https://www.occitanica.eu/files/original/86917cbbe2430810ea2730b886fb7c1d.jpg 7e0099356e99f8ee1a83ebc717f6a188 https://www.occitanica.eu/files/original/1c5b0f24febe7a164f982cc1c1c48866.pdf 630f1463eb8be5deb955798624b47edc PDF Text Text Aicí e ara REVISTA TRIMESTRALA INDEPENDENTA N°3 —Mai de 1979 �Aicí e ara REVISTA TRIMESTRALA INDEPENDENTA N°3 —Mai de 1979 Lo N° : 13 F. (Païses Catalans : 150 ptas) COMITAT DE REDACCION : Romièg PACH, Joan-Pèire LAVAL, Pèire MACLOF, Francés PIC. REDACCION E ADMINISTRACION : «Parc à Ballons» 1 (bast. C), 125, Carrièira del Molin de Semalen, 34000 C.C.P. Montpelhièr. Montpelhièr 255 59 C. Director : Romièg PACH. ABONAMENT PER UN AN : Occitania, Estât Francés, Païses Catalans. . Estrangièr 65 F. Sosten 100 F. Precisar lo numéro que partis l'abonament. L'abonament de sosten dona drech cion de 10 % sus las autras a una Estampariá dels Quatre Sénhers 246, Carr. de las Brussas 61092 reduc- publicacions de l'Associacion AICI E ARA. CPPAP 45 F. 34100 Montpelhièr �Editorial , C.I.D.O. BÉZIERS PER UN AUTONOMISME DE MASSA Lo temps que l'occitanisme èra un afar oculte aparten al passai. Las idèas confidencialas d'un còp èra tòcan ara lo grand public, ambe l'ajuda, sovent, d'organisacions politicas còps enemigas de las tèsis autonomistas. autres L'Institut d'Estudis Occitans a plan comprés las necessàrias trasformacions qu'aquel fait impausa. Atal s'explica la débuta d'alargament démocratie d'aquel organisme, lo sol capable de dominar ambe competéncia la question culturala, sens n 'escafar pasmens l'aspècte institucional. La transicion es brutala, mas indispensabla. L evolucion se deurà persègre ambe prudéneia e ardidesa a l 'encòp. Es al nivèl politic que las causas son mens estrambordantas. de Lutte Occitane ambe Volèm Viure al Païs, anonciada coma la panacèa capabla de donar un vam novèl al movement, èra défait una temptativa desesperada dels regionalistas franceses e de çò que demòra de gauchistas « inorganisats », o recampats dins d'organisacions fantaumas, per estofar lo nacionalisme occitan. Aquel monde, agropats a l'entorn de vièlhs politicaires acabats, an manobrat amb una malonestetat e un maquiavelisme La fusion que rapèla las pus polidas annadas de Lutte Occitane. Mas aquela darrièira manòbra servirà pas a res. Avèm fïsança lo movement contunharà sus sa lançada. Dempuèi la creacion de Volèm Viure al Païs, reaccion sanitosa contra un gauchisme que suicidari, una tants actuals montar una evolucion decisiva son es estada complida. Los mih- mai realistas, mai conscients de la nécessitât de força politica autonòma, mai decidits a eliminar la l'Occi- contradiccion que consistis a demandar l'autonomia per �tania tôt I aurà pas demorant dépendent de las ideologias exagonalas. d'autonomia occitana sens autonomia de Voccitanisme. en L'orientacion novèla del movement politic explica l'ataca deriqualques inconscients panicats. Agem pas crenta : los rapòrts de força an cambiat. La temptativa de qualques uns de tornar dètz ans en rèire pòt pas èstre, actualament, qu'una lamentabla cagada. Cagada que, sens cap de dobte, confirmarà definitivament la montada del sentiment nacionalista, contra lo gauchisme prò-francés. sòria de Tacticament, l'urgéncia d'ara es de montar un autonomisme de seriós, segur, solide et crédible. L 'urgéncia es de bastir un massa movement politic poderós, que pòsque tractar ambe los partits franceses. Agachatz un pauc cossi tôt s encadena : Entre divèrsas l'inercia economica de nòstre païs n'a joslinhada : l'inercia de las mentalitats creairas. Los Occitans son estais educats a èstre de josFranceses, e a se comportar coma tais. Que fan, al luàc de cercar en eles las solucions ? demandan tôt a l'Estat-providéncia, emai una causas, qu'avèm saique quand es clar (ex. : pas pro lo Mercat comun), que l'interès d'aquel Estât lo de l'Occitania son contraris. Es que l'educacion franchimanda auriú tuat tôt gost, tôt esperit d'iniciativa individuala o collectiva ? Es que siam totes de fonccionaris ? e Es donc primordial de faire tornar nàisser la vivacitat de Vesperit occitan, en li douant consciéncia d el, consciéncia d'un destin de pòble. La renaissença culturala es subordonada a aquela presa de consciéncia politica, car un pòble politicament dépendent «parla jol masque», e pòt pas aveire cap d'aventura culturala deliurada. Lo trabalh dels occitanistas serà d'afavorir l'espelison, lo desvolopament e la circulacion d'una pensada autoctòna que posquèssa tornar sa saba e son èime al païs. Practicament, agis d aprigondir las analisis de nòstra realienfin un sistèma, un programa sociò-économie coërent. E i a força trabalh aqui, car trop sovent la fe e l'estrambòrd nos an tengut plaça de metòde. Mas la pensada occitanista existís : nòstre prefait serà de l'alargar e de l'assolidar, e sens s tat, per prepausar �3 se'n téner unicament a las Obrièrs, païsans, sindicalistas elitas intellectualas ciutadinas. tanben de causas concrètas a prepausar. La basa deu parlar; subretot dins los Estais Générais ail Es impossible que lo movement se dubrigue popularas, que son la cam de la nacion. que se preparan. a las forças pas Un dels aspèctes de nàstre trabalh politic sera donc tanben Occitania, dins las basas dels partit s, la presa de consciéncia que i a una contradiccion fondamentala entre elas et l'aparelh central. I aurà pas de liberacion occitana sefasèm pas passar aquelas forças de nàstre costat, en butant a la rôda per qu'Occitans delP.C.. delP.S., se rencontren sus tota VOccitania. e comencen de pausar la nécessitât de partits autonomes. d'afavorir, en Impossible tanben de se dubrir pas sul defòra. Tirem nàstra pitança de çà que se fa de novèl dins lo monde, e pas unicament dins lo quadre redusit e estofegant de l'exagàne. Una condicion indispensabla per poder realisar aquel prod'aveire un partit autonomista amb una practica de recrutament intensiu. per far de Volèm Viure al Païs un move¬ ment popular de massa, capable de totalisar una dinamica d'emancipacion. S'agis de prepausar aici, en Occitania, una tresena força de gaucha : trabalh long, malaisit benlèu, mas possible, qu'implica d'inevitablas trasformacions al nivèl de las estructuras de! movement, que son pas actualament adaptadas grama. es a una tala ambicion. Pensam que cal escampar las far, « coordinacions » qu 'an pas res a vertadièira direccion politica; montar un aparelh tecnic, ambe de locals politics dins cada région occitana, e un e passar a una material autonome. S'agis donc de bolegar l'autonomisme per ne far lo levam d'una respelida occitana, de la presa en mans pel pàble occitan de son devenir istoric. Aquà's l'afar de totes. Aici et ara sera un dels instruments d'aquelprefait. AICI E ARA. �LOS LEGEIRES NOS ESCRIVON Que'vs pòdi díser que soi estât hèra intéressât per las vòstas de posicion tau coma exprimidas dens l'Editoriau deu numéro 2. Se perseguissètz atau, lo rôtie de la Revista que's pot « presas revelar hèra déterminant tà un esclarciment decisiu de la re¬ flexion occitanista, plan trop escampilhada a l'ora d'ara. » Joan-Loïc Deubruèlh, Pèirahorada (40). « Sovete que Aid e ara se résumé pas ei signaturas de Robèrt Lafònt e Ives Roqueta. Aquô li lèva pas ren, mai se fau dubrir a d'àutrei pensadas. Avèm plus besonh de personalitats ; avèm besonh de nos organisar dins una estructura politica dau discors clar, independenta de la Gaucha francesa; devèm venir de mai en mai durs e èstre armats en consequéncia, dialecticament e estructuralament. La Gaucha francesa la es batuda, incapabla de faire front davant planificacion capitalista d'Eurôpa qu'es en trin de se complir. Lei movements nacionalitaris son la sola responsa an aqueu mécanisme (cf. l'E.T.A.). Mai fau encara se'n donar lei mejans ! » Felip Sabatièr Pèirafuèc-dau-Var (83). Ounour à nòstri Rèire ». Lor devèm força, e an lor plaça dins Aici e ara. Pasmens nòstra revista vòl èstre lo pàrta-votz de la novèla generadon ocdtanista. Los numéros 2 e 3 o màstran pro clarament. Per lo segond punt, vos remandam a l'éditorial d'aiceste numéro 3. « R.P. « Me siéu deleita à la lecturo di dous proumié numéro de Aid Avès fa' qui, de segur, la revista de trio que mancavo l'Oucitanio. Osco. Siéu d'afouns emé Aid e ara.» e ara. à Bernât Gièli, Marselha (13). �NACION OCCITANA : LO CAMIN DE L'AUTONOMIA L'Occitania es una idèa nòva dins lo monde. Aquesta idèa nòva, que nos pòt permetre d'inventar aici et ara un monde diferent. naseja entre Orient et Occident, entre la montada dels pôbles de la periferia e la crisi de las societats del centre, entre lo Lugarn e l'estela del Pastre. Voldriá aici ajudar a desgatjar la portada d'aquesta idèa plaçant del punt de vista de çò que sonarai lo camin occitan. Per comprene çò que pòt èstre un tal camin, e çò qu'a d'original, d'en prumièr cal tornar sus aquela nocion, que sembla nòva, en me far flòri, de societat occitana. Parlar de societat occitana de vivon de qu'es una pòt semblar una evidéncia : lo mon¬ pertot en societat; los Occitans tanben, donc. Mas çò evidéncia sens interès, aquò's de dire que i a una Occitania. Luòga que lo fach de pausar una societat societat en occitana es defmida coma quicòm de totalament diferent. L'Occitania es sovent lo territòri de la lenga d'ôc. Mas atal, òm définis pas res mai fach, una tania mas arribar çò a qu'un airal d'extension, un espandi, e, tôt compte abstraccion. Pasmens, çò pus important, es pas l'Occilos Occitans; e çò que nos intéressa, aquò's çò que pòt aqueles treize milions de personas, valent à dire : dins aquel airal. Nòstre prepaus aici serà pas de définir que se passa o d'analisar çò que son las estructuras e los movements socials especificament occitans, ni lo biais que s'articulan especificament, en Occitania (e per produire, justament, la societat occitana), d'estructuras e de movements socials que se pôdon tanben trobar endacòm mai (mas combinats autrament, per produire una autra societat). Aquò serà la tòca d'aquela sociologia occitana que nos ocupam, d'autre costat, de faire nàisser. Dins aiceste article, reflechirem puslèu sus las implicacions istoricas de l'existéncia d'una societat occitana, que son 1- Sabèm que que sens se principalament de doas las societats son menas : de realitats que se trasfôrman, dins un desvolopan (lo desvolopament social s'entendent plan mai large que lo desvolopament économie, que n'es pas �6 qu'una compausanta). D'aquel punt de vista, existisson a l'escala del monde dos grands axes qu'a lor entorn se repartisson las societats. D'un costat, las qu'an la capacitat de mestrejar elas meteissas lor devenir, lor desvolopament. De l'autre, las que son non pas desprovesidas, mas privadas o despossedidas d'aquela capacitat. D'un costat las societats centralas, de l'autre las societats perifericas. Podèm atal opausar, dins lo monde capitalista, las societats dominantas a las societats dependentas. Aqueles dos axes son pas independents l'un de l'autre : se una societat es dependenta, es per la rason qu'una autra (o d'autras) li levan la possibilitat de desvolopar sa pròpria dinamica. Aquela situacion de dependéncia es quicòm de global, car una societat es justament una realitat globala, compausada d'un nombre donat d'estructuras qu'ai dintre s'opausan de grops socials; una societat es necessariament una realitat interclassista e inter- sexuala, que se confond pas jamai ambe un sol e unie grop social. La conquista del desvolopament social autonome passa per la ruptura de la relacion de dependéncia/dominacion. Aquel movement de ruptura bota en jòc l'ensemble de la societat. evoluïs, se trasfòrma. Mas aquela evoluimpulsada del defòra; es d'aitant mens contrarotlada pel pòble occitan que l'Occitania es totalament desprovesida de tota armatura politicô-administrativa que li siá pròpria. L'Occitania, de fach, coneis un desvolopament desarticulaire, un lumpendesvolopament, una lumpen-modernisacion, per parlar coma Samir Amin. Aquela desarticulacion es estada enforçada per la mesa en relacion dirècta de las régions occitanas ambe la division internacionala del trabalh, renduda mai aisida pel biais del La societat occitana cion es Mercat comun e l'abaissament de las frontièiras doganièiras. Aquel procèssus es gaireben menât a son abotiment ambe l'alargament del Mercat comun e lo redéploiement de l'economia francesa. Dins un tal sistèma, i a pas de plaça per una trasformacion autoctòna de nòstras condicions de vida tiva es entre la mantenéneia e : la sola alterna- lo cambiament desarticulaire. Aquò mòstra qu'es tròp aisit de rire del Felibritge, qu'es una manifestacion caracteristica d'una cultura privada de la capacitat de se modernisar ela meteissa. Fàcia a un « progrès » desarticu¬ laire, vengut del defòra, es en afortiguent la mantenéneia que l'identitat autoctòna manifèsta sa resisténeia. Sul penjal etnocide del desvolopament dépendent, i a pas d'autra fin que la desarti- �7 culacion totala de la societat autoctòna, que e pas lo replegament passeïsta, l'indigenisme o d'autra alternativa lo folclòre. Tala es, de tôt biais, la sola causida (o la sola abséncia de causida) dins lo quadre de la dependéncia. Direm que fan partida de la societat occitana en tant que societat dependenta totes los que, en Occitania, son plaçais del michant costat de la relacion inegala que la liga a l'Estat francés, e ara (e a travèrs aquel Estât) a las societats capitalistas las pus poderosas. La societat civila, en occitana, es tôt çò que fa fonccionar aquela societat siaguent plaçât del « michant costat » de la dominacion. 2-A1 desvolopament dépendent s'opausa lo desvolopament a dire un desvolopament impulsât despuèi lo quite còr de la societat. Constituïs la sola alternativa, portaira d'avenir, a la desarticulacion. La mantenéncia, evidentament, o es pas, entre autras rasons per çô que sas basis socialas se demesisson per a mesura que la societat es destructurada. Aquela alternativa se pòt pas concebre qu'a travèrs la ruptura de depen¬ autocentrat, valent déncia. Avèm déjà senhalat los efèctes desarticulaires del desvolo¬ pament dépendent. Notem tanben que l'Occitania fa partida d'aquel tip particular de societats dependentas que son desprovesidas d'armatura politicò-administrativa originala. Privacion que, dins nôstre cas, es un element important de la dependéncia. Aquò explica perdequé, en Occitania, la ruptura de dependéncia se carga d'una dobla natura : S'agis d'un costat de bastir un poder occitan, que siá l'emanacion d'aquela collectivitat complèxa e contradictòria qu'es la societat occitana. Aquel poder, d'autre costat, deu permetre a aquela societat de s'engatjar sul camin d'un desvolopament autocentrat, que ne cal définir lo contengut. Avant d'examinar çô que poiriá èsser aqueste, volèm metre en retlèu lo punt seguent : aquel doble movement de ruptura de dependéncia (bastison d'un poder occitan e edificacion d'un desvolopament occitan inédit) dessenha lo camin occitan del desvolopament social; a la desarticulacion de la societat occitana s'opausa la mestresa, per ela meteissa, de son prôpri camin. Sonarem poble occitan la societat occitana en movements sus aquel camin. �8 Eime d'òc e camin occitan Dins lo numéro 2 de Aici et ara, Maria-Clara Viguièr insistissiá l'importància del concèpte à'èime. Concèpte capital, efectivament, del moment que remanda a l'originalitat pròpria, a la prigondor d'un pôble. Direm que l'idèa de camin es lo corres¬ pondent social-istoric de l'idèa à'èime. Se la definicion de l'Occitania coma societat originala implica la nécessitât d'un camin occitan, es pas possible de parlar de camin occitan sens pensar l'Occitania coma societat. Car lo camin occitan consistirà pas unicament a faire que lo pôble occitan parle sa lenga nacionala. 0, puslèu : lo fait qu'aquela lenga siá largament parlada pel pôble serà lo signe qu'aurem començat de viure, socialament, de faiçon occitana. Es a dire qu'aurem poscut définir e metre en ôbra un biais occitan de viure, de trabalhar, de produire, d'aimar... Emai es plan aquô lo sens istoric de la ruptura de dependéncia, que nos deu permetre de desvolopar nosautres tôt çô positiu dins las tradicions de nôstras societats, de mestrejar nosautres nôstre cambiament social, de metre nosautres, en Occitania, çô ancian al servici de çô novèl e çô estrangièr al servici de çô nacional, per parlar coma Mao. Car es aqui lo contengut de la revindicacion d'autonomia : nos permetre de bastir una coëréncia nacionala occitana, d'activar una formacion sociala occitana, un camp social nôu ont se poiràn desvolopar las contradiccions e los conflictes socials occitans. De définir aquel camin implica de pensar nôstra societat dins son espés, e donc de nos mesfisar de tôt mimétisme nacional. L'Occitania pot pas èsser vista coma la Bretanha, la Corsa, l'Euscadi o... la França, emai s'aquô's sus son inclusion dins l'Estat francés qu'es bastit tôt l'équilibré inégal de la formacion sociala francesa. L'Occitania es l'Occitania, e es plan per aquô, justament, que li nos cal durbir son camin. sus Entre l'Orient e Lo camin que se l'Occident durbis a nôstre pôble es coma un grand flume l'Orient montant e a l'Occident déclinant. A l'Orient, lo fons de l'aire es roge de las revolucions anti- que s'abeura a �9 imperialistas menadas pels pòbles d'una periferia que refusa la dominacion estrangièira (coma al Cambodge o al Vièt-Nam), lo desvolopament inégal (coma los pòble arabes), o una occidentalisacion forçada (coma en Iran) — sens doblidar que totes aqueles elements son totjorn mai o mens présents. A l'Orient, es encara l'ora dels brasièrs e, coma ditz José Marti, ne cal pas véser que lo lum. Aicí, los enjòcs centrais son la bastison o lo restabliment d'un poder, là mestresa de l'acumulacion, la rearticulacion de formacions socialas nacionalas, l'engatjament de las societats sul camin d'un desvolopament autocentrat, çò qu'implica necessariament un desengatjament relatiu fàcia al mercat mondial. Es dins lo Kampuchèa démocratie qu'aquel modèle «oriental», dincas ara, es estât réalisât del biais lo pus radical. Los Khmèrs Roges siaguèron empusats per la volontat fixa d'edificar un desvolopament nacional autonome sus la basi d'una societat qu'es, per mai d'un costat, l'Occitania de l'Indochina. Es pas lo modèle Khmèr Roge » que defendèm aici, mas volèm insistir sus aiçò : cap de ruptura ambe l'imperialisme es pas possibla sens la critica radicala de las tecnologias, dels modes de consomacion e de vida, dels modèles d'organisacion e de division socialas que carreja. Es a aqueles divèrses nivèls que devon aparéisser de camins alternatius de cambiament social, e donc « tanben un camin occitan. Es per aquesta rason que la resisténeia aqueles modèles, lo conservatisme cultural de las societats dependentas, se pòdon trasformar en formidables culturala a otisses de lucha anti-imperialista. A l'Occident, l'orizont a quitat d'èsser roge, e l'espera dels grands sers s'es mudada en amarum. Aici, dins las mairespatrias del desvolopament inégal, ont l'acumulacion autocentrada s'es facha al prètz del pilhatge de las societats perifericas, lo desvolopament dominant es en crisi. ligada a Aquela crisi, de segur, es pòbles de la periferia, al fait que « los lo petròli ». Es ligada tanben a las dificul- la montada dels Arabes nos fan pagar tats creissentas ont se trapa la capitalisme multinacional (qu'es pas per — es qu'o cal rapelar? — un capitalisme « a-nacional ») organisar un ordre économie mondial novèl, ont mestrejariá los «crenèls » decisius. Es ligada, enfin, a l'impractibilitat creissenta del modèle d'organisacion sociala, del biais de viure et de consomar prepausat al monde d'aquelas metropòlis del centre. Aici, l'esperança revolucionària de tip leninista, emai dins sa �10 forma mutanta del Programa comun, faguèt puta fin en març de l'espèr de cambiament es pas pus dins los sauts en avant, mas dins los passes per costat. La question que se pausa es mens de mestrejar l'acumulacion que non pas de promòure un mode diferent de desvolopament social. A l'ora que las societats perifericas en ruptura de dependéncia (l'« Orient ») ne son a s'ocupar 1978, e de la rearticulacion de lors economias nacionalas, e entendon mestrejar una industria pesuga, lo problèma aici es d'organisar lo despassament de 1'« atge del fèrre ». Es dins l'espandi grandaràs que s'espandis entre aquelas doas ribas que se deu plaçar, uèi, lo camin occitan. Societat en movements, l'Occitania naseja entre aqueles dos axes, valent a dire que poirem comprene nòstre camin pas qu'en nos référant simultaneament a cadun d'eles. Es aiçò que dona a nòstre camin son caractèr inédit. Es en defòra de nòstra societat, emai contra ela, que se faguè- la revolucion industriala e la montada del capitalisme dins l'Estât francés. Procèssus plan conegut e analisat despuèi de ron temps dins lo movement occitan, qu'a fait de nautres una societat arcaïca, vuejada, desarticulada (car tôt es pas unicament arcaïsme e jos-desvolopament en Occitania, mas los axes de desvolopament son pas articulais al demai de la societat). Es contra aquela situacion qu'insistissèm sus la nécessitât del desvolopament, de la mestresa de l'acumulation, del poder. Mas arriba que uèi, lo mode de creissença dominant — lo capitalisme industrial qu'a fait de nautres la periferia de la formacion sociala es en crisi. Es aquel desvolopament dominant qu'aviá engen¬ drât lo desvolopament desarticulaire de nòstra societat. Donc, sa crisi a una importància capitala, car nos força a pensar un camin occitan que siá radicalament novèl. La crisi del centre se tradusis en Occident per un movement gigantal de reabilitacion de las formas socialas escanadas per la creissença capitalista, que l'ideologia dominanta nos aviá ensenhat a considerar pas que coma de résidus arcaïcs. Los signes d'aquela reabilitacion son forces. Es a aquô que remandan la vòga (emai siá benlèu farlabicada) de las culturas popularas, o encara los tèmas ecologistas o « illichians », relatius a las tecnologias non-taylorianas. Mas òm pòt pas reabilitar que çò qu'encara existís : aquô's perqué las societats dominadas de l'Estât francés se trapan al còr d'aquel movement. Efectivament, aquò's aqui que se trapan — �11 massivament, de modes d'organisacion sociala que son marcats en prigondor pel capitalisme industrial (çò que sonèron, justament, nòstres arcaïsmes) : de Wendel se revira pas en occitan, e aquel constat es força important, a l'ora que precisament la siderurgia coneis la pus granda crisi de son istôria. Es pas per còp d'astre que l'Occitania es apareguda coma una mena de tèrra promesa de las sortidas a la crisi, als uèlhs de la partida de la joinessa de las grandas metropòlis urbanas del centre que s'es engatjada dins l'aventura comunautària. Aven¬ tura sens sortida, e que, en mai d'aquò, demòra gaireben completament deconectada de la perspectiva d'una rearticulacion globala de la societat occitana (e donc jôga sovent un rôtie colonialista), mas que mòstra benlèu cossi la periferia pot virar a son profièit la crisi del centre. Es atal qu'un camin occitan es l'ocasion inedita de far se rescontrar, en Eurôpa, los espèrs revolucionaris que se desplegan a la periferia e los novèls factors de cambiament social que banejan al centre. encara, pas Un camin inédit del cambiament social En tant que tania se societat dependenta, coma disiam pus naut, l'Occi¬ deu donar los mejans de se tornar articular, e donc de mestrejar son acumulacion, çô que pausa la question d'un poder. l'objeccion sul côp punta lo nas : un tal modèle, es que pot èsser mes en ôbra sens una dimension autoritària, emai benlèu terrorista, qu'a son prepaus ôm se pot pas empachar de pensar al modèle Khmèr Roge ? Nôstre punt de vista es lo contrari : es per la quita rason que se noiris de las aspiracions novèlas nascudas de la crisi que lo camin occitan pot combinar la ruptura de dependéncia e lo desvoloE pament d'una « nacion dubèrta ». Atal, la rearticulacion d'una economia occitana passa per la definicion d'una coëréncia nova entre l'agricultura e l'industria. S'agis efectivament de tornar metre en marcha l'agricultura occitana, çô que passa segurament per la revitalisacion de nôstras campanhas, e d'en prumièr en tèrmes de força de trabalh Quand lo modèle chinés del « movement dels joves instruccionats », o lo modèle cambodgian del trasfèrt de populacion de las vilas als camps, son ligats a de tecnicas autoritàrias, umana. �12 modèle occitan poiriá faire quicòm de novèl en se noiriguent de las aspiracions nascudas de la crisi. E d'en prumièr en s'apuun jant sus aquelas volontats de viure al pais (lo pais siaguent, dins aquel cas, de tip rural) qu'existisson uèi dins lo còr de detzenats de milièrs d'Occitans, butats autoritariament cap a las metropòlis urbanas. A l'ora de la crisi de la granda industria de tip « fordiste » e del redesplegament industrial, i a tanben mejan de reactivar lo teissut industrial et artesanal occitan al servici d'un mode novèl de desvolopament. S'agis pas d'opausar 1'« anti-productivisme » dominant, mas de concebre un desvolopament industrial qu'escapèssa a la logica del ratrapatge del mode de desvolopament dominant, logica que n'avèm vistes los efèctes en U.R.S.S., e que riscam de ne véser las implicacions en China. A aquel prepaus, es edificant de constatar que uèi, los novèls mots d'òrdre dels dirigeires chineses exôrtan la populacion a quitar son biais de viure tradicional per assimilar la modernisacion importada d'Occident. De fait, s'agis d'enracinar sus l'espés de la societat occitana aquel famés «pas per costat» dont l'exigéncia se fa sentir talament fort al centre; e de faire que, per çò que nos regarda, aquel pas siá tanben un movement d'avançada de nòstre pòble. S'agis de daissar pas al centre lo monopòli de la modernitat, lo privilègi d'èsser lo luòc de l'invencion d'una societat pòstindustriala que nos caldriá ratrapar, pus tard. La mestresa de contra lo sistèma nòstre mode desvolopament nos deu permetre d'enracinar un novèl d'organisacion sociala a l'encòp sus l'espés de nôstra societat e sul movement massiu de reabilitacion dels biaisses de viure e de consomar que carreja. Per faire cort, s'agis defabricar occitan, valent a dire de conce¬ un mode de produccion enracinât sus la societat occitana, e que siá efectivament diferent d'aquel que l'imperialisme nos bre prepausa ara, en tèrmes de division del trabalh, de menas de productes, de mode de consomacion e de vida. Es aquô que pòt èsser lo contengut nòu d'un socialisme occitan. Precisem enfin, per tal que tôt siá clar, que s'agis d'un costat de noirir aquela descolonisacion dins la produccion de tôt aquel teissut social popular, de totes aqueles «viramans» autoctònes qu'asagan la societat occitana, e d'autre costat de metre a son servici de tecnologias modèrnas secretadas endacòm mai. La question decisiva �13 es que tôt aquò siá intégrât dins la perspectiva d'un desvolopament occitan autocentrat. Lo movement occitan entre aqueles dos penjals Es entre aquelas doas fàcias — l'Orient e l'Occident que se desplega lo movement occitan, e tota son estrategia deu èsser un esfôrç per los combinar en une coëréncia nacionala. Es dins la natura d'un movement nacional d'èstre traversât per d'unes tipes de tensions, mas es tanben necessari per el de las porre integrar dins un projècte istoric. Ne destriarem doas de principalas : — La prumièira d'aquelas tensions se situïs entre l'exigéncia de un poder, que remanda a una vision del futur, e l'invencion, aici e ara, d'un monde diferent. Lo prumièr aspècte nos remanda a la ruptura globala de dependéncia, a una perspectiva bastir generala de desvolopament autocentrat de l'ensemble de la societat occitana. Lo segond nos remanda a la volontat qu'avèm de bastir al présent d'espacis de libertat sens esperar los « lende¬ mains qui (dé)chantent ». Es un pauc a aquel tipe de tensions que correspond lo débat entre l'occitan a l'escòla e las escòlas occitanas, o encara entre la bastison, tre ara, de kibbotzim occitans e la nécessitât de mestrejar globalament l'acumulacion a l'escala occitana. Per parlar coma Jâume Julliard, dirai que lo movement occitan se desplega entre «los dos Illich : Vladimir e Ivan». La ruptura de dependéncia passa per la bastison d'un poder; mas aquela amira se deu enriquesir, uèi, de tota la saba de l'experimentacion sociala, d'aquela revolucion culturala que se viu al quotidian, de nòstra vida d'òmes que se farga aici als ritmes que respiran e bufan lo païs e lo pòble. Car se nòstre prefait consistis a crear las condicions de la vida al païs, nòstras aspiracions nos a viure lo païs, tre ara. Dins aquel sens, caldriá pòrtan tanben demandèssem perdequé fins ara avèm poscut crear de dins lo domeni cultural. Quand cream una cooperativa obrièira de produccion, es encara per far de libres o de disques (cal pas véser aqui, plan segur, una critica d'aquelas experiéncias). E los occitanistas se son gaireben jamai atalats a la reactivacion economica de las zònas las pus desertifîcadas, per que nos causas pas que �14 tal de mostrar qu'èra fol de desmantelar un cèrt nombre de produccions tradicionalas. S'agis pas d'opausar l'experimentacion a la rearticulacion globala de la societat occitana, mas de se demandar cossi combinar dins un meteis movement aqueles dos penjals del camin occitan. Çò examinar la segonda tièira de tensions que coëréncia. dos nivèls. Prumieirament, lo movement occitan se pòt entendre en dos sens : un sens estricte e un sens large. Al sens estricte, lo move¬ ment occitan se deuriá comprene coma compausat de totes los actors explicites de ruptura de dependéncia. Es a dire que l'occitanisme se deuriá donar coma axe de desvolopament lo recampament d'aquel elèit auto'ctòne que, aici et ara, a entreprés a l'encòp individualament e collectivament la sortida de la depen¬ déncia e l'edificacion d'aquel monde diferent e autocentrat que s'agis de realisar aici. Al sens large, en tant que movement social, lo movement occitan se pot pas confondre ambe l'occitanisme; travèrsa la societat occitana dins son entièr, e va del secretari de cellula que fabrica una banderôla Volèm Viure al Païs fins al conse que vòl permetre a de joves artesans sortits del pòble de s'installar al païs. Lo prefait del movement occitan — al sens estricte aqueste còp — es d'assegurar l'articulacion entre aquelas doas dimensions, entre l'emergéncia d'un elèit autoctòne e l'irrigacion de la societat per un movement descolonisaire. En segond luòc, s'agis d'activar una coëréncia entre la resisténcia e la trasformacion, entre luchas defensivas e luchas modèrnas, entre lo non à l'alargament e la recèrca d'un autre mode de fonccionament del Mercat comun, entre lo refus e las volontats; en un mot, entre lo «pòble ancian» e lo «pòble novèl». Car es pas lo paradoxe pus mendre d'aquela idèa nòva qu'es l'Occitania, que de s'enracinar sus aquesta societat ont lo passai se conjuga encara al présent, ont la cultura tradicionala se pot metre al servici d'un desvolopament modèrne, ont los portaires privilégiais del movement occitan son precisament los jaces que nos mena a lo movement deu navegar entre per secretar una Tocan la quita natura del movement, e se jògan a socials los mai aculturats. Emai es a causa de tôt aquò que nòstre prumièr prefait de movement nacional deu èstre de trapar la coëréncia entre aquelas doas compausantas del pòble (al sens que l'avèm définit totara), l'anciana et la novèla. �15 aquò que l'Occitania es lo sol luòc dins l'Estat francés pòsca inventar una revolucion de tip novèl, sens eludar pasmens la perspectiva revolucionària. L'Occitania es pas a mitât Es per ont se camin entre l'Orient e l'Occident. Es al delà. Pèire MACLOF SAURAMPS LIBRARIA INTERNACIONALA La Veirièira dau Triangle, Plaça de 34000 Montpelhièr Tel. 58 76 97 « Lanquan li jorn son lonc la Comedia en may M'es belhs dous chans d'auzelhs de lonh, E quan mi suy partitz de lay Remenbra-m d'un' amor de lonh. Jaufre Rudèl. » �16 Vett de sortir... Rogièr Barta PRÒSAS : DE TOTA MENA Dempuèi lo «Novè/ Ĺengadòc», fins a nòstra epòca, l'obratgc recampa pel prumièr càp los articles en lenga d'oc de l'istorian de l'Idèa latina, sus de subjèctes de cultura e de politica occitanas. Prètz : 39 NF. franco. Se comanda en cò de l'autor : Roger Barthe, 14 rue Four des Flammes, 34000 Montpelhièr. C.C.P. Paris 8.567-68 A. VOLEM VIURE AL PAIS MENSUAL DELS COMITATS V.V.A.P. DEL LENGADOC Per téner cada mes al corrent de l'actualitat, per conéisser melhor la realitat de las lutas per una Occitania socialista e autonôma, abonatz-vos : vos TARIFAS PER UN AN (12 numéros) Abonament normal : 38 F Abonament de sosten : 60 F Per l'estrange : 46 F VOLEM VIURE AL PAIS 34, baloard Marcèl Sembat 11100 Narbona C.C.P. Seguelà, 527 50 H Montpelhièr �17 Atencion, dangièr : AVÈTZ LEGIT GIRARD ? Avètz legit Girard ? » Avisa qu'aquela question te pòt èstre pausada — triomfalament — coma a ieu sul Larzac, un jorn de «june ». E se parli aici de La violéncia e lo Sacrat es pas perqué Girard nasquèt en Avinhon o que sa teoria antropologica partis de «l'esquèma fondamental de tota psicologia dempuèi los trobadors » (1). Se fasiá lèga a quauqu'un de presentar Renat Girard coma un pensaire occitan, que comence per meditar aquela : Emai de revindicacions tan simpaticas coma lo régionalisme o lo féminisme escapan pas a la mòda, que se confond, en fach, amb una recèrca pura de la diferéncia (...). Lo refus de l'universal, la quista de las diferéncias an fins ara entraînai l'abocament de las recèrcas. Lo régionalisme intellectual es lo perilh piéger. S'ôm vòl capitar, cal ara mai que jamai s'avodar a l'universal ». « « PERQUÉ ÈSTRE DIFERENTS ? Girard, el, capitat. Aquel enfant del conservator del Palais « montar » a Paris. Mas Paris es encara trop «provincial» sai que per el, e l'universalitat de la lenga francesa bona per las pobèlas de lTstòria. L'universal, aquò's, uòi, l'America, coma o expliquèt a «Radioscopie». E dempuèi vint ans, trapa alai aquelas possibilitats que l'universitat francesa li donava pas de passar d'una disciplina a unâ autra, de la literatura a la psicologia o a l'etnologia, e dins d'en naut d'aquel observatòri mondial, d'explicar tôt, tôt, tôt. E aquò's aquel agach american sus l'univèrs e son istòria, plan mai que sa residéncia mai que segondària en Provença que me buta a parlar d'aquela ôbra : « Lo percaç sistematic de las dife¬ réncias finalament fa pas qu'empusar lo vièlh individualisme romantic. Es aquel que cal metre en question. Après tôt, perqué èstre diferent ? » (M). Cal donc aver de pega pels uôlhs per voler far de Girard lo mèstre a pensar de la resisténcia sul Larzac. O puslèu, cal èstre companhon de l'Archa. Enfin l'an trapat, lo filosòfe de la nonvioléncia, crestian de subrepés ! E quand siás teorician, se sap a dels Papas comença per �18 ben que l'essencial per tu es pas tant la Victoria de ta lucha que lo Molière, pro contents triomfe de la teoria. Aital los mètges de s'un malaut moris segon sas ordonanças. Crestian, non violent, Girard? Oc-ben, s'aquò's èstre non- violent que de daissar faire la pus granda violéncia. E s'aquò's èstre crestian d'èstre totjorn la victima, ièr de la pax romana, uòi de la pax americana. Cossi n'acabar ambe la violéncia? En montant sus la crotz, ditz Girard als d'autres que se'n fretan déjà las païsans de Larzac. Ne vesi mans. SIGNES DEL MISSANT TEMPS Los temps son durs per la revolucion. Après la cagada de 68, e se ressarrar. Pertot los qu'an avut paur tornan ocupar lo tarren, dins una atmosfèra de Restauracion. Dins l'Exagône, es pas solament Barre qu'aprofiècha sens se geinar lo temps que l'esquèrra li daissa per tornar estructurar de 78, vesèm l'estoc abans son aveniment mitic l'espaci économie (paura Es tanben lo poder intellectual Occitania Íj. los marxistas avián acaparrat coma o sabon far de tôt bastilhon qu'es ara représ, dins l'universitat, per biais d'autoritat administrativa. Dins l'edicion, — que — los directors de colleccion causits demest los ancians mai o mens combatents de 68 per nécessitât de «design», finisson qu'an la pensada de sa practica novèls filosôfes : comeses d'un capitalisme éditorial que seràn. La conjonctura mondiala buta. L'Iran de Khomeini coma la descubèrta dels Golags o lo passatge d'Allende a Pinochet, enfin lo viratge chinés fan dobtar dels lendemans de tota revolucion. La santa trinitat de la Sorbona, Marx, Freud, Nietzsche, trantalha sus son sòcle de nivols, e tôrna quilhar lo cap tôt çô qu'èra estât son, « » refolat per la censura de l'intelligentzià plan-pensanta. D'en primièr aquel Judeò-crístianisme tabó qu'aviá gaire mai de plaça dins los programas escolaris que la batalha de Mureth. Coma s'aviá calgut esfaçar tôt lo passai per melhor assegurar las ortodoxias novèlas. Fa pas plan temps, una jove musulmana de Sant Ponç me disiá a prepaus de Jésus : « Deviá èstre benlèu un psicolôgue o un tobib de las anmas... A Montpelhièr i a ben sai que dins las bibliotècas de libres sus el. En tôt cas, te pôdi dire qu'èra pas escrich sus la tièira de mos tèxtes de francés al bachaleirat ! ». E pensavi a Legris, jornalista del Monde, al tèrme de son enquista Entendez-vous dans nos campagnes : « Èri licenciât de letras e tôt, e sabiái pas res ni de la literatura ni de l'istòria d'Occitania ! » �19 Aquò's donc un buf sanitós de libertat dins la pensada que permet al Cristianisme de tornar levar lo grelh. Mas dins auntas condicions ! e qunte cristianisme? Lo de la resignacion, per los qu'avián « presa la carta » de la pensada marxista e que, decebuts, tôrnan al fideisme del papà? Lo del constantinisme polonés, qu'embarra la fe dins lo culte — plan content encara de n'aver la libertat — e liura los afars de la vila al sistèma en plaça, que siague « socialista » a l'Est o fascista en America latina ? Lo cristianisme de Girard poiriá ben èstre lo rebat d'una situacion tornar-mai sens eissida. Crei, ara, lo reformista, que sufis de s'explicar sens violéncia per èstre comprés : tôt va talament mal qu'a tèrme la presa en compte dels interesses dels paures tirar de borra. Mon uòlh ! Emai s'èra generacion de profitaires es pro fort per comprometre definitivament las solucions futuras (exemple del nucleari). Alara demòra pas al « revolucionari » que de se veire sus la crotz, victima de la violéncia denonciada? Coma se la permetrà als riches de se vertat, l'egoïsme d'una satisfaccion d'aver rason aviá rason dels fâches ! Se i aviá pas que Girard ! Mas i a una mena de convergéncia, sul sicut de la non-violéncia, entre de teologians talament divèr- siái plan forçat de me pausar de questions sul caractari idéologie d'aquel novèl consensus a mand de s'impausar. « Non la revolucion de la violéncia... mas la revolucion de la non-violéncia», escriu Hans Kiing, teologian alemand «avançai». E s'admet una excepcion, aquò's totjorn endacòm mai, alai, en ses, que America latina — emai encara : « Dempuèi Jésus, es dificile de trobar Dieu dins l'eveniment d'una liberacion qu'es en même temps l'aveniment de la violéncia». L'aveniment, coma se la teologia del Deutch-Mark se mainava de l'existéncia de la violén¬ cia pas qu'a l'ora del terrorisme de la banda a Baader (2). En America latina justament, Helder Camara, que el sap plan qu'es una espirala — una violéncia n'apèla una autra — s'esgargamèla a dire que ne cal sortir. Mas sufis pas de dire qu'òm deu. Cal provar qu'òm o pòt. Un «teologian del Tèrç-Monde», Vincent Cosmao, eiritièr espiritual del Paire Lebret (inspirator de Pau VI dins son enciclica Populorum Progressio), o crei : « Lo temps de las revolucions explosivas s'acaba. Las trasformacions necessàrias son d'una complexitat tala que sola la revolucion per la negociacion se'n pòt vengar », e parla de « substitucion de la vio¬ léncia del discors a la violéncia de las armas » (3). Au mens Cosmao, dins lo rèsta de son libre Cambiar lo Monde, un pretzfach per la Glèisa, aviá optât per la descolonisacion — es a dire per la diferéneia, e nos aviá donat d'analisis que pòdon èstre utilas per pensar la situacion occitana (4). Girard, el, qu'a causit �20 de renonciar la a diferéncia, ditz qu'es lo sol mejan d'arrestar la mecanica violenta, pòt « e s'agis de se el de forçats. mens per mainar qu'òm i L'Umanitat es uôi davant que es ara se demandar s'òm o causida decisiva entre violéncia la violéncia » (M) : coma totes los pensaires que se mainan de voler explicar 1 'Istòria, crei veire la fin de l'Istòria. Un pauc coma Cosmao, que per el lo movement dels pòbles cap a sa liberacion es definitiu : « Emai s'un tal subresaut se pot faire esperar de sègles, quand ven pensable es irrésistible ». A la diferéncia que per Girard, es quand es irrésis¬ tible que ven pensable (C 284). E absoluda 1 e e a çô qu'es pensable - Lo desvelament de la violéncia de tota la cultura 2 una renonciament absolut coma ressort per el, es : de tota l'Istòria umana. L'abandon de la violéncia, arribada uôi a tal ponch qu'ara o nos anam orientar de mai en mai cap a la non-violéncia, o alara anam disparéisser » (C 281 ). Dos punts que resumisson per el - « l'epôca de Jésus, que l'Evangèli, impensable a faguèt môstra aital d'un saber vertadieira- ment divin. Mas es que i quasiment tôt çô diar sens un incoëréncia a dire d'un band que devèm siam a la violéncia, e puèi de la voler conge- a pas que mercés ? A se desbarrassar de Dieu d'una prode Dieu coma sorsa de la non-violéncia ? Se lo Dieu vertadièr es talament estrangièr a l'ensemble de l'evolucion religiosa e culturala de jeccion mitica de la violéncia fondatritz l'umanitat, es que lo Dieu novèl es novèla ? I La - violéncia, coma parlar encara tôt simplament una idèia LA VIOLÉNCIA MAIRE DE TOT ? en se faguent doblidar tant sacrat auriá doncas fach nàisser (C 105). Aiçô pas per « que o posquèt dins lo totas las réglas culturalas » dins un teorèma e son corollari : lo de la mimesis, reinterpretacion del « famés triangle que sas très ponchas serián lo subjècte, l'objècte de son désir, e lo rival que s'entrepausa al mièg » (M). Dont mai las rivalitats s'atissan, dont mai finalament lo désir de l'objècte quita la plaça al désir de valer l'autre, es a dire finalament de l'imitar al Lo teorèma caup es punt de lo negar (tuar lo paire, d'autres dirián...). Corollari : Lo mécanisme de la victima emissària. Quand la rivalitat opausa una trópelada d'individus, l'opausicion se pola¬ risa sus dos e finalament sus un, sentit coma diferent al mièg de sos semblables. L'union de totes contra un aurà avut per résulta �21 la comunautat se serà pas entre-tuada. Se'n sovendrà a cada côp qu'una rivalitat novèla la metrà en perilh de descompausicion. E per començar, sentirà que valmilhor tocar pas a l'objècte qu'aviá mogut aquela rivalitat : l'interdich es a l'origina de l'ordre. Mas a calguda la rivalitat e sa resolucion dins la violéncia arbitrària per far nàisser una organisacion sociala, una cultura. E aquel mécanisme poirà fonccionar tant que las victimas poiràn èstre tengudas coma colpablas per definicion — vist que sa supression torna menar la patz. Aplicacions : Ja l'observacion de las societats animalas (etologia) fa aparéisser l'imitacion e la rivalitat, emai, ja, lo cambiament de la rivalitat en pacha d'agression contra un enemic comun (C 107). Mas « entre l'animalitat propriament dicha e l'umanitat en devenir, i a una rompedura vertadièira, e aquò's la rompedura del murtre collectiu » (C 106) : « Un primièr murtre, espontanèu, a realament recampat la comunautat e botat fin a una crisi mimetica reala» (C 34). L'idèia es represa de Freud (Totem e Tabó), mas generalisada : « Podèm concebre l'ominisacion coma una séria de palièrs que permeton de domesticar d'intensitats mimeticas sempre creissentas » (C 105). Aital, de crisi en crisi, que de «sacrificis» en « sacrificis », sul cadabre d'un molon de vic¬ timas arbitràrias, se bastiguèt l'umanitat. 1 - Del murtre inicial naisson la proïbicion de l'incèsta lengatge. Aici, una e lo lectura (qu'Althusser diriá simptomala) de Freud desbarrassa l'interpretacion de l'Edipe dels famoses complèxes : tôt s'explica per la mimesis. L'enfant vòl imitar lo paire, lo paire vei que se pausa en rival e se resèrva la maire (V 247, 250). Los fraires s'associan per tuar lo paire, mas se mainan que del côp van venir rivais entre eles, se s'interdison pas a totes la maire e la sòrre. D'aqui l'escambi de las femnas d'un grope a un autre — e una escarraunhada per Levy-Straus, que pausa l'escambi primièr, alara que per Girard es l'interdich fonda l'escambi (V 327). lengatge es dins lo grelh dins aquela victima que « se cons¬ truis en significant universal» : es a l'encòp missanta e bona responsabla de la crisi mimetica e de sa resolucion urosa. La repeticion de las crisis e dels sacrificis vai ofrir « de novèlas possibilitats de diferenciacion » dins aquela nebulosa de sens : « Los crits d'abòrd inarticulats començan a se ritmar», de novèlas victimas, e lèu de substituts de victimas remandan totjorn al même significat qu'arrèsta pas de se diferenciar... Lo lengatge articulai nais del ritual (C 112). que Lo �22 2 - Totes los rituals, totes los interdiches ne derivan, embes- Tornar pas començar los gèstes de la crisi, s'abstenir de tôt mimétisme... aquò's l'imperatiu de l'interdich. Tornar faire al contrari l'eveniment miraculés qu'a botada fin a la crisi... es sonats : « l'imperatiu del ritual » (C 37). Una dobla substitucion fonda lo sacrifici ritual : « La primièira que se vei pas jamai, es la substi¬ tucion de totes los membres de la comunautat a un sol». La segonda substituts a la victima originala un individu de la categoria « sacrifiabla » (V 148). Per èstre sacrificable, cal èstre a l'encòp del dedins e del defôra. Lo diferent, l'animal per exem¬ ple, o l'estrangièr, una preparacion sacrificiala permetrà de l'assimilar a un membre del grope. Lo semblable subirà un tractament contrari : aital lo rei sacrat serà desumanisat, dusca a quitament l'interdich de l'incèsta, abans d'èstre immolât. D'un biais coma de l'autre, s'agis plan de fargar lo même dangieirós, lo doble mostruós. E, entre totes los candi¬ dats possibles, serà causit lo qu'es pas coma tôt lo monde, li faire transgressar l'unie... 3 - coma (C27, 133). Culte dels morts, mites e rites : «Tanplan dins los mites dins los rituals, la victima — l'eròs — se fai tuar en tant que responsable dels crimes fan qu'un amb la desintegracion de Taccion centrala dels rituals es lo murtre sovent collectiu, de la victima, la scèna centrala dels mites es lo murtre, sovent collectiu, de l'eròs divinisât» (C 47). Car un côp tuada, la victima apareis coma responsabla tanben de la reconstitucion urosa de l'unanimitat : «Pas question d'abandonar lo cadabre-talisman, portaire de vida e de feconditat, es totjorn coma tombèu que s'élabora la cultura » (C 90). Aital, i a pas de Dieu, en darrièira analisi, qu'aja pas un mòrt darrièrs la comunautat. Tôt que parièr que « el » (C 91). 4 - L'ensemble de las institucions : « I a pas gaire de diferéneia entre las institucions ont òm s'entend per melhor se batre — es a dire onte ôm se mainatja de part e d'autre per se privar pas d'enemics rituals — e las institucions ont ôm se bat per melhor s'entendre, es a dire per escambiar las femnas o los bens qu'ôm pot pas se gardar» (C 88). Aital nàisson la monarquia : « Lo rei es d'en primièr son que una victima en sursis d'immolacion » (C 60); la justícia : «I a identitat positiva de la vengança, del sacrifici, e de la penalitat judiciària » (V 43) « Tôt parièr que las victimas sacrificialas son, en principi, ofèrtas a la divinitat e per . ela que agradadas, aital lo sistèma judiciari se referis garantis la vertat de sa justícia » (V 42). a una teologia �23 psicologia : òm ne finiriá pas d'enumerar los fonccioexplicats per lo mécanisme victimari, de l'omosexualitat coma fixacion sul rival vengut objècte del désir, a la mòda succession de formas d'unanimitat... que venon del désir de se diferenciar e que s'engrunan quand cadun se maina que tomba dins lo même » (M), o a l'exaltacion del désir que mena la societat modèrna a consomar mai de modèles a travèrs los objèctes (C 320). 5 - La naments « La Tragedia : una lectura simptomala de la tragedia grèca, 6 comparabla a sa lectura de Freud, permet a Girard de dire que l'escrivan tragic flaira l'explicacion per la violéncia arbitrària de la genèsi dels mites (V 109, 116, 118) : quai pròva que la version de Tiresias, qu'aclapa Edipe, es la bona? Mas los tragiques reculan davant sa pròpria ausardariá (V 110,184) : exorcisan la - ressemblança (fondamentala) donc la cultura — coma o que met en mòstran guent lo mai de temps que se « perilh l|s diferéncias e Las Bacantas » — en manten- pòt l'espectacle d'un balançament fan s'equivalar los dobles — Eteocle e Polinice, Tiresias e : lo rapòrt dominaire/dominat (lo «kudos») quita pas de s'inversar. Coma se volián provar que « i a totjorn un tiran e totjorn d'oprimits, en soma — mas los rôties altèrnan » (V 209). E que val mai acceptar l'ordre de l'inegalitat e de la divinitat, (enjòc fòra presa) aital fondadas per la Tragedia que «s'es completament substituïda al rite » (V 234) : lo erôs tragic endòrsa la fonccion del « pharmacos » ritual, boc emissari aujòl de tota farmaciá omeopatica (V 401). E lo despeçatge ritual (lo « sparagmos ») de las Bacantas es un vertadièr sacrifici de comunion. La « catharsis » permet a la fèsta (5) de virar pas mal... coma lo carnaval de Romans, que Girard poiriá citar aici. Lo secret de la violéncia fondatritz se tòrna tampar sus el... e foncciona. que Edip 7 Es que la sciéncia modèrna auriá comprés enfin que la violéncia es lo sacrat ? Non pas : vòl veire dins lo sacrifici una ofrenda per noirir la divinitat, e coma lo quite noiriment de l'idèia - de divinitat, al luòc de s'atencionar a santa trinitat sorbonenca escapa pas a son fonccionament. E la la lei. Gràcia a eles, la violéncia trapa de novèls bocs emissaris : lo paire, o la lei, en cò de Freud; los capitalistas, per Marx; la morala dels esclaus, per Nietzsche. Mas se « individualament cadun d'aqueles pensaires retarda la revelacion plenièira, collectivament pòdon pas que preparar son aveniment, lo de la victima omnipresenta » (C 311) que siague l'enemic de classa, o de la nacion, o del désir — refolat. �24 Es aital que Girard tira de son gibus de prestidigitator una Emai es un vertadièr plaser de lo veire far dintrar dins son sistèma los fâches los pus recàpies. La demostracion es plena de gaubi, las observacions e las remarcas subre las lecturas que causis semblan plan pertocantas, aumens per lo que conois pas totes los tèxtes. Caldriá èstre etnològue, etològue, sociologue, psicològue, istorian, exegèta, filosôfe, especialista de tôt, per poder discutir caduna de sas analisis. Coma el es pas especialista de res, trabalha suis libres dels autres, e pesca çò que vai dins son sens, demest la documentacion (passa d'un mite bororó a un rite chuchki coma qui colhona) e demest los rasonaments dels divèrses autors. E li reprocha puèi d'èstre passai a costat de tala idèia geniala que s'amaga a penas de la li aver forgada. explicacion II - a tôt. LA REVELACION DE LA NON-VIOLÉNCIA Sabi pas çò que n'es per las autras disciplinas, mas siái un pauc somiaire davant la minçor de sa bibliografia per çò que toca l'escritura judeò-crestiana, coma ditz. E aici me pòdi permetre de mesclar mas interrogacions a la corteta presentacion que devi faire de sa tèsi. 1 Los tèxtes de persecucion : « Mites e rites primitius son de mécanismes de representacion fondais sul punt de vista del - persecutaire. Lo tèxte judeò-crestian caravira aquel punt de vista adoptant lo de la victima » (M). Siái mal plaçai per dire se la Biblia es plan lo primièr «tèxte de persecucion ». Mas vesi que Girard a quauque mal per eliminar Antigôna, « que ditz en soma çò mêmes que lo Crist » (C 263). Ça que la, la diferéncia entre Antigôna e lo Crist apareis sens dificultat a tôt ôme que redusis pas lo Crist a la protestation contra « la messôrga mitologica »... Demôra verai que la Biblia es un plaidejar per « la justicia e lo drech » (6), e contra l'ipocrisia del culte acompanhat d'injusticia sociala. Mas es pas un « refus del culte sacrificial » (C 203, 244). Lo profetisme, coma Jésus, pausa simplament un préalable al culte : « Vai d'en primièr te reconciliar amb ton fraire, e puèi torna, e porta ton ofrenda » (Mt 5/24). Se i a presa de partit per la victima innocenta, i a pas dins la Biblia la mendra denonciacion de quauque fondament violent en del sacrat. �25 Revelacion evangelica del murtre fondator ? Quand Jésus ditz que sas parabòlas revèlan « causas amagadas dempuèi la fondacion del monde» (Mt 13/35), perqué seriá forçadament lo murtre fondator... quand lo contèxte parla de la venguda del Règne de Dieu ? Aquò dich, es tôt plen juste que Jésus vei a travèrs l'Istòria una succession d'injusticias que s'amagan sovent darrièr la bòna consciéncia. Denonciacion d'una atituda morala, que se vol radicala, sai que, mas sens jamai l'identificar amb lo fondament de la societat. Autrament, cossi la societat poiriá fonccionar puèi sus de principis diferents, los que Jésus li prepausa ? 2 3 - Dieu, Jésus Crist ? o Girard ? Se la violéncia es lo subjècte de tota estructura mitica e culturala, lo Crist, el, es lo sol subjècte qu'escapa a aquela - « estructura per nos liberar de son empresa» (C 243). Òm pòt admetre la fin sens aderir al començament d'aquela citacion. E me sembla que Girard fai lo clèrgue e lo capelan. Progeta son sistèma sus la revelacion crestiana, e puèi ditz que lo Crist deu èstre Dieu per l'aver trapat tôt sol ! Los crestians temptats d'aplaudir a las « prôvas » quasiment dòna de la divinitat de Jésus, de sa naissença virginala, eca... deurián fár mèfi que son ligadas a la concepcion pas plan ortodòxa que se fa Girard del messatge crestian : « Per sortir de la violéncia, cal, de tota evidéncia, renonciar a l'idèia de retribucion... Los òmes s'imaginan que per melhor escapar a la violén¬ cia, li sufis de renonciar a tota iniciativa violenta; mas coma aquela iniciativa, degun crei pas jamai la prene, coma tota violén¬ cia a un caractari mimetic, e résulta o crei resultar d'una primièira violéncia... es al drech de represalhas que cal renonciar, emai a çò que passa, dins plan d'escasenças, per defensa légi¬ tima» (C 222). Renonciar a l'idèia de substitucion, aquò's se que metre en contradiccion amb l'ensemble del Novèl Testament. Sai que es vertat que l'òme se pòt pas substituïr a Dieu per jutgar, encara mens per « punir », mas : a) Lo Dieu de Jésus Crist demòralo «juste jutge » (I pi 2/23) que rendrà a cadun segon sas òbras» (Rm 2/6) : es pas lo Dieu non-violent a la Girard; b) Se las represalhas pòdon èstre dins plan d'escasenças confondudas amb la légitima defensa, la defensa légitima, ela, se pòt pas confondre amb las represalhas. 4 Mas Girard poirà totjorn dire que degun abans el a pas comprés Jésus Crist ; tre la «Letra al Ebrèus», son messatge seriá estât enfuscat per una « interpretacion sacrificiala ». Es aital - �26 faguèron de sa mòrt un sacrifici, çò que « constituïs lo malenparadoxal e colossal de tota l'Istòria ». Es solide que per sos assassins, lo murtre de Jésus foguèt un ensag mancat de sacrifici (segon la defmicion de Girard). Mas per los crestians ? e per Jésus ? Passem sus la caricatura medievala d'un Dieu que a « besonh de vengar son onor... e reclama la victima mai preciosa, son quite filh » (C 206). Mas tôt lo Novèl Testament, e pas solament Ebrèus, parla de Jésus coma d'una victima de propiciacion ». La figura del Servidor que « dòna sa vida en expiacion » (Is 53/10) es pertot présenta, dins lo «pro nobis » del Novèl Testament. Engatjament per los òmes fins a la mòrt, «sacrifici de se», opausat al «sacrifici de l'autre»? Girard, embarrat dins sa defmicion del sacrifici (cf. p. 263), refusa aquela concession. Accepta solament de condamnar pas lo « cristianisme sacrificial » que seriá ne faire una victima emissària, e Girard vol pas tombar a son torn dins un fonccionament qu'entraïnèt de crestians a persecutar los josieus. Per el, « lo cristianisme dins sa version sacrificiala, e religiosament plan analòga a l'Ancian Testament aurà servit d'educator als gentils »... dusca que venga Girard, o puslèu una situacion objectiva (de violéncia mondiala, e de demistificacion de la persecucion) que força a reconóisser son analisi dins lo messatge crestian. que tendut mai « — SE DAISSAR PAS CLAVAR Per far entendre de sos auditors, Jésus deu parlar dusca a lengatge » (C 213). Aital l'analisi simptomala es aplicada al discors de Jésus. Siái segur que dins los fialses embolhats de l'escauta girardenca i a tanben lo bon fiai... pas forçadament lo que pensa. « un se punt donat son Mas cossi o desembolhar ? Girard sembla pas creire qu'òm pòsca suprimir una opression sens n'establir una autra. Lo dangièr es vertadièr. Es pas fatal, qu'òm vôlgue plan s'embarrar mas pas dins la defmicion del mimétisme coma recèrca de l'identitat dins l'absorpcion de l'autre dusca a sa supression. «Renonciar a la diferéncia» es alara parlar per pas res dire, dins la mesura que reven a s'identificar encara a l'autre, a sortir pas del mimétisme. Cal cavar pus fons que fa Girard. Lo « mimétisme segon Girard 1 d'un doble punt de vista : - » demandariá a èstre espiat �27 a) Per lo dominant, ten dins lo « siages coma ieu, alevat sus aquel punt que ieu siái lo dominant e que deves demorar lo dominât ». b) Per lo dominât, caup dins lo « siaga coma el, emai sus aquel ponch, que te domina ara, e que tu lo dominaràs ». Vist coma aquò, lo mimétisme pòt pas qu'amenar un simple renversament d'opression — e sai que l'esfaçament del sovenir de la violéncia, gràcia a la culpabilisacion totala de l'autre : es çò que Girard vòl sonar lo sacrifici. 2 - Lo « cristianisme segon Girard pas que dire : «renóncia las mèmas distinccions : a) Lo dominât diriá nator a » — desacrificialisat — sap al mimétisme». Encara caldriá far aici l'autre : « Vòli pas èstre coma tu, domi- ». b) Lo dominant poiriá pas que concluïr : « Siás donc coma ieu, alevat sus aquel punt que demòras dominât, e ieu dominaire ». Alevat qu'el tanben, dominât de quauque biais per lo dominât, digue : « Vòli èstre coma tu, pas pus dominaire ». Vesèm que la situacion es plan mai complèxa alara que la mena d'acarament d'un òme amb son miralh dins l'absurditat de l'èstre se = èstre l'autre. La veirem plan mai complèxa encara quand nos mainarem que, mimétisme i a, se fixa pas sus la relacion a una sola persona — e qu'aital la personalitat pròpria pòt aver un contengut, diferent de totas las autras personalitats qu'an ajudat, caduna per sa part, a la bastir. Qu'aquela situacion passe per lo conflicte me sembla pas res mai que normal. D'un biais o de l'autre, cal ben renversar (mas en desplaçant lo tarren) lo rapôrt d'influéncia. se 3 - L'Evangèli vai pus luònh encara quand demanda d'aimar l'autre dins son alteritat, de reconóisser, milhor, de promôure sa diferéncia. E lo qu'« imita » lo Crist a pas per imitar qu'aquel Apèl, adreiçat als autres — apèl a realisar cadun sa cara unica, pastada de tant e tant de semblanças. Dins la comunautat dels òmes qu'an conoscut aquela fascinacion de l'Amor, la non-violéncia ven de régla. E sabèm que lo monde serà pas trasformat en prigondor que quand totes auràn sentida aquela fascinacion : «Espiatz cossí s'aiman», disián los persecutaires en se convertiguent. Mas los crestians se deuràn desmesfisar d'aquô : en esperant l'Amor siague reconescut dins lo monde, i a d'òmes, i a de gropes e de nacions que son escrachats per l'opression, dins una societat qu'admet pas la régla eclesiala de la non-violéncia. Es benlèu dur de se dire que l'Evangèli dòna pas las solucions que per �reglar aqueles conflictes : vai tôt drech a l'essencial, a la trasen prigondor. Mas se los crestians se vòlon pas embarrar dins una sècta en espéra de la fin del monde dins aquela apocalipsi autò-destructritz que descriu Girard coma mai que probabla (C 210), li caldrà ben aver au mens un pè dins lo monde, e acceptar las solucions a mièjas, temporàrias, d'una violéncia facha a la violéncia (7). E los autres se mainaràn benlèu alara que i a quicôm mai, un renversament pus prigond e mai duradis dins la revolucion de l'amor. E tanplan qu'èra aquò que cercavan, sens o saber... formacion Joan LARZAC NOTAS (1) Le Monde, 8 set. 78. Citarai Girard en utilisant los sigles V (La Violence et le Sacré, Grasset 1972), C (Des Choses cachées depuis le Commencement du Monde, Grasset 1978), MR (Mensonge romantique et Vérité romanesque, Grasset 1961 ), et M (LeMonde, entrevista citada). (2) Hans Kiing, Etre Chrétien (Christ sein), Seuil 1978, p. 667. (3) V. Cosmao, Changer le Monde, une tâche pour l'Eglise, Cerf, 1979, p. 165. (4) Atitol d'exemples : « Per la compreneson del jos-desvolopament, cal plan examinar la fàcia amagada de l'aventura civilisatritz » o coloniala, indissociabla de la construccion de la societat industriala : son impacte sus las autras societats es estât, de fach, tan destrusèire coma es estât motor; se las metiá en marcha sus sas pesadas (cf. lo mimétisme de Girard), las perturbava tanben dins las dinamicas que las fasiân seprodusir e se reprodusir elas (...). Aquela constatacion sufís per excluïr Vexplicacion deljos-desvolopament per lo sol pilhatge de las ressorças, emai se sa disparicion, quand son abenadas, constituis un handicap per los païses que ne son estais despossedits » (p. 40, 41). «Las societats se bastisson dins l'articulacion dels rapòrts que las constituïsson... Tant qu'aquela articulacion dels rapòrts se fai al fiai dels jorns en fonccion de la quita vida dels gropes, la societat trapa, valga que valga, dins ela mèma los critèris de sa regulacion. Quntas que siagan sas contradiccions o sos conflictes intèrnes (l'Occitanisme modèrne es sovent temptat de los prene per la contradiccion majora, e de doblidar qu'aicesta es « �29 constituïda per l'agression exteriora), qunes que sián los rapòrts intèrnes de domino.cion-dependéncia que s'instaurait en son sen, la societat garda, globalament, quauqua presa sus las condicions de sa negociacion o de sa trasformacion. Per contra, quand, del fach del rapòrt extèrne de dominaciondependéncia, una societat se trapa en situacion d'èstre de mai en mai determinada del defòra, los gropes que la constituïsson son polarisais per la societat dominanta. La dispausicion de la limalha de fèrre sus una fuòlha que per dejost òm introdusís un asimant es un bon image d'aquela polarisacion : om la pòt retrobar sus la carta o la fotograjïa per satellit d'unes païses que tota son activitat se polarisa sul pòrt, que ven tèsta de pont de la societat dominanta» (pp. 42-43). «Es dins la desorganisacion dels rapòrts socials que se réalisa al pus naut nivèl la destructuracion de las societats que consti- tuïs lo jos-desvolopament : la societat es pas pus en mesura de se produsir ela-mèsma » (p. 45). «L'ensemble de josensembles articulais entre eles qu 'es tota societat en estât de fonccionar se transforma en un conglomérat de gropes e d'individús, sens rapòrts entre eles, totes polarisais per la societat dominanta, qu en fonccion d'ela se poirián tornar estructurar a long terme, mas en venguent de mai en mai dominais e marginals en même temps» (p. 48). Demest aqueles gropes, om pòt pensar entre autres, pas solament a las unitats de produccion, mas tanben als partits e sindicats. Pas d'autonomia per Occitania sens autonomia de l'Occitanisme ! «La contradiccion o la competicion entre socialisme e capita¬ lisme libéral relèva de la problematica del centre del sistèma : se las contradiccions del centre se reprodusisson dins l'en¬ semble del sistèma, la lectura de l'ensemble en fonccion de las contradiccions del centre risca d'ocultar los efièches del centre sus la periferia » (p. 58). (5) M'estoni que Girard cite pas la fèsta d'Akitu, a Babilona, per lo cap de l'an, amb sa purificacion dels miasmes de l'an passai, e l'intronisacion del Dieu fondator, per un ritual qu'es l'actualisacion del mite de triomfe subre lo caòs. Aquela fèsta seriá l'exemple somiat per afortir sa tèsi. M'estoni tanben que tire pas del carnaval tôt lo profièch que ne poiriá tirar. I a pas una institucion a mon vejaire que lo pòsca far milhor comprene. Fabre e Cambaròcas ne deurián téner compte per una edicion novèla de (6) Joan Larzac, Per n° 6). una sa Fèsta en Lengadòc. Lectura politica de la Biblia (A Tots, �30 (7) Lo quite terrorisme dins aquela amira pot èstre pas solament una mesa en scèna rituala » (M). De segur s'ataca als simbòles, mas es per far veire, per darrièrs, la violéncia amagada qu'aital la désacralisa. «Cossi ne finir amb la violéncia?». Es que seriá pas a la renonciacion a tota violéncia contrarevolucionària, qu'un Girard deuriá apelar d'en primièr los govèrns ? 0 au mens a tota violéncia establida ? « AMIC LEGEIRE ! T'acontentes pas de crompar Aicí e ara al numéro... ABONA-TE ! FAI S'ABONAR LOS COLLEGAS ! ADUJA-NOS PER LA DIFUSION ! (Remesas) MANDA-NOS D'INFORMACIONS ! Demandatz nòstre catalogue de libres, e sobre l'Occitania disques occitans LIBRARIA OCCITANA 38, carrièira Enric Merle 30340 Salindres Venètz, escrivètz o telefonatz au (1666) 85 62 15 �31 Endacòm mai... HERIBERT BARRERA : PER UN PODER CATALAN Lo députât Heribert Barrera i Costa, nascut a Barcelona en 1917, représenta al Parlament espanhòl l'Esquerra Republicana de Catalonha, organisacion de gaucha non-marxista, autenticament nacionalista, fòrça catalana autonòma fàcia als partits « sucursalistas ». L'E.R.C. siaguèt lo pus important partit catalan de las annadas 30, abans la guèrra civila, e donèt a la Generalitat totes sos présidents. e Heribert Barrera nos dona son sentiment sus la situacion présenta l'avenir de la Catalonha, al lum de las totas recentas eleccions. L'avèm questionat tanben sus l'importància de las relacions occitanò-catalanas, problèma que coneis plan, per aveire passât dins nòstre païs de longas annadas d'exilh. (Interviu : Romièg Pach). R.P. : Venètz de viure en Catalonha un important période électoral. En març i agèt las eleccions, al nivèl de l'Estat, dels deputats et dels senators, e en abrial las eleccions municipalas. - Qué ne sortiguèt ? - H.B. Los résultats de las eleccions al Parlament espanhôl similars als résultats de junh de 1977. Es a dire que lo Partit que sortiguèt lo pus fort siaguèt lo Partit Socialista de Catalonha (P.S.C.). En realitat, forma part del Partit Socialista Obrièr Espanhôl (P.S.O.E.), mas amb una cèrta autonomia intèrna. Lo segond partit siaguèt lo del Govèrn, Y Union del Centre Démocratie (U.C.D.), ligat ambe lo Centre Catalan. En realitat, podèm dire qu'es la meteissa causa. En tresen luòc, i agèt la Convergéncia Democratica de Catalonha (C.D.C.), partit social-democrata e nacionalista. Après ven lo Partit Socialista Unifïcat de Catalonha (P.S.U.C.), es a dire los comunistas, que fòrman part tanben, amb una relativa autonomia, del Partit Comunista Espanhôl. La cinquena força siaguèt nosautres, YEsquerra Republicana de Catalonha (E.R.C. ), seguits per l'unie autre partit qu'obtenguèt la representacion parlamentària, la Coalicion Democratica, es a dire lo partit de la Drecha espanhòla. : siaguèron pro �32 Los résultats, donc, siaguèron clarament una victòria de l'Esquèrra, mas cal reconéisser tanben que los partits ligats a las forças politicas espanhôlas s'emportèron la part del lion. Concretament, per l'E.R.C., nòstre partit, obtenguèrem de résultats mejans, inferiors a nôstras esperanças : un députât a Barcelona ieu meteis —, e pas res endacôm mai. Amb un sistèma élec¬ toral mai favorable, podiam comptar sus très députais almens. Dins aquelas eleccions, doas causas desfavorisèron las forças, coma nosautres, netament catalanas. Prumieirament, la propaganda governamentala subtila que favorisèt la concentracion dels vòts entre los que votavan per lo Govèrn (U.C.D.), e los que pensèron que l'unie mejan de votar eficaçament contra lo Govèrn èra de donar sa votz a las listas socialistas. Car es évident qu'ai nivèl de l'Estat espanhòl, lo P.S.O.E. es la sola opeion possibla de govèrn en fàcia de Suárez. Segondament, lo résultat de las eleccions de junh de 1977 nos desfavorisèt tanben, car força electors agèron paur que de votar per de partits qu'avián agut anteriorament de résultats mens bons signifiquèssa una atomisacion dels vôts, e que lo résultat siaguèssa mens eficace. Pér l'eleccion dels senators, las causas se presentèron diferentament : YEsquèrra Repuhlicana de Catalonha anèt a las senatorialas aligada ambe lo Partit Socialista de Catalonha. Agèrem donc un senator per Barcelona (subre très), e un senator per la circonscripcion de Girona (subre très tanben). Per de circonstàncias intèrnas nôstras, presentèrem pas de candidats a las circonscripcions de Lleida e Tarragona. Sens aqueles acôrds intèrnes, auriam segurament poscut aveire un autre senator dins una d'aquelas circonscripcions. Per quant a las eleccions municipalas, los résultats son estais encara mai polorisats en favor dels socialistas, qu'obtenguèron 34% dels vôts a la ciutat de Barcelona. Nosautres patiguèrem un pauquet del résultat de las eleccions anterioras. Pasmens, cresi qu'avèm agut de résultats proporcionalament melhors : a Barce¬ lona despassèrem lo lindal dels 5% e obtenguèrem dos conselhièrs; dins un fum de vilatges e de vilas catalanas, nôstras listas agèron un nombre de vôts plan superior a lo del prumièr de març. Al total, avèm agut d'elegits prèp de 300 conselhièrs municipals en Catalonha, çô qu'es pro apreciable. Ademai, nos confirmam coma lo cinquen partit, prôva de nôstra audiéneia. En gros, las eleccions municipalas an significat pel partit del Govèrn una reculada neta rapôrt a las eleccions legislativas. — - R.P. : La luta nacionala al Païs Base es plan diferenta de la �33 catalana : la violéncia i ten un rôtie fort important, e los partits nacionalistas, plebicitats a las eleccions, son totalament inde- pendents de Madrid. Cossi explicatz aquelas diferéncias ? ■ H.B. I : basca e a totjorn agut una diferéncia entre la luta nacionalista la catalana. La basca es totjorn estada mai radicala, d'abord per de rasons que tenon al caractèr nacional, e tanben del fait que per eles lo nacionalisme es pas tant basat sus un lingiiistic, e que donc lo fan repausar sus d'autres factors. Aquela luta radicala a près ambe l'E.T.A., dempuèi l'epòca franquista, una forma violenta qu'a pas jamai existit en Catalonha. Una tala radicalisacion a contribuït a aflaquir las forças politicas ligadas als partits espanhòls, plan mai que non pas al terren Principat. Aici, las causas demòran mai barrejadas. Es évident que dins los socialistas e comunistas catalans, n'i a força que se sentisson plan sincerament nacionalistas, mas que fòrman part d'aqueles partits espanhôls per çò que creson qu'es la melhona tactica per ganhar las libertats catalanas. Al Païs Base, tôt aquò s'es plan mai aclarit e délimitât : los partits estrictament basques son los pus poderoses. Cresi que l'accion violenta que s'es poscuda desvolopar, la preséneia de las forças d'ordre public consideradas coma de vertadièiras forças d'ocupacion, determinan una dinamica de las represalhas, una radicalisacion dels sentiments e una polarisacion plan mai fòrta qu'aicí. I a d'avantatges e d'inconvénients. Es évident que, d'un cèrt punt de vista, lo pòble base ne patis. En cambi, riscan d'obténer mai rapidament la satisfaccion de lors revindicacions. Pensi que lo caractèr catalan nos empacharà d'arribar a las solucions extrèmas del Païs Base. Avèm un autre biais de far las causas. Nòstra posicion pòt semblar mai tebesa, mas los résultats qu'obtendrem, a long tèrme, seràn similars per un camin o per l'autre. En tôt cas, cal reconéisser que la luta dels nacionalistas basques - R.P. un : nos ajuda tanben a nosautres, Lo sucursalisme dels e reciprocament. partits majoritaris en Catalonha es problèma grèu. H.B. : La compausicion de la populacion catalana explica aquel fenomène. Actualament, la mitât de la populacion es d'origina non-catalana. E i a tanben una cèrta proporcion de joves nascuts en Catalonha mas que son pas catalans, ni d'origina ni cultura- �34 lament, car pendent l'epòca franquista lo procèssus d'assimilacion s'es pas poscut realisar. Aquel monde an adoptais d'unes aspectes de las revindicacions del pais, mas d'un biais diferent d'aqueles originaris d'aquesta tèrra. Aquò condiciona la nacionalistas autentics a pensar que caliá evitar la constitucion de forças politicas formadas exclusivament per aquela populacion immigrada e castelhanoparlanta. Aquò explica que lo P.S.C., lo P.S.U.C. e tanben l'U.C.D. siagan ligats organicament a de forças politicas espanhòlas. Abans la guèrra civila, aquò existissiá pas. Las forças politicas, de drecha tant coma d'esquèrra, èran especificament catalanas. Nôstra reculada sus aqueste aspècte es lo fruch de quaranta ans de dictatura, e dels movements de populacion, consequéncia de l'evolucion economica espanhôla e de l'exòdi rural que portèt de centenats de milhièrs de meridionals cap a las régions industriaque son situacion politica, e a menât força lisadas. Per l'avenir, siam optimistas. Dins de circonstàncias de libertat democracia, lo poder assimilator de la Catalonha s'es totjorn mostrat important. A mesura que l'ensenhament del catalan se generalisarà dins las escòlas, que las institucions autonômas fonccionaràn, e qu'aurem assimilai lingiiisticament — o, almens, psicologicament — aqueles immigrais, las causas cambiaràn : dins l'afar de qualques annadas poirem superar aquesta situa¬ cion. Alara, poirem tornar aveire de forças politicas exclusi¬ vament catalanas, causa que me semblariá, a l'ora que siam, plan e de dificila. Nosautres, per resumir, tôt en nos mantenguent fidèls al principi que las forças politicas aici devon èsser exclusivament catalanas, reconeissèm que cèrtas acusacions de sucursalisme son portadas sens comprene la situacion reala. Cal admetre que cèrtas personas pòscan aveire, en bona fe, de posicions diferentas d'aquelas que nos semblan, a nosautres, plan mai justas. Lo fenomène sucursalista serà passadis, encara que calga comptar dètz o quinze ans davant que posquem tornar a una situacion normala. - R.P. : Es que Vimmigration contunha ? H.B. : Ara non. Es extremament limitada.Mas serem pas a l'abric d'aquel dangièr se capitam pas a redistribuar l'activitat economica dins l'Estat espanhòl, e a industrialisar las zonas - qu'an un excédent de populacion, Es una causa que cal exigir �35 eles coma per nautres, car eles tanben son las victimas d'aquela situacion. Cresèm que los Catalans devon acceptar d'unes sacriftcis économies per ajudar aquelas régions pauras. Es lo sol mejan d'empachar una novèla immigracion que nos fariá pèrdre nòstra tant per identitat. R.P. sòria ? - : Qu'es estât obtengut, fins ara, per la Generalitat provi- H.B. : La Generalitat provisionala fins ara a obtengut simplaqualques trafèrts de competéncias executivas, qu'an una importància practica dins la mesura que facilitaràn la mesa en marcha de las institucions autonòmas. Nos aurà fait ganhar de temps per la madurason dels esperits, lo trasfèrt de fonccions de direccion e de responsabilitat. En mai d'aquò, la Generalitat provisionala a agut una importància del punt de vista psicologic : a significat qu'existissiá déjà un cèrt poder catalan, que l'autonomia catalana, per limitada que siaguèssa, èra déjà un fait. A aquel prepaus, l'accion assimilatriça sus las massas immigradas a poscut començar. Doblidem pas que la populacion immigrada es culturalament mens desvolopada que la populacion autoctòna : an donc una actituda de reveréneia cap al poder plan mai elevada que non pas los Catalans; son mai receptius als signes extèrnes de poder. L'existéncia de la Generalitat provisionala a tanben una significacion simbolica : es l'unica survivéneia del régime republican que l'Estat pòst-franquista, de bon grat o pas, a plan degût - ment acceptar. R.P. : Quna es la posicion catalana respècte al problèma de l'enclava occitana de la Val d'Aran ? - H.B. : Los Catalans an pas brica enveja de far perdre a la popu¬ lacion aranesa son identitat lingiiistica e culturala. Quand l'Educacion dependrà de nosautres, es évident que farem tôt çô que se ■ pòt per desvolopar l'ensenhament de l'aranés, e promòure son emplec. Per quant a las institucions particularas de la Val d'Aran, siam totalament dispausats a las respectar, dins la mesura qu'aquò serà compatible ambe l'organisacion generala. Pasmens, cal téner compte que la populacion aranesa es extre- �36 marnent pichona, e doncas que cèrtas causas se poiràn pas, materialament, realisar ambe rapidesa. Cal èsser realistas, e evitar d'improvisar de causas que serián prejudiciablas pel futur. En tôt cas, podètz èstre segurs que nosautres avèm pas la pus mendre intencion assimilista. Farem tôt çò que poirem per mantenir la personalitat occitana de la Val d'Aran. 1 aurà pas cap de problèma ambe los Catalans. - R.P. : Qun es, occitanò-catalanas ? a vòstre vejaire, l'avenir de las relacions H.B. : Es comencèt al una question importanta. Aqueste agermanament sègle XIX, e es estât sempre una realitat al nivèl de la volontat, ambe qualques realisacions concrètas. Ieu meteis, siaguèri testimòni e beneficiari de la solidaritat ambe los Occitans, al moment ont me calguèt anar a l'Estat francés, coma réfugiât, a la fin de la guèrra civila. Es clar que nòstres pòbles son non solament geograficament vesins, mas qu'an tanben força causas en comun al nivèl de las originas al e nivèl linguistic. Aquò a una significacion pregonda, independentament del fait que los ligams politics èran extremament importants abans la crosada contra los Albigeses, e que nòstras lengas èran plan mai vesinas que non pas ara, après sèt sègles de separacion. Totas las condicions existisson per que la collaboracion siaga fruchosa. Ai fisança que, dins una Euròpa futura ont los Estais actuals auràn mens d'importància, nòstra collaboracion poirà èsser encara mai fòrta. Mas tre ara me sembla necessari de mantenir aquestas relacions, que duran dempuèi mai d'un sègle e sagelan nòstre retrobament après los sègles d'eliminacion qu'avèm totes patits. Totes, i podèm ganhar. Abans la realisacion d'aquela Euròpa ont nos retrobarem ambe mai de possibilitats, nos cal far un esfòrç d'imaginacion per trobar los punts concrèts ont podèm collaborar e nos ajudar mutualament. Ne cal pas demorar a las paraulas, mas trapar de Terrens d'accion. Abans la guèrra civila, i aviá agut una pichona ajuda materiala de nôstra part : aviam ajudat, per exemple, la publicacion de la gramatica de Lois Alibèrt. Pasmens, èra pas qu'una pichona causa, e saique ne podèm trapar de pus importantas, que nos farián avançar los unes e los autres. - - R.P. comun : Es que vos sembla pas que riscariâ d'èstre, benlèu, un lo problèma del Mercat desaliança ? terren de �37 - H.B. : limitada, 0 cresi pas. La Catalonha a una produccion agricòla e concretament la dintrada de la Catalonha présenta pas d'inconvénient major; al contrari. Evidentament, s'agis de espanhòl. Mas aqui tanben, me sembla que l'Occitania a tôt a ganhar se lo pes dels païses d'economia mens avançada augmenta al dintre del Mercat comun. Lo fait de s'opausar a la dintrada de l'Espanha es benlèu, donc, una cap l'ensemble actituda a corta vista. En tôt cas, voldriam pas qu'aquela dintrada, que desiram de rasons politicas tanben, se deguèssa faire al prejudici de digús. Plantejant las causas sul terren exclusivament économie, es totjorn possible de trobar de formulas, de compensations, de condicions, per que siagan respectais los divèrses interèsses présents. Es una question tecnica, que li cal trobar de solucions. per Barcelona, ab'rial de 1979 Ven de sortir - - - a las edicions VENT TERRAL : Occitans sens o saher? (Maria-Clara Viguièr), Bestiari, Aubres, Vinhas (J.-M. Petit e P. Francés), La Tèrra dis autri (Claudi Barsòtti). Per reçaupre los très volumes, mandar à Vent Terrai de 100 NF. Vent Terrai, Enèrgas, 81350 Valderiás. un chèc �38 750en aniversari de l'Universitat de Tolosa LO PERQUE DEL FESTEJAR Mai de 1978 tejar « ambe un : Lo Rector de Tolosa fa saber faste particular » qu'a decidit de feslo 750en aniversari de l'Univer¬ sitat de Tolosa. Aprendrem pas als legeires de Aicí e ara que, lo 12 d'abril de se signèt lo tractat de Meaux (o de Paris) que marcava la desfacha de «Tolosa e Provença», que la nôstra Universitat ne sortiguèt, e que l'una de las activitas dels « professors » parisians 1229, nomenats èra de desenterrar Décembre de 1978 : e de cremar cosses Lo rectorat a d'erètges. montât un Comitat d'Orgaprojècte. La ceremonia se farà al mes de julhet — al moment que los universitaris e los estudiants seràn pas a Tolosa —; l'eveniment màger serà la venguda de Valèri Giscard dit d'Estanh acompanhat de H. Schmidt. La preparacion se fa gaireben en secrèt e la fèsta prevista es una cere¬ nisacion e fa conéisser son — — monia mondana, entre gents coma cal. PERDEQUÉ AQUELA FÈSTA ? Latòcadel Rectorat es pas de Ramon VII, o d'escornar Mossurs es d'organisar quicòm 30 a 50 milions de francs vièlhs) e paure nalitats bofetar, delà los sègles, lo d'aquelis de fastuós (s'i deu gastar de de se far lusir al prèp de persoper Tolosa. La sola idèa importantas. Cal comprene qu'èm un pòble qu'a pas d'existéncia ni d'Istòria, e que donc tôt es permés. Ramon VII, coneisson pas. LA REPLICA Se los promotors d'aquel carnaval vòlon pas res saber de punhat d'universitaris an pas completament perdut l'èime, e pausan publicament très questions : Sabètz çò que se passèt al sègle XIII ? Perdequé aquela fèsta ? Perdequé al mes de julhet ? Lo débat se dobris. Una peticion lo portarà al Conselh de l'Universitat del Miralh. Lo pol francimand i cantarà très còps, e lo renegament se farà : la participacion a la fèsta oficiala serà 1 'istòria nòstra, un - - - votada ambe'dos milions d'ajudafinancièra. : �39 LA PREMSA NE PARLA La premsa occitanista (LoRevelh d Oc, L 'Occitan, Volèm Viure al Païs-Lengadòc, etc. ) es la primièra a parlar d'aquel afar. 12 de febrièr de 1979 : Un article d'aquelis que pareis dins La Despacha de Tolosa. La paret del silenci s'engruna; la portada istorica de 1229 es clarament pausada; lo grand public es informat. La ràdio, la premsa fan resson. Lo Rectorat promet una conferéncia de premsa-mesa al punt... que farà pas. Interven al prèp de la direccion de La Despacha. Obtendrà atal lo silenci del jornal Diluns trucan mondin. L'Accion Culturala Occitana difusa de tôt caire una Lettre Ouverte au Recteur Chalin que Liberacion publicarà en entièr, e que d'autres periodics resumiràn. L'I.E.O. manda Rector e una letra al als Présidents d'Universitats per protestar. Lo députât Laurissèrgues escriu al Primièr Ministre per d'explicas. Lo Govèrn respond qu'a pas l'intencion de prene part a la ceremonia, qu'es una iniciativa locala. Lo divendres 30 de març de 1979, l'Universitat Pau Sabatièr (Sciéncias, Medecina, Farmaciá) anóncia que refusa de participar a la commemoracion oficiala se se fa al mes de julhet, coma previst. Un bon pretèxte per dire « non » sens se trempar gaire ? Es l'avis général. demandar ONT N'ÈM ? La preparacion de la fèsta oficiala se persièc. se farà una jornada d'estudis consacrada a una mesa al punt istorica e a una analisi de la situacion e del rôtie de las Universitats de Tolosa. Aquela jornada serà lo punt fort de la protèsta contra la celebracion oficiala. La responsa del cabinet del Primièr Ministre Barre a M. Lau¬ rissèrgues es benlèu una engana. La non-participacion del Govèrn empacha pas la venguda de personatges oficials. A fora d'ara, la preséncia o non del Président de la Republica demôra una question pausada. La ceremonia de Julhet risca de veire la participacion de força mond qu'èran pas convidats e que vendràn dire lor malcontenLo 30 de mai tament. Francés MONTANHÒL Tolosa, 3 d'abril de 1979. �40 Document exclusiu PROJÈCTE D'ESTATUT DE LA CÒRSA AUTONÒMA Una larga discutida engatjada, Occitania, e l'entorn de la la débuta, pas que pel movement «Volèm Viure al Païs», la luta per l'autonomia a trobat un vam novèl ambe lo Manifèste «Mon Païs escorjat». Talament plan que la revindicacion figura dins los Casèrns de Dolenças que preparan los Estats Générais del Lengadôc, prumlèra etapa dels Estats Générais de l'Occitania; e que los partits exagonals de gaucha prenon a lor compte aquela demanda d'autonomia. Mas s'agis de saupre de dequé parlam, e çò que revindicam precisament. Per nautres, nacionalistas, pòt pas èstre que l'autonomia nacionala de l'Occitania, valent a dire un estatut d'autonomia per un païs de 31 despartaments e de tretze milions d'estatjants. Liuram çai-jos a nòstres legeires, per tal d'esclairar lo débat, un document exclusiu : lo « Projècte de Lei organica portant estatut de la Còrsa Autonòma», que lo movement « Unione di u Populu Corsu » (U.P.C.) ven de metre sus pè e de nos comunicar. Aqueste document a una granda portada politica. Pòt servir al pus naut nivèl la reflexion es revindicacion d'autonomia. Presa en en carga, a autonomista en Occitania. Donarem lo còp venent la posicion dels independentistas. J.-P. L. PROJÈCTE DE LEI ORGANICA PORTANT ESTATUT DE LA CÒRSA AUTONÒMA Art. 1. Los despartaments de Còrsa del Sud e de NautaCòrsa, l'Establiment public Région còrsa, son suprimits. — Art. 2. — tucion de la En vertut de l'article 72 (modificat) de la Consti- Republica, lo Pòble còrse gausis de l'autonomia intèrna sus son territòri istoric, l'Isla de Còrsa, dins las condicions previstas per la présenta lei, portant estatut de la Còrsa Autonôma. �41 Art. 3. - - — La présenta lei estipula los domenis respectius de Còrsa Autonòma; : competéncia exclusiva de la las institucions legislativas, executivas e administrativas Autonòma; Los organes e lo fonccionament del contraròtle recipròc de l'aplicacion de l'Estatut; las dispausicions transitôrias. de la Còrsa - - Dels domenis de competéncia: Art. 4. La Còrsa Autonòma exerça sa competéncia de faiçon exclusiva e liura, jos condicion del respècte de l'article 5 de l'Estatut, dins los domenis que seguisson : - - - - - - — Infra-estructura generala de l'Isla; Administracion del patrimònifoncièr; Mesa en valor agricòla, toristica, industriala e artesanala; Formacion dels òmes : cultura, espôrts, lésers; Sistèma bancari (esparnha, crédit), comèrci; Policia Art. 5. e manteniment de l'ordre. L'Estat exerça sa competéncia de e liura, jos condicion del respècte de l'existéncia del Pòble còrse, dins los domenis que seguisson : - - - — faiçon exclusiva e de la securitat Afars estrangièrs; Defensa; Moneda. Art. 6. Dins los domenis que seguisson, l'exercici de la competéncia resultarà d'acôrdis négociais entre lo Govèrn central e — la Còrsa Autonòma - - - - - - - : Justícia; Ensenhament; Informacion radiò-telé; Fiscalitat, doganas; Traspòrts e comèrci exterior; Energia; Legislacion sociala (pensions, retiradas, ajuda sociala, securitat sociala); - Postas e telecomunicacions. �42 Los acòrdis conduis al titre del ratificats pel Parlament Còrsa Autonòma. présent article deuràn èstre francés et l'Assemblada Legislativa de la De las Institucions de la Còrsa Art. 7. — Dins los domenis de : competéncia exclusiva sa emai, per çò que la regarda, dins los domenis de competéncia concertada, los poders de la Còrsa Autonòma apertenon al Pôble corse, que los exerça per sos représentants elegits. poder legislatiu es fisat a una Assemblada Legislativa, elegida al sufragi universal, e atal compausada : un Collègi général dels membres elegits a l'escrutin de lista proporcional; un Collègi régional de membres représentant las divisions Art. 8. — Lo - - administrativas de la Còrsa talas coma son definidas per l'Assemblada Constitutiva Provisòria prevista al titre IV (1) elegits e segon lo mode d'escrutin fixât per aquela me- teissa Assemblada; - lo Collègi dels elegits de la Còrsa al Parlament francés, compausat de quatre députais e dos senators membres de drech de l'Assemblada Legislativa. L'Assemblada Legislativa ten sesilha e délibéra totes Collègis confonduts. Totes los membres de l'Assemblada an, dins son dedins, los meteisses dreches e privilègis, setat la possibilitat de faire partida de la Comission Executiva prevista a l'article 13, reservada als membres del Collègi général. Lo mandat de membre de l'Assemblada patible, per çò que autre mandat electiu relevant del Art. 9. Legislativa es incom¬ toca los Collègis général e régional, ambe tôt sufragi universal. L'Assemblada Legislativa vòta las leis especificas, aplicadissas als domenis de competéncia de la Còrsa Autonòma; ratifica los acòrdis concluts en vertut de l'article 6 de la présenta lei; désigna, al dedins de son Collègi général, los membres de la Comission Executiva prevista a l'article 13; créa los organismes especifics necessaris al desvolopament général de la Còrsa. (1) Pas — encara rendut public a l'ora ont estampam. �43 Art. 10. Las leis especificas votadas per l'Assemblada Legislativa de la Còrsa autonòma remplaçan, dins los domenis ont s'aplican, las leis del drech comun francés, sul territòri insulari. Las segondas demòran pasmens en aplicacion tant qu'una lei especifica las remplaça pas. — Art. 11. per un — Un Conselh Economie, Social e Cultural, elegit Collègi dels delegats dels organismes économies, socials culturals de l'Isla, serà consultât per avis per la Comission o prepausicion de lei especifica e sus tôt problèma économie, social e cultural. Se, en vertut de l'arti¬ cle 15 de la présenta lei, de membres del Conselh Economie, Social e Cultural vòlon presentar a l'Assemblada una prepau¬ sicion de lei especifica, aquesta deurà aperabans obténer l'acòrdi de la majoritat del Conselh. Las prepausicions de lei retengudas poiràn èstre defendudas davant l'Assemblada Legislativa per un membre delegat del Conselh. e Executiva Art. sus 12. tôt — mandat de las projècte La compausicion numerica e la durada del Assembladas, lo mode d'eleccion dels doas membres del Collègi régional de l'Assemblada e del Conselh seràn fixais per l'Assemblada Constitutiva Provisòria. Art. 13. — Lo poder executiu de la Còrsa Autonòma es exerçât per una Comission Executiva de 10 membres elegits per l'Assemblada Legislativa al dintre de son Collègi général. La Comission designarà un président. Art. 14. — La Comission executiva assegura la promul- gacion de las leis especificas, négocia ambe lo Govèrn central los acòrdis previstes a l'article 6 de l'Estatut. Dispausa de l'administracion de la Còrsa Autonòma dins la limita de las competéncias exclusivas o concertadas devoluadas a aquesta. Los membres de la Comission constituïsson lo Govèrn de la Còrsa. Lo président de la Comission Executiva représenta la Còrsa Autonòma. La Comission Executiva pòt èsser revocada per un vòte de l'Assem¬ blada aquerit a la majoritat dels 2/3. Art. 15. L'iniciativa de las leis especificas aparten a la Comission Executiva, als membres de l'Assemblada Legislativa — e al Conselh Economie, Social e Cultural. Art. 16. L'administracion de las competéncias exerçadas per la Còrsa Autonòma es assegurada per de fonccionaris desta— �44 cats per l'Estat sus prepausicion de la Comission Executiva. Aquestes gausisson de l'Estatut de la Fonccion Publica. Del contrarôtle de Art. 17. l'aplicacion de l'Estatut: Lo contrarôtle de l'aplicacion conforma de l'Esta¬ tut serà assegurat : al - — nom del Govèrn central, per un delegat permanent representarà l'Executiu de la Republica e bailejarà los servicis administratius dels domenis de competéncia de l'Estat; al nom de la Còrsa Autonôma, per l'ixn dels membres de la que - Comission Executiva. Art. 18-— Tôt litigi non réglât per concertacion entre los dos contrarotlaires serà somés a una Comission paritària de 6 mem¬ bres compausada de 3 membres del Govèrn central e 3 membres de la Comission Executiva de la Corsa Autonôma. En cas d'insuccès, lo litigi serà portât davant lo Conselh d'Estat, quetrencarà. Se lo gacion temps, litigi porta sul tèxte d'una lei especifica, la promulserà suspenduda pendent 6 setmanas. Passai aquel se lo litigi es pas réglât, la lei poirà èsser promulgada. ne Una lei especifica pot èsser deferada davant las instàncias de contrarôtle pas que dins lo cas d'usurpacion suis domenis de competéncia de l'Estat. S'aquel motiu èra definitivament retengut, la lei serà pas promulgada. �POÈMAS DE JOAN-MARIA AUSIÀS A Clàudia Galibèrt MILITAR, CANTAR, PARAULAR Tu que entre tèndes de cordèlas Espanha e nòstre cèu lei camins de la vòtz camins de fin dau monde son Mòrta viva fau cridar racacòr pausar la pauta sus lei paluns de luna roja a arrosats de petròli verd Paradis infernau Exilh dins leis enfanças qu'aurem jamai agut e dins la nèu de vilas qu'aurem pas coneissut ambe d'anges d'acier fau móser la cançon dins de forns crematòris Un poiridier d'estelas pudissentas fai venir de pantais enrabiats Lei cans de la memòria d'òc nos manjan de palha en crebant de misèria �46 NE'N VÒLI PLUS Samson dins sa colèra esquichèt un lion faguèt calar lei colonas dau tèmple assirian Ieu galiòt d'una planeta vacanciera putassiera me venon d'arpas de pantera Òi ! atencion de e mon de sa a quau se trufa còr de son accent dereliccion De cadabres de morts de prisoniers de paures fois de drogats morts en voiatge siáu sadol ! ne'n vòli plus Laissatz-me vos demandi ma dérision coma gràcia portatz-me sus mon fumier pèr tubar una trevança la darriera pipa de solituda pèr morir lo darrier solèu �TINAS Lo manhetofòne torna dire la vida memòria sensa carn bruch lusent de mots cercats Luenh lo jorn s'estofa La nèbla encotonada sus la cola rauba lei pins de la valada Tinas dormis son promier sôm Aqui es un cap del monde De dins la nuech dins la paraula de la vièlha lops passan devenguda personatge de télévision Gira gira tornar lo fiu manhetisant l'incomunicacion Siáu pas qu'aurelha Pòble de morts avenidors la vinha au fons de la valada canta una obstinacion de païsans titanics Aurem de vin aurem de aurem clapàs per de pan bastir de monuments desfisant lei nivas �Glèisa romana estranha esfinx Glèisa perduda au desert sensa mans braç pèr agantar grafieus poirits per tèrra sensa lei Estatuas sens vòtz resisténcia monuments de Un pacan nos contarà la naissènça de la mòrt dins lo refugi dau maquis Jusqu'au cèu gorgat de cigalas lei fusilhs an desliurat lo sacrament dau sang çò ditz un païsan que parla p'er lo campèstre a miègjorn dins l'audiofòne e dins l'uèlh Pèr castrar la vida l'encastran dins un tablèu paraulier �49 Libres novèls Francés Severac : una Tempses (Aicí e ara, 1979) pichôt organisât amb perfiècha rigor, me sembla un importància analòga a la qu'agèt, en 1965, la de Cançons mauvolentas. Teni, en tôt cas, Tempses per lo primièr libre de poësia critica jamai escrich — ironia e simpatia ensemble en lenga una eveniment d'una — d'ôc. Jol pseudonime de Francés Seve¬ (Occitan agent viscut en Euscadi, nacionalista base, iniciator de L'E.T.A. e de Farem tôt petar) un nacionalista occitan fa son intrada en rac poësia. 0 fa lo en legiguent e en estabilanç — jos la forma de poèmas brèus, sarrats e sens brica bavardum de trenta ans de poësia d'òc : çô que Bodon nomava en 1965 « l'occitanisme vergonhós», e çô qu'es convengut d'apelar la poësia risorgimentala occitana, la de 4 Vertats e la que seguiguèt de — encara. Un urzeit qu'a pena se ne sortis¬ temps de dolorisme, d'este- sent. Un tisme I e de literatura-refugi ont efusion lirica, jos la proteccion del poèma, èra l'expression d'un nacionalisme interdich, mas en presa de paraula. D'aquel grandor e urzeit, Tempses définis las limitas e politica anavi dire, en « que jove mèstre». Dirai, per espaurugar pas La parudon d'aqueste recuèlh de poèmas, bliguent luciditat poëtica pausa son autor, la derisôrias, amb degun, en consciéncia d'un temps nôu. Me trapi pel primièr côp, dempuèi vint ans qu'engolissi de poësia d'ôc, davant un ôme (qu'imagini jove e exigent) qu'utilisa poëticament la lenga d'ôc non pas per se descubrir occitan, occitanista, militant, etc, mas que, tôt al contrari, partis de sa practica militanta, de sa cultura, de sa consciéncia etnica e politica per faire del poèma acte d'intelligéncia de vertat. La démarcha de Severac — sevèra li deuriá valer de rudes enemics del costat dels mandarins ocupats a se far passar per pensaires d'un e arma — occitanisme domètge. Metràn saique l'accent, paurôts, sul costat canularesc del libre. Ensajaràn panicament de ne demesir la portada. Daissem-los a sas manòbras bassas. E prenguem Tempses per çô que es : un constant apèl a la vigilància. Dempuèi la meditacion sus la femna-patria que dubris lo recuèlh dusca al sarcasme que lo clava, en passant per la longa, amistosa e critica revista de sos davancièrs apassionadament questionats, Seve¬ rac arrèsta pas de metre en aquesidas, nos provocar a question totas las idèas a nos desrevelhar de totes nòstres sòmis, a nos pausar en estât d'alèrta. Alèrta a rapôrt de las carrièiras bôrlhas del pensar e del �WtÊÊÊ 50 dire, de la consciéncia malurosa, de l'orgulh ninòi, de la jos-estimacion de se que mena a l'impoténcia, del doble lengatge, etc., etc. Trop sovent los poètas d'òc se son decernits a eles-mèmes de certificats de revolu- cionaris, per qu'ôm salude pas lo poèta de Tempses coma un poèta util. Claude Gendre marxisme dins e Françoise Javelier : e Francesa Javelièr balhan, dins aqueste libre, una analisi fort interessanta del rôtie de l'escòla dins l'assimilacion de las minoritats nacionalas de l'Estat francés. L'obratge s'articula en doas grandas partidas, per estudiar sucaspèctes politic e pédagogie de la question. Nos ocuparem pas que del prumièr. cessivament los L'introduccion es consacrada a la definicion de la nacion e, per l'aplicacion de critèris «marxistas», los autors n'arriban a la conclusion que l'Exagône n'es pas una, ni primària, ni segondària, ni terciària, ni res. La diferéneia s'establis clarament entre l'Estat e las uèit nacions de l'Exa¬ que sèt son de pôbles domi¬ nais. L'analisi de Claudi Gendre e Francesa Javelièr s'apuja doncas gône, una gùitat. pensada clara e Aimariam que Comunista Francés, per ambilo Partit l'aplicacion sens monde que lo modèrne siaga sustot un otis d'escrachament minoritats). Aquela definicion clara de las nacions empacha pas Claudi Gendre Francesa Javelièr de tombar tôt côp dins simplisme gaire perdoexemple quand vòlon réduire lo problèma occitan a una question de « luta de las classas », o que declaran que l'aculturacion de nable. un Per las minoritats nacionalas es de la de la bor- e pas que lo fach i Caldriá nuançar, car la situaciones simpla. Sembla trop aisit de faire dels michants borgeses los unies responsables de nôstra aliénacion. Soi pas al corrent que lo Governament del Front Populari, volgut per lo prolétariat exagonal, agèssa pas tan (Fédérop, Lion, 1978) Claudi Gendre lo de las borgesiá, gesiá. Ecole, Histoire de France et Minorités nationales sus (Malurosament, sembla plan e Ives ROQUETA. nos dels meteisses «critèris marxistas», n'arribèssa a aquelas conclusions. res de t fait per arrestar l'aculturacion minoritats. Autre exemple las clar : lo Partit comunista, particularament borgés, defendiá dincas a una epôca recenta de teorias imperialistas e centralisatriças. Al sens contra, auriam pas besonh de cercar plan luènh dins encara qu'es pus pas nôstra istôria per trapar, dins la borgesiá, de corrents d'idèias mai o mens favorables particularismes tralisacion. a l'expression dels cèrta decenara, existis una e a una Emai borgesiá nacionala occitana, que son interès e sa logica son pas los dels grands monopôlis, o de l'Eurôpa que se bastis. parlar sens ambigiiitats. Cresi lo sistèma capitalista — 9ue siá lo de las multinacionalas, o, Pus subtilament, un capitalisme d'Estat coma dins los païses de l'Est — se pôsque justificar de cap de biaisCal pas que , �51 S'agís simplament de veire que l'imperialisme — valent a dire la lei del pus fort — es pas ni de drecha ni de gaucha. Es l'abotiment, dins cèrtas circonstàncias, de las tendéncias agressivas dels òmes e de las comunautats umanas. Me sembla l'lstòria ne balha la prôva : lo sègle XIX siaguèt lo de l'expansion coloniala dels païses ont naissiá lo capitalisme; lo sègle XX es lo de la descolonisacion occidentala, e del que colonialisme socialista, o pretendut tal, que val pas mai que l'autre. Per tornar a l'Exagòne, cal èstre plan ninòi per pensar que la borgesiá francesa (e l'occitana francesada) es sola responsabla, quand lo sol punt d'union entre ela e los repré¬ del prolétariat es totjorn l'escanament dels particula¬ rismes nacionals non-franceses. De fait, las lutas entre nacions son pas jamai produchas per la luta de las classas. L'eliminacion del capita¬ lisme e la disparicion de las classas representan pas la mendre garantia sentants estât contra nacionala l'imperialisme. es luta La pas un « jos-producte » de la luta de las classas. Urosament, Claudi Francesa Javelièr ne Gendre e demòran pas a aquela dicotomia simplista, e n'arriban a reconéisser que « al nivèl d'una minoritat nacionala donada, pòt arribar que l'interès de classa de la borgesiá coïncide, temps e dins certanas condicions, ambe lo del prolétariat». Van encara pus luènh quand citan Lenina : « Per tant que la borgesiá de la nacion oprimida lute contra la nacion dominatriça, siam totjorn favorables, sistematicament e ruai car resolgudament per que un digús oprimida, un contengut dirigit contra l'opression. Es aiceste contengut qu'apujam sens restriccions ». Aquò servirà a clavar lo bec dels ases « sera braman que socialiste ou que ne l'Occitania sera pas ». L'autodeterminacion es la basa de totas las autras libertats, car es impossible d'aveire un prolétariat liure dins un pais dominât. Dins aquesta amira, tôt çò que pòt ajudar l'emancipacion nacionala es positiu, e ne cal faire una prioritat, car cap de socialisme es pas possible sens independéneia prealabla. Dins una Occitania non-dependenta, farem de segur çò que cal. Siam pro grands per aquò. Perdequé donc refusar una Occitania que seriá pas socialista, mas qu'auriá de chanças d'o devenir? Caldriá èstre bravament madur. Legissi per exemple, jos la pluma de Felip Martèl (1) : « Una Occitania liura ont los flics e los esplechaires parlarián un occitan de tria, ieu veo pas l'interès, innocent que siáu». Ieu, se me caliá causir, aimarìá encara melhor me faire esplechar dins ma lenga que non pas dins la dels autres. Atal poiriá dins mon pais trabalhar en occitan per un socia¬ lisme occitan. Qué ne ditz Felip Martèl ? La question, saupre fin finala, es de cossi l'Occitania poirà venir socialista ment, se comença pas, tôt d'existir. En simpla¬ tenguent plan clar dins lo cap que socialisme sinonime de marxisme. es pas Romièg PACH. pus, siam l'enemic lo pus ardit e lo Pus conséquent de Lenina que declarava l'opression». tanben (frasa citada pels autors), que «dins tôt nacionalisme borgés d'una nacion existis général démocratie (1) Publicat dins Occitans a Paris (bulletin de l'I.E.O. de la région parisiana, 1979). janvièr-febrièr-març de �52 d'ignorar M. Esquieu, C. Rapin, J. Rigouste Agenais Occitan (E.O.E., Vilanòva d'Òlt, 1978) entre : que libràs de 330 paginas, ambe, dins l'edicion occitana, una cubèrta en quadricromia. L'economia de composicion (es facha sus I.B.M. a bòlas), a permés de prepausar lo libre an un prètz relativament abordable (42 F). Quand lo durbissètz, a prumièira vista poiriatz creire qu'es una antologia de tròces causits, tôt simplaes un causa pro rara se los escambis culturals régions. Tôt çô publica en Agenés noiris diferentas TOccitania, e vice versa. Sustot, Agenés Occitan es un libre vulgarisacion, de Materialament, Agenais Occitan sas consciéncia als per faire prene Ageneses de lor occitanitat. Quand aurà acabat lo libre, l'Age¬ sauprà que « fa partida d'una comunautat de 13 milions d'òmes, e qu'a 10 sègles d'istòria dins l'esquina». Aqueste libre es pas sus TOccitania, mas per TOccitania. Ne voldriam un atal dins cada païsôt nés occitan. Romièg PACH. ment. Mas siam contents de véser los autors se son pas acontentats Lagarde et Michard » de l'Agenés. An fait melhor trabalh. Prumieirament, per l'eclectisme de lor causida : poësia, prôsa literària, que d'èstre los mas « tanben totas las facetas l'escrich occitan modèrne biologia, filosofia, pedagogia, quimia, premsa, banda dessenhada... Tôt çô que pòt carrejar lo veïcule lingiiistic total qu'es nôstra lenga nacionala. Segondament — es aqui la granda originalitat de l'obratge —, los autors an una concepcion fort originala militanta — de la literatura locala. Al luôc de se replegar dins un localisme passeïsta e estrechament — e localisai, en causiguent los autors en fonccion de lor extrait de naissance, presentan un resumit de la conscién- cia occitan tala coma se révéla dins l'espandi agenés. Atal s'explica la preséncia de certans autors que son pas originaris de l'Agenés, mas que, d'un biais o d'un autre, part dins la naissença an près una l'expression d'aquela consciéncia. Comprenètz lo movement : s'agis de partir de la pichona patria per n'arribar a la granda, e doncas de mostrar l'unitat del païs occitan, dins l'impossibilitat o Maffre-Baugé : l'Europe des Impasses E. de Face à : (Privât, Tolosa, 1979) Dempuèi que se escrivan, Emmanuèl cèrca son pren per un Maffre-Baugé estille. Malurosament, sa la literatura çô que los décors de carton-pâte son al cinemà. Una piramida de luôcs comuns e de clichés maladrechament acumulats. prôsa es a Eplora, plora, plora... Pus grèu : a legir L'Europe des Impasses, ôm se demanda s'es per o contra, e çô s'es d'acòrdi o pasvçô quevòl vol pas. La forma gasta lo que fons. Me contra. sembla comprene qu os Enfin, cresi. Qun embolh ! Demandarem a Maffre-Baugé de faire un pauc mens de literatura e de plorinejadisses. Las lagremas e las lamentacions fan pas un païs. Romièg PACH. �53 vei Roger Martelli nasejar las lutas de las Atal, la definicion dels rapòrts de l'Estat e de las nacions es al centre dels projèctes e de las estrategias politicas de uèi. A veire l'obratge de Martelli, sembla que lo P.C.F. aja causit lo renfor- La Nation (Editions Sociales, Paris, 1979) Fa qualques annadas que los occiagachan ambe simpatia la presa en carga per lo Partit comunistafrancés de certanas idèas qu'an desvolopadas dins l'indiferéncia, e tanistas l'ostilitat dels comunisaquel quite moment, lo P.C.F. desvolopa una campanha nacionalista e se vòl lo melhor aparaire de l'independéncia francesa « degalhada» pels monopòlis. Al delà de las causidas politicas ponctualas, quna es la pausicion del P.C.F. sus la question nacionala ? Lo libre de Rogièr Martelli, dins la mesura qu'ensaja de respondre a aquela question, nos intéressa, coma occitanistas, tôt especialament. Cadun sap que lo marxisme a longtemps avut sus la question nacionala pas qu'una vista politica : cossi utilisar lo nacionalisme per favorisar la realisacion dels objectius istorics del prolétariat? Sus lo fons, lo nacionalisme èra considérât coma l'afar pas que de las borgesiás montantas, e lo problèma teoric que Engels se pausava èra de saupre qunas nacions podián prétendre a una destinada istorica, es a dire bastir un Estât, e qunas podián pas. Bauer e los austrô-marxistas ensagèron d'anar al delà, mas Lenina e sustot Stalina li faguèron pas bèlbèl. Pasmens, l'istòria de las révolu¬ sovent contra tas. A — — tions dels movements socials mòstra que las nacions creban pas e atal, emai aquelas trapava pas non pas que «istoricas», l'ortodoxia e que i a gaire cambiaments socials que siaguèsson tanben de move¬ ments nacionals. La França ela me- teissa, Estât tornar comunautats etnicas. : establit per excelléncia, çament de l'Estat e de l'unitat nacionala francesa, l'afirmacion d'un nacionalisme dont lo contengut cambiariá dins la mesura que serià devengut «obrièr», analisi que se liga a una retorica que pensàvem doblidada : renforçar la forma, l'Estat-nacion, del moment que lo contengut ne cambiarà, per çò que de capitalista serà vengut socialista. Un capitol de l'obratge de Martelli es consacrât coma a comunautat rala, mas caire al aicesta la nocion à'etnia, e cultulèu daissada de lingiiistica es profit de çò que compta vertadieirament : çò que Martelli apela la nacion, e qu'es en realitat l'Estat nacional. Per l'etnia, demòra qualques mesuras de decentralisacion culturala, mas la tòca del P.C.F. es l'afirmacion de l'Estat- nacion francés tal coma nasquèt de 1789 a 1793.Martelli vol tornar far lo ligam ambe la tradicion revolucionària e jacobina que l'Empèri e la borgesiá se ne son apoderats, mas qu'aparten a l'ensemble del pôble francés. Sens ambigiiitat, la nacion nascuda en 1793 es identificada al progrès, a la rason, a las nécessitais de las forças productivas, discors que lo a marxisme nos aviá acostumats comprene coma lo masque de la dominacion borgesa. Cal tornar al «bon» nacionalisme populari, desfigurat e trait pel « michant » naciona¬ lisme borgés del sègle XIX. Se lo Par¬ tit se définis coma la consciéncia dels interèsses de classa del prolétariat, deven tanben la consciéncia justa dels interèsses nacionals. S'agis pas brica de tornar définir los rapôrts de �54 l'Estat e de las nacions o etnias, emai se Martelli vei plan (coma nautres) que l'Estat l'actor constitutiu de es la nacion francesa. Sufirà de balhar a aquel Estât « degalhat » per los monopòlis un contengut socialista per que sos rapòrts a la nacion ne siagan cambiats. Or, aquela escomesa sus l'abastardiment de l'Estat l'espelison de la nacion que créa, passant en mai per lo renforçament de l'Estat, la volèm pas pus prene. Es impossible de faire coma se lo sègle XX aviá pas d'istòria, coma se la mitât de la planeta se disiá pas e socialista tôt en créant d'Estats dominaires e que s'entre-combaton, coma se lo P.C. s'èra totjorn mai preocupat de las nacions que non pas dels Estats. De tôt aquò, Martelli fa pas long¬ temps que Maurici Torés explicava que, « cientificament », l'Argeria podiá pas venir una nacion. ditz pas res; pasmens Defendre aquò la reven a nacion de Martelli, defendre l'Estat fran- cés. Emai s'òm promet una decen- tralisacion, lo quadre nacional francés es «intocable», al risque de far lo jòc del Marc e del Dolar. Al luòc de tornar al fondamentalisme jacobin e de somiar al grand recam- pament populari e nacional de 1793, perqué anar pas cap a las nacions, l'autogestion de las culturas, de las identitats, e de novèlas formas de desvolopament ? L'Estat central es l'enjòc, e son empresa sus la nacion es sacrada. Atal, coma dins la pus vièlha tradicion nacionalista, Mar¬ nacion etnica » (p. 54). Tôt aquô demôra globalament positiu; l'idèia èra bona emai se lo centralisme e l'istòria reala — las conquistas colo- nialas, per exemple — agèron qualdecas. Martelli pren quitament qualques libertats ambe los faits quand explica que l'inferioritat del Sud de la França rapôrt al Nòrd trapa sa causa dins l'epôca feodala sustot, e que l'Estat jacobin a puslèu escafadas las diferéncias. Dins tôt aquô, es pas pus question d'etnias, mas d'especificitats regionalas, car la França uèi es una « comunautat ques etnica novèla ». « Pensam que se pot dire que la realitat contemporanèa d'aquela ' nacion es irreversibla» (p. 64). E los comunistas se prepausan de bastir « una unitat superiora de la nacion francesa » (p. 65). Aquel libre nos sembla limitar singularament lo débat entre los nacionalitaris movements e lo P.C.F. Sembla quitament en recul rapôrt a de posicions anterioras, e a las qu'ausissèm de còps dins «nôstras provincias». Las contradiccions entre aquel nacionalisme francés e las etnias que compausan lo païs pôdon pas èstre levadas per las astuças verbalas e l'optimisme fondamental e a-istoric qu'animan aquel tèxte. Sul plan teoric, l'obratge es plan en deçà de çò que podiam esperar a prepaus d'una question qu'a bolegada l'istòria del movement comunista, istôria qu'es pas jamai evaluada debana criticada, e coma mas que se los contes ont tôt es telli présenta simple nécessitât lo P.C.F., trop acusat, e fort injustament, d'èstre pas estât pro nacio¬ nalista, ne fasiá tôt d'una un pauc la França coma una objectiva del desvolo¬ pament. Aquô, dins un lengatge pus ancian, se sonava la volontat de Dius de la natura. Fa que «las causas d'aquel restacament (lo de las provincias) devon pas èstre recercadas dins un vague « esperit » de conquista, o un simple mécanisme de domio e urós. Tôt trop. Mas camin pas mai es faits que que se passa coma se los bocinons ensemble de comptaran lo libre de Martelli ? Francés DUBET. �55 d'unes A. Alcouffe, P. Lagarde, R. Lafont Pour l 'Occitanie (Privât, Tolosa, 1979) DespuèiLe Petit Livre de l'Occi¬ tanie, mancam ges que cruselament d'obrat- presentèsson una vista gene- rala subre la realitat occitana. Pour l'Occitanie prétend respon- dre a aquela demanda. Ademai, lo titre daissa supausar un projècte prospectiu (e nât a non utopie) desti¬ pas noirir los débats al dintre del movement. m'a en Sa Pasmens, aquel obratge granda part decebut. manca principala pus es pas l'abséncia d'unitat. Lo Petit Livre tanben èra estât redigit per d'autors plaçant dins una autra problematica). Pr'aquò, a la diferéncia del Petit Livre, l'òbra de Alcofa, Lafont e Lagarda patis d'aveire pas los avantatges d'un reculh présen¬ diferents (e se tant divèrsas facetas de l'Occitania. Pour l'Occitanie se compausa de très partidas, ambe caduna son autor. Son d'un interès plan inégal, e Alcofa sol arriba a abordar — emai a cernar amb una cèrta précision — lo problèma que sembla essencial, es a dire l'apreënsion de l'Occitania coma societat dominada. Efectivament, l'Occitania pòt pas pus èsser vista coma aquela « autra França», me mas desarticulada coma per çò una que societat privada dels mejans de trapar ela meteissa son camin a ela. Es aquela realitat que présenta Alcofa, dins sa dimension economica, dins mai de 80 paginas consacradas a a la la sociò-demografia e sociò-economia de las régions occitanas. Ajudat per Joan-Claudi Lugan, Alcofa expausa los mécanis¬ mes de la degradacion demografica de l'Occitania, présenta son estructura sociò-professionala e analisa aspèctes de sa desarticuindustriala, consequéncia del desvolopament dépendent. Alcofa partis d'una idèa centrala, que l'Occitania correspond largament a la part dominada de \a forma¬ tion sociala francesa : « 1 a pas dos jos-sistèmes independents, mas dominacion de las régions endarlacion : rieiradas Melhor e dels encara, sectors aquestes arcaïcs. organi¬ son sais per de centres de décision que lor escapan e que, per l'essencial, apartenon a l'autre jos-sistèma ». Es a aquela realitat que correspond lo concèpte d e formation sociala, que sembla nos l'encôp de capital, car permet a l'inclusion de l'Occitania dins l'ensemble francés (inclusion qu'interditz de la réduire a una e sa pensar societat de la «periferia»), d'aquel ensemble (dominacion que l'alunha de las societats centralas o quasicentralas coma la França). Aquel concèpte permet en mai d'articular una una dominacion al dintre analisi en tèrmes de classas e analisi en tèrmes de dominacion globala, e enfin de pensar lo jos- desvolopament de l'Occitania la manifestacion d'una coma forma de desvolopament especific, lo desvo¬ lopament dépendent (çô que pausa consequéncia la question d'un en desvolopament autonome). Insistissèm sus aqueles punts dins la mesura qu'esclairan las mancas las decas de l'analisi prepausada e per Robèrt Lafont (e especialament lo capitol titulat Une société à libérer, pp. 177 ment a 187), que monta dificila- al delà de la pretencion d'una correspondéncia sociologica formala ambe l'analisi economica d'Alcofa. Mai que non pas una interpretacion sociologica, Lafont fa de consideracions lo pus sovent descriptivas, de còps que i a superficialas. Quai poiriá èsser segur coma el que, en massa, �56 los joves païsans innovators «d'un haut niveau culturel et technique » son los actors d'una contestacion inedita, lo « fer de lance d'un combat de type nouveau », ligat a la volontat de viure al pais (p. 182)? Luòga que pòdon èsser tanben los vectors économies e idéologies del desvolopament del capitalisme en agricultura e, de còps coma en Lemosin, la basa sociala de la penetracion de la Drecha dins la païsanariá, contra lo Comunisme rural. Sabèm plan, de fait, çô que son venguts totes aqueles leaders païsans modernistas de la débuta de las annadas 60, de Miquèl Debatisse a Lois Laugà. Lafont demòra, fin finala, presonièr d'una vision idealista de l'Istô- ria, aquela dire de la partida del libre redigida Pèire Lagarda. Pasmens, me pôdi pas empachar de senhalar l'enormitat que consistis a donar al C.O.E.A. (ara mort) l'origina de a per las revindicacions actualas del move- politic occitan. Lo C.O.E.A. siaguèt un club reformista membre de la prô-americana Convencion de las Institucions Republicanas. Dins aquelas condicions, nos estonèssem pas que Pèire Lagarda aja lo front de citar pas un sol côp lo Partit Nacionalista Occitan, qu'inventèt lo concèpte de nacion occitana. Los espaventals, cal creire, fan encara paur, al pais ! ment precisament li fa teoria del « con¬ 159-160), coma se que avançar encara sa tracte (pp. » François Taillefer l'inclusion de l'Occitania dins la formacion sociala francesa podiá èsser lo producte d'un pacte, qun (Flammarion, Paris, 1978) que siaguèssa, entre doas partidas consentas. Lafont pòt ben parlar d'una nacion « en tren d'aparéisser » (p. 158), son impossibilitat de causir entre la França e l'Occitania lo mena a desirar la modernisacion d'aquel famós «contracte». Un pauc coma dins lo domeni dels rapòrts exemple, lo contracte de trabalh podiá èsser considérât coma autra causa qu'un acte intrinsecament inégal, que s'agis pas de « modernisar », mas de pausar coma un rapòrt de dominase, socials de produccion per cion. Un excellent estudi de geografas de l'Universitat del Miralh a Tolosa jos la direccion de Francés Talhafèr. L'obratge, fort important, ambe cartas, estadisticas e fotôs, se desvolopa en quatre capitols intitulats : L 'Isthme toulousain; Une adaptation difficile; Pôles et axes de la crois¬ sance; Les espaces à développer. Es a la fin del libre, dins quelques réflexions pour conclure, que trapam condensada la pensada dels autors : Tolosa a completament quitat d'èstre, per sa Région, un centre autonome de décision. Per l'Administracion tant coma per la Finança, per l'Educacion tant coma per l'encadrament de l'economia, dépend de Paris. L'agricultura regionala, bran« S'agis de manejar lo lengatge marxisant dins çô que a d'escur per pensar la realitat sociala d'un biais « pas materialista ». Pèire MACLOF. ca N.B. : Atlas et Géographie du Midi toulousain : Coma m'interessi présent e al futur, ai pas sustot grand al causa economica essenciala, patis de las consequéncias de las décisions presas a Brusselas, dins l'encastre �57 del Mercat Las industrias subordonadas directament o indirectament a la politica de las grandas firmas internacionalas, sustot americanas, que siá dins l'electronica (Motorola), dins l'informatica (Honeywell Bull), odins las industrias aerò-espacialas. 1 a de camin entre las revindicacions dels occitanistas e la realisacion de qualque entitat occitana mestressa d'ela-mèma. pus comun. principalas son L'avenir del dessepara fort incèrt nalas de Miègjorn tolosan se de l'avenir — encara de las régions meridio- pas — l'Euròpa. » Los universitaris tolosans analisan detalhadament Testât de dependéncia de la societat occitana e de son economia, mas saique lor manca la fe. Trop prisonièrs, benlèu, d'un caminament universitari, militan pas (pas solament en reflexion) per una Occitania descolonisada. Pasmens, avèm brave besonh de totes los estât de marcha per realisar d'estudis e de projèctes qu'anirián dins lo sens de l'Occitania liura ! un cervèls en Cossi que siá, podèm butar aqueles cercaires a anar mai luènh per portar pèira al salvament de nôstra nacion, ensems ambe totas sas forças vivas. Joan-Pèire LAVAL Rotland Pecot Portulan Itinerari en : Orient (Vent Terrai, Enèrgas, 1978) Es pas verai, nautres los raent dels quand i pensam, joines, que l'enflamba- poëtas de la descolonisacion de 68 s'es escantit. Avèm encara un compte aqueles ainats dificil de nos a reglar amb que nos an rendut tant situar sus la scèna de devèm de 68 l'escritura occitana. Mas reconóisser que la brasa recaliva encara, e que trai tôt côp de lamps remirables. Avèm pogut seguir la caminada austèra e dificila de Gardi, las experiéncias curiosas de Guin, las inovacions interessantas de Joan-Maria Petit, e n'oblide. En 1977, Sèrgi Caries i es vengut apondre sa bêla eloquéncia grèva que nos rapèla au côp René Char e Salvador Espriu : un poëta que ne podèm esperar força, e que situa son inspiration en fora dels camins dobèrts. E puôi mai que mai i a lo retorn en força de Pecot. Pecot que capita per lo prumièr côp la vièlha escomessa de far un tèxt ont la lenga d'ôc venguèsse d'ela meteissa poësia pura. Lo mendre mot es un d'images, sens que lo quitèsse son escolament revolum raconte linde e expressiu. Max Alhièr aviá ensajat quicôm de semblant, mas l'opacitat lexicala e sintaxica empachava en granda partida d'accedir a la trama noselosa dau récit. E çô qu'èra promessa dins L Emperau es causa dins complida Portulan. E çô pus bèu es que dins Portulan se passa pas res. E pasmens ôm seguis, enfachinat, pagina après pagina, aquela quista pensativa. Quista de qué ? Dins la mirgalhadura dels images cambiadisses dau desèrt, lo legeire pot cercar l'image de sos prôpris fantasmas. O alara pot se calar e se laissar conquistar per aquel mirament de causas realas qu'es tanben un pantais. Car i a una mena de pantais que son l'exploracion verai. de las raices meteissas Rapelatz-vos d'Arbaud flour de l'escandihado que li sounge... soun dau : Li mai bèllo �58 Òm sasís, en legissent Portulan, cossí la poësia es una experiéncia umana rica, dura e essenciala, que dobris a la sensibilitat de portas sécrétas sus las prigondors desconegudas de nòstre èsser. E cossi tota odissèa es una quista de se. E cossi avèm pas de besonh d'anar mendicar a Paris las recèptas des- sanfloradas dau novèl roman o quicòm autre, tant que lo dinamisme podrà nos ofrir de causas tant originalament novèlas de se voler simplament destemporivas. Siagam atentius. Lo retorn brutau de l'escritura d'òc de Pecot es un literatura d'Oc. deman ? eveniment dins la Dequé nos dètz còps son prètz de reven. Pas de problèmas de dreit d'autor, de compausicion, de correccion d'esprôvas, eca. Al mièg de qualques centenats d'obratges de «Régionalisme-Pro¬ vinces françaises », Joana Lafita vos causirà, per exemple, son darrièr pia cap chon : las òbras de Victor Gelii, reprint de 1856. Prètz de venda : Còst : a l'entorn de 50 F. Benefici net ? Podètz calcular. Aquò se'n va sus compte bancari en Suïs¬ 330 F. sioplèt. partir d'aqui, s'avètz pas res comprés, siatz fotuts per lo negòci. sa, A donarà Francés PIC. Joan-Frederic BRUN. N.B. : Darrièira ora : Las edicions Edisud (La Calada, Rota nacionala 7, 13100 Ais-de-Provença) van tornar publicar en reprint lo Trésor dóu Felibrige de Mistral, per quicôm coma 435 F los dos volumes. La Joana Lafita lo voliá far per 1200 F, Victor Gelu : Oeuvres Complètes (Lafitte Reprints, Marselha, 1978) Prene lo tren (Coralh me sembla. Pensar que manquèt d'aver tanben lo Diccionari d'Alibèrt !... o pas, menan Marselha). Alà, anar a pè a la plaça Francis Chirat. Los infirmes de las cambas telefonaràn al (91) 90.54.72 o al 91.15.82. Demandar totes a , «Literatura occitana Joana Lafita. Alara vos d'expression francesa explicarà (coma Slatkine, Minkoff, Champion, Krauss, eca, eca... ) cossi a fait fortuna. Receta agotat, : causir recercat, un libre utile — vièlh, encara qu'aquel darrièr critèri siague totalament necessari : lo pas monde de tôt. Trapar un exemplari d'aquel libre dins una bibliotèca publica o privada. Lo fotografiar, estampar en Suïssa o al Liechtenstein, religar en plen skivertex (diguem plastic) brun, daurar al balancièr, empaquetar, e vendre fins crompan un pauc » Autres còps, las bèstias parlavan. Ara que l'escòla obligatòria es passada per aqui, los ases legisson. D'aquelas bèstias, que son ara abandonadas, ai après qu'un tropelat s'èra anat embarrar dins coma aqueles « una pestiferats de Joan Carrièra. Cal dire » bauma, del libre qu'avián Caverne des Pestiférés. Ara, los maleroses, en agantat lo legit La colerà ! �59 Mas non pas ieu, que soi un ase que manja mai que mai la civada plan granada, e que m'agrada melhor de demorar pels camps. E figuratz-vos que l'autre jorn, trapèri sus latalvera un sacat de 50.000 exemplaris d'un libre amb una banda roja : «Prix Concourt 1972», escampats aqui. Èra L Epervier de Maheux, ni mai ni pic, daissèri la civada pel libre. «Vaqui de literatura del pais», me diguèri, « emai plan presada. Aquò deu donar de força !» E la me romièri. Rómia que romiaràs, ne bavavi. E sovenguèri que ma sauma de maire legissiá de libres que ne plorava las plenas gautas del malas¬ tre del paure monde. Ela las lagreme de la miséria sòciala; ieu l'escopida del talent metafisic. Lo bapmas tisme de la coneissença ! provincialisme sens fenèstra sus deman. Ossian rôda dins aquelas encontradas. Sabètz, aquel eròi a la mòda del sègle XIX, que d'òmes de E del Letras anèron desenterrar per perfumar lo nas de l'intelligentsià de l'epòca. Lo Vèrbe petrificat dins las brugas d'Escòcia riscava pas de faire de mal an aqueles qu'esplechavan, dins sas usinas, la misèria dels primièrs proletaris. Atal s'amaga e s'estropa la realitat. De la fonccion dels mites romanpassatz a la fonccion dels mites tics, provincialistas un discors per ases assabentats. pauc la mèma causa. Que lo se del perde dins las brumas Temps o dins la galariá d'Abèl Relhan, quina diferéncia ? Escriveires qu'avètz quitat Paris (que çaquelà vos i fasètz editar), sufis pas de crompar quatre vièlhas peiras de mas e de jogar al païsan. pòt viure atal, en faguent de Pusseisme regionalista, o en enter¬ Se rant las que luchas vinhaironas dins un trauca la montanha per cercar e s'entèrra dins la galariá. d'aiga Mòrt a la recèrca de la vida. D'autres morisson al Camp d'Onor. Anem ! me diretz pas que i a pas melhor a far. Lo mens. Sul Es roman-fulheton » per toristas Mas reven a faire coma l'Abèl Relhan del libre de Carrièra, « nordics. provincialisme, amie Carrièra, ai plan paur que pôsque pas que nos menar dins un trauc. E, coma totes los traucs, aquel es plan negre. Se cal revirar per veire lo lum que ne fa tornar sortir... E per trobar la civada plan granada. Val mai aquò que lo colerà. Claudi MOLINIÈR. �60 PERIODICS de Pluriel (6, carr. (Numéro especial sus paraulas, de concèptes, es pas de Oblidarem que sèm de personas. de Tornon, 75006 Paris) N°16: 1978 crancs l'Occitania) movement i a dins lo occitanista doas tendén- : l'exagonala e l'autra. Aqueste numéro de Pluriel, luènh d'èstre pluralista, exprimis sonque la cias almens primièra sensibilitat (1). Cossí e perqué ? la question pausada. Mon luòc es la segonda varietat, la qu'es absenta pel legeire : intellectual de profession, mas tanben militant. privar d'un uèlh ? varietat Dos » (que las paginas d'Aici e Ara i son dubèrtas, per situar encara mai) seriá absenta de l'univèrs universitari conegut de la revista. Perqué se Primièra explicacion. La « Es pas vertat. Segonda explicacion. I agèt una precisar. Dins un n° especial, la redaccion abituala delega sa responsabilitat. Ocasionalament, pren dins la banasta los articles getats e los publica dins un autre n°. Va plan. Èsser exclaus es pas totjorn un malur. Aiçò vos pòt durbir la porta exclusiva. Eôc. Cal del « castèl de l'arma» del move¬ ment, entre lo domeni de las « bèstias salvatjas » e lo de las « bestionèlas amarmidas». Enfin, acabar lo ritual «iniciatic». Vesi pas d'autra analogia. Lo bestiari que ne parli es la — o son estais — de militants. Es important. Aiçò dich, cal legir. Pausarem a despart los elements documentaris : un dorsièr escorjat » contra, e es a la vida, e pausarem coma postulat que totis los entreparlaires son Tôt lo monde sap que universitaris condemnats lucha per sul tèxte « mon pais ambe d'opinions per e un article bibliografic d'una documentacion solida. Cercarera I'ideologia. Liminari. Legissèm de l'intellectual situacion es tant que lo dever de descriure-la exactament coma possible, a sola fin d'engatjar lo débat. Aprobam aqueste bon principi. Notam tanben l'ab-us de las virguletas, «le peuple» occitan, «vivre», les peuples «frères» de Catalogne ou d'Euskadi. etc. Al revèrs, las expressions jutjadas convenablas figuran normalament dins tèxte lo pouvoir : occitan. espace Etat occitan, français, Se vei lo vocabulari sens es lafontian, e vice-versa. Ploram suis malurs promeses a la paura nacion occitana avant même l'acochament. « Tous les exemples... montrent que la voie d'une insti¬ tutionnalisation étatique d'un natio¬ revendication occitaniste, etc. còp sèc virguletas nalisme que précédemment minoritaire toujours abouti à deux impasses : ...a dépendance de centres de pouvoir plus puissants,... b - nouvela - �61 formes d'oppression par la nouvelle classe dominante » (Joslinhat e resumit per ieu). Un déter¬ les minisme tan radical plaça a sèm, daissa pas la discussion. Sèm plan cambiament tôt e de coma lo porta piéger. A la vertat, i a vint ans que soi d'esquèrra, e vint ans qu'òm m'explica que la situacion arrèsta pas de venir pièja. Çò que fa que, quand i a, coma a l'ora d'ara, una crisa grava, me cal un momenton per realisar. Me demandi se un tal détermi¬ nisme cola de Gramsci, autoritat sosjacenta. El dins lo es, nos darrièr n° explica Bordet de revista sa Autogestion, un bolchevic pus intelligent que los autres, mas enfin, « merci plan, camarada Gramsci »! ! ! Bordet es pas gramscian, lo Lo dogmatisme d'èsser despassat, lo temps materialista donc scientific » acabat. Alara, a quin jòc fan los autors del liminari ? Los pregam de se botar d'acòrdi avant de co- signar e a : « sul balhar sens a l'internacionalisme, a l'Euròpa e sus la teoriadela coneissença. Lo desacòrd es dètz côps preferible l'ambi- a giiitat. La paur de la paraula nacion e de sosderivats, que blòca tota discutida seriosa dins lo Movement Occitan dçmpuèi d'annadas calguèt ieu tanben releva mens psicanalisa a e que me susmontar — — de la teoria que de la sociala. Om la justifica posteriori per d'analisis vadas al marxisme (coma dominanta dins los tuals d'esquèrra). manle- ideologia mitans intellec- En realitat, lo conflicte es entre definicions de l'internaciona- doas 'srne. 0 un versalista lacions (o internacionalisme uni- per « negacion de las identitats » de grop. de romunitat, d'etnia, ambe c|onal poder estatal, o non voca- çò qu'es pas an aquel punt lo fons del problèma) qu'es, o cal pas oblidar, la causida personala de Marx, un « minoritari » que s'estimava melhor e lo critiqui pas — d'oblîdar son apartenéncia. Om deu pas far de sa solucion perso¬ nala una teoria generala, d'autres ne pagan totjorn lo prètz. O un inter¬ nacionalisme qu'es — coma lo mode de fabricacion lingiiistic del mot l'indica clarament quicòm entre de nacions. Quand òm dintra un còp per totis dins sa pròpria pèl (« din— — trarai dins mon cap... receptiu per un fum de enveja de comunicar, dins d'autras lengas. »), òm causas, e ven ôm a quitament La paur de la nacion occitana se dobla de l'estacament, totjorn un pauc amagat, a la nacion francesa, a causa de 89 e de l'egalitat balhada an aquel moment a las comunitats secutadas. I a una mitologia de 89, e la borgesia en général i es per quicòm. Es sa revolucion. La classa obrièra ne pot pas dire tant. Foguèt condemnada per un sègle a viure sens de sindicats, dins l'esclavatge. I estât un a pas que proche «l'Atge d'Or» occitan que s'amerita flexion e demitologisacion. re¬ Nosautres demandam la fin dels idéologies, de las nécessitais tabós inevitablas, dels fâches acomplits. L'esperit scientific implica. al mini¬ mum, una mesa en question de tôt e de cadun. Son pas los intellectuals que botan las frontièras, mas pòdon trabalhar a lor supression. Per l'Eurôpa, o la Miegterrana, dels pôbles. S'acantonar dins l'exagône es pas forçadament la solucion. Lo pro¬ blèma del Mercat Comun, économie donc tecnologic, es un epifenomèn. Deu pas servir a jutjada — lo peis. O negar l'Occitania existis d'existir en defòra e lo a de quai jutjarà? drech l'ideologia — progrès- �62 sos dirigeires qu'un pion dins une estrategia mondiala. I a dos imperialismes, çò disiá lo Roqueta. Es pas enfant de borgés donc sista o reaccionària de del moment, o es pas complexat, coma tantes e maites (coma ieu). Ai pas parlât de çô que me sembla mai intéressant : un article distanciat en foncion de la situacion d'enquista actuala — suis militants e sociologues, ambe de reflexions sul populisme. Ne tornarem parlar dins Ajustem que la presentacion es impeccabla : cubèrta en quadricromia, illustracions, tèxte en dos colors. Aqui de monde qu'an comprés çô que pot èstre una « vulgarisacion» intelligenta. L'I.E.O., tard o d'ora, serà ben forçat de ipassar. Romièg PACH. — un autre luòc e un autre temps. Maria-Clara VIGUIÈR. Talvera (En cò de A. Garcia : 24, av. Joan Molin, 75014 Paris) N° 1 : Genièr de 1979. (1) Parlam pas de qualques collaboraires d'aquel numéro que, per divèrsas rasons, son pas actualament « classificats », nimai d'aqueles conectats amb d'autras nacionalitats. BT2 vos (Camin de la Glèisa, 31320 Ausavila-Tolosana) N° 101 e 102 barbare de « BT 2 » vòl simplament : Bibliotèca de trabalh pel segond gras. Aquela revista publicada per VInstitut Cooperatiu de lEscòla Modèma (Pedagogia Freinet) nos ofris, dins sos numéros de setembre e d'octobre de 1978, dos dossièrs sus l'Occitania : Réalité de l'Occitanie, e Le Réveil occitan. Pas d'analisas originalas ni saberudas (la revista es per servir d'en prumièr als enfants e adolecents), mas una introduccion Lo nom dire tôt onèsta e pro compléta, e una bona basa de reflexion a partir d'una documentacion plan causida, e d'una richa iconografia. aquest promiet fuguère d'abord divinament susprés. Corne toti !i grandi causas, Tauvera pènsa que lo contengut es mai important que lo contenènt. Adonc se presènta corne una pelha talament salopejada que En legissènt de Tauvera, numéro ne'n serviriatz pas tant solament pèr vos fretar lo tafanari, un jorn de granda foira. An bèn rason! An rason milafes ! Fau pas cedar i mites populistas e démagogies, i temptacions borgesas de faire quauquarèn de polit. Li jornaus occitans son de jornaus marginaus, adonc fau lis estampar subre de papier igienic : question d'etica revolucionària. Ieu ai totjorn dich que lo papier bofant es un papier reaccionari. La Tauvera (tèrme agricole) essènt lo luec di marginaus, se n'i a que creson encara que lis occitanistas son de gènts normaus, se pòdon anar faire véser. Per eufemisme. Car Tauvera es revista deliurada, que sa un es : « Quau tèn la quetèn la clau». Quente chale, Per devisa sécréta ca, eisèmple, de legir li vèrs sublimes que Joan-Pau Creissac dedica a un drollon : , | �63 Aquel membre redde rèn qu'a mitât : rèn que quand Bringuier subre sa bicieleta. Mai en generau, siáu subretot necrofila e zoofila. E Tauvera parla rèn que di pédalas. Ai ! quente sexuau vese ficat coma una òrra vergonha al'endedins de ! ta peu Quèca bandada... malur ! e s'acaban ansin que Quenta intolerabla repres¬ sion, quente racisme antí-necròs ! Autambèn, vene de fondar d'una fes dos movements : lo F.L.Z. (Front de Liberacion di Zoofilas), e lo M.E.N. (Movement d'Emancipacion di Necrofilas), e ai mandat una : vergonha aquel ròtle d 'òme que te vôlon faire jogar. La es A ! es bèn verai ! Mòrt is eteròs occitanistas ! L'Occitania sarà omò vò sarà pas. Delectacion sublima : tota la revista parla d'aquò, e rèn que d'aquò. Un chale ! Chasque matin, me fau la branleta di fifres au son di tamborins, au bèu mitan di e ciga- protèsta solemna a Alan Surrebaileja Tauvera, pèr aquela discriminacion Garcia, que faire arrestar reaccionària. Me vèn de numéro respòndre lo chin de militanta en dau émancipai, leu, grands admiAime li grands intellectuaus rators. pensatius un e un de si désabusais. Come siáu pauc crentoset, ause pas flama quand lo ma bicieleta, li botèus cheta me au tibats ventolet, sèmbla fai quilhar come un Francesa Joana es Donc, ges d'interès. Mai me fau desdire vese. la barbi- e un Dieu, e monge. una un femna. pauc Ço que subre disiáu au començament. Òc, fuguère d'abord estrambordat, mai leu un deçauput. Aquela revista m'apareguèt coma lo simbòle ne pauqueton l'opression uutri. PÈIRE. Prouvènço, dau ! (2 ter, carr. Rabutin-Chantal, 13009 Marselha). es pas li declaAlòr parlam rèn que de Lucky Luke e de Robèrt Lafònt. Mai quand passa en rar Pau M.L.F. Quenta benurança ! Nade dins l'òli; ne siáu tôt aspergit. Di collaboraires de Tauvera, i a rèn que Joan-Pau Bringuier, lo paure, qu'ausa pas. Parla de literatura occitana. Deu èstre complexat. Vò refolat. Enfin, pasmens, siáu lo Bringuier. las, davant la fotò d'Alan SurreGarcia en balerina, e de Joan-Maria Pière que, per 2, estudiava la question emé dis omôs subre leu, pèr eisèmple, siáu lis omo- Eisistis, en Provènço, un move¬ politicò-culturau, Parlaren, que s'afortis coma quauquarèn de vertadierament populari, sériés, e eficace. Fan d'acampadas de 500 personas e publican un mesadier tôt en occi¬ tan, Prouvènço, dau! a 5000 eisemplaris. Aqueu mesadier es pas réservât is iniciats, mai destinât au grand public. Parla de l'actualitat, di problèmas dau pais, è fai bèn atencion de se pas embarrar dins lo localisme ment vò dins lo culturalisme. Dôna quau¬ quarèn de clar e de bon legir, que fai gaug. Se fau pas escalustrar de vèire Prouvènço, dau ! escrich en grafia mistralenca. Vòu pas dire que fugue �64 la melhora, emé mai fin ! Tôt maisimpletament qu'es la populària en Provènça. A pròva : permet de sortir un jornau bèn fach a mai d'eisemplaris que ges de publicacion occitanista (e encara, aqueli, i a très quarts de franchimand dedins ! ). Faudriá pas que lis occitanistas planheguèsson d'aquela popularitat : son eli que laissan i partidaris de la grafia felibrenca lo suen d'editar lo matériau pédagogie e lexicografic indispensable. I a tanbèn quauquarèn mai : fau èstre lo darrier dis ases pèr subordonar toti li problèmas a la question de la grafia : es pas lo moment, quora un païs crèba, de se demandar se crèba se un vô erqé un « -o » a la afaire de tactica. Son lis « -a » es idèias que son importantas. E aqui siam tranquiles. Lis idëias de Parjaren, se pôdon bèn conciliar emé li posicions occitanistas. Eli se tròmpan pas d'enemic, e fan pas de polemicas gratuitas, adonc fau desirar granda, una collaboracion movements. Siam l'essenciau ment dau marchar la pas : toti d'acòrd subre la defensa e lo sauva- païs occitan. Alara fau man dins la man. Es-ti verai ? Pau PÈ1RE, 0.1.0.0. stzites Als Cercles mai Provènça, entre li dos en occitans, librariás, militants occitanistas, etc. Vos prepausam las condicions seguentas per las comandas gròssas de la revista : De 5 a 15 exemplaris comandats : 25 % de remesa (siá : 9,75 NF. l'ex.). De 16 a 25 exemplaris comandats : 30 % de remesa (siá : 9,10 NF. l'ex.). Per mai de 25 exemplaris : 33 % de remesa (siá : 8,71 NF. l'ex.). Passatz las comandas ambe pagament junt, sioplèt. �PUBLICAC IONS del Centre Internacional de Documentacion Occitana BP. 4202 34325 BESIERS CEDEX -XEZ 1ER S. - - - - - - - - - Bibliografia de las bibliografias del domeni occitan : 49,00 F. Catalogue dels libres occitans del Fons Rondèl (Arsenal, Bibliotèca Nacionala) : 51,00 F. A. Guibal du Rivage. Obras literàrias e musicalas : 48,00 F. Catalogue de la Bibliotèca del CIDO. Tòme 1 : 48,00 F. Catalogue de la Bibliotèca del CIDO. Tomé 2 : 44,00 F. Catalogue del Fons Ancian de la Bibliotèca de l'Arsenal. Per paréisser. Bibliografia occitana del Peirigòrd : Los Trobadors. Per paréisser. Catalogue del Fons Occitan de las bibliotècas publicas de Bordèu. Per paréisser. Bulletin trimestral del CIDO. Abonament » - . /*t T X j ^yentaaornJ : 20,00 F. VENTADORN Disques Occitans 1 Carrièra de Lorena 34500 BESIERS Tel. : (67) 28.71.97 MAI DE 30 CANTAIRES E POETAS, MAI DE 80 DISQUES 33 E 45 TORNS, DE «NOVELA CANCON OCCITANA», DE «TRADICIONAL», DE MUSICA CLASSICA, ETC... Demandatz lo catalogue. �N° 3 Mai de 1979 SOMARI EDITORIAL 1 LOS LEGEIRES NOS ESCRIVON 4 NACION OCCITANA : LO CAMIN DE L'AUTONOMIA (Pèire Maclof) 5 AVÈTZ LEGIT GIRARD ? (JoanLarzac) 17 Endacòm mai.*. PER UN PODER CATALAN (Interviu d'Heribert Barrera) LO 31 PERQUÉ DEL FESTEJAR (Francés Montanhòl) Document exclusiu 38 : PROJÈCTE D'ESTATUT DE LA CÒRSA AUTONÒMA 40 POÈMAS (Joan-Maria Ausiàs) 45 LIBRES NOVÈLS (I. Roqueta, R. Pach, Fr. Dubet, P. Maclof, J.-P. Laval, Fr. Pic, J.-Fr. Brun, Cl. Molinièr) 49 PERIODICS 60 (R. Pach, M.-Cl. Viguièr, Pau Pèire) Fotô de eubèrta : Hampartzoumian. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Revistas scientificas e sabentas = Revues scientifiques et savantes Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Aicí e ara : revista trimestrala independenta. - Annada 01, n° 03, mai de 1979 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Aicí e ara. - Annada 01, n° 03, mai de 1979 Creator An entity primarily responsible for making the resource Pach, Rémi. Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Aicí e ara (Montpellier) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1979 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-05-05 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Creative commons = BY - NC - ND Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/86917cbbe2430810ea2730b886fb7c1d.jpg http://www.sudoc.fr/037607774 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22597" target="_blank" rel="noopener"><em>Aic&iacute; e ara</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (64 p.) ; 21 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22627 CIRDOC_B6-1979-03 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Maclouf, Pierre Barrera, Heribert Montanhòl, Francés Larzac, Jean Auzias, Jean-Marie (1927-2004) Rights Information about rights held in and over the resource Conditions spécifiques d’utilisation Description An account of the resource <div style="text-align: justify;"><em>Aic&iacute; e ara</em> contient des enqu&ecirc;tes, des articles de r&eacute;flexion et de critique ainsi que des textes litt&eacute;raires afin de d&eacute;montrer comment sont li&eacute;es les diverses manifestations, culturelles et sociales, de l'occitanisme moderne.</div> <div style="text-align: justify;"><em>Aic&iacute; e ara</em> conten enquistas, articles de reflexion e de critica mas tanben de textes literaris, per tal de mostrar cossi son ligadas las diversas manifestacions, culturalas e socialas, de l'occitanisme moderne.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, B 6 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Occitanisme = occitanisme