prendrem quauques exemples, un pauc a l'azard, que nos pareisson al còp significatius e ense a 1. La causida dels tèmas de - Aquela estada facha causida, en sabèm referéncia a pro de metre al ponch en qu'es l'Universitat oficiala per de rasons practicas cil cada de trabalh. grop : èra difi¬ quauques mes autonòm. De criticas foguèron fachas dins aquel sens a la fin de l'Universitat, e cresèm que se'n deu te¬ nir grand compte. Aquelas criticas son de doas menas, que d'alhors apareisson un programa estrechament ligadas : reproduisent quasiment totjorn disciplinas de l'Universitat oficiala, l'U.E.O. dintrèt dins lo jòc borgés francés. Çò es que la realitat occitana de uèi, dins tôt çò que pòt aver de contradictôri, es estada passada al mòtle d'un sistèma que tôt bèl just foncciona coma negacion d'aquela realitat. Se veguèt pro lèu que las divisions tradicionalas — istôria, geografia, literatura... — allée d'èstre innocentas, èran sovent pas que l'expres¬ sion de causidas antiideologicas occitanistas. Espeçar la realitat aquô's velar los corrents que fan dels pais occi¬ tans çò que son. Aquô's se refugiar dins — en las d'organizacion practicas, pas A que primièra se manlevats a la francesa. Se dirà, e aquò serà verai, qu'èra dificil, per lo primièr còp, de se desliurar de tôt un sistèma, e que de tôt biais, es impossible de se situar en defòra del fòrç borgés puèi pichòt borgés fai totjorn flòri en « França Occitània « d'esquèmas segon de en e senhaires. de aisit Universitat tan, guèt L'UNIVERSITAT FRANCESA A UNA UNIVERSITAT OCCITANISTA l'autra un lisme un mond ciaus ont sible que tendrié una pas istòria compte sérié pos¬ d'una so31 �ciologia, d'una antropologia, cia del tèxt d'una scién- d'una sciéncia de las ideo- e logias mèstras ; aquô's negar, dins lo quite mo¬ ment, l'endrechièra del militantisme occi¬ tan de uèi, que, coma o foguèt dich per d'unes que i a que s'atrôban per ara al còr de las batèstas, a per tòca de destruire los quadres de pensada e de vida de l'Estat borgés pertot. Quadres mentais tant coma quadres fisics. ça que la força importants (per qué permetián de sortir dels quadres oficials) coma lo d'istôria, lo de cinemà o, encara mai benlèu, lo de matematicas. talhièrs de — Destruire, ensajar de destruire, e non pas desgaunhar amb mai o mens de bonaur. E de tôt biais amb la certitud menarà qu'aquô de ren, se que a non a nacionalisme borgés tant embarraire lo nacional-imperialisme représentât coma en Occitània per l'Estat francés e l'impeun rialisme american. Dîns la citana, per qu'una Universitat Ocn'autres, pot pas aver de s'es en ligason estrecha e de mesura sens que cada moment cadun relambi veni tal militant de aqui ont es, a de se définir sens dins aquel quadre, e jamai per Deu se. lo trabalh amb I aver constant movement un las entre doas de vai e las criticas, d'ont que vengan, aguèsson totjorn la possibilitat d'èstre esprovadas, utilizadas o refusadas. Lo existis las - « e mai vinhas o scientisme cambra (aquò aguèsse per terren d'accion las usinas) tant coma lo militantisme en grands perilhs dos significan en cambra » son » los dos Totes un embarrament, un refus de la realitat e una volontat de plegar aquesta realitat a de « principis » tirats de l'experiéncia individuala (o d'un grop que s'embarra que sus principis teorics, 2. - nos el), principis d'accion aquô's tôt un. d'unes o pro- blèmas. refús se veguèt plan dins de plan concrèts, coma per exem¬ ple las dificultats que i aguèt dins de Aquel 32 tôt ge, comoditat del sciéncia occitanista document... » « tradicionala Mas la es pas estada concebuda en fonccion de l'urgéncia militanta. Amb aquò es pas estonant qu'ai moment de l'amassada generala de l'I.E.O., las proposicions fachas per la creacion d'una seccion « cinemà » al dintre de l'organisme aguèsson pas rescontrada l'audiéncia que se serià poguda esperar de gents que trabalhan dins l'occi- jamai tanisme. Es creire a d'autras lo cinemà, coma plan dintra pas plan dins las que causas, sciéncia, fran- categorias universalas de la occitana, cesa, los e fin finala, comuna a totes ornes... En matematicas, las causas se pas- — sèron a ris occitans » pauc près parièr : los « universita- fonhèron lo talhièr aqueste, trachava aqui, d'especialistas venguts per escambiar, en occitan (aquò, rai !) d'idèas especializadas sus de subjèctes qu'interessavan pas que d'especialistas. se pensant, tôt segur, que se d'un amenaçan. Lo refus d'abordar cases podià pensar, i aguèt pas gaire de gents. Que lo cinemà, ça que la, repré¬ senta una esplecha importants del ponch de vista de l'accion occitanista : modernitat de l'otls, eficacitat e poder de l'ima¬ de causas, biais que contràriament a çò que En cinemà, — se grop Que, tematicas coma se cal », sap, aver per far de « ma¬ la bôça... E ça que la los quauques uns que s'arrisquèron dins lo talhièr se mainèron lèu que çò qu'èra prepausat èra estât concebut per donar una dobertura a totes, especialistas o non. La caréncia nos sem¬ bla d'aitan mai grèva que se sap un pauc melhor uèi l'interés de la matematica dins perspectiva dicha, maladrechament, modèrna. Los borgeses se i enganan pas, la que comprenent son dins lo revolucionari rôtie vertadièrament camp de la cultura �(dins ela, d'efièch, s'explica de lònga lo de l'esperit uman), pòdon escriure a lor jornal per afortir que, dins l'ensenhament, es pas qu'un biais de des- far fonccionament tisme) tructurar tan la la ment (d'ara) societat especiala- e la quita ideologia (= lo protestan¬ lèu, venguèt un dels motors importants de la revòlta, al profièch mai que, d'una ondada de nacionalitarisme « occi¬ permetrià de tôt comprene ? que » familha ! * * * E aqui tanben l'amassada generala que li aguèt una actitud força greva, venguèt quitament pas a l'idèa de s'atencionar a las proposicions fachas per la d'una creacion formalizablas nisme En — de seccion las sciéncias l'encastre scientific occitan - tèron « dins » istôria, las de causas se presenmas se i veguèsse nasejar las meteissas questions. Lo tèma général, una « istôria de las mentalitats », èra força plan causit, que permetiá justament d'escapar per màger rica una part las enganas de la sciéncia isto- a tradicionala. Mas al tèt dedins d'aquela causida, quide faire flòri una volontat mai o pas dicha mens clar de retrobar, d'en Occitània tala coma nòstres moments de Quand se sards, per pertot, la podèm somiar dins nacionalisme verbal. parlèt de la guèrra dels Camiqué voler, a tôt moment, esca- UNIVERSITAT CRITICA / La question Mas en es pas consciéncia qu'es question que trobarà sa responsa defòra d'una practica lònga e pacienta. una teorica e estada pausada. Es de avent pausar. en Es pas que d'aquel cient siá quicòm qu'un escolastica occitaque demanda pri¬ mièr una reflexion politica al cèp teorica e apilada (lo mot es pas pro fròrt) sus l'accion occitanista jornadièra ; e que, dins aquela amira, i a de questions qu'es pas pus possible de las defugir s'òm vòl trabalhar dins una cèrta clartat politica e na, pauquet diferentament, un l'orga¬ »... Farem pas d'alònguis, mas se poiriàn los exemples. Nos mòstran mai que mai doas causas : que la mesa sus pès d'una « sciéncia occitanista » que multiplicar biais, al còp pa- decidit, qu'es possible de se garde carrièras bérnhas. Cresèm qu'una sciéncia occitanista a primièr d'èstre critica, non amb un pauc pas, coma dins una qué es ÇÒ que d'unes que i amira de de mai ara fasèm a de a o facilitât, en mai afortiguèron, per de mas clar que tôt lònga de s'agachar de sériés. Mai que quauques causidas essencialas : lisme occitan o non, revolucion o pus naciona¬ occitana non. En sabent plan que se tracha pas de amb de mots, mas d'engatjaments, jogar al plen de la paraula, engatjament engatjament del trabalh de sens collectiu cadun e aici del trabalh scientific — — dins aquel engatjament collectiu. UNIVERSITAT POPULARA e de donar se agachar, a déféra de en esperit de polemica. L'esperit de polemica, tôt bèl just, foguèt pas totjorn ab¬ tôt l'estiu sent a dire que dessus lo individuals e dar de trop de dècas, de trop mai quicòm de dificil es sola vertat, Ihaires I Montpelhièr passât a se trabalh que çé valent : volién impausar, per en entemenat, de dictats se es, coma la sols traba- presentavan los coma dignes d'aquel nom. aqui lo tip de la question mal pausada, de céps que i a amb una bona fe a entièra, question que del problèma de la plaça de la sciéncia — vira e a l'entorn de la fonccion d'autres dirián : dels 33 �intellectuals, mièr aimam mas de dire biais melhor lo dins — pri- societat una colonizada. Dins aquela amira, citanista sar la de las es una una escasença universitat ocmàger de pau- ample, passionalas escobejadas fantasairosas. question dins tôt l'abric de las reguitnadas son ara per ara, tèma social ont vivèm, d'un de còp qu'aquò's un pausan e pas dins ni mai de l'escafar pretèxt ploma amb coma problèma menor. virar que redond. las seccions com- que que l'I.E.O., n'i aguèt pas qu'una per èstre tocada per l'aura de novelum bofava de temps en autre : la que se ditz creacion Om cha la a de literària. sentida que tre que amb s'avesinar quicôm se que tranos pertôca de trop, es enebit d'assajar de comprene. I a un secràt, lo secrèt occi¬ de tan, « que segur, de mot finis las mecanicas d'un sistèma de tefusa de tièra una Que, d'un costat coma de l'autre, aquò's faire d'à fons lo jôc de l'enemic. Aqpò's dintrar dins lo sistèma borgés dins tôt son ample, que mespresa l'intellectual pr'amor qu'es pas « en contacte » amb la realitat, mas que l'accepta, distanciat ça que la, cada còp que li es util per botar d'òli la tota a distància pro granda entre çò que se ditz la sciéncia e l'accion de cada jorn. Aquela dis¬ tància es pas pus possible de l'acceptar tala coma nos es impausada per lo sisExistis, Per exemple, es estât quasiment im¬ possible de parlar autrament qu'anecdoticament, de tôt çò que tòca a la produccion literària contemporanèa, e mai que pus del rôtie de l'I.E.O. aqui dedins. De en ven Clara Santa » seguida del mistralenc, e que fonccion quasiment parièra. I a coma aquô d'endrechs benesits dels dieus, que los cal acceptar en blôt, sens critica, sens examen. Qu'es aqui que bofa l'esperit occitan blos : lo Pôble b/os, l'occitanitat blosa, la lenga blosa... que jôga una Occitània blosa qu'espéra menaire de pôble bèl la vendrà despertar dins son castelàs environat d'arronzes e d'espinhasses ! finala fin io una jorn que lo * * * Vesèm amb las caras bessonas (l'una estent pas que lo rebat caricaturât de l'autra) del pojadisme (quai que siá lo nom que li donan) e del tecnocratisme. Lo pojadisme qu'utiliza lo desespèr dels uns per lo fargament d'un nacionalisme passional (que sià économie, social o culturaQ, e lo tecnocratisme que se farga las esplechas d'un impérialisme économie Una e de social, adonc cultural. las de es dire d'un de domènis l'Universitat que cèrt nombre te i Occitana de causas o cal pas tocar. A d'Estiu, n'i aguèt 34 d'un movement. coma las causas se côp qu'ôm s'es cresegut d'aver descuberta la « vertat esconduda », òm assajarià per totes los mejans per prudéneia...) (aqui un condicional de faire venir aquela vertat realitat, çô es passar d'incarnar dins citans prema, de causas que, sai que, se'n podié parlar, mas que calià jamai anar duscas a lor mesa en causa, qu'aquò seriá estât vist coma una temptativa per boloversar pro, l'unitat Es aisit de veire poiriàn : un los fâches e los ômes aquel image d'Occitània, idôla vertadièra. Dins manifestacions d'aqueles faire, aquò's la tissa del tabô : biais a aquò nasejar aquô, evidentament, demorarià desoblidat : oc¬ tôca su- l'essencial la situacion nôstra, diversa, clafida de contradiccions, situacion-limit, coma es estât dich per d'unes. La fonccion d'una sciéncia occitanista sembla tôt bèl just de pegar a aquela situacion, de la conôisser dins totes sos entrebescaments per fin, partissent d'ela. de s'adralhar non pas cap a un avenidor mitic, mas cap a la basti- tala coma es, �son d'una sooietat, que volèm biais lo que, sabèm pro çô se que siá, avèm de ges de l'immobilizar dins pas drech projècte ideaire, çô tifica, un existir nacionalista. es, militantisme de e l'analisi scientifica noirida, alargada que del gament * * * de besonh de l'analisi scien- a que E del sai que aquel moment a que se pòt assajar de meihor définir io concèpte d'« Universitat populara ». D'efièch, se la paraula •> Universitat critica » se laissa biais que lo aisidament pro dessenhar, la d'« Univer¬ popuiara », ela, es utilizada segon de direccions desparièras, sovent contradictôrias. La màger part del temps — e aquò's estât verai aquest estiu tanben se parla d'Universitat populara polemicament, dins i'espèr de tenir aqui una arma sitat — de mai contra mond de sciéncia una ghetto intellectual sens dels dobèrtura cada jorn e sos elèits, sus lo problèmas. de copadura entre l'accion e l'analisi la realitat, coma se las doas causas èran pas complementàrias, e coma se l'una, quala que siá, podiá faire abans sens l'autra. Pensam mica revolucionària. Una Universitat critica pot pas existir sens que versitat se s'apilèsse sus un projècte d'Uni¬ populara, e aquel projècte pot pas realizar que Universitat se nais critica. Del al dintre d'una meteis biais que lo se fargar pot militantisme estructuras jorn, or- l'Universitat realizar lo pro¬ pas po¬ Çô important dins un cas coma dins l'autre, aquô's lo movement qu'aquela dobla articulacion exigls. Aqueste laissât de l'universitat costat, la sciéncia critica ven caucion de borgesa, francesa o autra. Se tracha pas aici per lo « pôble » (entitat mitica) de s'enauçar duscas al nivèl dels ornes de sciéncia (autra entitat mitica), ni mai per los « ornes de scién¬ « » « » de » faire davalar lor mite) duscas al définir lo pôble •> cia » « pôble e » Oue per ara lo « saber mas », los concretament, dins nadièr. si (autre » ben de de scién¬ « ornes rescôntre jorrescôntre aqueste son de dificultats per se complir, aquô's pas de negar. Mas aquô's degut simplament al sistèma que dins el vivèm. Sérié al côp nèci e força perilhôs de ne traire de consequéncias teoricas, coma per exemple lo mite d'una trencadura tala que aga sérié de d'una realitat causir entre los dos elements indefugiblament ligada. Lo jorn que dins tana, n'autres que ne va del rapôrt Universitat critica/Universitat populara coma ne va del rapôrt accion/sciéncia occitanistas. Çô es que veire aqui dos termes opausats, aquô's d'intrada se condemnar a la mesa en pèças borgesa d'una dina- a sas jècte que porta dins ela d'Universitat pulara en un estiu. cia Diguèrem mai naut çô que se pensavem de la copadura atal obtenguda. Çô es qu'èra pas qu'un masqueta per escondre la realitat. Apondrem ara que l'emplèc del concèpte d'Universitat populara que venèm de citar jôga un rôtie sem¬ blant : se parla sovent d'ela per l'opauS3r a la sciéncia, e mai la qu'avèm ensajat de définir pus naut, coma se podiá i aver pot pas trobar ganizacionalas • en un critica pas militantisme. meteis occitan Es pot lo delar- per una universitat occi- aquô sembla pas de s'èstre passât aquest estiu, quand se parlaré de la situacion dels agricultors occitans amb d'" especialistas » universitaris de la causa, i auré tanben d'agricultors, de sendicalistas per exemple, per trabalhar amb eles, una causa granda sera facha. Tant coma los uns seràn aie! pas que per dire que los autres i coneisson ren, o reciprocament (quai comencèt ?...), serem pas que los produches perfièchament capitats coma del sistèma lor camp creirem que nos escana. E serem dins lo quite moment que lo contestam. que de se 35 �QUALQUES CONCLUSIONS PER LOS MESES QUE VENON Auriàm mai luènh, donar manifèst. fargar un Aquô's pas !o nôstre prepaus. Ara per ara, que las oposicions de personas son per desvelar sa significacion politica, cresèm qu'es ora de nos définir rigorosament davant aquelas causidas politicas d'autras de pogut anar analisis, a los La mesa d'una camin, en Universitat dificila que difi- d'estiu es dins aquel contèxt una escasença màger que ne cal aprofechar lo mai possible. En fasent espetar las contradiccions taias coma son, en fasent faire abans al trabalh occitanista per ara e per deman. Sabèm que las résultas dels trabalhs Montpelhièr seràn publicadas. O devon èstre lo mai lèu possible. E la publicacion aquesta, esperam que serà pas qu'una estapa dins un movement qu'a de s'alargar, de s'esperlongar tôt al long de l'an, pertot en pais occitan. Sens aquô, una nova Universitat d'Essérié pas de moment la forma que las Santas al gost del Estèlas felibrencas pus sens. possible de repeda- lo sistèma, ont las tensions son talas ven necessari de causir, autrament qu'en paraulas. Dins aquel luôc ont la sciéncia es quicòm mai qu'una retorica del servici poder o qu'una escolastica la jòga occitana quicôm d'essencial per los que vivon en Occimusèu, e tània. Sabèm las ambiguitats se que réduire facilament : las resisténcias, pas que normalas, an lèu fach de venir barraduras. Çô que se sòna en francés la « crispation ». laissaràn pro pas Aquô's pas abandonar, o una rason dire per sufisenta qu'es per d'esperar. Davant n'autres trobam las donadas totas d'una batèsta força grèva ; d'ela, a la perfin, despend çô annadas de tiu pas çar de de es los fachs càmbian de que de cila, ornes, Aqui ont al faire. lo quite luòc ont las cau¬ situar sus se sas, venentas. que se Caldrà farà dins las pas aver paur partit, autrament qu'anecdoticament, individualament : collectivament, çô es dins una amira politica qu'es a se prene dessenhar. (o occitanas, çô qu'es tôt un). A l'ora d'ara, vesèm occitana possibla (dins exemple, de l'I.E.O.) pas per dins mesura ont cercarà sens lo que relambi Notas complementàrias Son de pausar a la lèsta dos problèmas que Occitana son ligats d'Estiu a (Tèxt redigit en partir de nòtas presas pendent l'Universitat Occi¬ tana d'Estiu per Gaston BASALGAS, Joan-Pau BRENGUIER, Felip GARDY e Joan-Lois GUIN). Universitat permanenta quadre, la una l'assag d'Universitat : mal. balh Primièr, un problèma teoric : çô rapôrts qu'existisson entre un organisme permanent d'aquela mena e Se sap tanben que foguèt aqui escasença per el d'entemenar un ment de son estructuracion e de una renovason tra¬ occitanistas. — es lo dels l'Institut d'Estudis Occitans. Se l'Universitat foguèt organizada per 36 aquel Institut : aquô's pas sap que per part que nor- Mai que pus l'Amassada generala de l'I.E.O. que se debanèt l'endeman del darrièr jorn de l'U.E.O. foguèt compresa souna consequéncia pro dirècta del trabalh complit dins las jornadas precedentas. vent coma �Ça que sembla pas Primièr ia aquela coîncidéncia d'à fons satisfasenta per de qué per de renovament aquel l'I.E.O. pel geografia sus fons. dat dins la contesta cat dins la tièra Orientation lo gros dels d'une volum publil'I.E.O., Armais de recherche occitaniste, mai dels dos rapòrts destinais a l'Amassada generala, porgissiá una en dobrir matèria ria, de abondosa, encara que fragmentàrecampada sota la rubrica Directions recherche. En las dels estudis occitans estât aaoptat sens quasiment de contèsta, mas dins un ambient tal qu'òm pòt a bon drech se demandar s'aquela (al mens coma es adopcion èra tanben pas de l'enterrar... autre un gardar que çô que de virar a pauc près redond, e escobejar tôt çô discutible, de côps que i a per de rasons opausadas). permet per part : la a un sens ne maquina Lo silenoi cions de mantengut la recèrca taisant « que va pas parier ? Es que en las sus es », se d'amagar las diferéncias possibles o çô direcdins trachava pas los conflictes que los podià de l'I.E.O. toavenidor despertar ? Es ata! que las idèas cant la lenga occitana e son demoradas consensus sens dins las gost ni son nèblas gosta, que d'un s'es decidit de contunhar çô qu'èra vist coma l'esséncia literària de » per l'organisme (la « creacion exemple) e que, per lo demai, tôt es estât remandat a mai tard (ça que la, las questions grevas mancavan pas, a l'art d'un prepaus dels tèxtes sus la costat, Se pot duscas anar a demandar se parlar d'aqueles tèxtes, èra pas anar drech a las questions que pausèrem mai naut (nacionalisme, revolucion occitana) e, evidentament, faire petar l'unitat d'un or¬ se ganisme que jogarià sus sa posicion teorica (adonc subreviure e, coma ara, se l'ambiguîtat de militants) per « renovar Tôt aquô desemboca - sus » ? de ques¬ tions practicas, tant per çô qu'es del fonccionament de l'U.E.O. coma de sos esper- discutidas portèron la màger part del temps sus de ponchs de detalh, de tal biais que fin finala, tôt demorèt de faire, en espéra. Lo primièr rapòrt, lo de Lafònt, Per una dinamica mejan de longaments possibles al dintre fach un l'istôria e l'antropologia d'un autre). de biais de l'Uniestât discutit al d'Estiu es pas S'auriá pogut pensar que seriá voi- versitat que, assag nos ara. Las questions exemple, cresèm programa trop balh de escafèt una vila, empacha de totes de région per totes quinze ; d'un biais o e amb contacte foguèt tanben ; una participacion los talhièrs (cadun podià qu'a très prene part aquô sérié d'un de moment a melhora una pas, en teoria, sus an, ponchs importants possibilitat de una a Aquest : cargat (trop d'oras de trasus tota nivèls pot dire qu'un que se consecutivas) empachèt s'arrestar l'I.E.O.. pausan a très se lo de la session d'estiu. - per de autre d'èstre per pas grops melhorat crear de frontièras trop grandas entre los elements d'un trabalh que fa un tôt) ; lo de - un l'esperlongament d'aquela d'estiu sion côp servis pendent l'annada per an e : ses¬ s'acampar puèi tôt laissar tombar grand causa. Sabèm qu'un molon de projèctes son estats prepausats dins aquel sens : lo tôt es de veire lor pas eficacitat realizacion a e subretot concrets lor possibilitat de ; lo dels rapôrts entre I.E.O. e U.E.O. : jamai estât vertadièroment pausat aquel problèma I foguèrem e i sèm totjorn en plen dedins, sens mai. Es sai que dins una ligason estrecha entre trabalh scientific e militantisme occitanista (coma avèm assajat de o mostrar) qu'una solu- es cion pas reala aura d'èstre cercada. 37 �EUTRE D!ARÎS E REVISTAS, G. Basalgas, J.-P. Brenguièr e F. Gardy. per -*• GIRONDE, TERRE OCCITANE, per l'« Ostau Occitan », 75, Cors d'Aisace-Lorraine, Bordèu (7 F.). realizat quasèrn que se occitanista de las terras de Gironda : le cadre géo¬ graphique, les grands traits de l'histoire régionale, le cadre linguistique, la littéra¬ ture girondine, pour mieux connaître nôtre Al dona d'aquel somari coma presentacion una per l'obrador occitan Pèire (17 Av. Lois Malet, Sant-Flor), L'occitanisme, qu'es aquô ? es d'en primièr un assag que, en partir de la realitat immediata, vòl se sarrar dels « problèmas occitans » dins sa globalitat. Per aquô, e mai foguèsse ideologicament e politicament força discutible, représenta quicòm de força util per ara. Realizat d'Auvèrnha pays. mal, en quauques ensenhairas e d'una vièlha mapas pro la reproduccion, agradiva, de Bordèu. Gironde, Terre occitane constituls sens cap de dobte una esplecha al còp simpla e utila per una informacion melhora sus una ré¬ gion ocitana qu'es, de còps que i a, un pauc desoblidada. mapa ★ L'OCCITANISME, QU'ES AQUO ? (A.O.P.A., 7 car. Victor Hugo, 94190, Villeneuve-Saint-Georges, C.C.P. 33470-69, La del Source, 4 F.). Se tracha aqui de la represa alargada fascicle ronéotât publicat quauques fa jos aquel tltol. La presentacion es melhorada (cubèrta, estamparià...), ans estada çò de permet que tèmas tractats 2- le : 1 - melhor TOccitanie génocide culturel, 3. développé, 4 - TOccitanie, nisé, 5 - un un los langue, destriar : sa pays sous- pays colo¬ la colonisation mentale, 6- la co¬ lonisation économique, 7 - les terrains mili¬ - L'UNION tât, se Aqui lo retipa nacionala dins gar Seguis un fais de conclusions d'or¬ général e practic al còp : es de farun poder régional économie e social. En apondon, se tròban d'entresenhas adreças d'organismes, revistanben un questionari per los dels se mond de uèi. Çuestion teorica de longa en suspens, soleta una practica la poiré resôlver sai que, mas que la caldriá pas creire ja resolguda... que ■jç Totjorn a prepaus de Gallcia, es publicacion, en çô de l'editor P. J. Oswaid, d'un recuèlh de poëmas de Manuel Maria, HEURES GALICIENNES (edicion bilingua, amb una revirada frand'assenhalar la cesa Lleo 38 força teoric, que movements de liberacion desenvolopar d'en pertot programa un a cap Coma los autres, quita de caire (per qué ?) la question fondamentala pausada a aqueles movements : la question nacionala. Se sap que tota lucha de libe¬ racion nacionala, tala coma es definida per sa practica, es progressista, puèi que s'ataca als imperialismes ; mas de qué serà facha e que serà la nòva nacion, se que de non, forçadament, lo suspôrt d'un impérialisme per nàisser? tas... lectors. sens (ronéo¬ d'adreça, aquô de practicas e lo DE POBLE GALICIAN DEL en francés, compren...). taires. dre PROVISORI PROGRAMA Amb, role de Cancios Marzo, »). 9F., do coll. lusco o fusco per «J'exige la pa¬ �En consí ara borgés coma Galicia, los Pais en partits base, vei se nacionalistas pichòt son remplaçais per d'organizacions lo P.S.A.N. (Partit Socialista d'Alli- berament Nacional dels Paîsos Catalans) qu'afortisson (se tracha aqui del P.S.A.N.) : El P.S.A.N. es l'organitzaciô politica que « proposa la formacio del moviment gé¬ néral de les classes populars catalanes es per la lluita d'alliberament nacional, a per d'una progressiva presa de consciència revolucionaria global de llur doble opressiô nacional i de classa. (març de 1369). sada generala dels en abril de P.S.A.N., Tôt aquel trabalh Mas sai représentants del 1971). sérié d'espepissar. primièr de tôt sérié de se poder procurar tôt çò qu'a pogut èstre escrich un pauc d'en pertot sus lo subjècte. Aquô pausa lo problèma d'un recampament de totas aquelas publicacions sovent clandestinas, totjorn malaisidas de trobar. que mitja » P.S.A.N. publica una revista mesadièra roneotada, LLUITA (veire aqui des¬ tits nos l'estudi d'Andreu Baient sus los par¬ politics dins lo Pincipat, dins Viure, 18-19). Publica tanben de temps en autre son mensuel ' communistes des Centres publica dins 4, de julh de 1972, un dorsièr numéro », titolat Lo sus ACTION d'Initiative d'estudis qu'avèm mai recebut importants. Es atal : : Les minorités nationales en France. Se i tròba mai que pus un estudi de J.-P. Vigier, un citánia e montatge pro ben fach entresenhas tanha. Action Garaudy contestan recampa, a J.-P. Vigier, o las tèsis de del sus Oc- Brel'entorn de R. qauuques Partit sus gents que Comunista Francés. El problèma educatiu (sens data) (que cap : 1) la crisi de les estructures éducatives burgeses ; 2) el sistema educa¬ tiu de l'Estat espanyol. Contradiccions principales respecte a la societat nacional luenh de reconóisser sérié pas que l'existéneia d'un problèma dins sas publica¬ catalana). França. Ne — Que lo P.C.F., el, cions ne — Documents d'estadi (n° 1), de novembre pleta los principis de alienació e discussió 1969, qu'acommarç de la meteissa annada. Ne donam lo somari a) Esbôs (la nació i el i de : per un plantejament teoric nacionalisme ; el socialisme ; alliberament) ; b) Esbôs per a un plantejament estraiegic (una estrategia per a un objectiu revolucionari ; una lluita de les classes populars ; linies estrategiques générais ; diverses étapes de la lluita) ; tic c) Esbôs per a un plantejament prac(el marc de la nostra lluita actual ; la nostra lluita actual l'alternativa la nostra ; politica) lluita avui ; ; d) Situaciô actual de la lluita de les masses (resolucion adoptada per l'Amas- oficialas. Al cresèm va un mens pas per parièr numéro en encara plan çè qu'es de per tèxt d'Ahmed Enseignement et culture duch dins lo es Africa, se Sekou Touré, Guinée, repro- 56 de la NOUVELLE CRITIQUE, revista culturala del P.C.F. (setembre de 1972, lo quasèrn, 8 F.). Se tracha del Président de tròç de d'una charradissa la Republica de Guinèa, primièr publicada dins la revista HOROYA (març de 1972), tocant la question de l'emplec de las lengas nacionalas en Africa. « rester L'Afrique ne peut et ne doit pas perpétuellement sous la dépen¬ dance des pensées et des formes d'ex¬ pression de la France, de la Belgique, de l'Espagne, de la Grande-Bretagne et du Portugal dont elle a adopté les langues de culture. Sekou es lo cap » Touré, que, o cal remembrar, d'un Pals que tre 1958, arrefu39 �sèt de d'èstre conegut li èra d'ara. s'integrar dins la « comunitat » que prepausada per lo govèm de Paris (comunitat qu'èra pas qu'un mejan de perseguir l'impérialisme en renfortissent sas possibilitats d'accion e de colonizacion), insistis en particular sus lo costat dinamic de tota lenga, de tôt grop cultural : « un outil vaut en ne fait que par l'usage que dins lot son ample a l'ora MODERNES, la amb son d'irlanda. Estudis, testimoniatracòntes, anaiisis politicas. economi- ges, socialas... trop nombres e trop ries cas e Peuple ou devenir. Une langue, quelque perfectionnée ou ri¬ che qu'elle soit, ne peut rester figée ; elle n'est jamais constituée une fois pour tou¬ tes, car les concepts, les richesses maté¬ per èstre agachats en fait. Une civilisation, langue, une tout comme une le l'homme, sont perpétuellement en morales rielles et de sent de l'humanité développer se ne ces¬ n'arriban finala en paraulas de Sekou Touré son sai de religar amb la crisi actuala de çô que li dison la « francofonia » : desempuèi los esdeveniments récents de Mada¬ gascar, que marquèron lo refus de contuLas nhar mai a viure en mai mendacions francés de dins un neô colonialisme de poderós, duscas mandadas pro cambiament social d'un las a en julh de 1972, ont, espaurugat qu'es per los progrés de l'an- lenga de comunicacion scientifica (i a de francés que te l'emplegan de cops que i a I), remembra que lo fran¬ cés a d'èstre emplegat dins totes los acamps scientifics per los aue lo parlan... D'un de la citar liana IL ponch de question dels la « contribucion vista teoric, to- nacionalismes de la » revista es ita- COMUNISTA (organo délia lega comunisti dei marxisti leninisti d'Italîa), que, dins son n° 2 (es a dire tre 1968) publiquèt un estudi de T. Zimmermann, / movimenti politici nelle minoranze nazionali. Desempuèi, en Itàlia, la question a pas quitat d'èstre estudiada, teoricament e practicament, e sérié urgent, dins aquela amira, de poder dispausar d'una mena de fichier ont bucions 40 desvelada a se retrobarién totas aquel problèma ver- la carrièra ni mai ni mens, analisada amb luciditat e se- e de jutjament. guretat Un de legir e ensems serà coma de meditartant necessari... ic L'EXPRESS-MEDITERRANÊE, n° 22, de 1972, publies un « Entretien setembre las contri- qu'es luenh Nelli René avec tualitat coma cant ; reco- sidents d'universitats glés politic e Irlanda en bornha deI nacionaUsme, lo menistre l'Educacion Nacionala als pré¬ per aici, detalh d'unes que i a, mas que grèva : que la tendéneia tôt al còp nacionalista e militarista de l'I.R.A., l'armada republicana de liberacion, es a fotre per tèrra tôt espèr per pareis nos tadièrament radical que lo dins la conclusion aquesta, a qu'espantarà ara ». los TEMPS quasèrn dedicat a question culture, l'on dins aquel Contribucion importants ordre d'idèa es la de la revista del » lo sus subjècte d'ac- occitan Renouveau « ». trobam aqui ren mai que las pontificairas d'un occitanista En fach, confessions rôtie grand dins lo moveque ara es pas pus dins lo côp. De fotografias d'un côp èra e la represa de las idèas expausadas dins l'introduccion de sa recenta Anthologie de la poésie occitane en çô de Seghers. que ment joguèt Conclusion la un occitan, : e la revolucionaris de conoissença de manca modèrna critica la paur dels embarran Nelli dins e joves un na- pichôt borgés (francés o occi¬ podètz causir I). cionalisme tan, se •fc SAV BREIZH, " Cahiers du combat breton», revista bimestrala, B.P. 96, 29 S. Quimper Es d'aquela ; abonament amb nova força per un an retard que bretona, revista : 30 F. parlam que ne �serà sai al moment que sortirà aquel Viure », a son n° 8. que, quasèrn de « Sav Breizh per mai d'una una e importanta contunha que camin, son revista A costat de la Taupe n'aviàm aici assenhalat lo se présenta ribon coma mis menar tanha e reflexion seriosa una problèmas, sos sens D'aqui d'arti¬ de que, prétendre re- que aportan al ios subjèctes tractats, côp una informacion larga e assegurada. Dins de aquela amira, mai es long Théorie avèm de la pas Nation. pogut legir lo defugit, volontat de una son de e de sofismes o de la longa. Sai a darrièr ne estudis ron del dans le de 6 sons la 7 dos autres Vallerie nos prenguèla Place de la langue de libération nationale. sus combat sèm decebuts. La primièra part cament pus e intéressants en — inventari un consistis de totas istori- mai las que « ra¬ invocadas per justificar l'emplec de lenga bretona, amb la conclusion : « il ne s'agit plus de poursui¬ vre un profit immédiat, de garantir un hypothétique progrès de l'instruction ou de susciter plus ou moins artificiellement une ner nationalité aux incertaine, mais de don¬ le moyen d'être vérita¬ Bretons question dificila : Toute : révolution langage et faute de peut parvenir à sonh que las « C'est la le crée son créer, elle achèvement son consacrèsse el — regas escrichas, de la ». un estudi nôu a s'amerita d'èstre moment qu'aque- (n° 9) que un intrevista causas, Certeau. trevista, mai pachosa se minoritàrias politic Desempuèi lo tocant Sav Breizh foguèron avèm recebut un numéro nôu revista autras un » aquesta l'avenir. aquela question, que espepissada de près. de estats — la atal amb meteis D'aquel ponch de vista, pauc perilhós s'enfrontar a resumir langue bretonne P.S. numéros i'uelh, per causas tornarem sus aqueles lo jorn qu'aurem lo articles de Vallerie vam e los mejans aquela question. los las servir. Nécessitât, adonc, d'una « practica dels problèmas de la lenga ». Vallerie, al tèrme de son estudi, prepausa quauques mejans per adralhar aquela practica. Dubrisson d'orizonts, mas cresèm que sérié de be- refugiar dins pas silencis totjorn que Dins veire se de et sou¬ sans ». s'ataca pot se propre d'aqueles très articles. Mas lo pauc que ne veguèrem nos portât la prôva que i aviá aquí, sus un problèma grèu sovent talas coma culturelle Vallerie de Malastrosament, que de subir !a question a mai tard révolution qui créera la dins Ios quasèrns 1, 2 e 3 estudi d'Erwan Vallerie titolat remarcar, un que maîtres, ses dant mai que vocation de bétail un entier quala lenga bretona ? Se poirià sai que dire parièr : quala lenga d'ôc ? Vallerie porta pas de responsa ; o puslèu respond en reman¬ pensada una volonté figé, tout partir d'aquela vista larga e, sem¬ fegonda, la segonda part de l'estudi bla, existisson. sòlver et doués leur des¬ En las quand sens êtres démo¬ fons », la cratie cles de des argument fondé, la seule motivation sérieuse de notre combat ; c'est là le sens profond de la notion de Bre- sus amagar hommes, C'est là le seul dificultats « à autre riuna revista de recèrca, tôt al côp plan omogèna e plan diversificada. Los menaires de S.B., entre autras causas, causiguèron de des humain, apathique rason. bretonne, que grand interés, banha es blement de la parole, capables de diriger tin et de créer !e monde et non Es pausada dins e amb entre Michel aquela en- la question entrea, de las « revendicacions de l'articulacion cultural- que n'i présenta, mai, ». M. de Certeau, e seriàm pro d'acôrdi aquí dessús, a la question Comment peut se dessiner à partir d'une amb « el manifestation cuturelle une organisation politique réelle, effective ? », respond : je crois que c'est en abandonnant l'idée d'une clôture culturelle, l'idée que le pro« 41 �blême des blème des Basques est seulement Basques ». des des qu'es, evlamb la d'un païs-tabó, valent a dire d'un image nacional qu'« escafa de lònga las realitats o que las embarra de lènga dins los le dentament, problème de conclusion, sus finir amb la concepcion d'una lenga-tabó, vista coma la fin de tota accion occitana, bretona, etc... E insistis, en mena nécessitât de la mòties ne fan estrechament ideaires de reversar de sistèmas politics que retipar los que los voldriàm que pas ligada fons a cima. La Poésie Occitane», édition bilingue, René NELLI, « P. ienga-tabó Concepcion d'una Bretons est seulement le pro¬ Bretons ou que le problème Seghers, éd., Paris, 1972, 15 F. Nelli, que ara se vei dins totas las librariàs e los d'una cultura occitana de uèch sègles en forma poëtica, nos son arribats dos renduts-comptes, de dos ponches deI Comitat de VIURE. Los mesclar o causir entre eles séria pas onèst. A/s sens contra, los publicar totes aos permetià de legir doas legidas desparièras de la legida que Nelli fa de la poësia d'òc, e dins aquô de resson en resson va l'ideologia del fach literari. DonSus que nos libre lo important de R. représenta a totes, aqul los avètz... cas « VIURE ». * * * antologias de poësia occitana fan d'aquesta passa. Après la de Maria Rouanet, Occitània 1970, los poëtas de la descolonizacion, aqui ne una de mai, dins una colleccion bèn coneguda. Leis flòri Se « poiriá trabalh » de espepissar longament lo se « Per tracha pas que » simplificar, notarem aie! un prefaci cortet (aquô's plànher), mai que porta pas rèn : pas — 42 vistas, : movement volôpa occitan tau coma (contra se a — tota una « causida, causida es » de tèxts que, coma injusta. Aquô's pas que Era la régla dau jôc. Mai crequ'aici l'injusticia es pas solament de susfàcia : se trachava, çô sèmbla, s'es permés d'interpretar li silèneis (prudènts ?) dau préfacier, de rebutar tota una part de la produccion occitana, tan presènta coma passada, pèr servar pas que çô qu'èra sai que mai decènt de mostrar al public. normau. sèm Di de causas reguinhadas esperadas desenl'ora d'ara), gràndei frasas qu'ensajan d'amagar sota una retorica prudènta, eclectisme prudènt, prudènt, prudènt, un que fai paur... ; lo Nelli, aquô per mostrar de de la rejoncha azardosa de tèxts pescats a la ne vos ne vaqui, sens ges d'idèa directritz, e tanbèn, çô mai grèu, amb una coneissènça de la literatura occitana que tèn mai de la galejada que d'aqueu seriôs qu'ôm l'aurià pogut esperar dins una entrepresa d'aquela mena. coma ja una silèneis, se'n pot aisidament faire primièra tièra, pron ensenhaira ja : �rèn, ò quasiment d'un tròç dau Sèti rèn (a despart benlèu Cadarosa, de J.-B. corrènt que foguèt long- sible d'assenhalar lei mancas, de leis explicar clar, en una paraula, de ne cargar la responsabilitat franca. de Fabre) sus un tèmps majoritari dins l'escritura d'òc : lo burlèsc, amb tôt çò que vira a son entorn (dei poëtas dei fèstas de Caramentrant, Brueis, Zerbin, etc... tôt passant pèr leis anonims « a de Tolosa Michèl Rancher e sègle XVI, iei Godolin, duscas Despueg, Bergoing, vaqui de tèxts son pas d'una « de Beaucaire, d'autres...). Per de segur dins l'esperit de Nelii, que poëtics causida occitans Fièira mai e », importanta testimonièsson deis escrivans pendènt de tèmps ! De tèxts, amb aqué, que se i pot led'en pertot leis estrifament socié- glr culturaus néstres, lei rompeduras vougudas ò censuradas, lei luchas linguisticas, dins tôt çé que pédon aver de complex, de desvelaire tanbèn. Autre silènei, que va dins chièra parièra : lo que endre- fauta de sonar, trop de Jasmin) vènt de rida, tèxts lis mai aqui mai, ; que sa escafar - se qualitat es tracha » es so- mar- piéger que quàuquei trèç de Victor Gelù, per exemple, serién pas estats de sobra dins una antologia de la de li mostrar. poësia De tôt occitana. Navarròt, ò a encara biais Se pot pensar tanbèn A. Marin. Pèr çé qu'es sègle vint, lei de causas la a poësia d'éc dau gaire diferèntas. s'es rendut compte de la produccion contemporanèa endacém mai ; es quicém de parlar de la « retorica qu'envadis néstrei letras » (e sus aquò seriàu Vertat son que pron d'acérdi anar mai fons amb e Nelli), la mai tant presentar tala vau coma es. Era nas dificil, dins un nombre sèmbla dins lo clar un quite la pèr l'escrich pauquet moment orientament estetizant, tôt que ponch es aqué sià de vista : que que son laissan pas, vèire idéologie résulta d'un occitan ? la question, estequit e mesprètz grand Per quau coneis es aisit de un s'avisar de coma li tèxts elegits son quasiment tôtei de tèxts que se pédon trobar sèns anar furnar iuenh : pèr li sègles XVI e XVII dins la Petite anthologie de la renais¬ toulousaine de 1610 de Lafént sance (1960) l'Anthologie des poètes gascons Girard (1942). Amb quàuqueis autres dins l'Anthologie de la poésie occi¬ d'A. Berry (pasmens bèn paura I), e, dins e d'I. près tane pèr lo sègle vint, dins una pertéca çé que se paraula melhora, la poësia obriera occitana (a despart d'un pot fach, d'un autre aquélei silèneis, tóteis de sa tant e En d'envisatjar dau discipols » barrées Valés, Grimaud, Joan * * * de pagi¬ evidentament limitât, de rendre compte de tôt, e mai de çé que pot parèisser coma essenciau. Era pasmens pas impos¬ lei libres d'A.-P. de M. Rouanet... Lei descubèrtas raras : un sonet de R. Ruffi, dos de Lafént son Du e Pré, dins un un tréç de Fabre d'Olivet, près quasèrn recènt de la Revue des Langues Romanes (après, es pas dificil !o demai de l'ébra de Fabre d'Olivet es sèns grand interés : serià trop penés d'anar cercar lo Troubadour pèr lo legir e veire çé que i a dedins...). de dire que Lo montatge — e serià mai verai de parlar d'un simple repedaçatge — se vei quand ém agacha la grafia dei tèxts : en grafia occitana quand èran dins aquela grafia, é bèn quand quauqu'un mai s'es entrevat de lei transcriure, en grafia originala quand lo trabalh es pas estât fach, etc... Fin finala, una mescladissa grafica que véu pas rèn dire. Serià estât mai logic, e mai intéressant, de laissar tôtei lei poëmas dins la grafia de son autor, coma o faguèt Lafént dins la pichéta antologia que se tréba a la fin encara mai de si lei transcriure Clefs pour TOccitanie. O dins sa totalitat. alara de * * * 43 �Qué dire mai ? Pas grand causa : la Nelli es un libre Poésie occitane de Renat pas son legèire. O que l'encompletament, çô qu'es força mai grèu. En clavant aqueu rendut compte, m'avise que i a rèn ni mai sus çô que se ditz la poësia populara occitana, que comènça ela tanbèn d'èstre un pauc mens desconeguda (sègles XVI e XVII, cançons recampadas pèr Petit e Tena dins son Romancero occitan, anonims de tota mena...). Un signe de mai. Un silènci de qu'engana gana mai. aie! Arrestarem de tôt biais, es pron aquela lònga letania e que, vendrià lèu enfectanta. Felip GARDY. • Es pas aisit en 150 paginas de tèxt original (e còmpti aqul dedins las tombadas de bas de pagina) de presentar uèch sègles de poësia d'ôc, lirica, narrativa, politica, religiosa, etc... A rason de 55 poëtas causits amb aquela sembla-libertat que te daissan las reputacions establidas, lo désir de far plaça a cada epôca e a cada grand dialecte, la camaradarià literària, lo mond que siàs consl qu'o vires oblijat de doblidar pas, te demôra en finala très pa¬ ginas al mai per cadun. Aquò's pas gaire per donar a coml'interès que pàrtas — a bon drech ça que la — a d'autors mal coneguts coma Ruffl, Bedot, Elias d'Ussel per exemple. Aquò's pas pro, pas brica pro, per ajudar lo legeire a entreveire l'estatura poëtica dels pus grands : redusits a très paginas Mistral, Godolin, Peir de Garros, Rebol, Cardenal o Ventadorn s'apichonisson que fa paur, pòdon pas que dintrar al mièg d'una tropelada que dominan de fach. prene Fa mal far, donc. E vau pas trucar antologia constituls un pas de mai fach per la literatura d'ôc per crebar lo barri del silènci, per conquistar un public larg, per recu- sul 44 Nelli. Tala coma es son passât immédiat o luònh dins la dignitat. Un pas important finidas las gaIhardisas d'après beure que Berry aviá fachas passar per de literatura. Aqueste cèp es un poëta que faguèt sa causida, amb una serenitat granda. perar son sià bon, dins lo trabalh Se, graficament pariant, i a un progrés évident d'aquesta antologia sus la de Berry ont los tèxts éran donats dins sa grafia d'origina gaireben impossibla a legir, empacha pasmens que la normalizacion grafica interven pas aie! que suis tèxts ja normalizats : Bellaud de la Bellaudièra, Ruffi, Fabre d'Olivet son do¬ nats dins la cacografia d'origina. Valèri Bernard es vestit a l'anciana dins un poëma e a la modèrna dins l'autre. Pels tèxtes de l'Edat Mejana lo manten de la grafia d'origina ajuda pas a los legir. Un tal daissar-anar de la part d'un vièlh animator de l'I.E.O. se comprén pas. Era del trabalh normal de la Seccion de Filologia de l'I.E.O. de metre al punt los manesAra, que tôt de Nelli, non pas. criches. R importanta e m a r c a encara e, la causida. Esperàvem de Nelli, grand legeire de poësia, grand poëta el meteis e esperit critic de valor, una antologia nova, originala, capabla de modificar la vista que portam sus nòstra produccion. Per parlar clar : quicôm que semblèsse, en ôc, a la famosa antologia francesa de Paul Eluard, Première Antho¬ logie vivante de la poésie du passé, a basa de gost e d'engatjament Personal. Demoram sus nòstre talent. Nelli, de lènga, sembla far pas qu'enterinar las causidas fachas dins d'antologias recèntas : Maria Roanet e sos Poëta s de la descolonizacion (tèxts de Gardy, J.-B. Seguin, Larzac, I. Roqueta, Espieut), A.-P. Lafònt e son antologia dels E.F.R. (Perbòsc, Camelat, Mozat, Max Ro¬ queta, Sèrgi Bec, Ravier), Lafònt e sa Renaissance de 1610, totes obratges qu'avián agut lo meriti de tirar de la massa de la produccion d'epòca quauques qu'aquesta, tôca a �tèxts sentits exemplaris. coma natge. Coma damnatge es que Es dam- Nelli aja cresegut bon a perpaus d'ornes coma Godolin, G. de Peitieus, Rudèl, Mistral, Larada, Aubanèl mai que mai, de renovepas lar la causida. Tôt se passa coma d'autors absoludament desconeguts l'editor fins ara francés Cosem o Aristides Roqueta qu'òm dirié Nelli fant d'e! meteis d'expression, ciet en amb grand un coma aquel se tru- bonaiir causissent de metre Man- de l'importància de son prètzfach, Nelli aviá causit de se far doblidar, de desaparéisser de son trabalh. dessus de tota la produccion del sègle vint, en escartant d'ornes que semblavan pr'aquè inévitables coma Saurat, S.-A. Peyre, Delavouët e mai mai Insistiriài pas sus l'abséncia totala de la poësia populara o anonima se Nelli èra pas l'etnològ que sabèm. O fau pas qu'en passant. O fau pr'aquò. Compausada un prefaci e de notlcias ont se legls de pertot a l'encòp lo nacionalisme foncièr e respechable de Nelli e son òdi de la politica, sa mesfisança davant tôt popularis- se, conscient còp de mai coma un palmarès de la causa escricha, son antologia rend pas compte jamai de tota aquela literatura « minora qu'es la dels pòbles culturalament aliénais, donc del nòstre, e que sérié estât util de presentar aici. Sol Nelli o podié far ara per ara, amb sciéncia e competéncia e per nòstre plaser. Nos sovenèm consi Poésie » ouverte, Poésie fermée avié fach sa plaça al remirable conte de L'òme del còr tôt blanc. Nos'n sovenèm, uòi, amb lo cor que se sarra. Antologia Nelli avié pas gativament, de En gelada, donc ? O sérié ensajat, positivament e FABRICA, o en roman faguent plaça cèp. La prèsa d'oc es trop causa qu'èm la volonté pas bona. E puèi s'agis d'un libre de Bossac : entre 1920 e 1940 per foguèron podié èsser pas sériés, tantes a sauvat. 1936, En rendre compte en èc, a prene creire que Sortit aurié portât sa pèira mostrant que i avié tôt s'es définit onestament. Darrèr èrnha, visibla, contra, forra-borra, lo régionalisme de Lafònt, la politica e la sciéncia a la francesa, lo « cléricalisme roge -, l'estructuralisme aparisenquit, 1'« in¬ fantilisme » de la poësia recènta e de la jove cançon, legissi ieu, de lônga, un espèr cavilhat al côs d'un poëta que pòdi pas sens dempuèi d'annadas viure sens lo legir, me bugadar cor e cervèlas a son dire exigent : lo d'un pals quilhat e ca¬ pable de portar als ornes de tota mena quicòm de tan naut coma çò que s'inventèt aici al sègle XII. E es de aiçè fa doblidar aquè. portar pèira. Ives L'important ROQUETA. d'A.-J. Bossac (I.E.O., Pròsa, 1971, 190 p., 15 F.) jèia tura d'oc al Nelli me, a Un cèp de mai serà ieu que dirai qu'un libre val pas ren. sens cap de rara per son ne- d'ordre dins l'ostal. Guilhem de Nauroza en plaça de Cubaines, aqueste que un metre causissent LA se en a : un l'escri- tôt encara son ora, en positivament. mond a ne lo de l'artisanat, de la vida obrièira. Lo libre èra jos premsa a Barcelona quand Franco comencèt sa conquista d'Espanha. Quand, après la mort de Bossac, La Revue du Tarn lo publiquèt en fulheton èra trop tard. Lo roman d'èc èra nascut amb Larsinhac, s'èra pausat dins una intrepiditat mai nauta amb Nhôcas e bachôcas, Lo gojat de Novémer, Bodon. Ara, aquel libre vièlh servir voler nos pot pas pus Qu'a saber d'ont venèm. Qu'a quicèm mai qu'aquela literatura de a ren. 45 �l'edificacion d'un pòble mitic pas en òc) e lo contenta- notables per (lo legis que rasons que fan que lo libre dèu legit, insistissi : dèu èsser legit. rasons en negatiu, mas importan¬ Doas èsser Doas — justifican l'esfôrç éditorial fach aquesta ocasion per la seccion de Tarn tes a que — E, tornar, insistissi : passi pas pomada. Dins sa mediocritat e a causa de sa mediocritat justament, lo libre val d'èsser legit. de IT.E.O.. de * * * Libre de notable, ai dich. E plan au¬ d'o èsser. Dins los romans reacciona- ras vièlh a la fin del morala. A cima de La Fabrica (istôria d'una familha d'artisans dins las limas venguts obrièrs a SantJuèri entre 1884 e 1934) lo vièlh Julon que n'a vistas maitas parla. L'electricitat es ris i totjorn quauque a raconte arribada per a tirar la l'ostal e s'i es acostumat, la de trabalh que très jorns mond « an pas çò que voldrián, mas i a pas per aquè de misèria Aqui la conclusion del vièlh : fabrica dèna pas cada setmana, lo ». Los « « « « « « « « « « <■ « nèstres que festejava lo bon vin del pais. Lo trabalh rai ! Passava per malhas ! Apuèi, èra luna vièlha, long de très setmanas. Los directors cerquèron d'i metre d'òrdre e n'i metèron... Nèstra generacion nascuda dins lo pais ne prenguèt las costumas. Çò que fa qu'a l'ora d'ara, i los « de cada costat. N'i « « « « « « obrièrs de Sant-Juèri tenon « « venguèron de To- losa, cada cèp que tocavan la mesada, ne manjavan la mitât, e mai de côps que i a, dins la setmana que seguissiá. Los obradors èran mudats en albèrgas que se un pauc qu'an sabut estalviar e qu'an d'ostals conséquents, de bens al solelh, totas causas que lorpermeton d'esperar de jorns mens marrits. I a pas cap de familha, a Sant-Juèri, e pas força dins los environs, que viscan pas de la fabrica, mas n'i a pas tanpauc — parli de las seriosas — qu'ajan 46 a un côsta de lor trabalh « « notables legeires. cortet de ment quicòm mai, tan pichon que siâ, acostumat. Es aquè que fa lor força. » Tôt i es : los obrièrs fenhants, despensièrs, ivronhas e maluroses d'aver pas causit lo drech camin del trabalh plan fach, de l'esparnha e del trabalh als mo¬ ments de repaus. Los directors que meton d'ordre. Las vertuts ancestralas qu'empeutadas suis marrits venguts de la vila los trasforman en pichôts patrons... Trabalh, familha e tradicion. Manca pas que la patria. Se trapa p. 153 amb la guèrra bêla : la de 14. Sens plan de cambiaments marcants, la vida se perseguiguèt. A la fabrica se virava d'obuses ; a Lacalm se semenava e se podava. A Casaiguet, l'ortalalha se vendià tant coma podià. Los mainatges venián bèlis e los arbres creissián. Un jorn seguissiá l'autre, suavament. Los très ostals trabalhavan e pas « « « « « « « « « « estalviavan. » mancat de d'autres esparnhèron per el, sai que per que estàlvia el tanben, parla del pòble pichon coma es convengut de ne parlar al dintre de sa classa. Coma un clèrgue inventant en notable qu'a pas jamai Un sai ren, Rotland que raire e modèl lo plaire de per pagans, crentant çò que del cha- bon, senhor devociós per son EmpeDieu, Bossac s'inventa generacions son obrièr-modèl miègpagés, mièg-obrièr, anavi dire : miègartisan I Orne d'equilibri, se vei, lo capèl la man e lo cor que li fa tifa-tafa daa vant un patron qu'es totjorn mai aimable en très Nôstre-Sénher Lo Vièlh que labèt « que : Monsur Ta- totis aimavan coma s'èra estât d'onor lo paire de cadun », amb sa légion al revèrs de son col, sa man tan se pas lèsta a l'espatla dels obrièrs bons, empachat del pèrtamoneda tanpauc : pausar sus « — E ben, Bertomieu, que me aqueste ? Que la fabrica compta un de mai ? — E òc, monsur. ditz obrièr �Aquò's pas ajudat al — L'as O, — d'aprenditz. rets de las mens ? ai vertat seriá ne As — siátz daissar pas lo de partir I pensi, li Tôt lo sicaire, de que limas... : te podèm aquel novelari. Aquô's » notable las letras occitanas siá que Bossac fo- estât pichon, pichon. Ont mai la saga d'una familha, rescontram pas qu'una cronologia, de tablèus de genre (los talhaires de li¬ mas, la marcha cap a l'usina a primauba, l'asagatge de l'òrt, etc...) dins lo biais qu'avián los pintres oficials d'un còp èra esperàvem per còp de un es se dich jamai pas mas me dins a de val del costat a la bona per a contar, que la lenga val Aplicada, distanta, passats sens 1933 en encara chue, ni mue, sens pas- patron. 1914. aqueles vestits coma vòli dire de l'agach. borgesas, e après s'i èsser o soven Per finir dirai que classica Cresi pas. L'estil es l'òme e ai plan paur que darrèr lo personatge de notable tanben ren veire Demandi que s'ane veire consi çò Plan compausat ? Plan escrich pr'aquò ? d'exemples, legeire de condicions de trabalh imaginar del defôra sejat quauque còp las guèt, l'òme las mon d'emplèc, dels oraris sentits per un obrièr, dels salaris, tocats per un obrièr dins la Fabrica idillica tala coma Bossac la poguèt dins aquel ton, pre- es paternalista. * * * de sus a paraula, d'anar sus lo tèxt consi un roman boniàs, vei se diguèt mai. Lo pagar, nòstre afar... paire, son pas bon de companh, rason, abans — ieu, familha de talhaires una E pas vertat, tan fier. pas m'apiejant demandi justament ? creire S'èra — Cambras de Comèrci. O planhi, temps de o espepissar coma lo pas caidriá, nani. que Plan — trabalh un pas los sens çò presa sus sai rason que cargan quaranta ans, gost ni gosta, que que vòl contar, qu'a pas res arriba pas a la pluma vengut de l'experiéncia. « Bêla » a far paur coma aqueles ocitans bloses que ne que los soscan tombèus tans en ren morts puissance, ornes en plaça decorar de scènas de trabalh las pa- académiciens simplament o d'escòla per besonh los çò nòstre, farisians, en emblanquits, de an dictar la lèi facha. Ives occi¬ mèstres que ROQUETA. Henri GOUGAUD chante les Troubadours», dise 33 torns, Béiibaste, Paris, 31 F. 70. « Recuperacion, - tària produccion d'unes van Gogaud, lo conoissi qu'aquò's sens » de trair çò que dors, los sèus. brica aima dire. O pro de : alimen- cresi per pas. pensar malicia los que ven nòstres troba- ; a la purament e simplament plaça de melodias dins lo « trobador mes » la fina flor de la cançon francesa Douai, Anne Sylvestre, etc... La la mòda a XIX, contunhat pels sabracas de résulta ? Pas sonôr fach Car s'agis plan d'una traicion, dobla, tripla, ai pas comptât : l'occitan abandonat pe! francés una revirada « literària », ; aproximativa, ampolada ; la musica originala, quand existissiá e existissià per mai d'una cançon, inhorada estil pus pur al sègle amb ren un : : Jacques polit fons d'instruments vièlhs, brodariá musicala pas mas una signada Violet-Leduc e pas ren davant qu'un barjacatge aparisenquit, qu'un fum de paraulas verbalas qu'an ren i'espessa, alara dirècta, nòstra al matin e a veire amb poësia-cançon al temps clar d'Eurôpa. pas ren virila Ives ROQUETA. 47 �DE NOU DINS LO Existissiá l'atencion lentia, E e una « MEZZOGIORNO revista que s'ameritava sèti èra a Vibo Vacalabresi. Pendent uèi que son quaderni arriba (amb un n° 21-24) mes de l'annada 1971 quitèt de parèisser. completament transformada. ara nos que Es dins l'entremieja naissèt un politic d'una natura fonsament « Il Movimiento Proletari dei Contadini dei Mezzogiorno calabrés, sardos, dei présentants e dei delle Isole », de mili¬ e fondât lo 1er de novembre tants per lucans trabalhaires e de exiihats re¬ a Roma, Florènça, Milan. Aqui trobam faire avis un nosautres. volucionari movement que eau i Es un movement re- descolonizaire, que dins lei primiérei regas de son manifèst bota en relèu, d'un biais que nos ven familiar, fonccionalament caup l'Estat (e mai regionalizat ara, coma o es pas França) : « La colonizacion capitalista dins lo Miegjorn d'Itàlia, desenant evidènta dins tótei lei domenis, se pòt considerar qu'es largament acabada. I a ges de sector économie, sociau, l'engana unitari culturau, e que italian que non tragut dins l'existéncia una fisica sià estât atacat de front crisi destructritz. E mai de populacions de ré¬ gions entieras, coma Lucània e Sardenha, qu'es uei concretament amenaçada. La dins coionizacion dau Miegjorn aguèt l'instauracion de l'Estat borgés uni¬ qu'es l'aisina principala inventada per capitalista, son moment mai important d'organizacion e d'expansion. S'es constantament desplegada, segon de formas e de ritmes despariers, quete que foguèsse lo vestiment institucionau per l'Estat borgés : monarquic-liberau, monaric-faissista, republican-democratic. Dins la fasa republicana, la coionizacion a seguit tari, l'acumulacion 48 de metòdes perqué mai racionaus, Poguèt antau gramats. présentât se d'intervencion organics, mai anar coma pro- fons, politica au una de desvolopament e se poguèt vestir de democracia, de progrès, de e civilizacion, etc... Es que movement nòva ». d'aici au » lum d'un tèxt parier que se pòt revolucion se- comprene coma la guis de camins despariers dins lei pais desvolopats e dins lo « tèrç mond europenc » : justament lei Quaderni calabresi escòndon rèn de i'embolh deis afaires de Reggio Calàbria, que la premsa francesa ne faguèt sià un argument contra l'autonomia regionala, sià una rason (a senèstra) de se mesfisar dau «■ pojadisme regionau » ; eau legir l'enquista metodica e onèsta sus Reggio, un an après ». Se pòt mesurar la distància, politica mai que geografica .entre l'organizacion sàvia dau poder regionau pèr lei comunistas dins una encontrada en poncha coma EmiliaRomanha en (donada exèmple pèr la premsa francesa borgesa reformista !), e lo borbolh dau pais de la misèria. « Aquela entitat de « Mezzogiorno » a naturalament ges de agradarié de nòva senèstra contengut etnic. Nos saber la posicion de la revolucionària d'Itàlia mieg- jornala sus l'avenir dei minoritats albanesa, occitana tan pichonas e palhadas, que participan, amb un culturau greca, espargras la coionizacion de la terra d'après Roma ont lo faissisme exilhava seis intellectuaus opausaires e ont en lo torisme mai, a europenc raja uei coma en cò nòstre. L'adreiça de « Quaderni Calabresi » (simbolicament !) Corso Vittorio Emmanuele II, 201, Vibo Valentia). es R. L. �VIURE AGEN ES EN VENDA A : Librariá Occitana, 32, Car. ALBI Grenouilla : Librariá ALES Deynous, Lissas de Rhonel. : Librariá Roustan, 2, Car. Sauvages. AVENHON Librarià : BESIERS Genêts d'Or Les « car. », Joseph Vernet. : Librarià del Teatre, CARCASSONA 15, Car. de la Cauquilha : Librarià de la Ciutat, 43, LA CIUTAT Librarià Car. Clemenceau. : Courty. LA SALA-DECAZEVILLE : Depaus central de jornals, 111, Car. Cairada. LEMOTGE : Librarià J.-P. Baradat, 5, Plaça Fournier. LION : FEDEROP, 7, Car. des Trois-Maries (Ve). MARSELHA : Librarià Laffite, 156, MONTPELHIER Librarià La « » Découverte L'Ane « La NARBCNA « : PARIS : d'Or Pianèta, de Lire Teissier, Librarià », 58, Car. car. Jean-Jaurès. Regala. Saint-Germain-des-Près, 164, Bd. St-Germain (VIe). » PAU Car. de l'Universitat. Car de l'Agulharià. Car. Foch. », », : La Joie NIMES Canabiera. La : La Joie de « Lire », 40, Car. Saint-Séverin (Ve). : Librarià Saint-Louis, 5, Car. Gambetta. PEIRIGUS : Librarià Bitard, PERPINHAN Librarià TOLOSA de Car. de la Republica : Catalonha. : Librarià Occitania, 46, Car. del Taur. A la Bible d'Or », 22, Car » « del Taur �� Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Buletin d’informacion d’associacions e partits politics = Bulletin d’information d’associations et de partis politiques Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 08, n° 29, automne de 1972 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 08, n° 29, automne de 1972 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1972 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-28 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/4e0949999919949dc799c30a8d2f9d55.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (48 p.) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22595 CIRDOC_D3-1972-29 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Barsòtti, Claudi Radzyn, Sèrgi Franzin, Elio Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Occitanisme = occitanisme