https://www.occitanica.eu/files/original/32f304f81e96513d6137a128ac882039.jpg b225473d7e44a91820225099c1b1bf74 https://www.occitanica.eu/files/original/5b16cd78784835fcccc2c8ae1592b6f6.pdf 9b33f3069fb968ea5c3d66f5bc60d97d PDF Text Text Aicí e ara REVISTA TRIMESTRALA INDEPENDENTA N° 2 — Febrièr de 1979 �Aicí e ara REVISTA TRIMESTRALA INDEPENDENTA N° 2 — Lo N° Febrièr de 1979 13 F. (Païses Catalans : : 150 ptas) COMITAT DE REDACCION : Romièg PACH, Joan-Frederic BRUN, Joan-Pèire LAVAL, Pèire MACLOF, Francés PIC. REDACCION E ADMINISTRACION «Parc à Ballons» 1 (bast. : C), 125, Carrièira del Molin de Semalen, 34000 C.C.P. Montpelhièr. Montpelhièr 255 59 C. Director : Romièg PACH. ABONAMENT PER UN AN : Occitania, Estât Francés, Païses Catalans.. 45 F. Estrangièr 65 F. Sosten 100 F. Precisar lo numéro que partis l'abonament. L'abonament de sosten dona drech cion de 10 % sus las autras a una l'Associacion AICI E ARA. Estampariá dels Quatre Sénhers 246, Carr. de las Brussas 34100 Montpelhièr reduc- publicacions de �Suplement al N° 2 C.P.RA.P Aicí 61092 ara e REVISTA TRIMESTRALA INDEPENDENTA SOMARI Aie! e ara REVISTA TRIMESTRALA IVERN de 1979 No 1 INDEPENDENTA No 1 IVERN de 1979 EDITORIAL 1 NACION DUBERTA (Ives Roqueta) Interviu PATRIC : 3 quna cançon per qun pais ? 14 Endacòm mai.. LAS JORNADAS DE BASTIA (Joan-Pèire Laval) 22 Lenga L'OCCITAN GENERAL DE NOSTRE TEMPS (Rogièr Barta) 25 ARA COMENÇA DE PASSAR ORA (Joan Larzac) 35 PALAIS OB1ZZI (Robèrt Lafont) 44 LIBRES NOVELS 49 REVISTAS 61 SOMARI Aici N° 2 e ara FEBRIÈR DE 1979 EDITORIAL 1 LOS LEGEIRES NOS ESCRIVON 4 REVISTA TRIMESTRALA INDEPENDENTA E. MAFFRE-BAUGE : NON A L'ALARGA- MENT DELMERCAT COMUN 5 L'OCCITANITAT EN QUESTION (Maria-Clara Viguièr) PUNT CRITIC DEL COMBAT BASC EN EUSCADI-NORD (Manex Pagola) LA SUBRE-MEDICALISACION D'OCCITANIA (Jacme Esearpit) 33 DREITS DE L'OME, OC, MAS PER POEMA D'AGOST(Cristian TOTIS Rapin) LA MALAUTIA (Pau Pèire) LIBRES NOVELS (J-R Laval, I. Roqueta, J-F. Brun, Fr. Pic, R. Pach, P. de Bohabrac) Fr. Dubet, �Editorial deiN°2 Sus la basa nacionalista que venèm de définir (la sola que semble realista), Aici e ara vol donar la paraula a totes nos Un camin occitan del cambiament social los qu'an de solutions e d'idèas novèlas a nos prepausar per la bastison de nôstre avenir collectiu de L'aculh favorable de Aicí e ara pel public occitanista nos conforta dins l'impression qu'aviam de comolarun voide. Aicí e ara, repetem-bò per los que la descubrisson amb aiceste segond numéro, es totalament independenta dels partits e movements, e refusa de desseparar artificialament çò ipolitic» e çò tculturah. * * * pôble : economistas, sociologues, istorians, teoricians politics, lingiiistas, escriveires. etc. Pensam que l'autonomia occitana poirà pas nàisser que d'un reboliment creator de pensada, a condition que la (pensada» desboque sus una action politica e culturala efectiva e eficaça. La résulta deu èsser una Occitania reconeguda, respectada e autô-governada dins una mesura que demôra "de définir. Per ara, cresèm que la revindicacion d'un Estatut d'autonomia del territòri occitan dins lo cadre exagonal es lo minimum, la basa Aquò dich, cresèm qu'es temps, en 1979, de reabilitar lo mòt tnacionalismet. Aqui qualques esclargiments : /.— Tôt lo monde sap que l'Occitania es una nation (o (nacionalitat»), Lo mot que correspond pòt pas èsser autra causa que «nationalisme». Séria prigondament illogic de pausar d'un costat una nacion e de l'autre un régiona¬ comuna los occitanistas, emai ont totes aici los militants dels partits de la Gaucha tradicionala, se pòdon e se devon retrobar units. Aici e ara, a causa de son independéneia e de sa difusion pan-occitana. vol èsser l'endrech d'aquel retrobament frairenal e creatiu. lisme fil. 2.— desagradivas, mes existis d'un costat que AICI E ARA. Lo mot (nationalisme» es recubrís dòs causas pro serviguèt emai servis : encara a escrasar de pòbles entiers. nationalisme occitan (endacòm mai un base, breton, còrse, etc.), justificat dins la mesura qu'es sera la réaction sanitosa d'una nacion que non disparièiras nationalisme francés, injustificable, un Existis d'autre costat cargat de conotacions d'un Estât pas Dos que refusa l'assimilation, e totalament diferents, doncas. Lo imperialista e lo segond national ; lo prumièr es colonisaire e lo segond descolonisaire ; lo prumièr correspond a una volontat politica agressiva. lo segond es una réaction de defensa. Çò pus simple es de parlar pas de nationalisme francés (es una caricatura del vertadièr nationalisme) mes d'imperialisme francés. Tota la diferéneia ven de çô que la França es un Estât fabricat artificialament. luòga que l'Occitania es una realitat nacionala objectiva : lenga, cultura, sòcietat, es articulation istorica e e ara REVISTA TRIMESTRALA INDEPENDENTA vòl conquérir. (nationalismes» prumièr Aici LoN°: 13 F. (Païses Catalans : 150 ptas) COMITAT DE REDACCION : Romièg PACH, Joan-Frederic BRUN, Joan-Pèire LAVAL, Pèire MACLOF, Francés PIC. economica. Consideram doncas qu'es inadmissible de caricaturar lo nationalisme occitan, en limpérialisme francés. Es d'occitanistas l'assimilant encara malonestament mai inadmissible a aquela confusion. Lor dever ambigiiitats al luòc de ne crear. entretengon deurià èstre de levar las 3.— Per nosautres, parlan, ensenhan son REDACCION E ADMINISTRACION : que nacionalistas occitans totes los que vòlon salvar la lenga d'òc, e que d'autre costat demandan per l'ensemble occitan lo drech a l'autonomia dins un cadre qun que siaga, que lo pôble occitan causirà. Dins aquela définition, totes los occitanistas logics se pòdori retrobar, emai se lo mòt inationalisme» lor fa paur. Lo volèm pas impausar. «Parc à Ballons» 1 (bast. C), 125, Carrièira del Molin de Semalen, 34000 Montpelhièr. C.C.P. e 4.— Lo fait d'èstre nacionalista occitan consistis pas a copiar cap de modela estrangièr. Se i a una realitat nacionala occitana, aquò's justament per çò que l'Occitania es pas ni l'Argeria, ni lo Cambodge, ni la Catalonha, ni la França. ni lo Nicaragua, mes l'Occitania, ambe son istòria, sa cultura, e sustot sa situation présenta dins un contexte donat. Es a causa d'aquô que nos cal trapar un camin occitan de cambiament social, camin que passa inevitablament per Montpelhièr 255 59 C. Director : Romièg PACH. ABONAMENT PER UN AN : Occitania, Estât Francés, Païses Catalans.. 45 F. Estrangièr 65 F. Sosten 100 F. Precisar lo numéro que partis l'abonament. la ruptura de dependéneia. Sera aqui un dels axes de reflexion que desvoloparem dins Aici e ara : qun pòt èsser lo contengut original d'una libération occitana ? Qun pòt èsser lo projècte oni nòstre se reconeisserà lo melhor ? L'Istòria mòstra que los movements nacionals capitan quand lo pôble los reconeis pòble coma una Un autre problèma : lo de la Gaucha en Occitania. Es a l'encôp occitana e dependenta d'una logica parisenca : cossi faire cambiar aquô ? Cossi s'articular amb aquelasforças ont una granda partida de nôstre pôble se reconeis ? Cossi faire per tombar pas, los militants politics, dins un marginalisme gropusculari e gauchista ont d'unes que i a. autres côps, se carravan BULLETIN D'ABONAMENT composanta seuna. Nom: Preno rilHHÎ ;flTn Ad reçu ? (1) Siam pas brica centralistas, consideram positiva un régionalisme englòba e respècta las régions un pseudò-regionalisme considérât coma simpla reorganisacion de la França, pel pus grand profit de l'imperialisme franchimand. dins lo cadre nacional occitan occitanas: Causa negativa es e : coma causa la nacion occitana Çai-junt la soma de: �1 Editorial Un camin occitan del cambiament social Aicí e ara pel public occitanista nos l'impression qu'aviam de comolarun voide. e ara, repetem-bò per los que la descubrisson amb segond numéro, es totalament independenta dels L'aculh favorable de conforta dins Aicí aiceste partits e movements, e refusa çò «politic» e çò «cultural». de desseparar artificialament * * * Aquò dich, cresèm qu'es temps, en 1979, de reabilitar lo «nationalisme». Aquî qualques esclargiments : 1.— Tôt lo monde sap que l'Occitania es una nation (o «nacionalitat»). Lo mot que correspond pòt pas èsser autra causa que «nationalisme». Seriâ prigondament illogic de pausar d'un costat una nacion e de l'autre un régiona¬ mot lisme (1). 2.— Lo mot «nationalisme» es cargat desagradivas, mes existís d'un costat que causas pro disparíèiras : nationalisme francés, injustificable, un a escrasar de pobles entiers. nationalisme occitan (endacòm mai serviguèt emai servis encara Existis d'autre costat sera de conotacions recubrís dòs un justificat dins la mesura qu'es refusa l'assimilation, e vòl conquérir. base, breton, còrse, etc.), la réaction sanitosa d'una nacion que non pas d'un Estât que (1) Siam pas brica centralistas, e consideram coma causa positiva un régionalisme englòba e respècta las régions occitanas. Causa negativa es un pseudò-regionalisme considérât coma simpla reorganisacion de la França, pel pus grand profit de l'imperialisme franchimand. dins lo cadre nacional occitan : la nacion occitana �Dos «nationalismes» totalament diferents, doncas. Lo imperialista e lo segond national ; lo prumièr es colonisaire e lo segond descolonisaire ; lo prumièr correspond a una volontat politica agressiva, lo segond es una reaction de defensa. Çò pus simple es de parlar pas de nationalisme francés (es una caricatura del vertadièr nationalisme) mes d'imperialisme francés. Tota la diferéncia ven de çò que la França es un Estât fabricat artificialament, luòga que l'Occitania es una realitat nacionala objectiva : lenga, cultura, societat, prumièr es articulation istorica e economica. Consideram doncas qu'es inadmissible de caricaturar lo nationalisme occitan, en l'assimilant malonestament a l'impérialisme francés. Es d'occitanistas deuriâ èstre de levar las 3.— Per nosautres, parlan, ensenhan costat encara e demandan l'autonomia dins que nacionalistas occitans totes los que vòlon salvar la lenga d'òc, e que d'autre son per l'ensemble occitan cadre qun que siaga, un occitan causirà. Dins lo que drech a lo pòble aquela définition, logics se pòdon retrobar, emai se paur. Lo volèm pas impausar. 4.— Lo mai inadmissible aquela confusion. Lor dever ambigùitats al luòc de ne crear. entretengon totes los occitanistas lo mot «nationalisme> lor fa fait d'èstre nacionalista occitan consistis pas a de modela estrangièr. Se i a una realitat nacionala occitana, aquò's justament per çò que l'Occitania es pas ni l'Argeria, ni lo Cambodge, ni la Catalonha, ni la França, ni lo Nicaragua, mès l'Occitania, ambe son istòria, sa cultura, e sustot sa situation présenta dins un contèxte donat. Es a causa d'aquò que nos cal trapar un camin occitan de cambiament social, camin que passa inevitablament per la ruptura de dependéncia. Serà aqui un dels axes de reflexion que desvoloparem dins Aici e ara : qun pòt èsser lo contengut original d'una libération occitana ? Qun pòt èsser lo projècte ont nòstre copiar cap �pòble se que los nacionals capitan quand lo pòble los reconeis reconeisserà lo melhor ? L'Istòria mòstra movements coma una composanta seuna. problèma : lo de la Gaucha en Occitania. Es a l'encòp occitana e dependenta d'una logica parisenca : cossi faire cambiar aquò ? Cossi s'articular amb aquelas forças ont una granda partida de nòstre pòble se reconeis ? Cossi faire per tombar pas, los militants politics, dins un marginalisme gropusculari e gauchista ont d'unes que i a, autres còps, se Un autre carravan ? * * * Sus la basa nacionalista que venèm de définir (la sola que semble realista), Aici e ara vòl donar la paraula a totes nos los qu'an de solucions e d'idèas novèlas a nos prepausar per la bastison de nòstre avenir collectiu de pòble : economistas, sociologues, istorians, teoricians politics, linguistas, escriveires, etc. Pensam que l'autonomia occitana poirà pas nàisser que d'un reboliment creator de pensada, a condicion que la i pensada» desboque sus una accion politica e culturala efectiva e eficaça. La résulta deu èsser una Occitania reconeguda, respectada e autò-governada dins una mesura que demòra de définir. Per ara, cresèm que la revindicacion d'un Estatut d'autonomia del territòri occitan dins lo cadre exagonal es lo minimum, la basa comuna ont totes los occitanistas, emai aici los militants dels partits de la Gaucha tradicionala, se pòdon e se devon retrobar units. Aici e ara, a causa de son independéncia e de sa difusion pan-occitana, vòl èsser l'endrech d'aquel retrobament frairenal e creatiu. AICI E ARA. �LOS LEGEIRES NOS ESCRIVON « Un grand mercés per temps. Es una la vòstra revista, qu'es la melhora qu'ai legida dempuèi de etapa dins lo revelh de ma consciéncia d'Occitan ». Enric Bes, Saint-Cloud (92). « Solide que soi pas d'acòrdi ambe tôt çô que i a d'escrich dins lo primièr n° de Aie!e ara, mès, se pensàvem totes parier, n'auriam pas res a nos dire ». Lucian Lescon, Saint-Prix (95). « L'infantilisme dels movements occitans me descora. De movements, aquò ? Una branleta, pas mai ! D'onanistas en cramba. (...) A ici e ara me sembla mens contaminada que lo rèsta de las elucubracions sens legeires que se multiplican episodicament : fa que vos soeti bon coratge ! ». Enric Fabre-Colbèrt. Lesinhan (11). Me sembla que los legeires occitans, en 1978, podián esperar d'una revista de quicòm mai que lo nacionalisme descabestrat e la fraseologia bufèca de l'Ives Roqueta e de son fraire, eiretièrs d'un Viure mòrt. Nôstres païses son d'a-fons diferents e se pòdon pas engabiar dins cap d'encastre «nacional» que faguèsse rampèl a aquel de Catalonha o d'Euscadi. (Cal) aparar l'Occitania vertadièira, l'Occitania multipla dins l'espaci e dins lo temps ». « critica Joan-Pèire Tardiu, Bourges (18). Esperi que vòstra revista sauprà demorar sempre fidèla an aquela conducha objectiva que s'es causida, e qu'aurà la força de resistir a totas las pressions de gaucha o de drecha que mancaràn pas de la secotir ». « Domenge Castanhièr, La Grand Comba (30). « Dirai jamai pron lo coratge de l'Ives Roqueta de voler sortir l'occitanisme d'aquela fanga regionalista francesa, que lo vomit me tôrna tre que i eugi. Mai seguisse pas Roqueta quora ditz : « Cresi tanben qu'ai nivèl politic lo movement occitan a pas a se pausar en Partit de conquista de poder, mas en dinamica totalisanta al servici de la nacion en gestacion ». Aqui, lo nacionalista pas gaire finòcho que siáu reguitna. Es pas en fasènt de còntes, en « totalisant una dinamica » qu'un pôble se deliura. Es en fargant un Partit ò un front de liberacion, es en prenènt lo poder ei Partits imperialistas. (...) L'enemic es pas soncament a Paris. Nos arriba subran de 12 capitalas colonisairas. Lo poirem pas batre se fasèm pas l'union dau pôble tôt. E basta se leis ancians de Lutte Occitane son pas contènts de nos veire aligats eis industriaus de Ròcafòrt, ei presidènts dei Cavas Co-operativas dau Lengadòc ò a de pelôts de la tèrra. Urosament, lo gauchisme baneja plus gaire, e tan mièlhs pèr lo Prolétariat occitan. Lo socialisme occitan pot plus èstre l'afaire d'una classa sola. Es ara I'afaire de tota la nacion. (...) Capitarem s'avèm lo coratge d'auborar lo nacionalisme occitan non pas coma fe qu'ôm assaja d'impausar, mai en recampant lei milas sôrgas que rajan de una l'èime dau pôble ». Jaume Ressaire, Banhàus (30). �5 Emmanual Maffre-Baugé : Non a l'alargament del Mercat comun La perspectiva de l'alargament del Mercat bolega prigondament la societat occitana. Emmanual Maffre-Baugé, responsable professional agricole, iniciator (ambe Joan-Pèire Chabrol Comun Robèrt Lafont) del manifèste «MON PAIS ESCORJAT», ven d'acabar un libre que sortirà en cò de PRIVAT : «FACE A L'EUROPE DES IMPASSES». Digús es melhor e pas plaçai per occitan. explicar la significacion del refús Joan-Pèire Laval l'es anat véser per AICI E ARA. nos AIci e ara : Las produccions mediterranèas van èsser concurrenciadas a pels païses candidats al Mercat Comun : la Grècia, l'Espanha e lo Portugal. Qunas seràn las produccions las pus tocadas ? Qunas seràn las consequéncias ? - mort - E. Maffre-Baugé : Cal pas creire que i a pas que la vinha ! Emai per un diriái qu'aquò's la viticultura qu'aurà lo mens de dificultats. Pasmens, son déjà grandarassas : lo vinhòble espanhòl, nòstre concurrent mai seriós, es lo pus grand del monde : 1.600.000 ectaras, 26.000.000 d'ectolitras cada an amb un rendament derisòri d'à pauc près pauc 28 ectòs per ectara. E sa capacitat de produccion poiriá passar plan lèu de 26 a 38 milions d'ectòs. L'Espanha a un Ofici del vin, que dona d'aire coma un fraire a l'Ofici que nautres aviam aperabans. En mai d'aquô, a travèrs lo franquisme, lo pais s'es donadas d'estructuras puslèu dirigistas. frucha, la pécha e l'aubricòt seràn fòrt dangieirosament tocats a causa de la Grècia e l'Espanha. Un pauc mens ambe lo Portugal. Mès çò pus grèu, es per la tomata : cresi que demorarà pas pus cap de possibilitat, per nautres, de conservariás de tomatas, ni tanpauc cap de possibilitat de Per la �6 vendas a l'exportacion de tomatas frescas, car poirem pas pus produire de tomatas dins de condicions rentablas aicí. E l'Espanha a una possibilitat tarribla de parli pas cadun. produccion : 2.000.000 de tonas en 1973, contra 490.000 aicí. E del Portugal e de la Grècia, que pasmens fan un milion de tonas Per los ovins, la produccion espanhòla es en trin de montar força. An déjà 28 milions de tèstas. Se las ajustam a la produccion anglesa, a travèrs lo Commonwealth, e a l'irlandesa, aquò dona un cinquantenat de milions de tèstas. Atal serem menais al prètz internacional de la carn ovina. Çò mêmes per la frucha. Pel legum primaic, se de mesuras son pas presas coma cal, sustot dins lo Rosselhon, serà la mort. Es talament grèu que mos amies professionals, mès conservators, que fins ara s'entendián se mainan tôt d'una de çò qu'arriba, plan ambe los Poders publics, e repotegan en diguent : «L'alargament, es orrible, es l'abominacion de la desolacion !». Vau alargar lo punt de vista. Auriam pas res a dire se l'afar èra pas que politic. Sul sicut uman, sul sicut d'una Euròpa alargada a d'autres pòbles qu'an una vocacion europèa, completament d'acòrdi. Mès atencion. Aqueste alargament se fa pas al servici dels òmes. Aqueste alargament servis a enforçar las possibilitats d'impacte dels grands lobbies, de las multinacionalas. Es una vertadièira reparticion sectoriala de las produccions a travèrs l'Eurôpa - una Euròpa alargada al maximum -, puèi a travèrs l'Africa una Africa dominada per l'Eurôpa. Çô qu'es en trin de se far, aquô's una novèla forma de colonisacion. Alaras, l'Eurôpa dels ômes, ôc ! Siam pas brica zenofôbas contra los pòbles Grèc, Portugués, o contra los pòbles d'Espanha. Pr'aquô, quand s'agis d'un alargament pel biais del Deutschmark, que pren la seguida del Dollar e s'afortis coma la prumièira modena europèa, siam forçats de dire - nani ! Tôt los plan comptât, aquel alargament servirà pas ni lo monde obrièr, ni quites païsans Grècs, Espanhòls o Portugueses. * * * - Aici e ara : Es que l'alargament de la C.E.E. tocarà pas que l'Occitania ? E. Maffre-Baugé : Cresi que, se l'alargament pausa de problèmas majors a l'Occitania, ne pausa tanben a d'autres païses. Serem pas los sols a èsser tocats en matèria d'emplec. La Comunautat, a travèrs l'«Avis 630» que ven de sortir, ditz que i aurà de «problèmas conjoncturals en matèria - �7 E. Maffire-Baugé �8 d'emplec». Sul sicut agricòle, las productions de la Mediterranèa son mai amenaçadas, mès los productors Bretons seràn tocats en segond. las * * * Aicí e ara : Las Autoritats francesas e la Comission de Bruxèlas anóncian que, per los productes délicats (tomatas, frucha), i aura d'etapas, ■ una pontannada de transicion. Quna fisança podèm acordar *garantias* ? a aquelas E. Maffre-Baugé : Aqui tanben siam en trin de nos faire engarronar. Grècia, per de rasons plan précisas, demandât una pontannada transitòria de sonque 5 ans pels productes mediterranèus, luòga que demandèt un période de 7 o 8 ans per la carn bovina, las cerealas e las bledas-rabas. Reclama un temps cort pels productes que nos amenaçan lo mai, e un temps long pels autres. Un còp de mai las causas se van faire sus l'esquina de las produccions mediterranèas. Ne profiti per dire qu'es illusòri de pensar que l'alargament profitarà força als productors de milh o de carn, car l'Espanha avança a grand compàs dins la planification en matèria d'irrigacion : 150.000 à 200.000 - La ectaras de mai cada digús pel milh e per la an. Dins cinc carn. o dètz ans auràn pas pus besonh de Nòstres productors seràn estats enganats. * * * Aici e ara : Un *manifeste» siaguèt lançat per alertar l'opinion occitana (1). Al delà de l'acumulacion de signaturas, quna dinamica se pòt desvolopar a l'entorn d'aquel manifeste, malgrat lo blocatge dels - socialistas ? E. Maffrc-Baugè : Las signaturas de «Mon Païs escorjat» son una demostracion, pas mai. Ne poiriam demorar a aquel gèste intencional, mès ne siam déjà plan mai luènh. Un collòqui internacional se ten a Besièrs en Febrièr. I aurà d'autras iniciativas. Es pas brica impossible qu'anem cap a d'Estats Générais : es una idèa que pren fòrma entre los sindicats obrièrs e - nosautres. Los socialistas assimilar la a acceptacion a (1) cf. çai - jos. an una posicion que podèm pas, onestament, posicion de Giscard d'Estaing. An subordonada lor Implication d'un nombre donat de clausulas preventivas. �9 Nautres disèm qu'aquò's pas pro, car lo sistèma risca pas de se melhorar i aja pas de dangièr pels productors occitans. Fa qu'obram tant coma se pòt per sensibilisar l'opinion. Caldrà saupre tanben çò que farem per las eleccions del Parlament d'Euròpa. Ai l'intencion, a aquel moment, de parlar naut e clar ! Sufls de saupre s'anam donar nòstras voses als candidats favorables a l'alargament, o a los que son contra. Los que son contra seràn nòstres melhors aparaires. Los autres fan de laxisme. de tal biais que * * - Aicieara meses pas E. : * DempuèiMontredon, fa très de lutas, l'accion viticòla sembla se ans d'aquò, pausar. que petèt après de Pasmens la situacion es melhora. Cossi explicatz aquela atituda ? Maffre-Baugè : I a avut, dempuèi Montredon, una desmobilisacion esperits. Aquò se compren. Pasmens, aquela desmobilisacion, la podiam refusar en adoptant de metòdes novèls per l'aparament de la profession. Pensi que l'immobilisme actual, la passivitat, la concertacion e la negociacion sistematica, aquò's pas talament seriós. Que contunhem de dire merci, malgrat totas las salopariás que nos fan !... Almens òm se pòt téner drech, òm pòt refusar de dinar lo cap !... N'i a que creson al «dialogue», per çò que fa partida de lor mentalitat de notables. Ieu, un còp per totes, ai causit la defensa segon una cèrta opcion de vertat cap a la basa. Per la situacion viticòla, pel moment que siam i a pas de problèma agut. Los estocs son estats pus pichons, la recòlta demòra dins las nòrmas de produccion (65 milions d'ectòs), emai siaga pus fòrta que non pas la de l'an passât. Las importacions contunhan, totjorn de tròp, al ritme d'à pauc près 400.000 ectòs cada mes. ÇÒ que demòra fòrt dangieirós, aquò's la politica d'arrancatge que prepausa la Comunautat. Es una politica faussa, per çò que, de far arrancar la vinha aicí aquò reven a desertificar lo pais, o a nos butar per far d'autras culturas. Mès qunas ? Lo sojà ? Per ara es una illusion. Lo legum, l'arboricultura ? Mès ambe quna politica de qualitat, ara que l'Espanha dintra dins la C.E.E. ? L'Estat perseguis una politica ipocrita, dins la mesura que la politica de qualitat es contradicha per l'alargament a l'Espanha, que fa de vins médecins, que farà de vins que seràn de basas de copatge per lo comèrci e los négociants. E aquò anirà contra nòstres vins personalisats que nos an demandai tantes esfòrces. L'arrancatge definitiu, aquò's la cultura de çà vièlh. Pòrta un prejudici a mon pais. Mès nos enganem pas. Anam pas empachar qualqu'un que vòl arrancar volontariament e temporariament. Un païsan demòra un païsan. Es liure - dels �10 d'especular coma li agrada. Per acabar, cal veire qu'es domatge que i aja pas de vertadièira planificacion. Planificacion vòl pas brica dire marxisacion del païs, posicion extrèma. Mès cal una planificacion per equilibrar las culturas, per evitar las récoltas pletoricas condemnadas a èstre escampadas, e tanben per defugir las récoltas magras que fan montar los prèses. Enfin, disi que i a una contradiccion fondamentala entre lo devenir occitan e l'Euròpa del capital actualament en plaça. (Interviu Document « las autoritats europencas elas-meteissas ne convenon : la dintrada de l'Espanha, de la Grècia e del Portugal dins lo Mercat Comun seriá un còp mortal contra l'economia de las Régions meridionalas de França. Atal se pòt acabar una o sap, deterioracion de la vida sociala dins aiceste païs, déjà malaut de desindustrialisacion, de crisi de femplec, d'espleitacion toristica descabestrada e d'ocupacion per camps de soldats. MON PAïS ESCORJAT Del costat dels menaires del jôc parla de rentabilitat, d'expansion, de modernisacion : totes aqueles critèris nos excluïsson d'aquel jôc que ne siam los pions, e que voldrián que ne siaguèssem tanben los complicis. Sabèm plan, per en causa d'una malurosa experiéncia déjà començada, çò que n'es : s'agis d'una se » estrategia del profièit, ont nòstre espandi de vida es condemnat a venir un voide solelhós trevat pels pas a sasonadas gardai indigènas europencs en vacanças, e que per qualques pensionats. D'autres d'admetre dels costats, la païses fraires que nos demandan democratisacion nos impausa lo dever de los daissar dintrar dins la familha ont déjà siam estais recapRespondèm que, per nautres, la fraternitat ambe de pòbles vesins e parents, dont avèm ajudat apassionadament lo long combat de liberacion, es quicòm d'essencial. Pasmens, es que cal faire d'aquela liberacion una arma contra nosautres ? Amb aquô, òm se poiriá quitament demandar se aquela liberacion passa, uèi, per l'integracion a l'Eurôpa del Marc e tats. europenc, J.P. Laval) : Lo manifeste Cadun : �11 del Dolar... Concebèm autrament lo combat frairenal per dins nôstre continent. la democracia Dins aquel combat, nôstre païs es luôc qun que siaga que s'amenatja e se desmenatja. Es l'Occitania, que sa cultura longtemps un pas estofada torna nàisser siam dins lo buf de tota a l'ora que una joinessa. Es lo quadre de combats ancians e récents per la libertat de consciéncia : païs dels Catares, dels Camisards e dels Maquisards. e Es lo païs obrièras dels de grandas lutas païsanas qu'an marcada l'istòria pôbles. Es lo païs d'una vida publica reglada d'usatges civils, d'una consciéncia democratica que l'an pas encara poscuda abocinar. Es dins aiceste païs que siam, per çai viure, òmes de cultura e responsables socials a titres divèrses. Es el que volèm defendre. Aiçô vol dire que cal aici un poder démocratie exerçât contra lo de las multinacionalas e contra l'estatisme centralisaire que se son aligats ensemble. Cal, dins l'encastre d'una democratisacion de tôt lo territôri, un poder autonome que donarà de chanças novèlas a l'espandi occitan. Atal començam de pausar concre- fàcia a las estrategias de l'argent, lo dreit pels òmes de viure, tament, de trabalhar, de crear aqui ont de decidir e vôlon èsser. Se, per arribar a aquela Victoria elementala, l'Eurôpa dins sa forma actuala e dins son son e alargament es l'Eurôpa aquô's autrament, desfaire. e non Decidissèm empacha, cal faire nautres que cal una que pas doncas de rendre publica nôstra determinacion : serem ambe totes los que lutaràn aici contra la liquidacion brutala o perfida de çô que demôra de vida sociala en cô nôstre, contra l'Eurôpa del Capital, per l'autonomia aici. E per l'Eurôpa dels pôbles. Pensam que l'ora es grèva. Cal un côp mortal portât als obrièrs, als païsans, als intellectuals, als artesans e comerciants, a tota la Emmanual societat occitana. Chabrol). evitar (Texte redigit e lançat per Robert Lafont, Maffre-Baugé e Joan-Pèire �12 Ven de sortir... Rogièr Barta PRÒSAS : DE TOTA MENA Dempuèi lo «NovèlLengadòc», fins a nòstra epòca, l'obratge recampa pel prumièr càp los articles en lenga d'òc de l'istorian de l'Idèa latina, sus de subjèctes de cultura e de politica occitanas. prètz : 39 NF. franco. Se comanda en cô de l'autor : Roger Barthe, 14 rue Four des Flammes, 34000 Montpelhièr. C.C.P. Paris 8.567-68 A. SAURAMPS LIBRARIA INTERNACIONALA La Veirièira dau Triangle, Plaça de la Comedia 34000 Montpelhièr Tel. 58 76 97 «Tota paraula es una abelha que porta sa carga de mèl...» Léon Cordas. �13 L'occitanitat en question L'Occitania, pel moment, un pòble dominât dins un païs dependéncia es un fach politic, économie, social dominât. La e istoric. La dependéncia de fach s'acompanha totjorn de dependéncia, e d'ideologias de dependéncia. E acabar ambe la dependéncia, las cal tanben desrasigar. conduchas de per Parlarem ara de cossi s'intériorisa e se manifesta la dependéncia. E tanben de son contrari, la non-dependéneia, batejada pel moment autonomia. Ensajarem de faire lo retrach d'un Occitan en libertat, o en camin de libertat. Autre biais de plantejar la question : un Occitan es un Occitan, e pas unicament un esplechat en général, o un colonisât en général. Dire qu'es diferent dels autres es un biais negatiu de rasonar. Mai val cercar d'en primièr çò qu'es. Nos plaçam al nivèl de l'ideologia collectiva, de la representacion qu'un pòble pòt aver d'el meteis, o donar als autres. Autrament dich, de la civilisacion. A cercar un èsser occitan, òm risca de se quista metafisica. Mas urosament, la lenga lo francés, e possedis, coma lo castelhan o es far acusar rica, mai de que lo catalan, la �14 distinccion èsser/estar (1), o distinccion entre l'esséncia (o natura de las causas) e l'existéncia (o devenir istoric). Donc simplament, ambe la benediccion de Mistral e un estant occitan : çò qu'es un Occitan ara. E cal dire que, se li demòra quicòm d'especific, es que sa personalitat (o tradicion) es bravament resistenta. Pr'aquò, començarem per l'autocritica, ambe la descripcion sens complasença de qualques conduchas de dependéncia. cercarem d'Alibèrt, * * * I — LA DEPENDENCIA INTELLECTUALA Cercam pas sas causas, mas sas manifestacions interioriLa mai visibla es nomada pels sociolingiiistas sadas. substitucion al profièch dominantas. linguistica. Es l'abandon progressiu de l'occitan del Tre francés, a començar per las classas lo sègle XVI, epòca de l'Edicté de Villers-Cotterêts, lo vocabulari de la riquesa en occitan se confia de francismes (riche, òr..), pròva que los qu'avián la riquesa avián tanben lo francés. Aqueste procès s'es perseguit sus quatre sègles. Pauc a pauc los nobles, borgeses, pichòts borgeses e fînalament obrièrs e païsans an nrestrejat un francés mai o mens garrèl, mesclat d'occitanisnres fonetics, lexematics e sintaxics. Un procès que, sens l'accion actuala del movement occitan, vendriá lèu desoccitanisacion. a sa fasa finala de Un procès de substitucion implica la valorisacion de la lenga dominanta (la del poder central), e la devalorisacion de la lenga dominada. D'aiçò las atituds de vergonha, lo mot de « patoès », la volontat de parlar francés als mainatges dins l'espèr d'assegurar son avenir. En escambi, la lenga mespresada es valorisada a son torn, pels militants, e per (1) Emai se lo segond vèrbe s'emplega pas gaire en detora d'expressions totas fachas. �15 d'unes païsans. « Escupís ton francés ! », ditz un enfant que torna de l'escòla. paire a son La subrevalorisacion de la lenga pels militants mena pas situacion normala d'emplec dins la vida vidanta. Al temps dels felibres, la lenga servissiá per la poësia. Ara, per la cançon de lucha o l'eslogan. S'agis pas per totes de se servir d'una lenga, s'agis de demostrar que la lenga existis (donc la comunitat que revindica aquesta lenga existis..). Al primièr gras, la lenga es emblematica : une rega sus una aficha, un pega-solet. Al segond gras, se produsis una clausura de la lenga especialament de la lenga escricha — per recèrca d'especificitat. Apeli aiçò lo fantasme de la distància lexicala, o causida del mot mai luènh del francés, quitament se lo mot batejat « francisme » es comun al domeni romanic : per exemple, revirar a la plaça de tradusir (o traduire), espandi puslèu qu'espaci, conjunt (que m'agrada pr'amor qu'es emplegat en catalan) e non pas ensemble, etc. etc... Totis los escrivans coneisson aqueste problèma, qu'es vertadièr e a l'encòp amplificat. Es, me disiá l'Aracil dins un café de Perpinhan ont fasiá coma a l'acostumada de pedagogia socratica, es dependéncia. forçadament a una — Aici lenga, un escuèlh doble : d'un costat la clausura dins una de Y estant identitat, originalitat, personalitat, enfin la quista occitan, en oblidant provisòriament lo monde del defòra, al risc de trabalhar ambe una e josdesenvolopats ; d'espleches arcaïcs, de l'autre costat, abandonar tota far reconéisser al nivèl nacional-exago- e particularitat per se o internacional, e mostrar que sèm capables, nosautres tanben, de far de Roland-Bartas, o d'Elena-Cixós, o de Gluksmann, o de Rauba-Grasilha, o que te sabi ! E n'i a pas de punt d'equilibri al bèl mitan de la contradiccion ; cal nal, navigar. * * * �16 II — SITUACION DE L INTELLECTUAL DINS UNA SOCIETA T DEPENDENTA Sul sicut de la lenga, qu'es crosal, i a dòs responsas possiblas : òm pòt primierament causir l'occitan per l'expression literària — roman, poësia — e lo francés per l'expression scientifíca. Aiçò es mai d'un côp inévitable professionalament, es tanben una varietat de situacion diglossica, qu'òm pòt batejar diglossia scientifica. Lo fach de deure pensar en francés, quitament sus de subjèctes occitans, sus de matèria en occitan per exemple de tèxtes — empacha de fargar una lenga scientifica e, de còps que i a, empacha de veire de causas importantas, per la simpla rason qu'an pas de correspondéncia en francés. Donc la segonda responsa es : conceptualisar en occitan. Per exemple, la talvera, aqueste espaci que se pòt pas laurar, a l'entorn d'un camp. Ne parlan Alan Surre-Garcia e Ivan Bordet (veire Diasporòc, estiu de 78, e VEspace de l'Autogestion, ed. — Galilée, 1978). Sul sicut del domeni de scientific o, en tèrmes mai concrèts, l'ocupacion del terren scientific, la question es pausada actualament, dins lo canton de las sciéncias socialas, de l'afirmacion dubèrta dels sociològues, etnològues etc.., coma sociologues etc... occitans. E ambe totis los dreches e devers a la profession d'intellectual : recampar e botar en circulacion d'informacion per l'usatge de totis, qu'aquesta estacats informacion siá agravida o pas, immediata siá evidenta o pas. Disi donc qu'òm e que son « utilisabilitat » pòt èsser intellectual occitan, e trabalhar un esperit occitan, sens èsser un « idéologue organic » al servici d'un aparelh quai que siá. La necessària distància a l'objècte es un element de basa de la tecnica professionala. Segur qu'es pas aisit. Mas autrament, demòra pas que dos atituds possiblas. O acceptar, coma Miquèl Le Bris, l'emplec de « lo nòstre barde », que suspausa una amplificacion de çò polit, ambe mesa a l'ombra de çò sul sicut occitan dins �17 que truca (aiçò dich malgrat la qualitat excepcionala dels libres de Le Bris), e que se pòt pas téner indefinidament. O acceptar lo rôtie que nos es prepausat a l'ocasion per d'unis universitaris non-occitans, de Yinformator, qu'eles serián los nòstres teoricians. Seriam tròp engatjats per i veire clar, auriam besonh d'un agach exterior, d'una ajuda per la nôstra reflexion. Possible que, lo jorn qu'una sciéncia sociala autocentrada existirà a de bon, aquela mena de preposicion serà percebuda coma un escambi e soslevarà pas de de protestacion. Es, a l'ora d'ara, un simptôma de mai de la dependéncia. Arribam a l'objècte del trabalh que pôt far un intellectual. I a d'un costat l'estudi de la realitat, o coneissença del païs occitan, de la societat occitana : l'economia e l'emplec, las mesfìsança o classas socialas etc... E de l'autre costat (la separacion es tecnica, ôm pôt pas tôt far a l'encôp) la lenga, l'ideologia, que inutil d'o precisar — son pas independentas de la realitat sociala. Pel moment, m'interessi a — es l'ideologia, especialament, e pus expression présenta dins la lenga, d'un escondut. Es un trabalh suis Occitans, en a son biais aparent o e a travèrs lo tèxte occitan. Se tracta pas solament de produsir occitan movement occitan, tal de racionalitat. Lo rie d'una « utopia », ont se (qu'ôm pôt totjorn cantar), ecologica), l'autonomia politica a l'Edat mejana (amb ara una nacion en projècte), lo romavatge de l'exili (e lo caumatge plan concrèt). Una utopia coma es, es mesclan lo sovenir dels Trobadors la vida rurala (ambe ligason a de poder de trasformacion sociala s'es pas un contrapunt constant ambe la vida vidanta del pôble. pas cap Un cantaire farga d'utopia. E lo monde qu'escotan, tanben. Accèptan, o accèptan pas, la cançon. Om pôt dire parièr pel Teatre, per la cronica en occitan d'un jornal ont los legeires mandan d'istôrias (es lo cas de Panazò (1), e malgrat que siá discutit, de Caries Molin). Nos cal prene en compte, e (1) Un compte-rendut d'aquel libre important serà donat dins lo n° 3. �18 l'expression pus especifica del movement — sos cantaires, escrivans, sos editorialistas... e l'expression populara dins la granda premsa, que parla de la vida de cada jorn. sos — * * III — * L'O CCITANITA T L'Occitanitat es lo biais d'èsser Occitan, l'estant occitan. 0 encara, la civilisacion occitana. E la civilisacion d'un pòble, s'es exprimida o esconduda endacòm, o es dins la lenga d'aqueste pòble. Una lenga es un produch social, disi pas un produch de classa, per çò que la lenga es plan anteriora a las classas talas coma las vesèm ara. L'escala de las classas dins la societat industriala es lo sègle, l'escala de la lenga es lo milenari. Mila ans d'occitan, mila gaireben ans lenga es definida dins un d'isoglôssas o limits de de bas-latin avant. Direm qu'una espandi geògrafic cambiaments, sud-occitan — e segon chabra/cabra entre lo nôrd-occitan dins un espandi social : lo pòble que coma e lo viu l'espandi geografic. Ajustarem l'espandi de las paraulas, relacionadas entre elas un pauc coma de particulas, e que se balhan mutualament la significacion. Dins l'espaci dels mots de la lenga, causirem quatre concèptes. An la particularitat de pas totis èsser tradusibles en francés. Ai pas encara cercat d'equivaléncias dins d'autras lengas romanicas mai vesinas. Çaquelà son pas de paraulas excepcionalas en occitan. Figuran dins lo vocabulari de Mans de Breish, un cantaire que cèrca la simplicitat d'expression per èsser comprés. Son : lenga, èime, — dins biais de viure, volontat. 1 Lenga. Sabèm ben pro que l'occitan es pas pus la lenga de totis los Occitans, ni tanpauc de totis los occitanistas. Fa — �19 que la podèm estudiar a mai d'un nivèl de pratica : La gestualitat. Un Occitan es una persona - ambe « estranha nària - sas mans. » », e titat quand vau a Barcelona, ont soi « ordi- ; L'accent, sentit que parla O sentissi quand vau a Paris, ont soi o substrach fonetic passai en francés, qu'es coma marca d'iden- ocasion de trufariá, o coma a servar ; Lo francitan, mescladissa de paraulas e de fòrmas sintaxicas calcadas de l'occitan, que se parla e tanben s'es escrich, sustot a una epòca anteriora a la Liberacion ; L'occitan ambe de francismes, sovent - parlai - nància (switching) ambe lo francitan -L'occitan en alter- ; blos », autentic, totjorn parlai dins de ruralas, recampat pels lingiiistas per far d'Atlasses, e pels occitanistas per tornar far l'occitan coma lenga parlada e ensenhada al nivèl de las autras lengas * zonas romanicas ; L'occitan reviscolat, que se trigossa ambe de caracteristicas de lenga escricha, d'arcaïsmes a la - plaça dels francismes, e un besonh de nòrma qu'es la sorga de polemicas innombrablas. L'occitan scientific es un sosconjunt d'occitan reviscolat. 2 Eime. Un.mot qu'ai descobèrt atribuïda als Occitans coma — en contrapunt de l'anma, calque de Yanma bretona, que seriá facha de nostalgia, de passai, de ruralitat perduda e d'aucèl fugitiu. Dirai pas res sus l'anma bretona que soi pas bretona —, mas l'anma occitana se rescontra plan pauc — dins lo tèxte occitan. Al contrari, se rescontra l'èime. Dins los libres en edicion bilinga, es pas revirat seguida. l'esperit, parièr dos còps de Nocion complèxa e multifòrma, es l'engenh, lo bon sens e la mesura. Om ditz de qualqu'un qu'es pas tròp degordit : a pas pro d'èime. Perbòsc, dins un poëma al vin, soveta als ômes un pauc d'èime. Es a l'encòp la comprenòta, l'umor, la distància al monde, la possession del �20 Vèrbe sens n'èstre possedit. Cresi que l'origina del mot es la mesura. Demòra dins l'expression a bel èime, que vòl dire a granda mesura. L'èime seriá la mesura L'Eime d'Oc del monde. seriá foguèsse estât escrich en occitan quasèrn especial dels Cahiers du Sud, estampat jos l'ocupacion ambe de precaucions d'estil qu'amagavan pas l'esperit de resisténcia de la majoritat dels autors : Joè Bosquet, RenatNelli, Simona Weil... Lo quasèrn deu èsser lo primièr ensag de definicion de l'occitanitat. Transpausat en tèrmes actuals, podriá èsser la revòlta contra los mèstres-pensaires. Simona Weil parla de civilisacion occitana al passât — quicòm que se pòt pas reviscolar — mas la considéra coma un apòrt a la reflexion de tota — — estât lo titol del l'umanitat. S'identifica podèm considerar coma aquela civilisacion d'òc, e la Occitana d'adopcion, puslèu de an causida. La al primièr plan de la sorga greca e miegterranèa implica, dins lo nondich, una devalorisacion de la sorga nordica. L'oprimit se deu surestimar, simplament per contunhar d'existir. Om legis : « Res non val la pietat envèrs las patrias mòrtas. Degun pòt aver l'espèr de reviscolar aqueste pais d'òc. L'an, per malastre, plan ben tuat... Aquel pais, qu'es mòrt e que mérita d'èsser plorat, èra pas la França. Mas l'inspiracion qu'i podèm trobar concernis pas lo descopatge territorial de l'Euròpa. Concernis la nôstra mesa destinada d'òmes... En remontant rescontram pas lo cors de l'istòria, lo punt d'equilibri avant lo sègle XII. Avèm pas a nos demandar cossi aplicar a nòstras condicions actualas d'existéncia l'inspiracion d'un temps tan luènh. Dins la mesura que contemplarem la beutat d'aquela epòca amb atencion e amor, dins aquesta mesura son inspiracion davalarà en nosautres e rendrà pauc a pauc impossiblas al mens una part de las bassessas que constituïsson l'aire que respiram ». (En quoi consiste l'inspiracion occitanienne, per « Emile Novis », Cahiers du Sud, 1943). �21 Una invocacion del passât, per una femna qu'anava lèu deviá escondre per pas èsser deportada. Sa pensada marca totjorn lo movement occitan, se liga a las idèias de resisténcia e de libertat. La trencadura entre l'epòca dels trobadors e l'epòca actuala es pas tan compléta qu'òm crei, e la ligason se fa pas unicament per la literatura. Ongan, a L'Escòla Occitana d'Estiu de Vilanòva d'Olt, ont se fasiá d'enregistraments ambe los vièlhs que son présents activament durant tota l'escòla —, se descobriguèt qu'òm ditz totjorn « parlar fin » per calinhar. D'ont pòt venir una tala expression, si que non de la fin amor ? Pr'aquò, es pas una nocion ensenhada a l'escòla. Nos ven per tradicion populara. morir de malautiá, e que se — La nocion d'èime nos remanda a l'istòria. Los Occitans del sègle XIII praticavan ja la democracia femnas fasián la lucha armada, coma o « borgesa », las Cançon de la conta la Crosada, e pas solament la sopa dels combatents (cf. la mòrt de Simon de Montfòrt). Las eretgias e eterodoxias èran plan l'ideologia dominanta del moment. Ara, los Occitans votan oposicion, dins sa majoritat. Jos Napoléon, i aviá de refractaris pertot. Enfin, s'òm se nega pas dins lo detalh, la resisténcia a tota fòrma de poder centralisai es una constanta. « S'i a pas de rei en França, Nautres i renharem », cantavan los païsans de Roërgue. Devián, al'epòca, èsser « blancs » contra Napoléon ola gleisa concordatària. Serián « roges » al temps de Jaurès e de la mina. E totjorn malaisits de menar contra son grat. vistas, èran 3 Biais una forma de resisténcia a de viure. L'expression biais-de-viure es plan S'emplega tôt còp, talament qu'òm oblida qu'es una expression novèla, apareguda, me pensi, dempuèi 1945. Pregui mos legeires de m'ajudar a la datar. Seriá un calque de way-of-life ? Çò segur es que lo biais es de bona lenga d'ôc plan tradicionala. Es lo viraman de l'artesan, l'art e la manièra de far quicòm. — familièra en cò dels occitanistas. Dins lo biais de viure, i a l'èime a un nivèl mai concrèt, mai �22 quotidian. Çò que fa qu'un postièr exiliat en banlèga ditz : Vòli pas crebar aici ! Es sentit puslèu qu'explicat. Lo mal del pais es fach de la manca d'un fum de qu'òm podriá partida de petanca sus l'esplanada mas los urbanistas modèrnes sabon pas solament çò qu'es una esplanada, e s'acontentan de botar d'èrba que cal pas marchar dessus —, la caça als cagaròls, o als campairòls, o al lapin. S'es caçat lo lapin a Montredon, en plena manifestacion, òm es dramatic, òm es pas tragic. Om refusa lo seriós enganaire. I a lo « quart d'ora » raubat sul trabalh cadacòp qu'es possible. I a la resisténcia a l'uniformisacion, a la mesa en condicion. Tôt aquò demòra coma un eretatge far a l'ora del léser : causas la — de la vida vidanta d'avant las usinassas e los ostalasses emai la télévision. De fach, lo mode d'existéncia modèrne ligat a la societat dicha de consomacion es tròp recent per aver tôt destrusit de çò qu'èra avant. I a superposicion, intricacion de Força obrièrs que tornan païsans un còp sortits de l'usina. E es dins las classas trabalhaires que lo biais de viure que ne parlam es praticat. L'ala intellectuala del movement occitan cèrca aqueste biais de viure, amb un pauc de teorisacion (1). Saique per çò que o an perdut un pauc mai. Per exemple, òm estúdia de libres sus la Fèsta, per preparar lo carnaval. Om apren las danças tradicionalas, òm las dança de mai en mai. Los esclòps son pas pus folclorics, tôt lo monde ne porta. Segur que lo supermercat, e non pas los darrièrs esclopièrs de Coserans, aurà lo benefici. Demòra una quista collectiva, mai qu'una mòda. Fin finala, lo biais de viure, coma los Occitans ne parlan, es pas la totalitat de la vida. Çò qu'es ligat al trabalh dintra pas dedins. Es la part autogerada de la vida, çò que d'autres apelan léser. Çò qu'escapa — o qu'ensaja d'escapar — al dos biaisses de viure. (1) E tomban sovent, o cal dire, dins la farlabica. Assistissèm, subretot dins lo mitan estudiant, a una folclorisacion del movement. Los gauchistas son devenguts de dançaires de borrèia. (N.D.L.R.). �23 poder de l'Estat, del patron, de l'autoritat. 4 — Volontat. La volontat, ligada o causida d'èstre, es una nocion l'occitanisme. Donc als Occitans conscients de l'èstre, e que s'estiman melhor de se définir per sa volontat, que per sa filiacion o pel simple fach d'èstre aici en Occitania. Lo pròpri de l'occitanisme es de donar a de causas coma l'èime o lo biais de viure, una interpretacion totalisanta e pas pus puntuala — localista o regionalista —, coma d'autres o fan. Om verifica l'unitat d'una lenga ambe lo fach de l'intercompreënsion entre parlaires de parlars diferents : gascon, lemosin o lengadocian... Om verifica l'unitat d'un biais de viure quand lo monde an enveja de viure ensemble, donc de fargar lo poder necessari. La volontat es lo signe a d'una occitanitat en devenir, d'una nacion en formacion. Aici, l'estant occitan es pas una causa del passai, a reculhir pietadosament. Es una causa totjorn viva, e que dura pr'amor que se trasfôrma. Es una creacion contunha que podèm far. Es inventar la vida, nos inventar Occitans. Ambe l'alternativa pauc agradiva d'èsser chapats pels peissescans coneissètz. que Me maini en acabant qu'ai agut l'intencion d'estudiar l'occitanitat de fach o prigonda — e qu'ai estudiat l'occitanitat conscienta, volguda, causida. Pr'amor que, coma diriá Joan Larzac (avèm plan discutit sus mon trabalh d'enquista en cò dels militants occitanistas), la bona — sociologia es autobiografica. Maria-Clara Viguièr, Tolosa, genièr de 1979. Nota : Mercegi lo Maclof e lo Ne trobaràn lo resson Bordet per sa lectura dins la darrièra redaccion. d'aqueste tèxte e sas remarcas. �24 Punt critic del combat base en Euscadi - Nòrd L'exemple de çò que se passa endacòm mai nos pòt pas qu'adujar, aici, a elaborar una estrategia coërenta. Avèm demandât a Manex Pagola de far Io punt sus la situacion en Euscadi-nòrd. DINS L'EXPECTATIVA DEL SUD Lo Pais Base naseja periodicament a la «una» dels jamais, octobre passai ambe la manifestacion anti-terrorista Partit Nacionalista Base organisât a Bilbao, e que coma en que lo provoquât sul còp una contra-manifestacion organisada per una partida importanta de la Gaucha basca, pròcha de VE.T.A. Cal notar que los partidaris de la Gaucha espanhòla équivalents espanhòls del a la rampelada del Partit Nacionalista Base. Rampelada que sembla pas, malgrat aquò, qu'agèssa abut lo succès esperat. La Gaucha basca, ela, aviâ demandai de contra-manifestar dins très endreches principals del pais : Sant Sébastian, Pampaluna e Bilbao. Pasmens, se la concentracion del Partit classica (lo P.S.O.E. e lo P.CE., P.S. e del P.C.) aviàn respondut Nacionalista Base èra autorisada, las dels opausants nombrosas, evidentament—, se —mens faguèron malament repri- �25 mar, dels ambe coma résulta de detzenats de nafrats del costat manifestaires. Ont que gaitetz, çò qu'apareis clarament, aquò's que lo fenomèna E.T.A. es mens isolât de la massa que çò que d'unes dison. Serà un dels prumièrs ensenhaments pel poder espanhòl emai pel Partit Nacionalista Base que, de segur, patis de mai en mai d'èsser pas pus lo sol protagonista crédible del combat base. * * * �26 Tôt aquel préambule actuala d'Euscadi-sud, a prepaus me sembla de l'atmosfèra politica a comprene çò qu'ajuda al Nòrd, es a dire al Païs Base «francés». Car fa brave moment que totas las forças bascas se son mesas, fàcia al Sud, dins una mena d'expectativa. Los actors del fait base al Nòrd se pôdon pas empachar de faire totjorn que se passa un referéneia al Sud. Qué volètz ? Siam aici un même païs, emai s'una frontièira artificiala e impausada fa de nautres pas que de Basques franceses. Lo même esquèma se pòt véser tanplan un autre païs fraire : la Catalonha-nòrd. Aqui tanben agachan força cap al Sud, e, coma nautres, i cèrcan d'aligats. Urosament cada fòrça basca, que siaga culturala o politica, batalha sul tarrenc costat Nòrd. Mès sufis d'assistar a un acamp de partidaris, de legir la premsa dels grops e partits basques del Nòrd, per se mainar que lo Sud es vengut forçadament lo punt de mira de totis los militants basques dins d'Euscadi-nòrd. Vos diràn, aisidament, que ide tôt biais, serem totjorn a la remòrca del Sud», o encara que tlos premicis e lo modela de nòstra accion son al Sud», etc... Lo grop d'Enbata, nacionalista del même çò demòra del movement Marcellin interdiguèt, consacra plan sovent los éditorials de son jornal a la situacion sociala, culturala e politica d'Euscadi-sud. L'E.H.A.S. (Partit Socialista del Pòble Base), omologat al Sud ambe l'H.A.S.I. (tendéneia dura de la Gaucha basca) a volgut recapitular dins son mensual Euskaldunak lo combat global del Nòrd sens trop quichar sus lo del Sud, mès fòrça legeires son pas satisfaits d'aquela optica que sembla, tôt plan comptât, un pauc garrèla. Per quant a de grops coma Jazar e Ezker Berri, definisson mal lors posicions respectivas, emai siagan pro actius, fin finala, per d'accions ponctualas. Coma prumièira constatacion, se poiriá saique dire que l'atencion de tôt lo monde per çò que bolega al Sud va a l'encontra de l'interès especial que se deuriá portar a la problematica del Nòrd. Car, aici, es pas encara un desèrt... que nom, que �27 Demòra populacion pro densa que, per sa pus granda part, li demòra de caracteristicas bascas plan netas. Pr'aquò, a nòstre vejaire, tôt un sector fondamental de la revindicacion basca, dins l'ensenhament, los mass média, es pas assumât. Cal tanben inserar la problematica basca dins las lutas socialas e politicas del Nòrd. una * * * LO MOVEMENT BASC BOLEGA PAS Crisi del militantisme crisi dels aparelhs classics ? Son de questions que se'n parla tant e mai, coma de pertot, mès que cap de responsa segura a pas poscuda lor èstre donada. Solide que d'ont mai va, d'ont mai es dificille de militar dins de grops o partits «minoritaris». Imaginatz un pauc çò que còsta lo mensual lo pus modèste. E puèi lo fait base tal coma lo presentan los quites militants basques, es que risca pas d'èstre una ocasion de mai per las tropas del P.S. d'avançar sus nòstre tarrenc ? Son pas los atots que lor mancan, sens parlar de la radiò e de la télévision. Atal l'expression politica del movement base demòra reducha gaireben a las mèmas proporcions que fa dètz ans. Consequéncia exterioras e : o lo movement base duradissas bolegan o sas manifestacions demòran limitadas als mêmes fogals tradicionals que fa dètz ans, aqui que i a encara un substrat base privilégiât : païsans e cadres mejans sortits de la païsanariá. De bolegar pas vòl pas dire de se marginalisar. Mès aquò risca d'arribar lèu pas, lo movement base del Nòrd torna pas l'optica de sas revindicacions, e torna pas estructurar sos metòdes de trabalh. Car aquò's indispensa¬ ble, emai comandat d'urgéneia per lo quite «tarrenc». formular se �28 LO «TARRENC» D'EUSCADI-NORD L'Euscadi-nòrd mai de la mitât es sus un pòble de 250.000 personas, ambe la còsta basca (la concentracion urbana Baiona-Anglet-Biarritz ne fa sola 100.000), en provincia de Labord. Lo rèire-païs demòra encara sustot agricole, ambe dins las zònas de montanha una fòrta despopulacion. D'unes que i a afortisson que lo percentatge dels bascofònes seriá davalat a 40 %, e d'aquel temps los allogènas quitan pas de s'installar, emai dins los vilatges pus isolais del pais. Las revindicacions socialas, aici tanben, son assumadas pels sindicats exagonals C.G.T., F.O. e C.F.D.T., enracinats pauc de pertot. Pasmens, coma endacòm mai, lor impacte es pro pichon. Politicament, lo Pais Base nòrd vòta encara largament a drecha, sustot dins la zòna del dedins, en mitan rural. Aquò's pas de creire, car, aquela zòna, lo poder parisenc l'a quitada gaireben completament tombar, ambe las usinas e los comèrcis que tampan e las dificultats de l'agricultura modèrna ont l'investiment constant es la lei. Nòstra région —emai se ne donan un autre image pendent l'estiu—, es campiona del caumatge e de l'exòde dels joves. Li an pas solament donada una Universitat : aquò's tôt dire ! Empacha pas mens que la Gaucha francesa (sustot lo P.S.) avança un pauc de pertot dins las vilas e dins los vilatges, malgrat que siaga seguida de proche pel Partit Socialista Base (E.H.A.S.), coma ba vegèrem per las darrièiras legislativas. Es que se cal estonar, pasmens, que las causas ne siagan encara a aquel punt ? Seriá doblidar que lo prumièr escalon del poder politic — lo poder municipal — es encara lo pus sovent dins las mans de notables que n'i a força que son d'aligats dirèctes de Chirac, coma los conses de St. Joan de un Lus, Biarritz, Urcuit, etc. Cal plan dire que lo movement base (présent dins fòrça consultacions electoralas : cantonalas, legislativas...) a pas �29 gaire ensajat, ni per aquela, de faire petar las cadenas de las municipalitats tradicionalas. Pasmens, plan sovent, ne caldriá pas gaire per las far craïnar un bocin. E es aqui, benlèu, una lacuna seriosa del movement base en général dempuèi lo començament, al Nòrd, amb Enbata (1963). Saique avèm trop aimat escampilhar per carrièiras e dins las boètas de las letras de tonas de tractes e de prospèctus per tornar dire, fin finala, las mèmas causas. Aquelas accions, segur, èran indispensablas, mès per capitar caliá quicòm mai : una luta mesurada e adaptada al «tarrenc» que cal ganhar. Car sufís pas de dire : «avèm rasom, ni mai de ba dire plan fort. Cal saupre tanben cossi ba dire, (segon la sensibilitat del public cercat), quant i a de monde per ba dire, e çò qu'es prepausat coma etapa eficaça. L'estrategia del «tôt o pas res», la del purisme, en politica paga pas. E ara fòrça militants ba reconeisson. Sul plan cultural, la granda inovacion, sens cap de dobte, siaguèt de lançar fa dètz ans las ikastolas (1). A la débuta anavan de 2 a 6 ans ; ara es possible d'anar dincas ail ans, un pauc coma al Sud. D'unes parents an volgut a tota fòrça aquel prolongament dincas a 11 ans, mès saique sens remarcar la basa del recrutament a la Maternala de s'apichonir. Es la consequéncia de la desnatalitat, mès tanben d'una accion «pura e dura», d'una causida politica que totis los parents, se compren, pòdon pas seguir. Per çò que toca lo desvolopament de las ikastolas — e doncas lo salvament de la lenga e de la cultura bascas —, que comença seriá benlèu estât melhor d'aumentar nombre de las ikastolas maternalas, d'en prumièr lo puèi de recampar aqueles enfants pel primari dins d'establiments «oficials», (1) Escòlas «parallèlas» ont l'ensenhament es donat en base (N.D.L.R.). en �30 demandant a tustas e bustas un ensenhament coërent del Aquel biais de far auriá créât una revindication pus larga, pus populara e mobilisatriça que non pas la de uèi. Car, curiosament, la revindicacion culturala militanta (lo base a l'escôla e dins los mass média) es praticament daissada a de grops politics. base. Ne résulta una cèrta confusion entre los diferents sectors de luta. Una autò-critica rigorosa manca un pauc de pertot. d'avançar sus d'esquèmas ancians, ont la basa es encara pas pro escotada. Es que cal cambiar de personal politic e cultural ? Seriá la solucion de facilitai, mès empacha E contunham pas mens que sembla indispensable dins d'unes cases que i a. * * * E LOS CAMINS REVOLUCIONARIS ? L'espelison de movements revolucionaris coma Iparretar(équivalent, al Nòrd, de l'E.T.A.) e Euskal Zuzentasuna E.Z. (Justicia Basca) cambiarà, sens cap de dobte, la cara de la luta en Euscadi-nòrd. Las doas organisacions en question an déjà complidas un certan nombre d'accions dirèctas, sustot contra d'infra-estructuras toristicas (a rak — — Biarritz, St. Joan de Lus, lo Centre de la M.I.A.C.A. a Bordèus, los chalets d'Iraty, etc.). A aquel prepaus, cal notar de grop o partit politic base a pas condemnadas aquelas praticas. Sols, un redactor del jornal Herria e un autre del mensual Euskaldunak (del Partit Socialista Base) an evocat lo problèma que pòdon pausar aqueles metòdes violents : Possibilitat de traumatisar una populacion qu'es pas encara pro conscientisada. Tôt lo problèma es aqui, e se'n parla pas pro demest los que fan, d'un biais o d'un autre, d'accion politica basca. Çò segur, pasmens, aquò's que la temptacion de l'accion dirècta pren vam dins tôt un sector donat. L'isolament ont que cap �31 tôt lo sistèma d'informacion manten los militants i contribuïs d'una part, e que d'autra part l'image de l'E.T.A. al Sud pot butar dins aquela direccion. pas * * * DIRECCIONS NO VELAS PER UN COMBAT PUS DEMOCRATIC E EFICACE ? Coma ba disiam pus naut, lo movement base al Nòrd demòra estacionari, emai se lo trabalh de grops o partits coma/azaret E.H.A.S. lo plaça a gaucha. Li caldrà far, d'en prumièr, aténher una autocritica seriosa e sens complasença per orisonts, que son pas forçadament e d'autres immediatament los de l'accion dirècta. Atal coma lo combat base al Sud auriá plan fach de se ligar als dels Catalans e dels Galicians, nosautres al Nòrd ganhariam força en metent en plaça lèu un organisme que religariá per la basa e per pals tôt lo combat nacionalitari que, Basques, Bretons, Alsacians, Còrses, Occitans e Catalans, menam sens concertacion seriosa, e doncas en «ordre dispersât». Lo besonh d'un Partit Socialista dels pòbles oprimats de l'Exagòne ven quicòm d'urgent. De militants de las gauchas nacionalitàrias i pensan un pauc de pertot : ara cal passar als actes. Mès quantes n'i aurà per voler sortir del ghetto ont nos enfangam, ambe l'ajuda de la Drecha francesa e tanben de la Gaucha tradicionala que vòl eritar de la França en s'acontentant, trop aisidament, de cambiar los mòbles de plaça ? Manex Euscadi-nòrd, Pagola, nov. de 78. �KvavJ r.v.v.'J Densité médicale supérieure a /./ moyenne nationale Inférieure à 103 103> et < 125 125 > et < 150 >150 �33 La subre-medicalisacion d'Occitania sa : significacion sociala Un còp de mai retrobam sus una mapa de las régions francesas nôstre païs que se dessenha amb una netetat estonanta. Las quatre régions Lengadòc-Rosselhon, Provença-Còsta d'Asur, MiègjornPirenèus, e Aquitània, amb respectivament 224, 225, 168 e 164 médecins per 100 000 estatjants, venon just après Paris (244) sul plan de la densitat medicala. Rôse-Aups (155), Auvèrnha (148) e Lemosin (140) las seguisson de prèp. Lo demai de l'exagòn vira a l'entorn de 120, amb una sola excepcion per l'Alsaça (157). Aqueste fach es pas brica l'illustracion d'un trach especific de l'etnia occitana. Mas es l'illustracion d'un problèma grèu que nòstres bons sentiments i pôdon pas res. Se los Occitans vòlon viure al païs, son pas los sols. Una estadistica recenta (1) indica que 70 % dels franceses vòlon viure al sud d'una linha teorica Saint-Malo —Annecy, es a dire en Occitania e sus sas marchas. Aquò fa partida de las novèlas revindicacions per la qualitat de la vida : los franceses reclaman de condicions de trabalh melhoras, mai de temps de léser, de vilas 85 %) pas e tanben ara lo solelh... tròp grandas (vòt exprimit a Sovent pôdon pas eles-meteisses causir son luôc de trabalh e ne tributaris per l'emplaçament de son domicili. Es pas lo cas per las professions dichas liberalas, coma la Medecina. Los médecins causisson ont vòlon s'installar. E quasiment totjorn es dins lo Sud. Escotem çô que ditz un article de la Revue du Jeune Médecin (2). son (1) Le Nouveau Journal, dimècres 6 de décembre de 1978, p. 5. (2) Revue du Jeune Médecin n° 18, octobre de 1978, pp. 24-35. �34 Lo sud de Lèire e mai que mai lo Miègjorn son las implantacions geograficas mai sovent causidas per los joines médecins que desiran de s'installar. Solelh, doçor de viure, espèr de retrobar lo meteis ambient qu'an conegut en vacanças, son de factors qu'atiran lo còs médical, mas urosament per el, tanben d'autras categorias de la populacion venon s'installar dins lo « Miègjorn ». Lo problèma es pausat dins tota son agudesa. D'unes davalan e d'autres mòntan. Los joines médecins que sortisson de las facultats dau « Miègjorn » an la plaça presa per de brilhants diplomats parisencs. Al quite concors de l'internat del Centre Espitalièr e Universitari de Montpelhièr, mai de 60 % dels recebuts son parisencs. Dètz ans de temps an trabalhat dur per se conquistar aital una « plaça al solelh ». L'exemple médical deu aveire per nautres una valor d'alarma. Sens èstre brica xenofòbes nos cal reconóisser qu'aquesta invasion sorisenta de diplomats abeurats de solelh, conjugada amb l'exòdi dels joines d'aici e la razzià immobilièra que nos impausa l'Euròpa del Nòrd, son los factors d'una liquidacion efectiva de la comunitat umana occitana. La consequéncia, la vesèm ja dins nòstras vilas : los indigènes i son minoritaris, o pauc se'n manca. Quora vertadièrament minoritaris dins nòstre pais, tota serà impossibla. L'espandi occitan lo podrem pas mai considerar coma nòstre. Es deman. serem revindicacion occitana Jacme ESCARPIT. Ais Cercles occitans, librariás, militants occitanistas, etc. Vos prepausam las condicions seguentas per las comandas gròssas de la revista : De 5 a 15 exemplaris comandats : 25 % de remesa (siá : De 16 a 25 exemplaris comandats Per mai de 25 exemplaris : : 9,75 NF. l'ex.). 30 % de remesa 9,10 NF. l'ex.). 33 % de remesa 8,71 NF. l'ex.). Passatz las comandas ambe pagament junt, sioplèt. (siá : (siá : �35 Dreits de mas l'òme, òc, per totis. De pertot se parla de la defensa dels dreits de l'òme. La França acaba de festejar lo 30n aniversari del vòte, per las Nacions Unidas, de la Déclaration Universala dels Dreits de l'Orne. Las campanhas de premsa se multiplican per denonciar la situacion de terror al Cambodge o en Iran, o per demandar la liberacion dels presonièrs d'opinion en U.R.S.S., en Argentina... Es acabat, lo temps ont lo intellectuals de Gaucha denonciavan sonque las malafaitas de l'imperialisme occidental, en faguent l'estruci davant la repression dins los païses de l'Est. Un molon de monde qu'avián sostenguts los guerrièrs vietnamians apelan uèi a reculhir los réfugiais que quitan lor païs. grand rambalh de las protèstas, d'unis que i a son pr'aquò plan debrumbats. Non pas a de milièrs de quilomètres, mas prèp, plan prèp Dins lo d'aici : en Nos Còrsa diràn e en Bretanha. se veson pas, dins aqueles païses, de chaples espaventables, de soldats que tiran sus las folas, de salas de tortura, d'interdiccion dels dreits d'associacion, de reiinion o de grèva. Solide. Mas dins la sola annada 1978, un païs, la Còrsa, siaguèt dos còps en «état de siège* : pels viatges de Messiurs Giscard d'Estaing e Barre i agèt de centenats d'interpellacions, trenta prisonièrs politics encadenats a las mans emai als pès a cada desplaçament, escampilhats, encarcerats sens lo mendre respècte del dreit de vesita. D'aquel temps, los autors d'atentats contra que los locals e los militants autonomistas èran liures car, sostenguts la policia, jamai son pas inquiétais (1). En Bretanha tanben los patriòtas patiguèron : 24 prisonièrs politics Bretons mosisson dins las presons francesas ; La Cour de Sûreté de l'Etat per (1) Las policias parallèlas Còrsa. an fait mai de 40 atentats dempuèi lor implantacion en �36 condamnèt d'unis a de penas que van fôrtas condemnacions per de militants ne dincas a 15 ans de preson (las pus nacionalistas dempuèi la guèrra d'Argeria) ; un galà ambe Alan Stivell, Glenmor e Servat siaguèt interdit. Sens parlar de totas las interpellacions, coma en Corsa. AI nivèl de l'Estat, los dreits de las lengas e de las culturas de las «minoritats» nacionalas son pas reconeguts, en violacion dels tèxtes de l'U.N.E.S.C.O. Ont son, sus aqueste sicut, los manifèstes de personalitats, las cridas del e del Monde, las manifestacions de protèsta dels Nouvel Observateur partits de Gaucha ? Silenci. aquela politica dels *deux poids, deux mesures* nos donariá pas lo deurián èstre defenduts de pertot. En diguent pas'n mot, en laissant l'Estat central faire çô que li agrada, los estats-majors e los grands pensaires <rive gauche> nos mòstran çô que Cossi vòmit ? Los dreits de l'òme, pasmens, son. Los occitanistas, eles, Bretons. Aici lista e ara quitaràn pas tombar lors camaradas demanda de los sostenir activament, e publica Corses e çai-jos la vergonhabla d'aqueles presonièrspolitics de l'Estat francés. * * PRESONIERS CORSES A Fontainebleau A Fresnes : : Yves Stella. Jean-Paul Roesch, Antoine Battestini. : A La Santé : * Léonard Battesti, Mathieu Filidori, Guy Pancrazi, Jean Nicoli, Etienne Graziani, François Lorenzi, Jean-Jacques Mondoloni, Hervé Cortegiani. A Fleury-Merogis : Jean-Pierre Colombani, Henri Palazzo, Pantaléon Alessandri, Antoine Mattei, Dominique Mattei, Pierre Lorenzi, Paul Anziani, Michel Padovani, Jules Giamarchi, Jean-Toussaint Casamatta, Jean-Toussaint Sisti, Jean-Baptiste Darnaud, Roger Le Mao, Antoine Paoli, Alain Stuart, Noël Leoni, Toussaint Cristofari, Serge Cacciari. Existís una associacion d'ajuda als patriòtas Corses empresonats A RISCOSSA, Restaurant Beau-Rivage, 20200 BASTIA. : �37 PRESONIERS BRETONS Condemnats : : Annadas de preson Jacques Bernard 4 Jean Guillanton 4 Georges Join 5 Patrice Keltz 6 Jean-Marie Villeneuve 7 Serge Rojinski 8 Lionnel Chenevrière 15 Patrick Montauzier 15 Inculpais : Minot Dellacat, Jacques Denis, René Goulabre, Michel Herjean, Erwan Le Coadic, Bernard Le Fouest, Jean Le Guellec, Alain Pellé, Yann Puillandre, Michel Salomon, Guy Stéphan, Alain Coviaux, Alain Furet, Daniel Hamon, Michel Hellequin, Gerhard Peresse. Existís una associacion d'ajuda als patriòtas Bretons empresonats SKOAZELL VREIZH, c/o Pierre Roy, 29, carrièira Joseph Turmel, : 35000 RENNES. AMIC LEGEIRE ! T'acontentes pas de crompar Aicí e ara al numéro... ABONA-TE ! FAI S'ABONAR LOS COLLEGAS ! ADUJA-NOS PER LA DIFUSION ! (Remesas) MANDA-NOS D'INFORMACIONS ! : �38 Poèma d'Agost Que t'aimi, o te dirai pas mai. L'agost, sabes, l'agost es davant ieu, Lo trescamp rosseja, boceja e la tuca es una èrsa giganta e empeirada qu 'unjorn benlèu s'aplastarà, s 'esclafalharà a la gasalha dins lo monta-davala que finis pas sus de las mudasons terrenalas, e dins aquel mèl umil de l'agram manda amb la solelhada, salvatja vergueja coma las lanças rovilhadas pincadas en tèrra de temps enlà per de guerriers avalits. que se la vineta Ara que a soi rendut l'immobilitat de laspèiras vòli — cresi que vòli —raiçar dins la tèrra e lo temps, èstre un silenci e complici de tôt çò que alena e pantuga e viu tan luènh coma se poirà, dusc'a l'avalida e puèi esprovar coma la garraba eissecada dels aigacis lo rosal o lo caud acauçament de la tèrra que se soven de son umor, e ieu, en ieu. �la lavèron, e dels rajòls trebols trespirèron per sas fendasclas dusc'a son còrfécond que i batega l'amor peirenc e lo désir centrifugi... que que Vòli cresi que vàli, mas quai sap ? — pausar al mitan del bartàs que canta la solesa o al ran de la genibrièra rambada per l'araire e temple vivent de la drudariâ anciana que los darrièrs òmes ipòdon encara, de nuèit, — me e vergonhosament, 0 en se donant per caçaires 1 alenar l'odor aspra del ferum, ipracticar, en despièch d'eles-meteisses, las metamorfòsis d'un còp èra, e e venir un moment un òme-caval òme-singlar, o encara un òme-casse, e probable qu'es per aquò que ieu parli als casses e que se clinan quand passi o un que sentissi una ondada d'amor quand bordegi la talvera, liure d'idèas, e vengut un cadavre que marcha e que s'acontenta de sentir coma lasfemnas quand son urosas o nafradas e que lor cal trobar una escapa al malparat, rai ! e aquîdins lo tenement d'un gasalhan o d'un òme dels vialars, e dins aquel tenement vengut per una estona tèrràforenca o tèrra sacrada, daissarai lo bronzinadis espés, lo ronfle dels bigals e dels mosquilhs que son a celebrar amassa l'ordre diusenc de l'aire de la tèrra s e del fòc 'engulhar lentament dins ma cam canauluda �40 dins mas venas e dins mas tilhas e dins e totis los volaires ambe las babaròtas lo bestial boïn e lo cavalin e lo lanut aquel blòt d'atomes que soi, e atal, jove e vièlh, terra e vibrament, me daissarai flatejar per la bufada caparruda del ventolet del temps, e arrossegar pel brivent de matèria movedissa que li dison lo Temps, e martelar e fargar sens dolor dins aquelforn que s 'atuda jamai e que s'i congrèan las besonhas de vida es a dire l'arbralha, lo rocam e lo tèrrafòrt e mai las flors e la terrilha e e puèi las sabas totas que pojan dementre que soscam. Te dirai pas mai que t'aimi. m'aplanti uèi a ran de la figuièra que verdeja e que fuèlha amb la generositat autièra dels marofles e dels corrauds. Benlèu. E Gaita-la ! s'acontenta de la vertut enàrma del présent ; e damont, l'aucèl nauça la votz perque compren benlèu que calfestejar d'a-plec la permanéncia e e del cèl las milhassadas de formas la treslusença de las aigas. Aquiperqué benlèu lo can coma — urós cluca los uèlhs lo probable e — s'escota grand digeriment de la tèrra digerir �41 boira tôt dins sa maire sécréta qu'amb l'ajuda de lapaciéncia dels lugrans, del ben e del mal fa de carboncles que o e de causas nòvas, alara se graumissa lo can dins la bauca rossèla e e o verdosa o brunèla que fremesis de son arma multipla quand bu/a lo vent, e que se daissa flatejar e clinar e afrabar coma una duna viva per la mar, o coma unis baucesfendasclats d'umor e de dobte per lo flus salat del temps que saliva despuèi l'asuèlh de l'océan del monde ont tremolèron tant e tant de solelhs sabèm pas pus lo nombre que lo sentèm pr'aquò que ne mas cada segonda que passa dins las tilhas de nòstra carn e dins las filangas de l'èrba, a e benlèu qu'es aquela consciéncia dona, a l'èrba e a ieu, a la sason bêla, aquela quita gravitât de l'èrsa eternala que s'esclafa suis rocs e que còpsec renais. que nos Coma pèira encara un pauc viva barrat dels ancessors del cementèri quitarai, aquò se pòt, de congrear los mots e m'ensajarai de morir a la desirança o, al pus mens, d'escotar las causas mieunas, una dins lo camp o sus la mofa lo gat que miauna e que o sap tôt seguîs lo cèrcle perfèit de son èime escur e que daissa la lutz emplenar sos vistons sens agaitar, sens se'n mainar, perqu'aquò deviá èstre. e puèi que �42 Lo solelh trauca tornarmai banha tôt mon agre e lo blau revengut noiris lo verd encre de e l'auciprès lo que balança sos rams leugièrament dempuèi l'enforcadurapesuga 'es qu coma lo combranc d'ontparton totas causas, lo combranc oblidat del cimèl d'ont la sabapuja d'ont montan naturalament mas e los equïlibris e las flairas las morts e los regrelhs e los bestorns dels broncs, d'ont punhor e drudesa aquel silenci qualitós del secal que fa que lo bruch es bruch e que la vida se pòt sentir e venir ampla e confia e rajadissa donat que, quitament quand triomfa e ven mai dins lo bronsiment de las martelariâs o dins lo bresilhadîs de las restancas lumenosas sap que la mòrt es pertot cadena de la vida, barrejada al coden e ja présenta a estrefar quand la mostanha raja dins lo ventre de lafemna. E te vesi atal la menina estirada sul lèit e cerosa la cara sul coissin blanc banhat d'ombra. Sul còp, dins lo cambron vièlh, que sent a casse �apomas, afrescor e a secal, ambe d'esclaires de lutz bèl talh suis corondats, sus la tauleta la mòrta sembla que viu semenats a e devi me e la flaçada, forçar per me trempar dins la mòrt, pr'amor de me far lo complici de nòstra mòrt rituala sabi qu 'ara per ara, la : menina, sès a gaitar dins lapatz ton estropa carnala e te rises doçament en te degalhant dins lo solelh. Oc, la morina t 'aviá dalhada e lo truc de la dalha l'aviâs recebut amb la d'un arbre folsejat, que se soven lo tranquillitat temps d'una estona, dins sa memòria de rusca, de totas las temporadas que gausiguèt dins lo solelh o dins la pluèja, dins aquel apetis totjorn renadiu de la vida que fa tremolar lo fuelhum e se tibar lo raiçum. Aviâs las pòtas sarradas e los uèlhs clucats seriosa encara coma dins la vida pas trista e quicòm tornejava dins las nivas, èrem pas solitańs, mas dins l'esclaire e l'ombrilha mas vesiam amb tôt un punhor pan de nòstra vida que s'afondava ambe tu dins lo cròs : vint e sièis annadas de fromentals e de solelhadas e de sers blavinèls a agaitar las estelas. �44 e Prenguèri una turra la tirèri aval per te sebelir per te rendre a la tèrra, èra lo ligam de nòstras doas vidas dins lo prautiment de las pisadas e parents queja s'esparpalhavan, ara segur qu 'èras solament aconsomida. Dins lo ser falbet que nos emmantelava sentissiâi lo temps mut e matematic queordenavalas causas e que nos trasiá un còp de mai decap al planai o a la ribièra e dels amies ont e lo solelh nos bronzariâ encara ont lo vent nos avitariâ de buf e de poténeia. Cristian RAPIN, Sauvanhàs AGOSTDE 1977. Jos premsa... TEMPSES Poèmas de Francés Severac (Ed. Aici e ara) Per sosténer nòstra per revista, per adujar la poësia d'òc, vòstre plaser, soscrivètz : Cada volume : 13 F. franco. Chèc al nom de Aici e ara. �45 La Malautiá Una fes èra un païs monte la vida èra doça, lo pan tèndre, lis òmes bòns. Lo Prince, un bon Prince, rendiá la justícia e administrava l'encontrada dins la patz e l'amor di dieus antics. Aqueu païs coneissiá pas li guèrras. Lo pòble s'entendiá bèn embe li pòbles vesins. La tèrra rica noirissiá d'enfants polits. * * * Un jorn, Lo que pasmens, i aguèt la malautiá. promier tombèt, degun lo lendeman e ne faguèt pas cas. L'enterrèron la vida contunhèt. Dins li jorns que seguiguèron, pasmens, lis ômes tombèron l'un après l'autre. La malautiá li preniá au camp, a l'ostau, monte que fuguèsse, e li plegava en quauquas oras dins una orra agonia. Li femnas, lis enfants, li vièlhs èran pas laissais de caire. Nobles, borgés, pacans, ômes d'espasa e ômes di dieus, degun èra pas esparnhat. Lo Prince sonèt si pus grands médecins. Lis e li donèt l'ordre de vencir la malautiá. lègi acampèt en Col- �46 Li médecins tombèron coma lis autri. La malautiá s'espandissiá. Lo païs seriá lèu décimât. Déjà lis ostaus vueges e li camps ermassits fasián pietat de vèire. Lo Prince sonèt li pus grands médecins di païs li prèires di dieus ancians revòutèron giers, e lo pòble li garcèt defòra. lo a l'entorn. Mai pòble contra lis estran- Lo Prince donèt l'ordre de cremar li cadavres, e lis ostaus di morts, e d'enterrar li cèndres bèn prefons. Mai la malautiá reculèt pas. Cada jorn li campanas, dins li vilas e li vilatges, lo clas di morts. sonavan D'aqueu tèmps, li Princes estrangiers postèron de tropas i frontieras pèr empachar lis òmes de passar, e la malautiá. Li qu'assajavan de fugir l'encontrada, li sagetas di mercenaris li tombavan. Lo païs èra a mitât mort. Li familhas decimadas, li culturas Lo Prince s'estremèt dins son la mòrt coneissiá pas li palais di bòrias. abandonadas, li tèmples desertats. palais, mai moriguèt, car Dins li mostiers di montanhas, li monges cada jorn pregavan. plaças di vilatges, li mascas fuguèron cremadas vivas. Sus li Nimai pèr aquô la malautiá Venguèt non bèu jorn s'arrestèt. que lis enfants d'unabòria s'acampèron a paire mort. « De qué sarà deman, diguèron, se demoram aqui ? La mort l'avèm davant nosautri. De qué sèrv d'esperar ? Ailalin, de l'autre costat di montanhas, de l'autre costat di frontieras, li pòbles vesins vivon e prosperan. Ailalin es la vida, ailalin es nòstra esperança. Li sagetas di mercenaris nos sagnaràn bensai, mai aqui la malautiá de segur nos tombarà. Coma toti nòstri fraires. De qué vau de demorar se fau morir ? Deman partirem. » l'entorn de un son * * * �47 Partiguèron lo lendeman au calabrun. Traversèron li vilatges morts, li vilas negras et li camps ermassits. De fes que i a, subre li rotas, vesián d'òmes mòrts, la boca dubèrta e la cara grimacejanta. Li lops cridavan dins li nèus di campanhas. Avián paur. Subre la frontiera li mercenaris estrangiers avián quilhat li tèndas e li barracaments. Esperavan li fugitius. Avançavan pasmens. Avançavan. Mai degun gardava plus la rara dau païs. Veguède luenh li tèndas estrifadas que lo vènt conflava coma de blavairòus. Dins li camps alentorn, li mercenaris repausavan, morts, crispats dins de posturas esfraiosas. Li corbatasses, dins lo cèu, volastrejavan pesugament. ron La mòrt aviá pas esparnhat lo pòble de l'autre costat. Li fraires avancèron, desesperats, au bèu mitan di cadavres reddes. La nuech èra tombada, mai la luna esclairava li planas d'un lum blanquinàs. « Eli tanbèn ! Eli tanbèn ! cridavan. De qué sarà de nosautri ? » Au luenh, subre li avançavan dins sa raras di planas mòrtas, sèt siloetas negras direccion. Sèt siloetas pesugas, lèntas, ailalin. S'aprochèron li sèt fraires dins aquela direccion. Aquelis sabián, eli, lo ornes, de monte venián ? Monte anavan ? Bensai camin dau salut. Dins la nuech grisa, pauc a cha pauc, veguèron se raprochar image, coma dins un mirau. Eli se raprochèron encara, estabosits. Li caras d'aqueli d'en fàcia èran son pròpri Lo son la tèrra mas rebat. cèu e confondián dins lo gris pallinós de la nèu. Aqueli fladins sis uelhs... Vòuguèron fugir. Poguèron se pas. * * * �48 Comprenián que la malautiá deviá ganhar. Se sovenguèron un ulhauç di prèires, di dieus ancians e di libres sacrats. dins * * * Degun se soven plus de la malautiá. Mai, quora passaretz dins la plana, veiretz sèt arbres malauts, sèt arbres sèns atge, clinats au ponènt. La plueja, lo vènt e lo tèmps an rosigat si troncs pelats bufa lo Mistrau, diriatz que li fa cridar. e, quora Dins tôt l'espandi a l'entorn, la tèrra es paura, seca, plena de calhaus, sèns aiga pèr asagar. E li bartàs cubrisson tôt. Pau Pèire. VOLEM VIURE AL PAIS MENSUAL DELS COMITATS V.V.A.P. DELLENGADOC Per téner cada mes al corrent de l'actualitat, per conéisser melhor la realitat de las lutas per una Occitania socialista e autonôma, abonatz-vos : vos TARIFAS PER UN AN (12 numéros) Abonament normal : 38 F Abonament de sosten : 60 F Per l'estrange : 46 F VOLEM VIURE AL PAIS 34, baloard Marcèl Sembat 11100 Narbona C.C.P. Seguelà, 527 50 H Montpelhièr �49 Libres novèls Hélène Carrère d'Encausse ont : L'Empire éclaté (Flammarion, Paris, 1978). Cresiam — o nos fasián creire — l'Union Sovietica unificada, indivisibla, e lo problèma de las nacionalitats lai réglât. E tôt d'una descubrissèm un gigant ambe las sorças sas comunautats plan vivas, opausadas entre elas, revindicant lor identitat, reclamant l'autonomia vertadièra. Lo grand meriti de l'Elena Carrèra d'Encaussa, aquò's de mostrar al grand jorn l'actualitat cramanta dels problèmas nacionals dins l'U.R.S.S. de Brejnef. Coïncidéncia significativa : al mo¬ ment qu'anavan difusar lo libre dins las librariás d'aicí (nov. de 78), de movements de grèva petavan dins de vilas d'Abkhasia, «pel respècte de l'identitat nacionala e contra l'empresa georgiana». Aquò coma per confirmar que l'Elena Carrèra d'En¬ caussa parlava efectivament d'un problèma fort explosiu... Empire éclaté, un (sovent rapida d'una pamfletària, mès lo trabalh menimós obratge cientific d'una cercaira. Empacha pas l'estile de demorar aisit, en metent atal lo libre a la portada del pus grand public. La granda linha de fòrça, la démonstration, aquô's que, mai de seissanta ans après la Revolucion d'octòbre, lo fédéralisme, que régis las relacions Republicas, entre las divèrsas pas resolgudas las contradiccions. Pels dirigeires bolchea vics, de tôt biais, lo fédéralisme (que respectava la diversitat de las nacions) èra pas qu'una etapa necessària per satisfaire los pòbles que s'èran révoltais contra l'Empèri dels Tzars. pòbles en question se devián aflaquir al tèrme d'un long procèssus ont lo contengut socialista de la Los societat auriá vencidas las fòrmas nacionalas. Crochtchef tament de la D'en prumièr, cal saludar aquel trabalh considérable. Avèm, ambe L multiplas sovieticas) son citadas, ambe de tablèus, d'estudis demografics, de chifras, de cartas. Es pas l'òbra Sovieticus, a parlava quinaissença d'un Homo l'aurièra del comunisme. Es lo contrari que s'es passai, nos explica Elena Carrèra d'Encaussa, en �50 tôt pels pòbles qu'an lo mai de cas istoric, Caucase son en e pes los de l'Ucraina, del coma d'Asia centrala. Los que camin d'assimilacion, coma los etnics de Siberia, èran estats pausats artifïcialament al reng de nacions, sens aver de lengas a élis e pichons grops de tradicions culturalas fòrtas. Mès la partida de las cent granda pus nacions de l'U.R.S.S. an résistât lengas nacionalas. Las mèmas leis d'evolucion s'aplican pas parierament a totas las lengas. En général, los pôbles periferics que vivon dins de nacions omogènas, amb un cadre politic autonòme, defendon lors lengas plan melhor que non pas los grops enclavats e politicament pus flacs. a las politicas de russificacion. Russificacion estaliniana, que chaplèt de pòbles entièrs e desportèt los Tatars, Chechenas, Ingoches, Carachais, Balcars e Calmics, en supritotas mant lors territôris totis lors dreits. e Russificacion mai politica uèi. Atal, dins cada Republica, lo Prumièr Secretari del Partit es totjorn un nacional (es el que se mòstra en public, parla als congrèsses, «inau¬ gura los crisantèmas») e lo segond Secretari totjorn un Rus (aquò's el que représenta Moscó, es estât format dins l'aparelh central, es lo «prefècte»), Autre element situacion la vida politica e non-Russes. Demòra als economica sovietica es atal somesa a un clivatge ont la décision es l'afar del poder central, que fa pas gaire de plaça als nacionals, dins lor païs, la quasi-exclusivitat de gestion o de l'aplicacion de las décisions qu'an pas presas». la Vertat que, sul plan lingiiistic, lo plan ajudadas las lengas ambe sa politica d'egalitarisme. Pasmens, en même temps, lo rus, lenga de las relacions entre los pôbles, poder a son estudi san. De conflictes nàisson entre que e son utilisacion progres- poder assaja de tocar a lo l'estatut de las U.R.S.S. : la demografia. Quand lo recensament de 1970 siaguèt publicat, quna bom¬ ba ! «La question nacionala ven una question demografica». Lo blòc compacte dels Musulmans fa un saut tarrible : cinquanta milions en 1970... Lèu quatre-vint milions ! Per delà las sièis Republicas que los divisan, una comunautat de cultura s'afortis, qu'envasis totis poders, dels Comsomols fins als cadres del Partit ont, segon E. cultura musulmana los Carrèra d'Encaussa, «lo comunisme deven «La important qu'agrava en jos-producte de l'Islam». va l'Union Sovietica ? Cap a l'espetament ? Cap a l'emergéncia de movements d'indeun Alaras, ont pendéncia nacionala ? Elena Carrèra ba d'Encaussa Lo pensa pas. nacionalisme se desvolopa, pel mo¬ ment, dins l'encastre de l'U.R.S.S. La tôca de las lutas nacionalas, aquò's d'alargar las competéncias de cada païs, per de dire que lo nivèl nacional venga lo nivèl principal. Polida contradiccion ambe la politica centra¬ la que plaça lo pôble rus en posicion de «fraire ainat», ambe vocacion per comandar los autris... Un brave libre, doncas, aquel �51 Empire éclaté. Un libre de dubrir los uèlhs de tôt plen de monde. Demòra de desirar que los grands <stragèges marxistes* nos parlen pas pus dels tèxtes sacrats, per evitar las vertadièras questions, mès estúdien de pròche tôt çò que s'es fait dins los endreits ont lo socialisme s'es instaurai oficialament. La poiriá plan que revertèssa pas la liturgia. E perqué pas, a l'Universitat se de venenta, débats sus l'Empire éclaté ? Joan-Pèire LAVAL. Cavanna : Les Ri tais (Belfond, Paris, 1978). Escriguèri (Lo Poèta mon es una enfança tròp lèu Vaca, en 1966, mas la primièra version es de 1956...), dins un temps que cresiái pas encara gaire que posquèssem aver un futur dins la lenga qu'escriviái. Es aiçò que me sauta al morre mentre que legissi Cavanna, que me regali a legir sos Ritals. Quand contas ton enfança, se siás se'n manca, te sentisses un tropèl de morts e de causas mòrtas dins l'esquina, aquò coma tôt la mòrt de nòstre pòble. E ieu emmargat dedins. Dins aquela mòrt, vòli dire. Mon realitat, d'Estiu Mas foguèt pas mon cas a ieu. Darrèr, de mòrts, del temps qu'escriviái Lo Poèta, n'aviái un fais. Mas davant ieu, i aviá pas ren de tôt. Si : nòstra mòrt, la mòrt de nòstra lenga, lo monde o pauc rai, mas te veses d'enfants tanben, davant tu, d'enfants que vendràn d òmes. E tu siás aquí, dos pès dins ta vida. al mièg, los Es aital qu'escriu Cavanna diferéncias e sas banalitats, amb granda jòia trista. sas una cas èra banal. N'èra de ieu dels autres qu'abans ieu avián enfança en occitan. Levât Mouly, pr'aquò, levât sas Espingadas. Mas Mouly es completament a despart : passèt tota sa vida a fugir — coma posquèt, mas per totes los mejans —l'idèa que sa lenga èra condemnada. D'aqui benlèu la plenitud que raja dins sas Espinga¬ das... las causas que te venon pels la uòlhs... lenga que pasta la memòria... Mouly escriu coma se cap de catastròfa l'esperava pas. Es un pauc bestiasson pro sovent. Aqui, non : amb son enfança, non. L'illu¬ coma escricha son sion paga. Mas es pas a Mouly que pensi. Es a Max Roqueta, a Lafont, a Bodon mai mai, qu'es la sortida de Catàia decidiguèt a tornar sus mos papièrs de 1956, a ne far Lo Poèta... A las enfanças de Max Roqueta, de Lafont, de Bodon qu'èran talament solides que sa lenga moririá amb eles qu'avián pas ensenhat sos enfants a parlar occitan... Siái, ofoguèri, de sa raça. En 1966, a mon ainat que ven de nàisser, envisatgi pas una segonda de li parlar en òc. Om pot viure, dins de delicias amargantas, sa diferéncia ; òm pòt benlèu tirar per se un fum d'escriches que que me bèls de sa condemnacion. condemna pas sos enfants a Om èsser de �52 mòrts-vivents. Lo paire de Cavanna pas a François lo dialetto, mas al mièg, sens mai de complèxes que los autres, fòrts de nôstras diferéncias, fièrs de nôstras diferéneias, parla lo francés pòt parlar... E la Cavanna escriu, a còps de pè al cuol contra tôt académisme, dins la lenga que s'es conquistada, la résulta de son es que que avenir d'enfant Question : es que : lo francés. l'òc nôstre es francés ? A nosautres, non, pas a aquela epòca. Quand contam nòstra enfança fasèm ben çò que los autres fan : quitam ben lo mofle del ventre de la mamà, tuam ben lo papà, nos donam de dieusses mortals, mas la vida qu'avèm viscuda, siam pas capables de i mordir dedins a plen cais, de ne far gisclar lo chue, de no'n mascarar lo morre fins a las aurelhas, de ne trapar lo gost formidable, la sabor joiosa, lo bonur que i es embarrat. Lo gost de cendres que trapam a nòstra enfança es pas lo que i èra dedins. Es lo qu'avèm (o qu'aviam) dins las dents, e que donàvem (o donam encara) a tôt çò que i forrupam dedins. Es lo qu'a (o qu'aviá) nòstra lenga. uroses, umilament mas ferotjament, opacitat. E las causas prenguèron, totas, un autre gost. Un gost de mangiscla, de vin, los jorns polits qu'ôm s'acampa per far fèsta, e los autres qu'ôm manja sol sus un canton de taula, amb lo jornal apugat sul veire, lo coide sul formicà, lo morre en biais. Me mainèri, per exemple, que mon enfança èra pas estada aquela periôda tristonèla qu'aviái contada. Me mainèri qu'aviái passât mon enfança de nôstra dins lo rire mos èran estais, de monde Sèta una d'Arraut C.R.S. a sortiguèrem d'aquel doloen tôt cas, ne sortiguèri ieu ? Vaqui. Un jorn escriguèri, dins la revista Viure, que l'idèa de nacion occitana aviá finit de me far paur ; la lenga ont aviái començat lenga de mon futur, de mon etnia, de ma nacionalitat, de mon pòble o de ma nacion (lo mot m'es plan égal, i me pèrdi, e me'n chauti d'i me pèrdre) ; que seriá aiçò o pas res e que seriá aiçò. Auriam, coma totes los escrivans de la tèrra, de mòrts dins nôstra esquina, d'enfants que d'escriure seriá la davant nosautres, e nosautres seriam formidables, e magnifica, e Sant Clar lo asclava las colhas côps d'agulhas a dels brocar, lo moment qu'aviá decidit de totas mas causidas, qu'aviái pas qu'a espiar totas causas metèsson Cossi, isla Paradis, e ma maire una montanha de calor, e la grèva de 1947, ont la femna Cossí risme ? e la calor. Me mainèri que vesins d'alara podián èsser, emai a en Me maini uôi Cavanna e ôme viu per que se cantar. la qu'entre l'enfança de meuna — levât una diferéneia de quauques annadas, de milieirats de quilomètres e qu'un rital es pas tôt a fèt un gavach...— i a pas talament de causas que càmbien. Alara marroni un pauc de li aver daissat a el de dire colèra, tendresa, gravitat e jôia — çô que ieu auriái degut e poscut dire s'èri pas estât, al moment qu'escriviái, qu'un condemnat en sursis, o un que quauques — se crei aital. Ives ROQUETA. �53 Ivon Bordet que raiona, centre-vila. : L'Espace de l'Autogestion (Ed. Galilée, Paris, 1978). Ambe L'Espace de l'Autogestion, Ivon Bordet contunha lo camin comencèt Patois, que d'explorar dins l'Eloge du ou l'Itinéraire d'un Occitan. Ensaja de bastir e de crear un projècte autogestion ari religat a la luta occitana «en tant que camin radicalament novator per sortir de las earrièiras òrbas ont lo movement de las minoritats, en França, se blòca». Bordet critica los images centralisats que la societat se bastiguèt dessus, a drecha e a gaucha, en cò dels intellectuals conservators coma en cò de Marx. Lo remèri contra aquel mal pot pas èsser una simpla decentralisacion, un simple desblocatge administratiu e politic, operacion que torna pas metre en causa la logica prigonda d'un sistèma, mès que s'acontenta de l'aleugieirir e de ne demesir los inconvénients. Bordet, segur, a rason de marcar los limits d'una tala operacion, mès cal notar, pasmens, qu'es pas deman la velha que serà faita : Valèri Giscard penas de d'Estaing ven a estudiat dins lo libre de Bordet. Es una idèa fôrta dins la mesura que las lutas dels «marges» e de las periferias associadas non pas a de defensas son avenir, sens exigis pas pus, dins la ni dins la tecnologia ni guèrra, que la societat se bastigue a l'entorn d'un centre, e particularament d'un Estat-pivòt. Çô que siaguèt una força ven uèi un andicap e un simple jôc del despôta. Los Estais sadas — invitariá a mena d'operacion decentralisatriça. Uèi, explica Bordet, l'image de la superioritat del centre, força e de sa granda superiora, de sa pus racionalitat es pas pus fondât. Res pot afortir la superioritat de tipes organisacion coma l'Estat central pas pus d l'escòla a —, lor Bordet, es pas de decentralisacion que cal parlar, mès de cambiament total de perspectiva : de revolucion. Aquel e, tèma segon mena normalament luta nacionalitària a un a associar la projècte de societat resolgudament modernisaire, image de la societat. Per çô que toca l'Occitania, la luta contra lo centre pot pas èsser unicament l'afirmacion d'una identitat ; a aquela a un autre autre regionala. Aquô sosestimar pas aquela las institucions centrali- centralisme los crèba afirmacion e e pensem tentativa de reforma — mès al progrès de la societat. Lo passât e l'arcaïsme son del costat de la centralisacion. Res clarament •— al darnièr congrès de la DATAR, tota nos regetar lo capital, la capitala o lo L'informatica, coma la biologia, môstran al contrari que lo centre pèrd son privilègi, o, puslèu, que los sistèmas los pus elaborats e los pus eficaces an pas de centre. Me sembla qu'aqueste tèma es pas pro se deu embessonar un image de la societat. Lo projècte nacional e lo projècte social se devon religar. Nos cal mostrar que la solucion de la crisi prigonga ont son enfangadas nòstras societats es pas dins l'enforçament del centre e dels grosses aparelhs, mès dins la luta de las nacions l'iniciativa e contra dins los Estats, dins l'autogestion. �54 L'image, manlevat talvera, Bodon, de la a al còr de la demostracion de Bordet. La talvera, aquò's l'òrle del es camp que lo païsan pòt pas laurar, li cal virar la laire. Es doncas car aquela mena d'ermàs qu'existis dins quasi totes los camps, e qu'es necessari per la cultura. La talvera es l'espaci de la diferéncia fonccionala, indispensable al bon anar de l'ensem¬ ble. Es tanben, çô ditz Bordet, l'espaci de la libertat. Talvera a pas d'équivalent en francés, coma s'aquela lenga podiá pas concebre lo luòc d'un «marge» necessari : lo centralis¬ me de l'Estat francés traversa la lenga ela-mèma. L'image de la talvera implica la critica d'un espaci omogène car, per fonccionar, un camp social pòt pas èsser identic de pertot. La talvera permet de trabalhar la camp autrament, e lo camp se pòt pas laurar sens talvera. Esclairat pel rôtie de la talvera, las periferias e las diferéncias, causas negligidas, son los espandis necessaris de l'imaginari, de Bordet môstra que l'inovacion e del cambiament. Pas- emai se l'image de la talvera es nôu, emai se lo tèxte de Bordet manca mens, pas ni de charme ni de l'analisi e de dessenha nos de calor, la logica l'accion semblan de que se michant sègre. Ambe la talvera, siam al cor d'una problematica de la diferéncia e de las minoritats. movement movement occitan de es Justament, lo brica un pas minoritat que son objectiu seriá, dins aquel cas, de revindicar una autra plaça dins un ensemble intocat. Ieu pensi que la problematica de la diferéncia es mai ambigua que non sembla a vista. De fait, la diferéncia prumièira es totjorn lo luôc del poder d'aquel que détermina e étiqueta çô diferent. Se coneisson pas gairas de societats ont lo «drech a la diferéncia» siaga pas la masqueta de l'inegalitat e de la dominacion. Lo drech a la diferéncia, aqui la vertat, es lo drech a l'exotisme e a la dominacion. Uèi, lo discors sus la diferéncia dels occitans es lo dels amenatjaires toristics e de la DATAR. L'utopia de las diferéncias armoniosas saique es pas un asart — a totjorn fait flòri dins los escrits dels sociologues conservators, Durkheim e Spencer. Fins ara, la diferéncia participa d'un sistèma que domina e aliéna. Cossi se batre per de — diferéncias denonciar al même sens moment la diferéncia que nos es e qu'es una Occitans faita, inferioritat de fait ? Se los son diferents, es pas a causa que lo cultivator francés coneis pas l'utilitat de la talvera occitana, mès la l'Occitania es una dependenta. Es trop aisit d'associar lo drech a la diferéncia a çô intime, a çô exotic. Quai, demest nòstres governaires, s'acomodariá pas per rason que societat d'Occitans talament diferents que se póirián embarrar dins una resèrva folclorica ? Segur, fau dire al tèxte de Bordet çô que ne pòt semblar plan alunhat, e soi al pus luènh de sas intencions, mès cresi vertadieirament que lo movement occitan pot pas ausir un discors sus la diferéncia sola, luta dife¬ plan largament bastida s'es pas ligat a un discors de contra la dependéncia. Nôstra réncia, uèi, per es nôstra dependéncia, unicament una car es pas cultura, mès tanben �55 societat que s'opausa a l'Occitapartiguent d'un simple discors sus la diferéncia, de rejúnher la problematica dels Felibres que dissociavan la cultura de la una nia. aisit, Es en projècte liricament podiá pas Lafont, estrambordanta. cantada per semblar que Malurosament a destruire. Aicí, caldriá èsser filosòfe quitat lo domèni de la ficcion e l'avèm ara davant los uòlhs. Es illegibla. Quant d'argent nòstre e preciós s'escampa aqui dedins, que tant nos fariá de besonh per quicòm mai ? Aimam mai de pas i somiar. La qualitat de l'impression a per égala la nullitat esfraiosa dau contengut. D'articles escriches a la lèsta, inintéressants, fosques, délirants de còps que i a. Jamai la bavarilha universitària provinciala aviá pas agandit un tal nivèl de beata mediocritat. Podèm pas donar tòrt a nòstre amie Renat Nèlli quand s'enfuòca còntra los cénacles jargo- rendre compte del trabalh de Bordet, mès son prepaus junta saludat aici meteis (cf. A ici societat. Aderi plan mai fortament al tèxte quand parla de l'importàn- de Bordet cia del demorar, l'importància essenciala del rapôrt dels ornes a lor païsatge, lor «natura». Bordet voler viure alpaïs vòl dire tôt simplament voler viure, dins lo sens de se pèrdre pas dins l'exòde. Del temps que parla, l'òme demòra, se fabrica dins çô que bastis. De desplaçar los òmes reven a los a mòstra que per largament ambe la luta dels militants que, en se bâtent per viure al païs, an l'impression de se batre per de valors novèlas, de besonhs nòus, e doncas de dessenhar societat. un autre image Aquel libre, atal, se preocupacions. de la plaça al còr de nòstras Francés DUBET. naires dins Dins la prestigiosa tradicion dels universitaris que se fretan l'emborigol, lo sector literari de l'I.E.O. nos ofris aquel torcon pietadós. que sas aquo, que autrament nos Esperam activitats s'arrèstan pas son a existéncia semblariá pas gaire necessària. Segur que la causa, a Testât de darrièr best seller e ara n° 1). L'I.E.O. caucionar Lengas e a pas ges de rason de tau degalhatge. Avèm ja la Revista de las Lengas un Romanas qu'an una orientacion comparabla amb la qualitat en mai. Perqué lo Sector Scientific de l'I.E.O. apreparariá pas una futura Enciclopedia Occitana en tirant— au mens car se Los Annals de l'I.E.O. (n° 3). son vòlon ! — de volums de vulgarisacion scientifica comparables a la colleccion *Que sais-je» francesa ? Perqué nos sortis pas enfin un diccionari occitan unilingue compa¬ rable au Pompeu Fabra ? Perqué réédita pas los trobadors, inacces¬ sibles a son public non especialisat ? Podriá lançar de colleecions utilas, que vendrián lo supôrt d'un esfòrç conquistaire novèl... E se vòlon contunhar d'ennegresir inutilament de papièr, qu'o fagan en �56 roneò o en offset. Es imperdonable de degalhar antau los mejans qu'avèm quand demòra tant d'urgéncias. Michel Baris Joan-Frederic BRUN. Sèrgi Bèc : Rèire-jom (Vent Terrai, Enèrgas, 1978). Cronicas dau Curiós poëta aquel Sèrgi Bèc. Capable tant dau melhor coma dau piéger, e avesat coma pas degun a los barrëjar amb un estonant bonur ! Lo melhor, èra Memòria de la Carn, ont abrivava sus las alas de la granda poësia amorosa. Lo piéger, èra Galina Blanca e Marrit Can, lenguda parafrasi de l'interjeccion mèrda. Entremitan, es aqueste librilhon ont l'autor se demanda en 84 paginas se moris de desespèr, de lagui, o de rire. Urosament, d'aqui d'ailai, destoscam nos una pèrla rara E puèi : l'amor que s'amagèstra dins lei restancas de la E carn. Aqui un libre que tapa un trauc ! Miquèu Baris, regent d'escòla Ianusquet, apassionat (o puslèu preocupat) d'ensenhament e de pedagogia, e tanben bon poèta, a furgat longament dins los archius e consultât una quantitat de libres e de Nos balha d'alhors personas. una bibliografia quasi compléta del subjècte, de 18 paginas. De la presa de Montsegur en 1244 a la lei Deixonne en primièr prejudici a la débuta de los licèus 1951, es a contra la son dire del lenga d'ôc ensenhament dins universitats, analisa, d'un biais trop cort mas précis, lo rôtie de la Glèisa, de l'Administracion, de l'Estat, del desvelopament de l'estampariá, de l'Academia Francesa, dels enciclopedistas, dels revolucionaris de 89, etc., dins l'estofament de l'occi¬ tan ; puèi l'interès portât als pateses, la naissença del Felibritge, de son e accion, de la creacion de l'Escôla aqueste art poëtic tragicament risolièr : Langue d'oïl contre langue d'oc (Fédérop, Lion, 1978). Occitana e puda los del Collègi d'Occitania, que de la lucha ininterrom- de la Societat d'Estudis Occitans, de l'Institut d'Estudis Occitans per : acabar, L'acoblament de ma mancat de ieu-mème e lenga. an menada per nôstra lenga. Las citacions e los extraches mancan pas. Dins Mas — l'autor decepcion ironia dau sòrt — d'ensemble. es E la traduccion francesa que qu'es melhora poëticament lo tèxt originau. Joan-Frederic BRUN. una es mena conscient de conclusion, qu'auriá degut sa recèrca fins a l'annada annada de la campanha d'opinion menada per l'I.E.O. cap a una reconeissença oficiala de l'occitan coma lenga nacionala. Donc nos menar 1977, �57 demòra pas res a un libre crompar. dire si que non qu'es plan, plan utile, de bon Sus la cubèrta plan illustrada, la crotz occitana es embrolhada dins la telaranha parisenca... Un simbòle. Francés PIC. pas una rason sufisenta per es al legeire précisas. pas cap de De tota manièra, s'avètz Sud le Nord, et l'Occitanie, Lettre Clefs ouverte le donar referéncias ja legit Le Petit Livre de l'Occitanie, Français d'un pour aux Occitan, La Revendication occitane Descolonisar l'Istòria occitana o mai o aquel d'aqui vos assabentarà fòrça. Mas, ne soi solide, lo son merit serà de vos far deplorar la encara, pas Renée Mussot-Goulard : Les Occitans cridaira d'una vertadièra ISTORIA DE L'OCCITANIA manca (Albin-Michel, Paris, 1978). plan documentada. Encara un l'Occitania senc ! Un l'entorneja, libre en francés cò d'un editor benda de papièr en pariroge lo far vendre. Amb un sol mot dessús : un mythe ? Question dins lo vent, a la mòda. Question de las gròssas, de las importantas !... Sus la cubèrta de darrièr, una presentacion comerciala que, tôt lo monde ba sap plan, pòt evitar al quite monde de legir. Mas l'avèm legit... L'autor, «nascuda en pais gascon», professor d'istòria medievala a la per Sorbona pausa très questions essencialas, ela ditz. A saber : es que los Occitans d'uèi son primièrament de Latins, segondament d'erètges e fin finala de marginals ? Tôt un programa... Amb l'ajuda d'una documentacion flaca e sovent completament despassada (cf. bibliografia en fin d obratge), R. Mussot-Goulard fonda un pauc tota son argumentacion e va quèrre las responsas dins la cronologia e dins 1 istòria de las mentalitats de l'Edat Mejana. Oe segur, Francés PIC. sus s'agis pas d'una tèsi. mas Rogièr Barta : Prôsas de tota mena («Los Amies de la Lenga d'òc», Paris, 1979). Coneissèm istorian e Rogièr Barta coma propagator de l'Idèa latina, lingiiista especialisat dins los problèmas d'unitat de la lenga d'òc, e coma autor d'aqueles famoses lexics, engimbrats a una epòca ont la «vulgarisacion» èra pas de mòda dins l'I.E.O., e ont lo material pédagogie indispensable a l'espandiment de nôstra lenga demorava gaireben coma inexistent. Las opeions latinas que son seunas despuèi totjorn semblan mai realistas que jamai, ara que l'inegalitat fa pas que créisser entre una Euròpa latina paura e una Euròpa germanisada e economicament agressiva. A Barta li agrada de rapelar que Yldèa latina es una idea occitana. �58 Tôt situar çò que précéda fa pas que aquelas Pròsas de tota mena que Rogièr Barta nos ofris, volume de prèp de 200 paginas, una polit amb cubèrta simbolicament roja e jauna, colors de nòstra bandièra. Aquò's un reculh d'articles. Una causida d'articles, deuriá dire, demest totes los que Barta a publicats pendent quaranta annadas d'occitamilitant e exemplari. Car, exilhat a Paris, Barta jamai quitèt pas d'obrar per nòstre païs. nisme longtemps Dins tria es una matèria tant abondosa, la estada sevèra. Benlèu trop. Los articles retenguts viran a l'entorn de dos tèmas essencials : la cultura occitana la politica occitanista. qu'aquel libre es indispensa¬ ble pels joves occitanistas de uèi, qu'an pas viscudas aquelas annadas, qu'an pas participai a aquelas polemicas, qu'an pas seguit lo movement de pensada que deviá e Cresi desbocar ranèu. sus l'occitanisme contempomelhor dins Poiràn dintrar l'istòria de 50 ans d'occitanisme, e atal faire lo punt. exemple, ont de campanilistas dessenats s'imaginan que nòstra lenga pòt èsser salvada A moment, per un sens un minimum de normalisacion grafica, m'agrada que rapele los esfòrces de normali¬ sacion e d'edificacion d'una lenga comuna al dessús dels parlars locals, autra que Barta mès sens los eliminar. Sos lexics son que l'aplicacion pratica de la pensada lingiiistica rigorosa exprimida dins aqueles articles que torna publicar. La politica a tanben sa part, dins pas aquel obratge, que nos révéla enfin lo rôtie important que joguèt lo «Jeune Languedoc» dins las annadas 30. Los joves occitanistas sabon pas (cap de libre fins ara ba disiá pas) que, dins lo mitan universitari montpelhierenc de l'epôca, un vertadièr movement regionalista e occitanista prenguèt vam, que comptèt mai de 500 aderents e se donèt, ambe l'ajuda de la premsa locala, de mejans d'accion qu'èran pas de negligir. L'idéal politic del «Jeune Languedoc», que ganhèt pauc a pauc totas las Facultats de la vila, èra lo fédéralisme ; sas accions e d'espandiment de las idèas occitanistas èran publicas de propaganda quicôm de vertadieirament sériés. Lo libre de Barta nos dona enveja de furgar mai abans dins aquela istôria. Comparem. Çô que se passa a l'ora d'ara dins las Facultats de Mont- essencialament la de las Letras es plan triste : lo movement occitanista estudiant se trigossa entre lo gauchisme idealista e lo folclorisme bestiasson. Ambe, per ba coronar tôt, una incapacitat dramatica per crear o organisar qué que siaga al nivèl pelhièr - - estudiant. la pèira, mès soi solatjat l'occitanisme s'es pas embarrat dins las Facultats, que n'es sortit per venir public e, pauc a pauc, realista e conquistaire. Ei parlât de çô que me sembla pus important dins Pròsas de tota mena, Li'tiri pas de constatar que mès, en occitana defôra de l'unitat lingiiistica e del «Jove Lengadòc», i es question tanben de l'Idèa latina, l'accion d'ômes Ernèst Viu, fre, e coma de Andriu Bossac, Josèp Salvat, Joan Lessa- de plan maitas causas encara, �59 que cal conéisser. Un libre que vos apren de causas es un bon libre. Lo de Barta, ne soi traparà segur, public un jove Pau Gairaud Lo Vièlh Libre 1 : Una Filha de l'An Qua(C.G.L.O., Vedena, 1975). Libre 2 : Riqueta (Subervia, Ro¬ dés, 1978). — e arderós. ranta — Romièg PACH. Quai Miquèl Ròcabèrt e Gerald Forton : Nos cal saludar dins la sortida d'una dessenhada coma aimariam aquel escriveire qu'esperèt escriure de romans es sos setanta ans per en occitan (lo Libre del Cauce es de ? Quai es aquel escriveire 1968) banda salvatge d'Avairon (quatre vints ans sonats, un rôc) que nos fa engolir dins dos tòmes que los occitanistas an pas legits (se saupriá... Mès es que los occitanistas legisson la literatura de d'ôc Ayméric et les Cathares (Loubatières, Tolosa, 1978). colonas aicestas ne véser fôrça. E cada occitanista deuriá ?) de causas orriblas que cap d'escriveire occitan aviá pas dichas, l'album a sos enfants. Galegi pas. Es pas cada jorn qu'an la possibilitat, los dròlles, de se trapar d'autres eròsses que Tintin, Astérix o encara piri ! — SpidermaneRin-tin-tin. El'Aimeric, aquò's autra causa que Juli Omenàs... I a la qualitat istorica tanben. 'Totes los personatges del récit, setat Aimeric e sa familha, an existât>, ditz cap de escandalós. Ròcabèrt monde crompar — corteta ont e : Estofegaire. dins una introduccion illustrada de polidas fotòs, présenta en qualques regas tôt en cas atal ? pas Argent, interèsses, las femnas crompan, los fantasmas e s'entremèsclan. l'aire de i tocar, sens sens que sens aveire menar bruch, onèste. E nos mena Dins e qun Gairaud ? Aquel biais de contar, tanben : lentàs, sus un ritme de vai-e-ven, de sachut trapar lo ton que cal per explicar als enfants l'istòria de lor Roèrgue. Aquò rai ! Çò monta-davala. Musica Memòria doça. Gairaud plegadissa. a lo temps. Nautres tanben. Aquò se passa, 1840 desenant e se volètz saupre, 1901, entre Tolosa caldrà e lo segur, aquò's que téner compte de Gairaud, escrivan discrèt e exemplari. Robèrt Lafont, amie e collaboraire de Aici Romièg PACH. sovenirs tôt campanejadis. Discrèt, entre mai ? los Lo l'istòria de la Glèisa catara e de la conquista francesa. E creguèssetz pas que Ayméric et les Cathares siaguèssa de michant engolir per de joves esperits. Al contrari, Ròcabèrt a pais. Se regalaràn e aprendràn que son pas franceses : qué demandar de que l'incèste, l'omosexualitat, lo vertigi de las passions las pus amagadas, lo désir a cada paja ambe se poirà pas escriure dins la segonda edicion de sa Nouvelle e ara, futura �60 Histoire de la Littérature Occitane qu'escriviá en 1970 : roërgassa (...), lenga richa çô * Cronica e naturala, testimoniatge vigorós sus populara, mes atendriment passeïsta ». Quatre o cinc regas e punt a la linha. Un tal jutjament, ara, tombariá completament a costat. Sentissi que Gairaud nos pòrta quicòm de nòu, de seriós, d'onèste, moments de la condicion lo contrari d'essencial. Tôt l'atendriment passeïsta. Serà mestièr de ne de parlar. Romièg PACH. tornar Besèrs, dens ua perspectiva pan-occidab er' ajuda d'era Comua, deth Conselh Generau e deth Conselh tana, e Arregionau. caleré, bissè, Que qu'eths occitanistas e vedossen bitara er' evidéncia : eth enemic qu'ei eth localisme, eth arregionalisme. Que'ns tireram deth hangàs on èm quan ajam vist que ne servish pas a arren de hèr 5 côps era medisha causa en petit, mès que eau que cada région deth pais es done eths mejans d'assegurar un pan-occitan. En França que i a Bibliotèca nacionala. En Occitania servici ua que caleré qu'eths nostes es.hôrç estossen sosten ahortir nisme, du C.I.D.O. (Besièrs, C.I.D.O., 1978). catalôgue deth Centre de Internacionau Documentacion Occitana qu'ei vadut. Qu'ei un berôi libe de 324 paginas, qui arrecampa 3500 titres de mei qui n'èran pas dens eth purmèr. Eth C.I.D.O. adara qu'ei era nosta grana Bibliotèca nacionala. Eths 16000 volumis constituïshen arrecampats que hons impressionant, un matériau de purmèra qualitat 'tà tots eths especialistas e curioses. Be tirem ua caperada aths omis qui hèn virar era un machina ! Mès eth C.I.D.O. era direccion d'un ath C.I.D.O. Que eau succès eth d'aqueth orga¬ ahlaqui'u en hèr «cloquerisme» un drin pèc. Qu'am un organisme qui marcha : que eau Catalogue de la Bibliothèque Eth dusau miats dens totau qu'ei totun un drin mèi qu'ua hardida e berôia entrepresa sabenta. Que voleri muishar era exemplaritat d'aqueth tribalh, qui'ns ensenha eth camin qui eau hèr 'tà gahar eths utis d'era nosta arrenaishença. Jo, Gascon, que saludi dab «estrambòrd» çò qui's hè, acerà, a e non sostene'u pas hèr shens concurréncia. centralisar a Besèrs tota era matéria qui eau, de totas eras arregions. Eth tribalh qu'ei pro hardit e gran : que eau pas trocejà'u. Bissè ! Mès que eau que cadua d'eras nostas arregions, dens un Que eau ajudar a sector diherent, e hàcia era medisha Atau qu'arriberam, quiô que òc ! a hargar ua cadea de servicis pan-occitans. Que eau estar ehicaç, causa. coërents e un drin arrealistas. Un escabòt de hôus que volèn un dusau «C.I.D.O.» endacôm, hèr dab subvencions qui serén estadas melhor emplegadas 'tà autas causas, autes servicis complementaris deth purmèr. Açô que'ns muisha qu'eras petitas ambicions van arregionaus e personaus e contra sancèr. Que eth ne interès torneram a Pèir de deth pais parlar. BOHABRAC. �PUBLICAC IONS del Centre Internacional de Documentacion Occitana BP. 4202 34325 BESIERS CEDEX 4 V. E 7 IEKS. - - - - - - - - - Bibliografia de las bibliografias del domeni occitan : 49,00 F, Catalogue dels libres occitans del Fons Rondèl (Arsenal, Bibliotèca Nacionala) : 51,00 F. A. Guibal du Rivage, Obras literàrias e musicalas : 48,00 F. Catalogue de la Bibliotèca del CIDO. Tòme 1 : 48,00 F. Catalogue de la Bibliotèca del CIDO. Tome 2 : 44,00 F. Catalogue del Fons Ancian de la Bibliotèca de l'Arsenal. Per paréisser. Bibliografia occitana del Peirigòrd : Los Trobadors. Per paréisser. Catalogue del Fons Occitan de las bibliotècas publicas de Bordèu. Per paréisser. Bulletin trimestral del CIDO. Abonament : 20,00 F. VENTADORN Disques Occitans 1 Carrièra de Lorena 34500 BESIERS Tel. : (67) 28.71.97 MAI DE 30 CANTAIRES E POETAS, MAI DE 80 DISQUES 33 E 45 TORNS, DE «NOVELA CANCON OCCITANA», DE «TRADICIONAL», DE MUSICA CLASSICA, ETC... Demandatz lo catalogue. �N° 2 FEBRIÈR DE 1979 SOMARI EDITORIAL 1 LOS LEGEIRES NOS ESCRIVON 4 E. MAFFRE-BAUGE : NON A L'ALARGA- MENT DEL MERCAT COMUN 5 L'OCCITANITAT EN QUESTION (Maria-Clara Viguièr) 13 PUNT CRITIC DEL COMBAT BASC EN EUSCADI-NORD (Manex Pagola) 24 LA SUBRE-MEDICALISACION D'OCCITANIA (Jacme Escarpit) 33 DREITS DE L'OME, OC, MAS PER TOTIS 35 POEMA D'AGOST (Cristian 38 LA MALAUTIA Rapin) (Pau Pèire) LIBRES NOVELS (J-P 45 Laval, I. Roqueta, Fr. Dubet, J-F. Brun, Fr. Pic, R. Pach, P. de Bohabrac) Foiò de cubèrta 49 : Hamparizoumian. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Revistas scientificas e sabentas = Revues scientifiques et savantes Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Aicí e ara : revista trimestrala independenta. - Annada 01, n° 02, febrièr de 1979 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Aicí e ara. - Annada 01, n° 02, febrièr de 1979 Creator An entity primarily responsible for making the resource Pach, Rémi. Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Aicí e ara (Montpellier) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1979 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-05-05 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Creative commons = BY - NC - ND Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/32f304f81e96513d6137a128ac882039.jpg http://www.sudoc.fr/037607774 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22597" target="_blank" rel="noopener"><em>Aic&iacute; e ara</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (60 p.) ; 21 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22626 CIRDOC_B6-1979-02 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Maffre-Baugé, Emmanuel (1921-2007) Chabrol, Jean-Pierre (1925-2001) Lafont, Robert (1923-2009) Viguièr, Maria Clara Pagola, Manex Escarpit, Jacme Rapin, Christian Pèire, Pau Rights Information about rights held in and over the resource Conditions spécifiques d’utilisation Description An account of the resource <div style="text-align: justify;"><em>Aic&iacute; e ara</em> contient des enqu&ecirc;tes, des articles de r&eacute;flexion et de critique ainsi que des textes litt&eacute;raires afin de d&eacute;montrer comment sont li&eacute;es les diverses manifestations, culturelles et sociales, de l'occitanisme moderne.<br /><br />Ce num&eacute;ro contient le manifeste <em>Mon pa&iuml;s escorjat</em> (Mon pays &eacute;corch&eacute;) co-&eacute;crit par Emmanuel Maffre-Baug&eacute;, Jean-Pierre Chabrol et Robert Lafont.</div> <div style="text-align: justify;"><em>Aic&iacute; e ara</em> conten enquistas, articles de reflexion e de critica mas tanben de textes literaris, per tal de mostrar cossi son ligadas las diversas manifestacions, culturalas e socialas, de l'occitanisme moderne.<br /><br />Aquel numer&ograve; conten lo manif&egrave;st <em>Mon pa&iuml;s escorjat</em> co-escrich per Emmanual Maffre-Baug&eacute;, Joan-P&egrave;ire Chabr&ograve;l et Rob&egrave;rt Lafont.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, B 6 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Occitanisme = occitanisme