https://www.occitanica.eu/files/original/63789a39aabbe1077e35c6d615989609.jpg f681397c069350672452e2e10b4a2e4e https://www.occitanica.eu/files/original/dc3f6ea863c054ab0dcf8d98ce05a745.pdf 420658fae1c90da2b13454a646ca6846 PDF Text Text Aicí e ara REVISTA TRIMESTRALA INDEPENDENTA �Aicí e ara REVISTA TRIMESTRALA INDEPENDENTA Director N° 7 Romièg PACH./ : Mai de 1980. Lo numéro :13 F. - (Païses catalans : 150 ptas) REDACCION E ADMINISTRACION B.P. : 9007, 34041 Montpelhièr-Cedex. COMITAT DE REDACCION : Romièg PACH, Miquèu GÒSSA, Joan-Pèire LAVAL, Maria-Clara VIGUIÈR. ABONAMENT PER UN AN Occitania, Estât francés, Païses catalans : 50 F 65 F 100 F Estrangièr Abonament de sosten • • Precisar lo numéro Pagament a Los a numéros passais tela) : 80 F. disponibles al prètz de religada dels n° 1 a 5 (plena son 13 F cadun. Colleccion • partis l'abonament. l'ordre de Aici e ara per chèc, mandat, nòstre C.C.P. : 255.59.C, Montpelhièr. Per l'estrangièr : virament postal internacional. virament • que L'abonament de sosten dona drech a una reduccion de 10% sus las autras publicacions de Aici e ara. Estampariá dels Quatre-Senhors, 29, carr. Maurici Chauvet, 34100 N° Comission paritària Montpelhièr. : 61092 © Aici e ara, 1980. �cent mila soldats, un arsenal militari l'assassinat del Président en plaça per un còs expedicionari que plaça son òme de palha, l'ocupacion de tôt un païs, l'usatge del napalm e d'òrras armas quimicas : aicil'ajuda «frairala » de l'Union Sovietica a VAfganistan. L'U.R.S.S. de 1980 perseguís lo vièlh sòmi tsarista d'aténher las mars caudas e d'ocupar tota plaça vuèja. Pel prumièr còp de son istòria, ataca donc un païs del TèrçMonde. Dempuèi, s'enfanga cada jorn un pauc mai dins una puta guèrra per matar una révolta non solament musulmana, mas tanben nacionala e progressista. Pel jornalista Renat Mauriés, aquesta ^resisténcia « evòca la cara de nòstra resisténcia de 1942. Es a dire : 5% d'agents actius contra 5% de collaborators. Mas, en Afganistan, los 90% que demòran se daissan pas anar a l'atentisme o a la resiUèit divisions, « sofisticat gnacion », ». Son incalculablas las consequéncias d'aquesta agression. Una ataca, benlèu fatala, ven d'èstre menada contra la detenta internacionala. Lo principi que voliá véser dins «l'aligada naturala dels pòbles del Tèrç-Monde» coma cal. Pasmens, aquò 's pas lo prumièr afar d'aquesta mena : l'intervencion de l'Union Sovietica l U.R.S.S. es mòrt, emai �als costats de l'Etiopia, contra los movements de liberacion nacionala de l'Eritrèa, auriá devut ajudar a comprene. Mas ni vòlon pas durbir los uèlhs, quand se tracta de Calguèt lo blitzkrieg vietnamian contra lo Cambodge per que lo monde vegèsson l'atrocitat del régime « kmèr roge » calguèt la « leiçon militara » de la China contra lo Viet-Nam per se pausar de questions sus V« internacionalisme proletarian » ; e la recenta fugida de 10 000 Cubans de condicion modèsta fa calar enfin la propaganda messorguièra sul castrisme. a que socialisme... , Mas, a la fin, comença de far trop! Budapèst (1956), Praga (1968), Cabol (1979), los « Boat People » del VietNam perduts en mar. L 'Istòria ven una cachavièlha, los espèrs s agromelisson, los sòmis s'acaban mal. Fàcia a aquelas politicas impérialistes e repressivas, siam amb aqueles que se bâton pels Dreits de l'Orne, pel dreit dels pòbles a dispausar d'eles meteisses. Son los sols dreits que valgan. Los sols universals. E lo comunisme que pas— mens es pas una invencion recenta aquestes dreits, los escagassa cada còp — qu luènh d'aparar 'es alpoder. Mas lofach que se siaga disqualifiai, e qu 'aja perdut tota nos deu pas faire doblidar la cagada d'un cèrt modèle de civilisacion occidental, illustrada pels eveniments d'Iran. Lo sistèma de dominacion e d'espleitacion credibilitat, mes en plaça per l 'Occident, emai comence de s'engrunar, contunha de fonccionar. I a de chaples tanben dins las colonias o ned-colonias americanas. Lo monde del Salvador ne sabon quicòm. E cossi saludar pas, aici, la memòria de Jean-Paul Sartre? S'acontentèt pas de clamar son indignacion, mas obrèt efectivament contra las malafachas de l'impéria¬ lisme. De l'american tant coma del comunista. Nos rapèla que cap d'ideologia justifïca pas de l'orne siagon escagassadas. La sola que la libertat e la dignitat politica digna, a l'ora d'ara, es la del non-alinhade la remesa en causa dels dos supèr-Poders, la resisténeia contra tôt impérialisme. E la sola revolucion que lo Tèrç-Monde n aja besonh es la del desvolopament de ment, �las riquesas agricòlas e de las libertats etnicas. Aquesta d'impérialisme la pòt pas revolucion, cap d'ideologia, cap dirigir. actituda fàcia nòstra Tocant Vimpérialisme a russe, podèm pas qu 'apelar a la solidaritat ambe los « dissidents » de l'Est e los maquisards afgans, los qu'an lo coratge de luchar, e los júnher dins lor crida pel boicotatge dels Jòcs olimpics de Moscó. Publicam donc çai-jos un manifèste que i aderam totalament. AICÍE ARA. DOCUMENT RAMPELADA PEL BOICÒT DELS JÒCS OLIMPICS DE MOSCÓ Los Jòcs devon téner Olimpics a Moscó, venon que en se 1980. lo Mundial dins I'Argentina de Videla, coma los Campionats d'Eurôpa a Praga, dins una Checoslovaquia totjorn ocupada, una granda competi« » cion esportiva internacionala va ama- côp de mai l'opression de \o pais organisator, e permetre al régime en plaça de refortir son image de marca al gar un milions d'individus dins nivèl internacional. Per totes los Estais, l'espòrt es vengut una politica. Los Jôcs Olimpics d'Ivèrn de Lake Placid, als Estats-Units, se debanèron dins una futura preson, e serviguèron de paravent a la sembla-politica de dreits de l'òme de Carter, que fa pas Los dirigeires de l'U.R.S.S., atal meteis, comptan ben utilisar los Jôcs Rapelem aici qualques pòdon onorar : Negacion dels dreits démocraties los pus elementaris (libertat d'opinion, d ' expression, d'organisacion... ) ; Repression dels oposants obrièrs Olimpics. fâches dont — e intellectuals, redusits al caumatge e daissats sens balhs — forçats psiquiatria per tota resisténeia dels oposants, déclarais tocats de « deliri reforma¬ ter », e embarrats dins d'asilis ; copar — Opression nacionalas sos davancièrs sovietics. las dicta- son pas als tra- ; Utilisacion de la que a lotjament, quand empresonats o condemnats persègre la politica imperialista de lo sosten se — que e principa- latina lament. Coma a Berlin en 1936, coma la Copa Davis dins lo Chili de Pinochet, coma d'America turas, e de las minoritats antisémitisme d'Estat, fa emigrar de mai en mai de Josius �4 Per tôt aquò, jutjam inacceptable que 1 aurà pas de « trèva olimpica » pels sindicalistas embarrats, pels oposants badalhonats, pels artistas interdits. Al contrari, coma en Argentina, la bona tenguda de la competicion implica una repression ruda pus encara quela competicion. Lo pretendut « recampament frairenal de la Joinessa » se tendrà jos la proteccion de las forças especialas de securitat, çô que farà de l'encinta olimpica una fortalesa ont jornalistas, toristas, esportius e acompanhators seràn severament contrarollats e susvelhats. Tre ara, los investiments financièrs son a la mesura dels espèrs dels diri¬ geires sovietics. Aquesta operacion de prestigi, evaluada actualament a 7 miliards de francs, se farà al détri¬ ment d'una amelioracion de las condicions de lotjament e de traspôrt, e al profîèch de las multinacionalas parti¬ cipant a la tenguda dels Jòcs. La preparacion dels vam a Jòcs, uèi granda una mobilisacion chauvina dels esperits : d'instaurar una atmosfèra d'adesion als objectius del régime en plaça, que farà del nombre de medalhas obtengudas l'indici de la reiissita de son sistèma politic. s'agis Atal coma tôt denoncièrem la dictatura de Vidèla al moment de la Copa del Monde de fotbòl en Argentina, denon- ciam las atacas contra las libertats dins Per forçar los dirigeires sovietics de se al boicòt dels Jòcs Olimplcs de Moscó, pais se tengon a Moscó. reclamam de la lucha ; nos l'emancipacion dels trabalhaires refusam als dirigeires sovietics de reclamar amagar dels oposants : los dirigeires sovietics faràn calar de bon grat o pas totes los dont l'accion poiriá comprometre los beneficis politics que comptan tirar d'a- meteis, dona de los Jòcs Olirapics del socialisme per per e se melhor lors malafachas. Reclamam e desiram que l'ensemble organisacions obrièiras, demo- de las craticas e umanitàrias demanden : Lo restabliment dels dreits démo¬ craties (libertat d'opinion, d'expres¬ — sion d'associacion) e ; L'independéncia de las organisa¬ cions obrièiras (sindicalas e politicas) — fàcia a l'Estat. (Drech a l'existéncia, particularament, del sindicat liure de Klebanòf e del sindicat independent de Borissôf) ; La reconeissença del dreit de — greva ; — La liberacion de totes los empre- sonats per trabalhaires delicte d'opinion condemnats per dels e « sabo- tatge économie», terme que recubrîs sovent, de fach, la grèva o d'autras formas de resisténeia de trabalh ; a las condicions La supression dels camps de concentracion e de trabalh ; L'abolicion de la psiquiatria coma metôde de repression e de normalisacion dels oposants ; Lo dreit de las minoritats nacio— — — nalas a l'autô-determinacion ; Lo dreit de liura circulacion en U.R.S.S. e a l'estrangièr per totes los ciutadans sovietics ; L'arrèst immédiat de l'intervencion militara de l'U.R.S.S. dins los — — païses del Tèrç-Monde, e coma l'Eritrèa l'Afganistan. plegar a aquestas revlndlcacions, apelam Denonciam atal l'ipocrisia del govèrn sovietic que prétend respectar los acòrdis d'Elsinquí, luòga que per- Exigissèm donc que lo govèrn sovietic quite immediatament d'emplegar sas mesuras repressivas contra los secuta sistematicament militants que los militants luchan pels Dreits de l'Òme libertats democraticas. e las dels susvelhança d'Elsinqui. e divèrses comitats de d'aplicacion dels acòrdis �LOS LEGEIRES NOS ESCRIVON Atròbe quauques inexactituds, dins l'article L'occitanisme dins Marcèl Carrièras afortis que lo Novèl Lengadòc èra compausat d'estudiants venguts totes — o pauc se'n manca — de la Drecha. Saique n'i aviá, mas l'amie Carrièras delembra qu'aqueles que menavan èran justament l'encontrari de la Drecha : Ramon Donadieu, qu'èra radical (un radical, d'aquel temps, èra pas J.-J. S.-S.); Rogièr Barta qu'èra adejà au Partit Radical Socialista (que ne deviá venir un vicepresident nacional) e que manquèt pas que d'un centenat de voses d'èstre elegit en 1936, contra la Drecha, coma députât de Milhau ; Joan Baumèl, autre radical socialista, que manquèt de daissar sa pèl e sos òsses a Buchenwald o a Ravensbruck ; ieu meteis, qu'ère dels Estudiants socialistas. Èran justament aqueles òmes que menavan ! las annadas 30 dau numéro passât. E quand Carrièiras escriu que publicavan d'articles a L 'Eclair, jornal monarquista, aquô's una mièja vertat, estent que, convidats per Robèrt Audemà, cap-redactor dau Petit Méridional qu'èra puslèu socialista, èra a aquel jornal que mandèrem, lo mai sovent, e d'un biais setmanari, las bilhetas dau Novèl Lengadòc, signadas cada còp per un de nosautres. Max Roqueta, Montpelhièr (34). Aquest an es lo cènt-cinquantenari de la naissènça de Frédéric Mistral. Espèri que faretz quauquaren subre aqueste flame nacionalista occitan, qu'aviá la sentida de nôsta unitat. F.A., Marselha (13) • Mancarem pensada e pas, abans la fin de l'an, d'evocar longament la l'òbra totjorn vivas de Frédéric Mistral. Aici e ara. �6 Aicí e a mandat, de segur, un pauc d'aire freg dins lo occitanista, que n'a bravament besonh. Contunhatz ara movement ansin ! P.N., Sant Nasari (30). Fasètz plan de joslinhar la nécessitât de la tolerància ideologica dins lo movement occitan. Som pas sistematicament d'acòrdi ambe tôt çô que legissi dins A ici e ara, mas vos seguissi sus aquò. Vòstra revista fa de bon trabalh e bolèga de problèmas essencials que los occitanistas serián plan avisais de ne discutir. Vos reproparéisser cada 3 meses, e d'èstre pas revista charai sonque de mensuala ! A.O., Tolosa (31). • Es pas impossible, se los legeires i ajudan e se la causa ven necessària, que publiquem un suplement mensual d'actualitat, en mai de la revista trimestrala. Mas la causa se farà pas abans qualque temps. Aici e ara. AMIC LEGEIRE ! T'acontentes pas de crompar Aici e ara al numéro... ABONA-TE ! FAI S'ABONAR LOS COLLEGAS ! ADUJA-NOS PER LA DIFUSION ! (Remesas) MANDA-NOS D'INFORMACIONS ! �UNA1NTERVENCI0N SOCIOLOGICA Occitan e cercaire al C.N.R.S., a entamenat unalonga enquista sul movement occitanista. Aquesta enquista es pas acabada, mas li avèm demandât de no'n dire los principis, de n'evocar io debanament, et de formular las prumièiras conclusions. Aicestas son ciaras e iucidas. Pessimistas tanben : l'article de Francés Dubet fa véser las causas en fàcia, amb un maximum d'objectivitat. Aqueste trabalh sociologie nos pòt atal tqudar força. Froncés Dubet, afars » del opausèt a un projècte de recèrca sociologica(*) implicant un trabalh comun entre sociologues e militants. L'I.E.O., dempuèi, a retirât son veto, e aquesta recèrca — qu'apelam intervencion sociologica — posquèt se debanar tre lo printemps de 1979. Lo trabalh es pas acabat, e la participacion dels militants a la recèrca serà mai necessària que jamai. Mas podèm tre ara assajar de formular qualques remarcas. Los occitanistas que movement se sovenon seguisson de prèp los « benlèu del refus que l'I.E.O. PERDEQUÉ UNA INTERVENCION SOCIOLOGICA ? Los païses occitans son de païses que tomban. D'en prumièr — e dempuèi longtemps — s'agis de la casuda d'una cultura carrejada per una lenga, mòrt lenta violentament accelerada per l'Estat republican, que los quites Occitans son sovent estais demest los mai actius e los mai (*) Menada per A. Touraine, F. Dubet. Z. Hegedus, M. Wieviorka. �fidèls a defendre. Casuda tanben d'una economia sovent pre-capitalista e de mai en mai fragila, bacelada per de forças economicas centradas, la màger part del temps, en defôra de l'Occitania. Aquesta situacion non solament provòca l'exòdi e la mòrt d'unes païses, mas encara aumenta la mesa en dependéncia de las régions occitanas : es çô que se pot sonar «colonialisme interior». Casuda enfin per çô que los ômes politics del Miègjorn an perduda lor influéncia ambe la cinquena Republica, car aquô's la D.A.T.A.R. (mai qu'un Parlament ont la Gaucha, de tôt biais, es minoritària) que «desmenatja» lo territòri. E la situacion d'« assistit » se renforça. encara Aici un tablèu plan conegut, présent a l'encòp dins las descripcions objectivas de la situacion occitana e dins lo discors del movement. Aqueste image, probablament, es just dins sas grandas regas, mas pr'aquô explica pas cossi lo movement se bastís o se pòt bastir, ni lo sens dels débats que i nàisson, ni l'avenir que pòt aver. De fach, la reaccion instintiva davant la casuda d'una lenga e d'una cultura explica las actitudas felibrencas «classicas», actitudas de mantenença portadas per las elitas de la societat tradicionala que se morís. Òr, lo movement occitan a refusât dempuèi força temps aquesta celebracion de la lenga per ela mèma, e assaja de trasformar l'estacament a la lenga en lucha sociala. Pasmens, la crisi bacèla e vuèja tanben d'autras economias que l'occitana, tant dependentas coma ela (la Lorena per exemple), sens que monte cap de move¬ ment que refusèssa la dependéncia en demandant un desvolopament autô-centrat ; los movements socials « classics » e exagonals prenon en carga la lucha per l'emplèc e per «viure al pais». Aici, emai se pòdon nosar d'aliganças ambe los movements autonomistas, res permet pas de los confondre. Enfin, lo tèma de la casuda del monde politic occitan es agradiu, mas demòra clar que lo movement a pas per tôca de rajovenir lo sistèma dels notables, que fa mai que se mesfisar d'aquel movement. Tôt aquò mòstra que l'analisi de la situacion dels païses occitans sufis pas a explicar l'accion del movement occita- �dins aqueste cas lo movement se deuriá définir essencialament en termes de responsas « defensivas ». Al contrari, lo movement occitan se définis per un trabalh (que res ditz pas que capitarà) de trasformacion de la defensa en ofensiva, en ensajant de ligar de luchas economicas, culturalas e politicas, e en bastiguent d'enjòcs que li siagon pròpris. Es aqueste quite trabalh que los socio¬ logues se prepausan d'analisar, e o pòdon pas far sens los militants, que se pausan de questions, eles tanben, sus las significacions de las luchas, sus l'avenir, sus las causidas nista, car far. L'intervencion sociologica es lo luòc ont de sociologues mèsclan lors reflexions e lors analisis. Ensemble, assajan de bastir l'image dels rapòrts socials e dels enjôcs qu'organisan lo movement occitan : al nom de quai, e de qun actor social parla lo movement? Quai es l'adversari combatut? Qun es l'enjôc d'aqueste que se devon de militants e conflicte ? LO DEBANAR DE L'INTERVENCION Una intervencion sociologica es pas un Es lo trabalh comun club de reflexion. de sociologues e de militants que parlan al nom de las composantas de la lucha qu'incarnan. Aquestas composantas, aquestas sensibilitats, son representadas, dins lors grandas regas, per un vintenat de militants recampats dins doas colas : una a Carcassona e l'autra a Montpelhièr. Avèm volgut qu'aqueles dos grops portèsson dins eles lo problèma de l'articulacion de las luchas culturalas e politicas del movement occitan ambe los combats économies, principalament la lucha viticòla que s'es botada lo mai clarament jos la bandièra occitana. Fa que los dos grops se compausavan de militants occitanistas de tendéneias diferentas, de sindicalistas e de vinhairons. Era pas question de representacion al sens estatistic del mot : los grops portavan puslèu dins eles la dinamica e las idèas-força del movement occitan. Los militants que participèron a l'intervencion s'encarguèron d'un trabalh impor¬ tant. D'abril a junh de 1979 s'acampèron un quinzenat de còps pendent doas o très or as ; d'unes que i a faguèron cada còp de detzenats de quilomètres ; d'autres, calguèt que �10 prenguèsson de congèts. En mai d'aquestas réunions, los militants s'acampèron pendent doas longas fins de setmana e una jornada entièira de trabalh. Va sens dire que digús siaguèt pas pagat per aqueste esfòrç en defôra dels fraisses de desplaçament. , Una lucha sociala se définis pas d'en prumièr per las idèas qu'apara ni los discorses que bastis, es a dire son ideologia, ben puslèu per la natura dels adversaris que rescontra. Per aquesta rason, un dotzenat de réunions siaguèron consacradas, a la débuta de l'intervencion, a la confrontacion dels grops ambe los aligats e los adversaris del movement. Représentants del nacionalisme centralisaire fiancés, notables, importators de vin, tecnocratas se succedèron davant los grops pendent de sesilhas mai o mens interessantas, animadas o conflictualas. De repré¬ sentants dels partits de gaucha e de caps del movement venguèron tanben participar a una sesilha. Aquô permetèt a cada militant de véser çô que l'opausa e lo restaca a las divèrsas composantas de la lucha, e qun es l'ensemble dels rapòrts socials ont se bastis l'accion occitana. mas Una prumièira fin de setmana permetèt a cada grop far separadament un bilanç las de de prumièiras acampadas, de considerar las divèrsas direccions de la lucha menada. Per qunis camins l'estacament a una lenga, a una cultura, e pais, se pot trasformar en accion, en tôcas politicas, luchas socialas ? Entre qunas alternativas cal causir ? a un en Qunas aliganças cal passar ?... Una segonda fin de setmana recampèt ensemble los militants de Carcassona e los de Montpelhièr, dins Aude. Los sociologues, alavetz, prepausèron lors ipotèsis als militants ; assagèron de desgatjar las divèrsas logicas de l'accion e diguèron quna èra, de lor punt de vista, la natura del movement istoric que podiá unificar las divèrsas dimen¬ sions de la lucha occitana. Los militants respondèron a aquestas ipotèsis, sustot per las refutar. Per acabar, una ultima jornada de trabalh siaguèt consacrada a la represa d'aquestes débats pectivas d'accion immediatas. e a las pers- �11 e L'ensemble dels débats dels dos grops forma un trabalh istòria. Trabalh de militants que reflechisson sus lor una accion, istòria de grops que vivon divèrses moments del movement, e se trasfòrman jos l'esfôrç de lor pròpria analisi. Aqueste trabalh, aquesta istôria — lo récit — son présentais dins un prumièr tèxt balhat pels sociologues, al printemps de 1980, als membres dels grops. Aqueste prumièr tèxte serà tanben discutit dins de grops occitanistas non-lengadocians, donc per de militants qu'an pas participai a la recèrca, çô que deuriá instaurar una autôanalisi del movement a travèrs la prumièira analisi dels sociologues. Siam uèi al mitan del ga, al moment que lo movement deurà tornar recuperar per el lo trabalh dels sociologues e dels militants. Fa qu'es pas possible de presentar l'en¬ semble de nôstras prumièiras interpretacions. Pasmens, las anam evocar, rapidament e esquematiç.ament. DEL POPULISME A L'ESPETAMENT ? déjà dich, los militants occitans son units per lor a un païs qu'es totjorn descrich en tèrmes de casuda e de dependéncia. Qunis que siagon los rôties e las posicions de cadun, totes critican lo pauc de vam de las classas menantas, e los notables que fan lo jôc de la depen¬ déncia. Aquesta dependéncia al respècte d'un cambiament destruseire que ven del defòra, provôca d'en prumièr un esfòrç e una sensibilitat populistas. 0 avèm estacament Per nos destacar de las conotacions pejorativas ligadas a aqueste mot, anam définir çô que li fasèm recubrir. Lo populisme es la pensada que pren vam dins las societats somesas a un cambiament dépendent, comandat per de forças socialas e economicas exterioras. Lo populisme vol la comunitat escagassada dins aqueste cambiament, mas o fa al nom de l'avenir, aquesta comunitat incarnant las valors de la societat de deman. Lo populisme refusa las rupturas del cambiament, e se vol apielar sus l'estacament a las racinas per ne far la sorga d'una trasformacion auto- aparar noma de la societat. Dins aqueste sentit, lo movement �12 occitan s'enracina dins un désir populista e refusa a l'encòp lo passai e l'avenir que li son impausats. Es clar que lo movement refusa l'utopia restauratritz de la comunitat tradicionala, qu'es luènh d'èsser idealisada, sustot per las femnas, que ne critiquèron dins los grops lo caractèr opressiu. D'un autre band, lo grop refusa lo cambiament destructor que la Grand-Mota (estacion estivala proche Montpelhièr) ne dona l'image. Lo populisme occitan s'inscriu dins un doble refus e dins una cresença dins la capacitat de cambiar sens se pèrdre, cresença que se trasfòrma pas gaire aisidament en accion, car deu causir entre d'exigéncias contradictòrias. Lo populisme parla al nom del «pôble», nocion que los militants interpretan de très biaisses diferents quand lo débat s'aprigondis un mircon. Pels uns, s'agis de la comu¬ nitat culturala e lingiiistica e donc, fin finala, de la nation, se volèm apelar las causas per lor nom. Per d'autres, s'agis d'una classa, es a dire d'aqueles que son definits per lor espleitacion economica, çô que recubris pas brica, totes ne dins los gropes, la nacion. Per d'autres enfin, lo représenta lo monde modèste dels païses, dels convenon pôble vilatges que la mort auèi comença de lecar, e que son ni una nacion, ni una classa, mas de monde en crisi, senti¬ ment particularament fort dins las Corbièiras e dins lo Menerbés. Los débats dels grops môstran que los conflictes, sus aqueste punt, siaguèron permanents, e que lo sentiment populista de la débuta capita pas a desbocar sus una definicion unica de Yactor occitan. Aquesta dissociacion se repercuta als divèrses nivèls de l'accion considerada. Los que pensan en tèrmes de nacion reclaman un movement autonome que demôre netament desseparat de la Gaucha, emai se passa amb ela d'aliganças per s'isolar pas. Los que pensan en tèrmes de classa, a la limita sometan lo movement a las logicas dels partits de gaucha, e ne pôdon far un simple suplement de sens a de combats jutjats mai centrais. Le tresen axe es escartairat entre la tentacion de la violéncia e la simpla animacion rurala. �13 L'istòria dels grops mòstra que los militants refusan la separacion, vòlon tôt armonisar, portais pel climat populista, mas pòdon pas bastir un image intégrât de l'accion. Un dels efèctes d'aquesta separacion latenta es que las accions culturala, politica e economica son de mai en mai dissociadas, luòga que de mots « mois » coma autonomia permeton de falses acòrdis, car los divèrses e militants lor balhan de sentits diferents. entreparlaires I a pas pus gaire d'espèr a gaucha, auèi ; la crisi econo¬ mica a enduresidas las causidas, e lo sentiment populista es de mai en mai flac ; lo ciment sembla de téner pas pus, e avèm l'impression, dins los grops, mas tanben dins lo movement occitan actual, que de las autras cada logica d'accion s'alunha : combat un Estât estrangièr e subrevida de la nacion demòra a l'encòp flac e poderós. Flac per çò que isolât, e sens lo sosten populari que se pot trapar, per exemple, en Còrsa ; poderós per çò que força l'ensemble del movement a se définir per rapòrt a el. Tanben pòt trapar un resson en çò dels pus pessi• Un nationalisme que batalha per la mistas. Un régionalisme de gaucha que parla en tèrmes de classa e de desvolopament s'apiela sul movement d'opinion occitan créât dempuèi un detzenat d'ans pels occitanistas, • plega lo movement a sa sola logica, e lo pot trasformar força de preposicion dins lo milhor dels cases, en suplement d'ama dins lo piéger. mas en defensa del païs e dels vilatges se pot desvolopar, demorarà fatalament limitada, sens relai politic occitanista. D'un autre costat, la defensa culturala, l'ensenha• Una mas lenga, son de mai en mai estrangièrs als problèmaspolitics e socials de l'Occitania. Suis milieirats debachelièrs que presentan l'esprôva d'occitan, quantes devenon militants? Dins los grops d'intervencion tant coma dins lo movement, lo corrent passa de mens en mens entre los militants culturals e los militants politics, çô que, fin ment de la finala, menarà britge. lo movement cultural cap a un novèl Feli- �14 Aicí de remarcas volontariament plan pessimistas, car la situacion del movement es extremament seriosa, emai l'intervencion sociologica mòstre que força militants refusan de se daissar emportar per las forças de descomposicion de la lucha occitana. Las organisacions politicas occi- tanistas, dont lo trabalh es totjorn estât de religar las composantas de l'accion, emai aquô las agèssa sovent menadas a l'impoténcia, son auèi extremament flacas. Tôt se passa coma se lo movement d'opinion occitan aviá pas pusbesonh del'actor occitanista. Es sul problèma d'aqueste actor que l'intervencion sociologica vol quichar. S'agís aici d'un tèxte plan rapide, e quasiment esquematic. Lo que demandarem als militants de s'apropriar sera plan mai long (150 pajas), plan mai nuançai, plan mai proche d'un trabalh qu'a de sens pas qu'en siaguent représ pel movement, e utile pel el. Francés DUBET. Als Cercles occitans, librariás, militants occitanistas, etc. Vos prepausam las condicions seguentas per las comandas gròssas de la revista : De 5 a 15 exemplaris comandats : 25 % de (siá : remesa De 16 a 25 exemplaris comandats Per mai de 25 exemplaris : : 9,75 NF. l'ex.). 30 % de remesa 9,10 NF. l'ex.). 33% de remesa 8.71 NF. l'ex.). Passatz las comandas ambe pagament junt, sioplèt. (siá : (siá : �15 PARAULAS A CONTRA-CORRENT Ï L'EURÒPA Trantalhèri un bèl briu avant d'escriure. Mas enfin, de qué servis la premsa occitana, siquenon per bolegar tota mena d'idèias ? (*) Lo poder, i cal pas comptar dessus. Çô melhor, podèm causir quin nos recuperarà. Donc, a la diferéncia de la majoritat dels occitanistas, soi pas contra l'Euròpa. E lo Giscard et Cia i son pas per res. Se d'aventura disi coma l'un o l'autre, serà un accident independent de ma volontat. Prenguèri pas la pena de legir lor literatura per plan verificar que disi lo contrari : seriá un fantasme de la distància politica, coma i a ja un fantasme de la distància lexicala, o tissa de causir lo mot mai diferent del francés, que seriá còp sèc lo mot pus occitan. Anem ! LO REPLEGAMENT La question de l'Eurôpa, es una sosquestion nacionalisme. E deu èsser lo tresen còp del de l'intersègle que l'Esquèrra i es afrontada. Lo primièr còp, en Quatorze. Se disiá : « los proletaris an pas de patria». Totis sèm parièr, de victimas del Capital. E se tornèron trapar jos l'uniforme, a se tirar dessus. Pauques refusèron. Res de comparable a la desercion massiva del temps de Napoléon : mai de 46% del costat de Carcassona, ço disiá Marti l'autre jorn. Clar que la burocracia de Napoléon aviá pas lo meteis poder que la d'un Estât modèrne. E que, fauta de massmediàs, la capacitat de mobilisacion ideologica èra mendra. (*) Se publicarà dins lo logue sus un numéro venent una problèma malaisit. (N.D.L.R.). opinion contrària. en mena de dia¬ �16 Çò la mòrt de l'internacionalisme se pòt Aprèp, foncionarà sonque coma utopia, dins lo cap del monde. Vòli dire que se poirà pas pus tradusir en tèrmes d'accion. segur es que datar d'aquel estiu de 1914. Lo segond côp, foguèt la non-intervencion en Espanha. Pasmens l'Esquèrra del Front Populari gobernava. S'apli- quèt l'esperit de Munich : far de concessions, evitar a tota força de provocar la bèstia itleriana. E l'Espanha patiguèt quaranta ans de fascisme, sens comptar lo «jorn simbolic» : las annadas de mai, tant que l'aparelh militarpolicièr es pas desfait. Lo tresen dictatura, côp, se e encara debana ara. macats, se Très païses rescapats de la vòlon restacar a l'Eurôpa. Lor motivacion principala es pas economica, mas politica : evitar definitivament l'isolament, que seriá la condicion necessària, siquenon sufisenta, fascisme al sens per la mantenença d'un estrict. Donc nautres, embarrats dins nôstre problèma personal, pregam los nôstres vesins de Cadun sos se despatolhar afars. coma pòdon. SOVENIRISTORIC 0 PERILH SEMPRE VIU ? L'autre sèr, lo Marchais debanava a la télévision : « Los Espanhòls? lor avèm portadas las valisas, quand avián mestièr. Digús a de leiçons d'internacionalisme a nos balhar. » E patin, e cofin. Un ôme que s'identifica a sos militants. Òc, las portèron. Los comunistas. Los esquerristas. Los d'esquèrra de tôt pel. E de gents qu'èran pas de professionals de la politica : contrabandistas amb un onèste benefici, policièrs en defôra de las oras de servici. E curats que portavan las bragas en temps ordinari, e se cargavan la sotana solament quand avián mestièr de passar la doana, a de pas trop se far espepissar lo contengut de la DosCavals. Te rapèlas. Lo gost del passatge que l'amarum de ta boca seca. Lo trepador de la « ne parla Semprun, desconegut que t'espéra sul Plaça de Catalunya », o al fons de qualque �17 libròts sus papièr-bíblia ont Lenine es padre » Vladimiro. Lo freg de la preson al pus l'estiu e lo sômi de solelh. glèisa. Los en « cambiat caud de força monde, lo fascisme es un sovenir istoric. paraula gròssa contra tota persona qu'ôm es pas d'acòrdi amb ela. Manca lo punt de referéncia, lo lòc fèrme per estacar las categorias politicas del Ben e del Mal. Ara, per 0 una Òm sap pas pus. avèm portadas. Avèm ja donat. Una B.A., e non pas la defensa de la nôstra libertat. Carregèrem de valisas, dins un passai acomplit, dins una istôria acabada. A virar en benda dessenhada. En defòra del temps. Las valisas, las E lo fascisme, coma fa trenta-cinc ans qu'es pas estât expérimentât aici, es sovent considérât coma una varietat especialisada de dominacion capitalista, e non pas quicòm d'especific, o, pus exactament, una responsa especifica e non necessària, non determinada, a una situacion sociôeconomica donada. Aital, valdriá pas la pena de sofrir d'inconvénients économies grèus, simplament per evitar als nôstres vesins lo perilh fascista (e perilh val pas certi¬ tude! del malastre). Çô pus grèu, ço dison tal e tal dins lo movement occitan, es l'Euròpa de las multinacionalas, e podèm pas desirar l'intrada aqui dedins a cap d'amie. Clar que per eles, lo fascisme existis pas coma perilh principal. E se caldriá botar d'acôrdi sus çô qu'apelam fascisme, avant de contunhar una discussion de sords. Es un Catalan, l'an passai, dins una amassada del C.A.O.C., que pausèt exactament lo problèma. «Vosautres, sètz dins l'Euròpa, e parlatz pas de sortir. Nautres, sèm defòra, e volèm dintrar. » Seriá logic de dire : sortissèm totis d'aicesta Eurôpa de las multinacionalas. Mas cossi refusar a de vesins que lor sèm ligats mai que per l'amistat, per la lucha comuna, l'experimentacion de quicòm que, per nautres, es pas intolérable? E cossi lor demostrar que, per lor fauta, la situacion nòstra vendriá pièja? Res de pus malaisit qu'una demostracion economica, mas cal aici dubrir la parentèsi. �18 ARGUMENTS ECONOMICS Conclusion de l'economista A. Alcofa, aprèp aver bolegat força donadas (lo produch régional brut, la massa salariala, los despaus dins las Caissas d'Esparnha) : çô que l'Occitania ne patis lo mai, es pas la pauretat, es la manca de lôcs de décision économies. L'una lins l'autra, entre pus pauras e pus ricas, las régions occitanas devon èsser dins la mejana exagonala. Los militants ne demôran estonats. Mas cap de granda entrepresa a son sèti en Occitania. Se consideram aquô coma un fait ligat a la nòstra situacion periferica dins l'Eurôpa actuala, l'extension de l'Euròpa cap a la peninsula iberica es positiva a long tèrme. Serem pas pus dins la carrièra-bôrnha, serem endacòm sul camin grand. E de la Catalonha industrialisada. Impos¬ agèsse pas de tombadas. Dire que totas seràn negativas es de mitologia, e non pas d'economia. Per la toristificacion, es un problèma especific, que los Catalans rescontran coma nautres, malgrat lo fait que son mai industrialisais. I podèm pensar amassa. Lo pjoblèma pus grèu, per nautres, es la menaça de concurréncia agricôla, se, per exemple, los latifundiàs d'Andalosia son irrigats e botats en cultura, ambe de man a costat sible que i d'ôbra 1. — a bon mercat. Remarcarem Qu'aquô se : farà lentament, e de mesuras espe- cialas de proteccion seràn possiblas ; 2. — Que l'entrada de l'Espanha dins l'Eurôpa aurà per consequéncia de far montar los salaris dels obrièrs andaloses, e que donc la diferéneia de côst se demesirà pauc a pauc. I a força exemples de causas aital. Al Portugal, l'emigracion causada per la manca de trabalh e los salaris misérables, causèt a son torn una manca de man d'ôbra al païs. Donc augmentacion dels salaris per l'efècte de en plaça progressiva de la Seguretat Sociala, que los immigrais tornats per las vacanças ne fasián de descripcions mirificas. Sens parlar de l'escrancament final del régime de Salazar-Caetano, ligat al borroladis économie causai per la dubertura del païs : circulacion una raretat. E la mesa �19 de l'argent (un immigrât repatria força l'encôp, lo nivèl de vida monta, e l'inflacion dels òmes, e argent). A monta tanben. Pensi l'exemple portugués es plan bon per far la diferéncia entre capitalisme multinacional e Lo fascisme, o anam veire, es una economia que comprene fascisme. d'iscla. RASONAR DINS LO CONCRET Lo fascisme, aquô's segur, obten totjorn lo sosten de capitalistas. Krupp financèt Hitler. Mas auriá finançai parivament tôt poder capable de manténer 1'«ordre» e d'empachar la revolucion sociala. La forma fascista del capitalisme se ditz autarcia. Es un foncionament clavat, sens recors, o ambe lo mendre recors possible, a l'exterior. Donc cal limitar la circulacion dels òmes, de l'argent, e de las marchandisas. La tòca es pas economica, es politica : assegurar l'autonomia politica del païs, especialament se se sentis amenaçat. Aital lo Portugal e l'Espanha demorèron de païses clavats d'annadas e d'annadas. Los toristas podián pas dintrar. Los trabalhaires podián pas sortir, o malaisidament. Per çô qu'es d'Hitler, passèt lèu de l'economia autarcica a l'economia d'espleitacion de l'Euròpa ocupada. Donc, l'autarcia es ligada a un contèxte de preguèrra o de pòstguèrra, e supausa un Estât fort, capable de s'impausar als capitalistas locals. La logica del fascisme es : siá de s'impausar per la guèrra s'es fòrt. Siá de se clavar s'es flac. Lo poder de décision es acomodar. La logica del capitalisme es : far lo maximum de profit. Clar que la guèrra porta de profit. Mas la patz, tanben. La guèrra es pas dins la « natura » del capitalisme (la patz tanpauc). Lo capitalisme es una idra adaptativa. Per çô qu'es de la guèrra, es ligada a l'imperialisme. Lo passatge al socialisme la suprimis pas, coma vesèm al Cambodge, e de pertot. De tôt biais, lo rapòrt de força politic, e los capitalistas se devon �20 internacional, e las décisions dels Grands, nos plaçan dins lo sistèma capitalista, e tôt lo demai es d'utopia per nos far passar lo temps entre doas eleccions. Aital nos cal rasonar dins lo concrèt de la vida, e adomergir l'idra. E sus très punts aver : evitar la guèrra, lo mai possible de d'espleitacion. aver lo mai possible de libertat, justicia sociala e lo mens possible Per çô qu'es de la guèrra, la mesa en plaça de l'Euròpa economica la rend practicament impossibla entre païses europèus, exemple entre l'Alemanha e la França. Per la libertat, es pas polit cada jorn, mas enfin, n'avèm mai que dins un pais fascista, o dins la quasi-totalitat dels païses del Tèrç-Monde, o dins los païses socialistas. per (D'unis nos avián incitais a abandonar la quista de libertat «libertat borgesa», a escambiar contra lo bonastre material del pôble. Mas sembla que la manca de libertat servis precisament a camoflar una coma son nom, e qu'a pas de comptes a espleitacion rendre). que ditz pas Per çô qu'es de l'inegalitat sociala, es maximisada dins los païses fascistas. E es pas minimisada dins los païses socialistas, qu'an en général una escala de salaris força dubèrta. Devon èsser las social-democracias — o païses ont l'alternància politica possibla, quand o es pas en çô petaçadas sul problèma de l'inegalitat. Totis los sociologues e economistas d'esquèrra sabon aquò, que se discutis dins los corredors dels collòquis nôstre — es que se son melhor internacionals, e que s'escriu pauc, de paur de passar per traites. Òm pòt pensar que l'interés dels espleitats dels païses escapats al fascisme es de véser sos governants cercar de modèls économies mens inegalitaris, e preferir la Societat de Consomacion al corporatisme, estant que, fauta d'aver çô melhor, cal prene çô mens piéger. Espèri diretz pas que fau l'apologia del capita¬ lisme. De fait, lo capitalisme, coma lo socialisme, son d'abstraccions. Lo passatge de l'un a l'autre sufis pas a reglar los problèmas dels òmes. Un sindicat es tan necesque me sari contra Donc, son un patron public que contra un patron privât. los trabalhaires eles meteisses que se devon �21 protegir, e pòdon pas quitar aquesta responsabilitat a l'Estât. DE L'AUTARCLA Per tornar a l'Euròpa, vista del movement occitan, disi, al risc d'èsser desagradabla, que la tentacion de l'autarcia es pas clarament percebuda. Las argumentacions economicas se fan generalament per la collècta dels aspèctes negatius, e los uèlhs barrats suis aspèctes positius. Per la bona rason que l'économie es totjorn invocat al servici d'una idèia politica. E l'idèia politica d'una part de l'Esquèrra es d'aflaquir l'Euròpa a tota força, estant que poguèron pas, dins lo passai, empachar sa constitucion. S'avián una autra causida, aurián desplegats d'autres arguments. Qu'auriá fait lo movement occitan, aquô's una question interessanta, e la mesura de sa capacitat a pensar LA TENTACION tôt sol. la logica de refus de l'Eurôpa es tanben logica d'embarrament dins l'exagône, al servici del Se vei pas que una nacionalisme francés. Alavetz, perqué cercar los als qu'ensajan maladreitament de somiar una occitana, mitica, aquô's segur, coma son nisme egalitari, o l'Atge pesolhs mitics lo Nacion comu- d'Ôr. Enfin, cal remarcar que la campanha anti-Eurôpa boleguèt lo chovinisme pus elementari. Per exemple, los eslogans anti-alemands «Non a l'Eurôpa jos dominacion demanda», etc. S'agissiá plan de desrevelhar de vièlhas asiranças ligadas a la guèrra mondiala. E contra los nòstres vesins, contra los quais i aviá pas d'asirança (al contrari), se bolegava la tripa. Sus l'autorota del costat de Perpinhan, d'immensas afichas de las colors occitanas e catalanas (roge e jaune) disián : «L'entrée de l'Espagne dans le Marché Commun, un coup dur pour la France » (citât de memôria). O encara, illustrât per d'arbres en flor de color fresca : «Nous n 'arra¬ cherons pas nos arbres fruitiers. NON à l'entrée de l'Espa¬ gne, du Portugal et de la Grèce dans le marché commun. » Aquestas afichas, ôbra d'un grand partit d'esquèrra, fasián �22 bon mercat de las contradiccions entre Catalans, invitais a èsser per d'un costat, contra de l'autre. Òm sap que la solidaritat dels partits obrièrs se trenquèt an aquesta ocasion. Ne parlèri ambe lo Manuel Azcarate, un dels responsables del P.C.E., que vesiá pas sonque la menaça del fascisme ligat a l'isolament, bilitats de lucha Cal dire mas la dubertura, l'escambi, las possiMai sèm, mai sèm forts. en comun. la descarga del Movement occitan que i a pas li reprochar sul plan d'una campanha chovina. Aviam pas pro de mejans per far de grandas afichas. La sola que possedissi, del «M.S.A.O.-V.V.A.P.», es pas tripala, es un esfôrç de racionalitat. Se legis : «Autonomia per l'Occitania. L'Euròpa escana nòstre païs. Faisons échec à la Droite. Refusons l'élargissement. » Illustrât per una carta en roge sus blanc, ambe los noms de a grand-causa vilas en a occitan. An aquel moment èremja sul camin de la recuperacion electorala. Aquô es una autra istòria, que los occitanistas ne son pro assabentats, e qu'ai pas enveja de tornar dire. Tanben ai pas de responsa definitiva sus l'utilitat o desutilitat de l'electoralisme. Lo Parlament europèu, de còps i a, serviguèt de tribuna als autonomistas. En genièr de 1980, al moment dels eveniments de Bastelica e d'Aiacciu, un grope de députais Flamands e Irlandeses presentèt una mocion de sosten als Corses. Repossada, serviguèt pasmens a internacionalisar la question corsa. Lo Debré s'i enganèt pas. Cada caissa de ressonada se deu emplegar, e lo tamborinaire aurà tant mai d'eficacitat que se creirà pas que provesit d'un poder. Soi una vièlha internacionalista. Ma generacion militanta agèt vergonha, pendent la guèrra d'Algeria, d'apartenir a una nacion imperialista. Nos identificàvem al Tèrç-Monde, nos imaginàvem que poiriam èsser adoptais dins tal o tal pais, çô qu'èra plan irrealista. L'Euròpa nos interessava pas. Èra pas una entitat afectiva, èra ignorada. Daissàvem a la Drecha lo suènh d'i pensar. Del meteis biais, estu- �23 diàvem las lengas dels immigrais per los melhor defendre, e sabiam pas l'occitan. Possible qu'aquel internacionalisme èra una compensacion per la nòstra identitat perduda, e l'inconfòrt de la pèl exagonala estandardisada. Aital l'Euròpa significa la solidaritat ambe de vièlhs companhs de lucha, Catalans, Castelhans, Portugueses. Mas podèm tornar als nòstres interèsses immédiats. Quand demandam d'émissions a la télévision, lo Poder exagonal comença per se trufar de nosautres ; un poder europèu auriá pas las meteissas reaccions, nos veiriá coma las autras nacions sens Estât, tan nombrosas, e en général mens neantisadas per sos poders respectius. Quand la situacion es al punt zéro (ex. : zéro émission de T.V. en occitan), pòt pas venir pira : donc, se melhora pel cambiament. L'abandon de sobeiranetat — de tôt biais plan limitât — que représenta l'Euròpa dins son estât actual, deuriá pas faire paur als Occitans, ni als occitanistas. Maria-Clara VIGUIÈR. Demandatz nòstre catalogue de libres,'disquesoccitans e sobre l'Occitania LIBRARIA OCCITANA 38, carrièira Enric Mèrle 30340 Salindres Venètz, escrivètz o telefonatz au (1666) 85 62 15 �24 L'OCCITANISME DINS LAS ANNADAS 30 (Segonda partida e fin*) Avèm vist, dins lo quasèrn d'avant, cossi s'èra engimbat lo jornal Occitania. Malgrat los cambiaments de capredactors (en seguida de Rogièr Barta i aguèt Max Roqueta, puèi Léon Cordas) e una plaça de còps tròp granda e gaire profieichosa quitada a la polemica personala, Occitania visquèt fins a la guèrra de 1939. Se las letras occitanas i èran estudiadas dins son istôria (i publicavi de paginas subre aquela istôria dins l'Atge Mejan), l'actualitat n'èra pas debrembada : politica generala, economia, questions socialas, tôt dins una amira occitana, e federalista naturalament. De fascicles especials foguèron même publicats per lo Calen de Marselha, al moment d'eleccions, e per la seccion jove de Tolosa que s'anava congrelhar en 1937, que ne parlarem mai luènh. Aquô cambiava del biais tradicional de las revistas felibrencas, e foguèt pas talament ben jutjat pels felibres. L'Escòla occitana nos espinchava d'un uèlh pro marrit, d'abord que nos avisàvem de volar amb nòstras prôprias alas, e lo majorai Andrieu Bossac partiguèt en guèrra contra los « comunistas » marselheses, Camprós e Rebolh ! Dins aquela ràbia, la politica partidària del majorai albigés, qu'èra un discipol de Maurràs e de YAccion Francesa, teniá una plaça majora. La Societat d'Estudis Occitans, ela, nos ajudava, coma nos ajudarà Pèire Asemà dins sa revista Calendal. De pertot nos venguèron rejónher, de Bordèus amb P.-L. Bertaud, de Pau amb Antôni de Bastard, emai de las (*) cf. Aicie ara n° 6. �25 del Piémont nos faguèron prodèl. poscut prene aquela devisa : De Bordèus a Turin, de Malhòrca a Clarmont, Pertot ont l'occitan a trobat un resson... Valadas Valdesas Auriam L'accion dels joves, de totis « lei gènts joines que sabon secrèt», èra plan partida. Per malastre, la guèrra de 1939 o anava tôt degalhar, d'abòrd que la part majora de nosaus aviam d'èsser mobilisats, e dins l'impossibilitat de lo perseguir la tôca entemenada. De segur, Occitania anava trapar una seguida dins La Tèrra d'òc, bailejada per Bossac, mas d'un biais maurrassenc, petinista e tristament felibrenc... Mas tornem un pauc endarrèr. L'AMISTANÇA GOGOLIN Cal dire un mot de Testament occitanista de Tolosa e de région en aquel moment. I aviá, o avèm dit, YAcademia dels Jòcs Florals e son grelh, YEscòla occitana, bailejada sa praticament per l'abat Josèp Salvat, maurrassian e, mai siá estât déportât un temps al camp de Neuengamme, mas qu'èra quasi lo sol mantenedor de l'idèia occitana dins nòstra ciutat. Ismaël Girard, qu'aviá publicat lo jornal Òc e, un moment, lo tan preciós Almanac occitan, aviá calgut que s'arrestès. La Societat d'Estudis occitans, se'n parlava pas dins lo grand public. Direm un mot del setmanariZe Cri de Toulouse et du Midi, que fasiá plaça a la lenga nôstra, del mesadièr Art méri¬ dional que, el tanben, fasiá plaça a l'occitan, a la revista Effort que se publiquèt un parelh d'ans, e passava tanben tard, petinista, encara que de tròces en òc. Aquí tôt. Es dins aquel estament que, a la fin de 1936, foguèri a Tolosa après una longa passada dins l'Est de la nomat França. Fasiái partida de la cola dels Amies d'Occitania e tanben de YEscòla occitana e dels Estudiants ramondencs. Girard èra un amie car. Frairejavi tanben amb los de la Jeune République e collauravi regulierament a L'Eveil des �26 Peuples, de Marc Sangnier, qu'agèri lo plaser e l'emocion de rescontrar a Tolosa. Totis perseguissiam la mèma tòca, l'aparament de la lenga e de la cultura nòstras e l'encami- nament per un fédéralisme al dedins coma al defôra. Per Mistral — tôt aquô èra ligat. L'idèia me venguèt donc de congrelhar a Tolosa un agropament dels Amies d'Occitania, pro autonome, ont se rescontrarián, pas solament per letras, mas d'un biais real, totis los joves qu'avián nòstras idèias. ieu — coma per Pro temps avant, aviái près lenga amb lo responsable tolosan de la Jeune République, Aquiles Tèsta, e eriam cotria sus força punts de politica, sus la nécessitât del Fédé¬ ralisme se voliam, fin finala, daverar la Patz, alavetz tant amenaçada. En seguida d'un article de ieu parescut dins L'Eveil des Peuples, un legeire que signava pas escriviá : Si les centralisations militaristes et capitalistes croulent, il faudra bien que quelque chose les remplace : ce ne sera que le Fédéralisme, une fédération de peuples chez eux et de nations réelles (et non de patries d'invention, de peu¬ ples partagés comme des troupeaux) qui sera la base de la reconstruction du monde. » Dirián d'aquelas frasas que « son escritas de ièr... L'agropament nôu foguèt donc congrelhat, a Tolosa, al de febrièr de 1937, e aviá son sièti al local acostumat de la Jove Republica, al n° 3 de la carrièra dels Paradors, dins aquel vièlh e tan pintoresc mes tanben de la Jove quartièr. En Callebat, el Republica, èra de Nos trapèrem lèu los uns de la Jove cor amb nosautres. quinzenada de membres afogats, Republica, d'autres dels Estudiants ramondencs, coma Joan Seguin, e Ferran Gaulhet; d'autres venguts del Novèl Lengadòc mas demorant a Tolosa, coma una Francés e Bedrinas ; d'autres de VEscòla occitana coma l'abat Lasserra e Faure ; d'autres venguts de VEscòla deras Pirenèas coma Mla Caubèra e Lucian Lapôrta ; qualques Catalans, T. Gascès e G. Deltrull, de la cola de Nòstra Tèrra ; d'autres enfin que fasián pas partida de cap d'agropament coma Mla Galey. Ives Bonet, de la còla de L Effort, venguèt tanben nos rejónher. �27 simpatia de Ismaël Girard, de Lois del Catalan Josèp Carbonell, que n'avèm ja parlai, e que venguèt a Tolosa lo 22 d'agost de 1937. Nomat, o avèm dit, director de YOJicina de Relacions Meridionals de la Generalitat de Catalonha, se disiá elmème lo «comés-viatjaire de l'Occitania». Agèrem d'autras visitas, las de Caries Camprós, que veniá de sortir son libre Per lo Camp occitan, del poèta requist Léon Cordas, emai de Bossac, en 1938, que deviá obrar de tal biais que YAmistança Godolin seriá estada cambiada en una quita escòla felibrenca ! De Bossac, de son rôtie dins la bolegadissa occitanista de l'avant-guèrra, i auriá força a dire e, dins son Elôgi, Rogièr Barta n'a dit qu'una part. Aviam tanben la Alibèrt e DESVOLOPAR LA CONSCIÉNCIA OCCITANA Nòstra bolegadissa s'arrestèt pas amb aquelas visitas. propaganda per Occitania, i aguèt una accion locala menada a la radio (vanament, ailàs!) e dins la premsa, ont reiissiguèron de far publicar dins d'edicions localas deZa Dépêche de cronicas occitanas. En mai de la Tanben ensagèrem de far donar un successor occitanista veniá de morir. Aquel ôme, qu'èra pas luènh dels cent ans, èra estât un bolegaire occi¬ tanista a la començança del sègle, aviá conescut Forés e X. de Ricard, e publicat una pichòta istôria de la literatura occitana. Era estât nomat per la Comuna professor d'istôria de Tolosa, e donava de corses a gratis. Per dire la vertat, degun seguissiá pas mai sos corses, e anava acabar la serada a la Brassariá Lafayette, vesina de l'estatua del poèta Godolin... S'aviam pogut daverar la plaça, emai a gratis, per nosaus, auriam donat una butada nova a aquela a Lois Arista Passarieu que institucion interessanta. I aguèt encara l'accion escolària. Aviam dins nôstre agro- pament de membres de l'ensenhament public, las DomaiGaley, amb d'autras que venguèron puèi. Aqui que lo govèrn del Front Populari aviá créât dins l'ensenhament una ora per setmana de « Loisirs dirigés » venguts puèi «activités dirigées». Bona ocasion per far selas Caubèra e �28 dintrar la lenga d'òc dins l'escôla de l'Estat, emai siá per la pichona porta ! De mai, qualquas annadas aperabans, s'èra publicat, jol patronatge de l'Academia, per dos professors, un reculh de cants popularis, totis en lenga nòstra. Nòstras amigas obrèron donc dins aquela direccion, e faguèri, a la lèsta, un pichon reculh de textes occitans, poësia e pròsa, que lor serviguèt plan. Èra pas grand causa, de segur, èra pro marrit, mas coma los mèstres d'escôla avián pas res... Dirai qu'aquel projècte foguèt al sorgent d'un autre libre que faguèri e que mandèri a Loïs Alibèrt : aqueste lo trobèt pro bon e me demandèt de collaurar amb el per un manual que fargava e que portariá nòstres dos noms. Malastrosament, lo projècte posquèt pas èsser complit, e lo manual definitiu espeliguèt pas jamai. D'autras activitats encara : participacion als acamps de YEscòla occitana e de l'Academia dels Jòcs Jlorals, lo 3 de mai de 1937, acamp ont èra estât convidat lo Doctor Pi i Sunyer, fraire del Cônse de Barcelona, e que representava la Catalonha. Foguèt un moment d'estrambôrd per nosaus, los joves, e de gèina pels òmes de drecha, membres de l'Academia. Los jornals de Tolosa ne parlèron pro, mas pro mal, fora Tolosa que regissián Victor Marti e Joana Marvig. D'autras participacions, a la Santa Estèla de Besièrs, a aquela de Foish, l'an venent, a la felibrejada de Sant Martòri, de YEscòla deras Pirenèas, ont nòstre amie Léon Cordas prononcièt un flame discors que n'espauruguèt mai d'un ! Tocant nôstra accion dins la premsa politica, avèm dit La Dépêche aviá publicat nôstras cronicas, qu'èran mai mai de revistas de la premsa occitana. Ajustarem que La Voix du Midi, Le Tarn d'Albi, e, a Barcelona, La Publique que citat e La Humanitat nos faguèron plaça. Sens comptar las revistas de Tolosa, coma Art Méridional, Tolosa, L Effort. ■■ Mas bastava pas d'èsser publicat dins la premsa dels autres. Cotria amb los Amies d'Occitania, decidèrem de publicar, jos nôstra responsabilitat, un numéro especial d'Occitania, un numéro de quatre paginas, que caupián un resum de la doctrina occitanista coma la vesiam alavetz, e �29 qu'alestiguèt Alibèrt, emai de nòtas abondosas subre çò que se fasiá en tèrra nòstra : i vesèm un resson de la bolegadissa en Bretanha, i vesem tratat ja lo problèma del vin, del vin occitan que se vesiá ja sacrificat d'abòrd que caliá sosténer lo vin d'Algeria. I vesèm encara lo rendutcompte del tresen viatge occitan d'estudi en Catalonha. Enfin, la pagina darrièra èra estampada coma un cartèl, una aficha, de tal biais que se poguèsse empegar sus las parets de la ciutat, çò que foguèt fait, e que nos d'autres amies. Titolada Als Amies de la Patz, aduguèt èra una protèsta contra la centralisacion e una crida per lo fédéra¬ lisme e la creacion d'institucions regionalas vertadièras. Lo problèma es pas de uèi que se planteja ! Càmbia un pauc lo biais, mas lo fons de nôstras revindicacions es demorat sempre parièr... Tôt anava plan. Mas l'Administracion francesa laissa pas longtemps sos joves fonccionaris dins lor terraire, e tôt a la fin de 1937, me mandèron barutlar tornarmai dins l'Est, en Lorena aqueste còp. De segur, YAmistança Godolin continuèt, coma continuèron los autres rôdes, Novèl Lengadòc, Estudiants ramondencs, Calen... Fosquèt 1938 e la falsa guèrra, e en 1939 la vertadièra... Aquelis rodelets, constituïts mai que mai de joves, se degalhèron. Sol lo Calen se reviscolèt, un côp la guèrra acabada. La Generalitat de Catalonha, de son costat, fosquèt abalida, e caldrà esperar lo Référendum del mes d'octobre de 1979 per ausir parlar mai d'autonomia en Catalonha e dins lo Païs Base. UNA ETAPA UTILA Es que cal dire que tota aquela bolegadissa foguèt vana inutila? 0 pensam pas. Emai se tota activitat militanta s'atudèt, emai se fosquèrem degalhats e se mai d'un de e foguèt matrassat per la guèrra, una bona grana èra estada semenada. Lo Diable porta pèira, dison, e la declaracion de Pétain tocant l'organisacion de régions provinnosaus cialas, per son adreça far dintrar un a la de Mistral, e d'unis esfôrces mai la lenga d'ôc a l'escôla, nos veusa pauc �30 regaudiguèron, emai aguessiam 0 pro de criticas a far. E, ai dit, lo rescontre d'una zòna dita liura amb lo territòri occitan, praticament, amb una capitala mai avesinada e qu'èra pas mai Paris, nos marquèt. L'idèia occitanista èra pas môrta, mas respelirà bravament amb la Liberacion. I d'estapetas atal, cal pas inhorar nimai neglegir, a la Liberacion. Mas i a tanben aquelas annadas 30 que son tan luènh déjà. E se voliam fosegar mai en rèire, pensariam a 1892, ont un grop de joines felibres lancèron a la cara d'aquelis Canonges dormilhoses qu'èran trop sovent los felibres, aquel Manifèste dels joines felibres federalistas, amb un Maurràs qu'èra pas encara reialista parisenc, un Amoretti, un Marius André, un August Marin, un Fôlco de Baroncelli, e qualquis autres, que d'unis los tornarem trapar après la guèrra de 14, alestissent aquelas annadas 30... E cada còp, o veiretz, son de joves que bolegan la posca que capèla la a que 1 a, de segur, mai de 1968.1 Copa Santa... Non, aquela bolegadissa de las annadas 30 a 39 foguèt inutila ni vana. Mas la caliá remembrar al « générés jovent» que, Mistral o esperava, aviá de «faire bandejar pas sus lo front dau siècle vinten lo racion... » drapèu estelat de la FedeFIN Marcèu CARRIÈRAS BIBLIOGRAFIA — — — — — Òc, jornal fins a Occitania, fins a 1930, e revista de 1931 a Art méridional, de Tolosa, fins a 1939. L 'Effort, annada 1937. La Rampelada (del Collègi d'Occitania), Lo Gai Saber, Calen- dal. — 1934. 1939. Rogièr Barta, Pròsas de tota mena (1979). �31 DE LA SCIÉNCIA AU TOTALITARISME Î LA SOCIOBIOLOGIA Per definicion la filosòf resumis se a sciéncia es objectiva : sa tòca per lo organisar l'univèrs dels sensibles, per aplicacion dau metòde experimentau a de populacions d'objèctes, e formulacion dels résultats observais dins un lengatge mai o mens matematic. A la revèrs la filosofia es fondamentalament subjectiva, sa tòca estent de parlar de Vèsser. La filosofia s'es interessada a la sciéncia davant los tifica, i a coma manifestacion de l'èsser. E tanben, progrèsses notables de la coneissença scienagut d'ensages divèrses per mesclar las doas far nàisser, parallelament a las sciéncias umanas, filosofia scientifica. Es a dire una doctrina qu'embarrariá rigorosament lo fenomèn uman dins una analisi objec¬ causas e una tiva, definitiva, que serviriá per reglar d'aqui enlà totes los problèmas. Seriá una mena d'antifilosofia que negariá lo subjècte per ne far un objècte. Lo marxisme s'es tôt côp présentât coma un ensag de politica scientifica. O es dins la mesura que basa son projècte social sus una analisi objectiva de las realitats uma¬ nas. Mas lo marxisme tira sa fondamenta d'una idèa umanista, donc subjectiva, la de la societat ideala sens classas. Lo marxisme es donc autenticament una filosofia, e la sciéncia li es pas qu'un otis. Imaginem unicaobjectivas de la conoissença scienti¬ fica, e que sa tòca seriá de reglar totes los detalhs de la vida. L'òme meteis, coma subjècte, amb sas idèas de bonur, de sofrença, de passions, auriá ges de plaça dins lo rasonament. Seriá un programa totalament inuman. un rasonament freg e implacable, tirât ment de las donadas �32 Me diretz que l'idèa es pas nòva. Me citaretz Haeckel e religion monista que nos deviá sortir de la barbariá sociala. De scientifics de tria coma Monod, Lorenz, Ruffié, sa an ensajat de tirar de conclusions ideologicas de las desco- bèrtas recentas de la sciéncia. Mas ara existis un sistèma complet, coërent, qu'es estât desvolopat en America per un universitari de Harvard, lo professor Edward 0. Wilson. Se ditz la sociobiologia. Cau parlar de la doctrina de Wilson, car son importància demonstrativa es considerabla. Quau considéra que çò sol verai es çò scientific es obligat de tombar dins un totali¬ tarisme que passa en orror los totalitarismes nazis o estalinians basais sus de doctrinas subjectivas. Las possibilitats de projècte social se redusisson a una alternativa : la de prene l'ôme per un objècte o per un subjècte, la de basar son biologics o sus d'imperatius rasonament sus d'imperatius Conoissèm los modèles de societat ideala basats sus la filosofia, dempuôi la Republica de Platon fins als diferents sistèmas socialistas descriches per los teoricians marxistas. Amb Wilson descobrissèm lo prumièr projècte de societat entieirament materialista e umans. scientific. Wilson élimina totas las religions, lo marxisme, la filo¬ sofia, e la tradicion dicha umanista portada per totas las culturas de la Tèrra. Tôt aquô es subjectiu, donc sens portada scientifica. Après aquela taula rasa, définis las fondamentas de son edifici politic : sola la conoissença de nôstra natura biologica nos pot permetre de far las melhoras causidas entre los divèrses critères de progrès. Tôt umanisme es illusòri dins la mesura que ten pas compte de la natura vertadièira de l'ôme. L'ôme segon Wilson existis pas isolât. Es pas qu'un dels elements de la massa viventa. Aquesta massa vivenfa a un imperatiu qu'es l'evolucion. L'actor vertadièr es lo programa inscrich dins cada nogalh de cellula : lo gène. Aquel programa que se melhora se a flor e a mensura que l'evolucion fai, représenta l'objectiu de la vida. Un discipol de �33 Wilson, R. Dawkins, a desvolopat l'estrategia dau gène egoïsta (The selfish Gene, 1976), ont totas las manifes- tacions dau vivent dempuôi lo mendre fenomèn biologie fins als comportaments umans (agression, sexualitat, altruisme...) e als fenomèns socials, an per sola signifi- cacion l'interés dels gènes. Una tala presentacion de las causas pòt pas que sedusir : per lo prumièr côp una concepcion dau mond totalament objectiva, coërenta, scientifica. Tôt lo contrari dau fosc desesperant dels projèctes umanistas basais sus la doctrina dau bon sauvatge. Ara que très quarts de sègle d'experiéneias sovent dolorosas an pas capitat de far sortir lo socialisme vertadièr de YUtopia, òm pot èstre temptat per aquela rigor novèla. E n'i a qu'o son. Dins lo projècte de Wilson, las sciéncias umanas quitan d'èstre la descripcion d'un subjècte privilégiât : politica, drech, economia, psicologia, antropologia, son pas que l'estudi d'un dels aspèctes d'aquela complèxa mecanica viventa que marcha vèrs una sola tòca : lo melhorament egoïsta dels gènes. los scientifics La portada scientifica de la concepcion wilsoniana es ja dels comportaments altruïstas e dels insèctes socials interessan força psicofisiologistas e etologistas. granda : sas ipotèsis a prepaus L'edifici es encara fragil dins d'autres domènis : l'explicacion generala dels fenomènes socials que serián los produches estatistics de las divèrsas respònsas comportamentalas dels individus, es encara esquematica. Sembla dins l'ensemble que lo reduccionisme biologie dels sociobiologistas siá per los scientifics una ipotèsi de trabalh prometeira mas encara trop nova per èstre jutjada. Çô que demòra es l'intencion globala de fondre dins lo meteis crusòl totas las sciéncias dau vivent e de l'òme per li donar un dinamisme nôu. Aquela entrepresa gigantala es luònh d'èsser acabada e seriá tròp aisit de ne denonciar las imperfeccions actualas. Mas podèm nos permetre de regardar la societat que nos �34 anóncia la sociobiologia. Aquesta societat es inscricha dins los gènes que ne determinan la trajectòria evolutiva. Aquela preprogramacion justifica sus lo plan teoric una granda inercia, los comportaments umans estent détermi¬ nais per abanças. Aquí Wilson se tròba davant una contradiccion : la trajectòria evolutiva espontanèa de l'umanitat justificariá las inegalitats socialas, lo racisme, e l'inegalitat dels sèxes, la simpla mecanica dau gène egoïsta. L'escòla bioeconomista americana tròba tot parièr una justificacion biologica a l'economia capitalista, fòrma sociala de seleccion naturala. Se s'arrestava aquí, Wilson justificariá tot çò mai reaccionari. per Escapa au perilh en créant lo totalitarisme de la socio¬ biologia : los sociobiologistas solets sabon la direccion que deu prene l'òme en fonccion de sa natura biologica qu'eles solets conóisson a de bòn. Ergo : prenon lo poder e inscontrarôtle genetic scientificament programat umana evoluïga dins lo sens ideau. tauran un per que la societat La sociobiologia es encara trop embrionària dins son desvolopament per que se pòsca définir quane serà lo tipe de societat que la sciéncia causirà per l'òme en fonccion dels imperatius dau gène egoïsta. Wilson n'imagina que semblèsson la familha nuclearament perjîècha dau gibon de las mans blancas o las armoniosas comunitats d'abelhas... Entre la patz flaca de las comunitats d'insèctes e la jungla crudèla ont tot lo mond s'estripan, la sociobiologia nos programa un paradis ont lo gène a tot a ganhar... E nautres ? E ben nautres aquí dedins, i sèm tot moquets. L'òme lo trobam pas enluôc, perdut au mitan de la massa protoplasmica terrenca, que sola dedins i importa la dobla molecula elicoïdala d'ADN portaira dels imperatius dau piéger dels totalitarismes... La Sciéncia la eau remetre a sa plaça : es ela qu'es un otis servici de nòstre benèstre e pas lo contrari. Se l'òme manipula son avenir amb los mejans que la conoissença li au �35 ofrirà, qu'o faga coma subjècte e non coma objècte ! Pot semblar ninòi de repetir lo sciéncia sens consciéncia d'un dels représentants mai pintorèsques dau passai umanista. Mas aquel avertiment es d'actualitat ara que nos trobam a la crosada dels camins : a man drecha lo totalitarisme scientific, a man senèstra las incertituds de l'Utopia... Entremitan nos eau trobar un futur possible ont l'òme aja plaça : mas degun a pas l'èr de se'n mainar, pecaire, l'umanisme dau tresen millenari nos ne eau tre ara pausarlas fondamentas, amb çò qu'avèm, cadun au sieu... E l'eretatge occitan aquí dedins i pòt téner sa plaça. Las utopias de la convivéncia, de la fina amor, ne valon sa que d'autras... Joan-Frederic BRUN BIBLIOGRAFIA Wilson E.O., Sociobiology : the New Synthesis ». The Belknap Press of Harvard University Press, 1975. Wilson E.O., On Human Nature. Harvard University Press, 1978. — Dawkins R., The Selfish Gene. Oxford University Press, 1976. Thuillier P., Les biologistes vont-ils prendre le pouvoir? La recherche, n° 98, març de 1979, pp. 302-306. — ~ �36 Tribuna liura JOGUEM NÒSTRE JÒC Fai pas força tèmps que conoisse lo relarg occitanista, d'abòrd que, coma se sap, en Provènça e dins una partida dau Lengadòc existisson doas escôlas : una que se vôu escassament provençalista, e l'autra fargada a l'escala di Pa'ís d'òc. Ieu faguère mon aprendissatge dins la prumiera, e ai pas crenhença de dire qu'aguère longtèmps lis uòlhs barrats a prepaus de la pensada occitanista. La reneguère enjusqu'a tant que rescontrère un jove occitanista montpelhierenc força sénat e assabentat. La lectura de Aici e ara me faguèt chifrar, e comencère d'estudiar la question mai objectivament. Estudière la grafia occitana classica, qu'aviái mespresada un pauc trop a la lèsta. Me plai de vèire coma pren en compte la lenga dins tôt son ample. Occitanista, crese qu'o siái sempre estât, sens me n'avisar. Ara ne'n siái consciènt. UN OCCITANISME DIVISAT AL BENEFICI DE PARIS Malastrosament, ieu que pensave que l'occitanisme qu'un, foguère deçauput. Òi, foguère deçauput d'aprene que i aviá pas d'unitat en defôra dis eslogans. E encara, aqueles, los partits parisencs los recuperan pron fasiá sovent... A mon vejaire, es pas possible de pregar lo Bon Dieu e lo Cifèr dau même tèmps. E pasmens n'i a qu'o fan, quora, après agudre dich son « non » a l'extension dau camp dau Larzac, o manifestai son mescontentament davant lo prètz dau vin, van porgir a bèl èime si votz i partits centralisaires. �37 Agachatz li gènts dins vòstre païs : son totara lèstes de s'escarraunhar pèr un òme politic de Paris. E quau li prepausa quicòm d'autre ? «Li bons Provençaus, au sufragi universau, votarem pèr l'òli e farem l'aiòli », disiá Mistral. Siam occitans e, quand vendrà lo tèmps de votar, faudrà se n'en sovenir. Perqué parlar au nom d'un pôble, s'es pèr votejar contra, cadun dins son canton? Per ieu, l'Esquèrra franchimanda, lo Centre franchimand e la Drecha franchimanda, son pas nòstris afaires. Digatz-vos bèn que, quante que siague lo partit, s'aquel partit es parisenc aimarà mièlhs de bailejar sota sis arpas tota la França que non pas un trôç d'Estat francés. Un Occitan dau partit A e un Ubachenc dau partit A devon pas pus se sentir solidaris, subretot se l'Occitan es un occitanista. Aqueste vôu una politica A dins lo Païs d'òc, mai lo Franchimand vôu una politica A dins l'Estât francés. Adonc la meteissa politica A recuèrb, per un, un nacionisme d'ôc, e per l'autre l'impérialisme centralisaire. Aqueste impérialisme a, per ara, la cara de la Drecha. es qu'un impérialisme d'esquèrra seriá melhor per nautres ? 0 pense pas. E una Esquèrra que muta pas davant l'invasion de l'Afganistan es una Esquèrra solidària di grands ensembles. L'Esquèrra vos fai somiar (se ne'n siatz pas) a la Russia; la Drecha vos fai pensar (se ne'n siatz pas) au Chili... Podètz me dire quanta es la diferéncia pèr lo pôble de vèire de sodards de drecha o de gaucha, de policiers de drecha o de gaucha li picar subre l'esquina ? Mas Nôstre pôble a perdut la sentida qu'èra a despart. Segur qu'es malaisit de retrobar çô perdut, mai es pas en laissant nôstre avenir dins li mans di dirigeires politics de Paris que sortirem dau trauc. « Lo Franchimand tuaire d'ideau a degalhat mon païs e ma vida », escriviá Fôlco de BaroncelliJavon, e faudriá èstre bèn niais pèr crèire qu'aqueste meteis Franchimand tornarà bastir çô qu'engrunèt. COMPTAR SUBRE NÒSTRIFÒRÇAS De solucions possiblas, n'i a mai d'una. Per exemple que li seccions occitanas di partits prengon son independència �38 fàcia e i a Paris. Mai aquela mena de tant qu'aquô. crese pas causas me fai pantalhar, Me sembla mai intelligent de desvolopar l'occitanisme dins la bòna direccion, valènt-a-dire de quitar de ne'n faire de contèsta vaga e sens tôca, que cadun pòt recuperar pèr son compte, demagogicament, en reprenent una mena quauques eslogans. Volèm un poder, e un poder se pòt pas fargar unicament sus l'espelida d'una contestacion difusa. Lo nôstre se deurà apielar subre li fondamentas dau nôstre pòble, que l'auborarà. Se nôstre pôble es actualament esparpalhat, es que i a de partit occitan autonome e que, coma Romièg Pach o a bèn vist, li grops qu'existisson s'ocupan mai d'ideologia que d'accion occitanista. ges Lo jorn que l'occitanisme serà près au seriós pèr si militants, dins un esperit de tolerància ideologica mesa au servici dau pôble que volèm desalienar, lo pôble en ques¬ tion aurà mens paur de nautres e de nôstris idèias. Mai pèr aquô fau pas que l'occitanisme siague sinonime de «paret di Laguis », o d'annexa di partits envejós de poder. Perqué seriam pas capables de faire virar la rôda dau bon costat? Perqué seriam pas de bòns carretiers ? Sufis que la carreta tengue lo côp, e que la sachem faire avançar, maugrat li codes de la rota. Mai faudrà pas esperar d'èstre envasits pèr lis Ubachencs. E s'o podèm pas, servirà pas a rèn de s'escondre e de se maridar ambe lis enemics. I a de moments que l'ipocrisia représenta pas mai una tactica, mai sonquament una prôva d'incapacitat. Miquèu CAVALIER. �39 ..RESSONS ... RESSONS ... RESSONS ... OCCITANIA dóu tèms de Mistral e meme dóu tèms de nosto enfantuegno... Mai s 'acò es e souvetan nous • Se discuteja força, dins los mitans literaris de l'I.E.O., per saupre se de caps-d'òbra de lapròsa occitana se pòdon revirar en francés. Los legeires qu'aquò intéressa pòdon escriure per exprimir lor opinion e avançar lors arguments ; aquò permetrà de durbir un — l'impourtant es que la lengo s'ensigne, valènt-à-dire qu aquéli que lou voudran pòscon encaro legi Mistral e lifelibre. » Minimalista, lo Capolièr ? troumpa — débat intéressant. La segonda escôla mairala occitana se durbirà a Besièrs per la dintrada venenta. L'ensenhament exclusivament en lenga nòstra — s'inspirarà de la peda• • L'Universitat Occitana d'Estiu setendrà a Nimes del 16 al 23 de julhet, al Collègi Diderot. Demandar lo programa a l'I.E.O. de Gard, 15 bis, carrièira Dorée, Nimes. •L'«annada Mistral» inspira a Reinièr Jovau, Capolièr del — gogia Freinet. Per totes rensenhaments : Edmond Albi, 5, androna de la Santolina, 34500 Besièrs. (Tel. 49.06.18). M. Felibritge, aquesta reflexion que relevam dins lo numéro 76 de la tevista Lou Liame : «Fau se demanda, à l'ouro d'aro, queto vido la lengo pòu avé dins lis an lue vénon se, coume lou fau bèn pensa, se parlara jamai plus la s es parlado dins un lengo coume tems, e coume se parlavo encaro • Las d'Ate Escòlas Occitanas d'Estiu de Vilanòva d'Òlt se deba- e naràn respectivament del 8 al 14 del 17 al 24 d'agost. Rensenha- e ments e inscripcions per Ate : I.E.O., 9, Bd Limbèrt, 84000 Avinhon ; per Vilanòva : M. Es- quieu, Licèu Jòrgi-Leigues, 47300 Vilanòva d'Òlt. �40 ESTRANGIER • Victoria dels nacionalistas a las eleccions pels Parlaments d'Euscadie de Catalonha. Al Pais base, comunistas catalans, infeudats los tari bar estât partits espanhòls se fan escopel Partit Nacionalista Base (P.N.V.) e los independentistas de Herri Batasuna. En Catalonha, los nacionalistas de la Conver- gèneia Democràtica e de l'EsRepublicana de Catalunya meton en derrota l'U.C.D. (partit d'Adolfo Suárez) e s'impausan querra netament davant los socialistase a Madrid. Heribert Barrera, Secre- général de YEsquerrci, es elegit a la presidéneia del Parlament. Sola presa de posicion occitana aquestas eleccions : lo messatge que Aici e ara mandèt a per l'Esquerra Republicana, repro¬ duit çai-jos tal coma paresquèt dins lo quotidian Avui. Esquerra Republicana de Catalunya ha l'adhesió que rebut segueix Las eleccions pel Parlament de Catalonha representan, per aquesta Nacion sôrre de l'occitana, que nos sentissèm afrairats istôricament e culturalament, un eveniment istôric capital. independenta AICI E ARA sostèn las candidaturas REPUBLICANA DE CATALUNYA a aquestas eleccions. Los Catalans, ne dobtam pas, saupràn reconéisser los que sempre son demorats fidèls a lor pais, e qu'an mostrat, en temps de patz coma en temps de guèrra, lor capacitat de goLa revista de l'ESQUERRA vernar. Montpelhièr, lo 26.2.1980 Per la Redaccion, lo Director, Romièg PACH. Lo sosten de Aici e ara a l'E.R.C. �41 CARBONCLES que friutan d'impaciéncia donat que voldrián ben passèssem d'un còp del mai pur fatalisme a la mai entièra responsabilitat istorica. En tota causa, per que lo métalprenga lo bolh, cal saber balhar temps al temps. N'i a que * * * L'alienacion, aquò's la flaquesa e l'inconsequéncia de se es tanben la crenta d'un pdble aconsomit d'èstre tôt d'una desrevelhat al canhard, la de perdre creire autre. Mas tanben la ailàs, que dròga coloniala del conformisme. I a de causas, las encapitarem pas son que se nos brandisson las nieras. * * * L'abridolament de nòstre territòri e l'aflaquiment de nòstre èime son lo résultat d'una volontat freja e permanenta ; mas la passion collectiva farà rampèl a la força e la volontat a la volontat ; es atal que, cada jorn, nòstre èime e nòstre terrador, los restablirem dins lor ample. * * Los Franceses disciplina. Mas d una geografia se * vòlon rigoroses e cartesians en tota vai que se satisfagan de contunh coma e d'una istòria totalament fantasmaticas ? * * Nòstre païs cubèrt * sus tota sa pèl dels simbòls de l'autre, los caldrà esfaçar. Tranquilament, metodicament, a tengut, coma lo canh que se es I opression. Un quora deslagasta. �42 * * * Un jorn venent, dins una vila nòstra, o dins un trescamp, qualqu 'un se botarà a parlar. E, per tal de l'escotar e de li farrampèl, cadunfarà puntet o menarà sa cadièra. E lo lòc de l'acampada vendrà lo punt nodal d'una aventura granda. * * * Nos an panat la font. Ara, davant d'anar servir a lor burèu, al rajòl de la canèla o del vièlh fontanièr, nos desenmostissèm cada matin, dels sòmis d'esposc e de fonts cantarèlas. Avèm retrobat nòstra consciéncia de pòble. Los miralhs desgaunhaires que nos avián impausats, los abridolam. 0, si que non, faitilhièrs que sèm, faitilhièrs que venguts, nos transmiralham per anar escanar que trantòla dins un monde virtual. sèm l'image fais Orne d 'accion, de còps que i a, sièis o sèt camins inscrits dins sièis o sèt continuoms espaciotemporals son aqui, davant tu, a te far lega. Trastejas una estona mas, tôt soscat, causisses la sola que te menarà de segur del desèrt. plan al tèrme Cristian RAPIN �43 NOVÈL TEMPS N'ai confie. Se volètz tôt o saupre, un sadol. Lo confie. orada, farà dos jorns que siái aicí a esperar, plantai, dabans la porta de MON apartament. Dos jorns que pòdi pas intrar. Dos jorns qu'ai sonat l'especialista. Son ocupats, totes ! Imaginatz un pauc. Totes. Cal prene un rendètz-vos a l'avança : «plan segur que podèm vos depanar, mas serà pas abans dos meses !»... Vos figuratz aquò? Dos meses! Pòdi pas demorar aital, tôt aquel temps... Amb tôt lo monde qu'arrèsta pas de passar, totes aqueles que m'an remarcat e que riscan de trapar aquò pas clar, de sonar la policia, qué sabi ieu... Encara se m'aviá laissât lo temps de me preparar. Vai te faire soldat : m'es tombât sus l'esquina sens me prévenir... Remarcatz, òm pensa totjorn que los accidents arriban qu'als autres, qu'òm risca pas res e puèi, tè ! Caldriá pas que qualqu'un de l'immòble finiguèsse per me denonciar, seriái polit ! Siái plan d'acòrdi que campar dins l'escalièr, aquò's defendut pel reglament, se deu pas faire brica, avèm pas lo drech, mas enfin, òm fa pas totjorn çò qu'òm vòl... e puèi, tôt compte fach, ma situacion es pas que provisòria, ai sonat l'especialista, acabarà ben per arribar... Tè ! justament a l'estatge de dejós i a quicôm que... E ! Òu !... Es Dins pas un una vrai : un enterrament ! clandestin ! E ben ! aquela empega! Vesètz çò que ne fan, los autres, del reglament. Se petaçan de lònga per sautar per dessus : basta de conóisser qualqu'un de plaçai coma cal... Es lo vesin de dejós, s'es fach faire una derogacion per pas anar al moridor, coma tôt lo monde. Quand pensi qu'aurà agonisai aQui, dins un immòble en coproprietat ! Amb de gents �44 onèstas de pertot, e los enfants que riscan de veire aquò, ara ! Quan exemple ! Es escandalós. Cal se plànher, se pòt pas passar aital, vos avisatz un pauc de la vergonha, a nòstra epòca ! E li an pas res dich, a el ; ça que la es completament defendut. Alara a ieu, que siái aquí pas que despuèi dos jorns, dabans MA porta, benlèu que me diràn pas res tanpauc. Sustot geini degús... Urosament que siái solet la femna e lo mainat son encarat en vacanças a la mar e que rintraràn pas abans la fin de la setmana. Mas, se venon pas abans, los especialistas, la femna, de qué va dire, de qué va pensar ? Me dirà de tôt, plan segur, qu'es de ma fauta... Pasmens, es arribat a d'autres. Se solament s'arrestava, de conflar, mas sembla pas. Ai plan escotat a travèrs de la porta e arrèsta pas lo çaganh aquí dedins. Cruissis, carrinca, bronzina, parlatz d'un bocan. Assagi d'espiar pel trauc de la sarralha, mas. es tapat. Mas que grossigue pas pus ! Quand pensi qu'a fonccionat cinc ans sens problèmas ! Vòlon pas o dire, lo Governament, que los usatgièrs, siam pas los respon¬ sables ! Que o sabon pas tôt çò que pôdon pompar, dins l'atmosfèra ! Vòlon pas o reconóisser, qu'es coma una malautiá. Pas tant colhons, lor caldriá pagar, e per los lachar, los sòuses, son pas bons. Es als ciutadans de se despatolhar tôt sols amb aquesta epidemia, sens informacions valablas, sens moiens per se defendre : es pas de creire. Sustot qu'a la débuta, es pas aisit de o remarcar. Se bota a venir cauda, e puèi, doçamenet, a enflar, a gros¬ sir, a grossir plan-plan. Se vei pas a vista de nas. Partètz al trabalh, per exemple, e quand tornatz, a ganhat un centi¬ mètre en volume ! Al cap d'una setmana, la mieuna, podiá pas pus tenir sus sas cambas... E après, s'es pas pus arrestada, a contunhat de madurar coma las tucas, çô mêmes : aviá agantat lo micrôbi. A confiât talament qu'a près tota la plaça dins l'ostal, enfin, dins lo membre aqui, a finit per esquichar los mòbles contra los bugets e ièr, a butât contra la porta de l'apartament, çô que fa que pôdi pas pus intrar. M'a censament fotut déféra ! Ai assajat tôt çô qu'ai poscut. Me siái pensât que, sai que, conflava arrestada, per de que los images, alara, podián pas sortir, e li fasián coma una d'aquesta que passa, que �45 indigestion d'images. Me siái imaginât bastava de la laissar fonccionar de que per la garir, lônga, tôt lo temps, l'ostal... Vesètz çô qu'a donat ! Siái même quand èri pas a trabalh, ai trapat la porta tampada... Conoissètz pas qualqu'un que me tornat del poiriá reparar la telé ? Florian VERNET PUBLIC AC IONS del Centre Internacional de Documentacion Occitana BP. 4202 34325 BESIERS CEDEX J"Î7;£JS. - - Bibliografia de Catalogue dels (Arsenal. - - - - - - - A. las bibliogralïas del domeni occitan libres occitans del Fons Rondèl Bibliotèca Nacionala) : 51.00 F. Guibal du Rivage. Obras literàrias e musicalas : : 49.00 F. 48.00 F. Catalogue de la Bibliotèca del CIDO. Tòme 1 : 48.00 F. Catalogue de la Bibliotèca del CIDO. Tòme 2 : 44.00 F. Catalogue del Fons Ancian de la Bibliotèca de l'Arsenal. Bibliografia occitana del Peirigòrd : Los Trobadors. Catalogue del Fons Occitan de las bibliotècas publicas de Bordèu. Bulletin trimestral del CIDO. Abonament : 20.00 F. �46 CONCORS QUESTION : participaires deuràn donar l'origina e la significacion de la formula que seguís.Mas atencion : l'experiéncia pòt èsser extremament perilhosa ! Los PRÈMI : Un megòt de « Gauloise » de Ives Ropeta, fornit amb garantia d'autenticitat, dins un escrinh dedicaçat a l'efigia del poèta. SOLUCION DEL CONCORS PRECEDENT : 15 345 legeires mandèron lor responsa, e los tres-quarts avián rason : s'agissiá ben del MART1PILAMÍ, bèstia fèra, peluda e tamarrivòra. Lo martipilami de bona raça se rescontra sustot dins Aude, mas d'autras espècias se pòdon rescontrar un pauc de pertot dins lo pais. ganhant, désignât per tiratge a la corta palha, es Raqueta, professor de tennis al Cidow's Club de Besièrs. La remesa del prèmi s'acabèt amb una serada de musica tradicionala, animada per Fulbèrt Cranc, son galobet e sas cranquetas. Lo Monsur Ives �47 LIBRES NOVÈLS P. Bonnasié, G. Pradalié : LA CAPITULATION DE RAYMOND VII ET LA FONDATION DE L'UNIVERSITÉ DE TOULOUSE (Universitat del Miralh, Tolosa, 1979) Aqueste libròt es lo fruch de la campanha sul 750en aniversari de l'Universitat. Présenta de docu¬ ments d'epôca que sols los espe- cialistas coneissián fins ara : lo Tractat de Meaux o de Paris, que consacra la capitulacion de Ramon VII, amb una longa enumeracion de tèrras perd'udas, — d'argent caldrà pagar (dusca a de donacions a d'abadiás en França : Citeaux, Clairvaux...), de fortificacions que caldrà destrusir, e enfin la despossession de Ramon en favor de la familha reialade França, D'autres tèxtes fixan las modal'tats repressivas contra los eretges. Tôt mascle de mai de que 14 ans, e tota femna de mai de 12 ans devián jurar, non solament èsser bons catolics, mai de denonciar los eretges que coneisd siá. Atal lo filh èra oblitjat de denonciar lo paire. Lo sol fait d'èsser denonciat èra considérât coma pròva de culpabilitat. L'ostal dels eretges deviá èsser destrusit, etc. Coma terror ideo- logica, s'es pas inventât grand causa dempuèi. Entretant de mèstres davalan Paris per la mesa en plaça de l'Universitat de Tolosa, prevista de pel «tractat». Lor filosofia : la sciéncia es perilhosa pel salut. Mas lo Comte de Tolosa paga pas de bon grat lo salari dels mèstres, estudiants devon mancar d'estrambòrd. Una estonanta circulària de publicitat explica que lo climat es doç, lo peis a bon e los mercat, que la securitat publica es Moralitat : venètz totis estudiar en çò nòstre. Un tèxte talament caricatural qu'òm assegurada. �48 demanda s'es estât vertadieramandat « als mèstres e estudiants de la tèrra entièra ». Trabalhar sus fons d'inquisise ment cion es pas aisit per un professor : mai d'un se'n va. Notem que l'occitan es reprimit. Defensa de tradusir la Biblia l'Evangèli o en e defensa als que son pas clercs possedir d'òbras tan subver- de sivas. Dins un païs ont lo nivèl cultuèra naut, cap de contrôle ral podiá impausar sens embarrament de la coneissença. politic se Maria-Clara VIGUIÈR. «lenga vulgara», Cristian Laus : ALBIGÉS. PAÏS OCCITAN (I.E.O. de Tarn & C.I.D.O., 1980) Albi, lo sovenir dels Catars es força viu dins la consciéncia populara, e aquò fa un terrador per una Bastit sul meteis principi qu'Agenés occitan (cf. Aici e ara n° 3), Albigés, Païs occitan es una antologia de tèxtes del sègle XII al sègle XX. Servirà als ensenhai- As de licèu, als occitanistas, e serà legit tanben pels amators de cultura locala, que son pas acos- sentât, plan compausat per un estampaire professional, polit papièr, illustracions e tôt. Ne cal res tumats a trapar tant cia al nivèl de la de competéne de la causida trascripcion. Una tala formula permet d'obténer l'ajuda de la comuna. Lo conse fa un prefaci ont explica qu'a legit amb estrambòrd la Coa de la Cabra : legis l'occitan, s'escriu francés, e admet un combat per la lenga e la cultura nòstras. Cooperèt activament a la Fèsta de la Lenga » en 78. . « Nos rapelam de l'an autre 34, ont un aculhissiá la Santa escotava sens broncar de conse Estèla, e discorses flamejants sus la colonisacion «pels òmes de l'Ubac». seccion I.E.O. Aital avèm bolegaira. un libre plan pré¬ temps en temps. Coma cal artisanala e tanben d'edicion autofabricada. Fins ara, i a pas de solucion generala a la question de l'edicion en occitan, e lo problèraa de grèu, d'aici a pauc, serà non cossi fabricar, mas cossi comercialisar. L'empèri de la F.N.A.C. s'espandis (per exem¬ ple, assegura sus Paris la quasitotalitat de la venta dels disques occitans, sens que los librarts especialisats o los ostals de dis¬ ques i posquèssen res); l'edicion a pichòt tiratge risca de desapapus pas réisser ambe un fum de librartas destinadas a plegar, e que supor- 1 �49 rotacion lenta de son Nos demorarà la venta militanta, la venta per pòsta, e per tavan una « qualques libres flor lo escremats, subremercat. Lo legeire traparà de causas imprevistas, coma un tèxte sus Joana la piucèla, del sègle XV, o un poèma de Bodon per Estalin, escrich ment per de Perque siás tôt sol, te geti ma Mistral figura coma visitor, Jaurès coma enfant del païs, en companhiá dels Carbonièrs. S'òm cèrca un fiai director dins tant de tèxtes divèrses, poiriá èsser lo non-conformisme umoristic d'escrivans proches del estòc. e ». chimpats dins la provocacion al mo¬ destalinisacion : la pòble, tradicion orala. Norà CARON. Miquela Lama : IEU CONE1SS1 UN PAÏS (I.E.O. Ensenhament, 1979) Ieu coneissi un Païs (en très edicions : gascona, nòrd-occitana, sud-occitana) es destinât d'en prumièr als liceans de 4a e de 3a ; esperàvem donc un metòde d'occitan, del nivèl de çò qu'existis per las autras lengas ensenha- das ; un metôde amb una progres¬ sion estudiada, e una presentacion pedagogicament modèrna del vocabulari e de las estructuras gramaticalas de basa de l'occitan. Se l'occitan es pas, coma l'an- glés o l'espanhòl, una estrangièira en Occitania, lenga se cal pas es a amagar que la situacion que li facha dins la societat modèrna provocat una desoccitanisacion gaireben totala de la màger part dels joves. Lo problèma pedago§lc es pas essencialament diferent, per l'ensenhament de l'occi¬ tan, que per las autras lengas vivas : de cent liceans que causiràn de s'iniciar a l'occitan en 4a, la pus granda part tant val dire pas res. ne saupràn Vôli ben i que agèssa encara de dròlles que parlèsson l'òc coma lenga naturala, mas lo percentatge n'es trop pichon per influençar, de cap de biais, los metòdes d'aprendissatge. L'ora es pas pus a la pèrdia de la lenga, pels drôlles de uèi... mas a la pèrdia de Y accent ! Aquesta realitat malurosa agra- da pas als que trapan malaisit lo de la reconquista volon- camin tarista, e s'imaginan que siam abans 14, a l'epòca que caliá pas far força quilomètres per banhar dins un espaci de lenga totala. Lenga viva, l'occitan? Encara ôc, de segur ; empacha pas mens que la majoritat dels drôlles ausisson cada jorn mai d'anglés que de �50 lenga d'òc. L'autor de Ieu coneissi un Païs fa semblant d'o saupre pas. Curiosa pedagogia, que ten pas compte del nivèl vertadièr de son «public». Es pas un mistèri que 90% d'aqueles que presentan l'espròva d'occitan al bac son pas solament capables de far una frasa de cinc mots. Se l'abséncia de material pédagogie n'èra la causa, cresi pas d'aqueste Ieu coneissi un Païs ajudèssa força per remontar lo nivèl. Lo libre d'Ives Roqueta e Sèrgi Granièr, occitan dans le texte, sens èStre escrich pels débutants, èra En plan melhor concebut del punt de vista de la progression pedagogica. mai èstre realistas, e ensenharals liceans d'una région donada la forma de lenga que riscan de poder praticar sus plaça, en reser¬ vant l'estudi dels autres dialèctes al nivèl superior. Mas aquò confir¬ ma çò que disiá pus naut, qu'aqueste libre es pas pels débu¬ Sas mescladissas tants. desco- ne ratjaràn mai d'un. 2. Las fautas - grafia de lenga o de feniti, passeji, vejèri, son pas raras, coma teun, meun. sariàs, interest. saludèm, mèteis; aquel emplegats en lengaa la plaça de aicie aqueste. etc. Lo tablèu de conjugasons resèrva tanben qualques suspreaqui e docian sas. Ieu coneissi un Païs recampa ensemble de tèxtes causits dins las òbras dels autors occitans. La prumièira partida, donc un l'edicion, serà subretot en sud-occitan, nòrd-occitan, o gas¬ con ; la segonda partida, comuna a totas las edicions, es « pan- segon occitana». Tôt aquò es illustrât ambe de fotòs, de bendas dessenhadas, e de questions. Farèi très - Presentar forra-borra de dins divèrsas lenga d'ôc (emai de tèxtes de trobadors) es lo melhor mejan de desorientar totalament los débutants. L'occi¬ tan es una lenga viva coma las tèxtes escriches variantas de la autras ; tant tan comun de L'ensemble dels tèxtes qu'avèm pas un son ritat dels libre, liceans utilisators del evocarà pas lo mendre sovenir. Ieu coneissi un reculh de tèxtes, occitan Païs es un bon donc un reculh. de Sègle XX o de En dans le texte, mas que porta pas res de vertadieirament novèl. Esperarem encara 1° manual escolari d'iniciacion que nòstra lenga, coma totas las autras, n'a de besonh. occi¬ (siam la sola minoritat l'exagòne qu'agèssa pas fargat lenga literària comuna), val una - dins la rega remarcas : 1. 3. plan causits, mas fan una part trop importanta a la civilisacion rurala que, per la granda majo- S. PEPISSAIRE- �51 Jòrdi Blanc : COR SINGLAR (Vent Terrai, Enèrgas, 1980) Se inquietar, esmòure, grau- fum, d'idèias en calh, dins aquel recuèlh que se voldriá pas que sensacions. E se, en definitiva, monsur e madama, lo vam istoric, lo movement, l'abeluc tôt un finhar, menar a nàisser de causas novèlas son un signe de santat, de creativitat vertadièira, alavetz lo Jòrdi Blanc es un creator. Soi urós d'o dire perque d'el, fins ara, coneissiái tant solament sa solida revirada del Manifèst del Partit comunista : s'i mostrava mèstre obrièr de la lenga, que menava al bridon, coma un bon cavalièr son vila caval dassas i banhan esquiu. Mas, uèi, amb aquel Còr singlar e sas paginas color de palha, es quicòm mai. Tre la anavan venir de la granda frachiva del campèstre ? Non pas dels pastres e dels gents dels d'aquel tescut uman s'espandis de vila pichona a mejana e que las vilas gran- mases, mas que Se anava encara dedins ? grelhar al dintre d'aquel sociosistèma — etosistèma — que a l'entorn de las vilassas e que ne recep la butada ? «E mai sul pòble de la vila / plòu bran¬ débuta, dintratz dins un drama viscut, dins la situacion conflictuala de l'Occitan mièg assimilât, provinha mièg urbanisât, mièg mobilisât. dons d'espèrs » (p. 23). Itinerari poëtic e mai filosoftc d'un ôme que s'es pas résignât a las categorias, a l'abocinament Tras los mots de poësia densa, un pauc agorrufada, se legis l'engana de «la vila / galaxia de planetas clausas » que l'individu e sa mai lo coble i vivon de contunh la crenta de pèrdre l'estèla e l'espèr, e l'identitat. Los mots, dins lor nudetat, i son un confort : «I siái / i siás / ma femna » (p. 13). Dins la poësia de Blanc, se sent totlopes de l'istòria, del détermi¬ nisme, mas tanben lo de la volontat : «Lafuèlha que se balanceja / tomba ont devià tombar » (p. 19). Dins aquela plaça facha a la volontat jai benlèu la part occitanista, secretosa, de l'òbra. Indepen- déncia intellectuala donc. Refus delsesquemas totes fâches. N'i a que nos porgis la civilisacion fran- dins lo cesa, freg, elitari sieu racionalisme mespresós. I a tota l'autra realitat que crida son existéncia, a se'n petar la corniòla : Me voldriái véser / non pas dins la mòrt d'un miralh / (...) mas e « dins lo litre dels barrutlaires / los pantaisses dels crèbafam...» (p. 31). Lo poëma central, la clau — o una de las claus aquel poëma « — es Getarai la / d'annadas enlà coma benlèu meu un vida ròc... » enclau a l'encòp lo gost passionat de la vida e l'accepperque �52 Dins brava cultura dins Jérdi Blanc, vesi una manifestacion de contrase son prenèm aquela paraula sens fort. Lo grand coratge de rambar, de renegar, de petar las cadenas. Non, sèm pas de doas culturas coma aquô se ditz per far plaser als que tenon de décision. Sèm tant solament d'una cultura. Pete- los lòcs janta, disponibla, africa, dobèrta. O cal dire : «La cultura enfornada / mandi sas escortas al pilon... » (p. 43). Excès d'estrambòrd ? O plena luciditat? Anem ! cap d'istôria sens passion. L'avenir es tescut sabiesa o d'un fum de causas, de e mai de foliá. Los poëtas molonada estudis Fàcia dins los fuèlhs dels prospectius. a l'escrancament de las a la mort de valors tradicionalas, l'esperança, lo poëta s'avasta, | dins una quista dobtosa, dusca a Y « infinit inflexible de l'aiga». Tristum immens, desparaulat, dels encompartimentats, dels que parton per l'exilh, «per subi pas ont ». perque lo sol terraire que | coneisson es lo de lors legendas e qu'en déféra de lor agre, i a pas 1 que perilhs, dracs,bèstias e castèls encantats. Mas, pr'aquô, de sègle en sègle, lo poëta ditz, amb certitud e fervor : « Coneguda causa sid / que contunharai de caminar... » (p. 69). Aquô es una lectura, amie legeire, mas tanplan se poiriá qu'agèsse mai d'una clau... Pren lo libre e legis. ' la mort, si«Tôt poëma bufèc séria (...) sens aquel ispre escupit... » (p. 37). tacion tranquila de ben, jamai amagada : sabon, eles que sabon legir la passion entre las estadisticas e regas de las Cristian RAP1N. lo bramadis de la Renat Nèlli : SONNETS MONOSYLLABIQUES (Babel et Accroc, 1979) Supausant un instant que Renat Nèlli aguèsse pas existit, e bèn ! nos auriá faugut l'inventar. Car es quauqu'un d'indispensable per la cultura occitana. Lei comptam sus lei dets d'una sola man, leis escriveires nòstres qu'an intégrât aqueu passât mitic dei trobadors e e prestigiós dei barrées dau sègle XVI. E Nèlli fai mièlhs qu'aqué : lo fai florir davant néstreis uèlhs, capitant aquela escomessa d'èstre au cép perfiechament modèrne e voluptésament classic. Lei sonets monosillabics nos espantan au primier musica nos seguis agach e sa coma una �53 Despolhat de son carcan de lengatge, lo poëma se redusis a aquò : ritme e emocion. Jamai trèva. ne pren e, de tant proche l'assimptôta ideala de la poësia pura. s'es pas sarrat la leugieresa Tota japonés, amb en dau folh, Hai-ku me-n mai lo refina- clam ! ment. Escotatz : Quau fai milhor ? Tan En poëta Tarn que - dura • la-m tolh mai d'aquò nòstre grand nacionau practica amb aitant de gaubi lei lengas estrangieras. Se lo Nèlli francofòn a pas la grandor de l'occitanofôn, demòra dins aquel òrt exotic de pura lengatge un autor plen d'interés. : Joan-Miquèu BRISSET. dam Pèire Guidòni : CITÉ ROUGE LA (Privât, Tolosa, 1979) Aicí mièg-sègle d'istôria d'una vila, Narbona, dempuèi la Comuna de 1871 fins al Congrès de Tours, en 1921. L'autor, députât socialista de la circonscripcion, utilisant força documents inédits, conta pel menut los començaments dificiles del socialisme narbonés. Son apòrt d'istorian es considé¬ rable, principalament pel période de la révolta de 1907 e la plaça 1U i prenguèt Ernèst Ferrolh, conse de la vila. I vesèm a una l'òbra nacio- politica ferrolhista », nalista occitana abans la letra, « qu'assagèt tôt çò que posquèt per trasformar aquel movement païsan en insurreccion autonomista. En defòra de Ferrolh, ailàs, pauc de monde èran conscients de la nécessitât d'utilisar l'eveniment lo començament d'una reconquista de las libertats nacionalas del Miègjorn. per ne far, « a caud », Ni Marcelin Albert per quai la lucha deu demorar «apolitica » — ni los socialistas dins lor majori— tat, o comprenguèron pas. E Guidòni i crega sembla pas que tanpauc, car revelatriça, escriu, dins que «per una frasa l'occita- �54 nisme, 1907 es pas un comença- tressaut un pauc ment, mas un Saupre s'o crei possible peraraesun autre afar... Assaja tanben de descriure tota la personalitat politica de Ferrolh, a l'encòp tant ambigu e pasmens plan « de son temps », car en 1914 arca'ic »'. patriòta francés, serà coma la màger part dels sindicalistas e militants de gaucha. Ferrolh que se môstra d'una luciditat profetica tanben. Atal, en 1921, refusa de rejúnher los B.olchevics, e décla¬ ra : « Nòstra fraccion l'imperialisme de Moscó, son dogme, son sillabus en 21 articles que toléra pas cap d'objeccion, cap de discus¬ sion, qu'impausa l'obesissença passiva, e que siaguem davant el catéchisme, cadavre. coma un 1 son » Pèire Guidôni, per son trabalh d'analisi e las longas citacions jamai encara publicadas, a fach aqui un trabalh exemplari d'istorian. , Joan-Pèire LAVAL. refusa Fernand Motet : LOURA UBAIRE DE CHIVAU (L'Astrado, Tolon, 1979) Inventar mots un nòstres, bilitat e un païs nôstre, amb de nos crear una sensi- biais de veire las cau¬ que siagan nòstres plenament. La literatura occitana obéis sas pas a cap d'autra motivacion Lou Raubaire de Chivau constituis un apondon d'aquela òbra. La meteissa ondada quietosa lo travèrsa, que los mistèris de la vida quotidiana ne prenon un relèu singular, un biais requist de trelusenta. prigonda. raretat Dins Lou Rampelin meraviha, Fernand Motet nos èra aparegut d'autres las tradas de Laissant a explosions descabeslas visions epicas, quoti- coma un manescau Fernand Motet tremuda lo jant dian, l'empresonant delicatament dins la fervor de sas doas mans per nos subtil, gaubeesmôure de clars vida somiada, ont orisonts de l'amor de la carn s'inscriviá armoniosament dins lo concèrt de las sasons. L'anar vanelós de las èrsas sus las plajas sablonencas de miègterranèa servis de musica aquela escritura que se vòu infinidament leugièira e linda. per ^ jonchas. agantat. suggerits per très còps de pincèl, i ven coma un gost d'extra-temporaneitat. Mistral | L'instant de vida antau sos dins contorns una ^ letra sieuna se despm- platonician. Aquela tava coma un �55 acceptacion pasibla de l'existénaquela recèrca lucida dels tomples d'estranhesa que se i amagan detràs, nos permeton de cia, situar Fernand Motet tôt proche d'el dins l'arc de seda de las sensibilitats : e luònh, cossí que siaga, dels revolums de passion segotisson lo mond modèrn, preocupat d'estament e non pas que maid'èsser... L'amor e la open mar e the Un pais de bèus mistèris totescàs entrevistes, e fixais dins d'estròfas fluidas, que res non i reganha, pas de formula fòrta, pas de farfantèla literària inutila. De cançons d'aiga linda e d'amistat solelhosa. M'esperdiéu à voudre paraido mau seguro. Qu saupra qunto ersofounso s fair and 'escoundié movedissas força de nos nalisi freudiana abalir de psicae de sociolin- cion minora e subaltèrna d'aquela parladura : la galejada. Enfin ? plexada e fiera de v'èstre. Provèrbis, cançonetas, racontes galôis, dessenhs umoristics de la galantona Marivona, vos afortisse que fasiá un moment que m'ère pas amusat antau. Dobte pas que mancarem pas de fins esperits enlunetats pèr ne contengut idéologie, jutjam dau produccion Almanac es un lo e que cament réalisai sus lei vièlhei tradicions localas manca un pauqueton de modernisme. Aqueles eminents critics auràn tòrt. La galejada es un art occitan e s'amerita un sosten militant actiu. E me vèn una pensada : quand pichon tresaur setoritat autoctòna, descom- : criticar consideraràn qu'aquel empeut artisti- un pauc de bon aire nos de la mar, corne se deu, e plus precisament de Seta. Aquese escumo Joan-Frederic BRUN. giiistica estructuralista, ne finissiam a de bon pèr crèire que l'oc¬ citan èra un patoès sabènt réser¬ vât ais individus qu'an un quocient intellectuau de mai de 130 e qu'an transitât pèr leis immortàlei pelosas de la gloriosa universitat Paul Valéry de Montpelhièr, fare luminós de l'Occitania entiera. Òsca, òsca très còps, mei bèus amies ! 1 a tanbèn una fonc- te d dau pais de Motet. arriba sout tant face of heaven delimitan las frontièiras A segre ti naut de nòstra incurabla absèneia de sèns de l'umor la felibrenca passada, �56 pas fachs pèr èstre legits, Prepause que siá interdich de legir aquésteis òbras abans d'aver engolit très quarts de litre de vin blanc de la Clapa ò de Faugèras rosat. Se i a de gènts lèsts a faite aqueu sacrifici, i aconselhe l'Ai- desempuèi Lois Romieu fins a d'illustres e prolifics poligrafs desconeguts dau sègle XX, seriá-ti pas que nos enganam d'à fons? Aqueu brave monde que rimejavan de morcèus galòis pèr lei fins de taulejada, es-ti pas que practicavan un art a despart, impossible de jutjar pèr una lectura a tèsta freja, quauque rèn de diferent de la poësia e qu'èra mai proche de la pastissariá e dau liquorisme ? Lei tèxtes declamats Bertran Larade de son manac Setòri, lo libre mai agrado- non-intellectuau que se siá estampai despuèi la fondacion de l'I.E.O. sament Joan-Miquèu BRISSET. Mourejeau d'Arribere : LA MARGALIDE GASCOUE Seguida de : MESLANGES DE DIBERSES POESIES DEUMEDICH LARADE (Reproduccion fotografica de las edicions de 1604, C.I.D.O., Besièrs, 1979) Colleccion interessanta lançada pel C.l.D.O. : de reprints de libres Lo primièr, cadun introbables. l'aviá dins sa bibliotèca : èra las e Larada d'èstre trist de visitar las ieu aimi mai escotar rèire-pensada çò que se ditz sens tolosana de 1610. famant E ben, avián tòrt, saberuda una nos explica introduccion e complicada ont acusa Lafont d'aver pas legit Larada, mediòcre irai- Aquò's colissas Cançons dau Carrateiron. Lo segond, vertadieirament, se podiá pas trapar enlòc : sonque dos exemplars coneguts. Larada, los amators de poësia ne somiavan la nuèch, despuèi que Robèrt Lafont l'aviá présentât dins sa pichona Antologia de la Renaissença Joan Larzac dins un tator de Ronsard. sus ; la scèna Per vos : èi hèit cent òdas E autant de sonets. E de divèrsas mòdas Tribalhat jorns e nets... sègle XVI, i aviá pas res d'in¬ a imitar los bons autors, e n'es pas sus aquò que se jutjava l'òbra. De pèças coma «DoÇ" Al crudèla o « Se jo e crudelament podé, voleri doçf" ricanent �57 demòran de classics de la poësia a amorosa. Tanben lo tèxt michant legir. L'edicion bibliofilicas, de a mas prétendons Fleuve Noir o Marabout Junior. es sovent de plan ganhariá d'èstre Jacme ESCARPIT. brocada puslèu que pegada, coma Gaston Baissette : 'ÉTANG DE L 'OR (Las Premsas del Lengadôc, Montpelhièr, 1980) L Fa plan qualquis detzenats de d'ans que legiguèri L Etang l'Or. De lo relegir uèi me fa dire qu'entretemps aguèri l'ocasion de rescontrar Baisseta ; e d'ajustar per sa memòria lo salut degut a l'intelligéncia e a l'onestetat. Conscients o non los Occitans sèmtotis, d'un biais o d'un autre, de victimas, d'enganats sus la tèrra nôstra, de raubats que se la cèrcan totjorn tèrra mairala, un aquesta una tèrra pauc, coma l'autra siá de còr, fòra la possibilitat materiala, dins lo mitan e l'anar que foguèt lo de ma vida, de m'i integrar amb mos sentiments e ma creacion. Me l'avián raubat, lo francés m'èra impausat de tôt biais e de pertot, sol e sens aver solament a ne discutir. Uèi, cresi poder afortir que s'aviá agut la coneissença de las doas lengas, amb la vista conscienta vesi ns d a respondre de cultura e actualitat, lo Menaire de Jòc i la pausèt directament : « Per qué, vos, Baisseta, avètz causit d'escriure en francés ? » Sa responsa, tan prompta que clara, foguèt un moment de nauta atencion : «Ai pas causit. Me soi trobat davant l'imposicion del 'ancés. Per causir m'auriá esser liure, lue fa la aver la calgut coneissença, libertat, d'una e de ara, escrit. promesa... E, precisament. la question que la pausavi, dins un débat d'issankà ont èrem, el e ieu, convi¬ lenga. L'occitan lo sentis- es en qu'entre- occitan qu'auriá » En tornant lo prepaus en per per memòria ja sèm luènh del mot, que, vertat, o òc e mot disiá melhor en qu'aquò, mas, atal revir'at sovenir, pensi pas de traïr en res son testimòni. Aquel òme dreit, ne retròbas «l'honnêteté pratique et essen¬ tielle... transmise sur un seul point, celui de la raison » tre la primièra pagina de L'Etang de l'Or, amb la solidaritat que te porta dins un èime de tèrra e d'aiga que supèra los mots. Caliá anar luènh, plan luènh, pus luènh que la cançon perduda �58 (« J'entends encore le son de ses paroles dans sa langue que je traduis difficilement : — Nous autres nous ne chantons pas ça. ») per agantar çò que palma lo vent. Per t'impausar, lo Baisseta, sa solidaritat dins la tèrra qu'es mairala e que t'es comme l'anar de son còr. De èime. (Que sos cabanièrs devián faire ime o irme). La comuna a son i cal ben tornar sens relambi, per dire aquela quintesséncia e sos encantaparaula, unica, nos ments. I a occitanistas l'avián aquel sentit una fidèla, exaltada despuèiia Bèstia dau Vacarés. Pur e fidèl, es totjorn uèi L'Etang de l'Or. pura e L'edicion novèla, e mai encarade presentacion e sas illustracions, porta la perenitat de l'encantament primièr totjorn aqui, al sa ras de nòstra nuèit, coma o ditzlo prefaci de J.-P. Chabrol (qu'a, el, la responsabilitat de conéisser l'occitan); al « mai de trenta travèrs A saludat dins de l'èime, mistica tanben, : rescontre ras de la nuèit ont cabussarem pas ». quand l'Or, los ans, legiguèri L'Etang de Léon CORDAS. Mèste Verdièr : ÔBRAS GASCONAS (Coll. Pròsa gascona & A tots, I.E.O., 1980) Confessi que las òbras de Mèste Verdièr, las aviái totjorn consideradas amb una cèrta condescendéncia. N'aviái pas jamai legit mai de doas paginas de tenent davant que lo numéro 51 de A tots sortiguèsse de l'estampariá. La jaqueta n'èra polida e la grafia n'aviá coma rejovenit lo tèxt. Foguèri pas decebut. Lo tèxt es agradiu, viu, colorât. Lo barrejadis de gascon e de francés colo¬ nial lo francitan que pòt atissar lo legeire, constituïs un — — document de tria. Bertomiu a lo païsan dupât, malgrat lo caractèr convencional del tèma, Bordèu o es un régal. Darrèr aquel Ber¬ que se pot apelar Joan Colhon, e qu'arriba sovent de Caudròt, espelís l'Occitan coloni¬ sât, rambat, ruralisat e margina¬ tomiu, lisât. Ôm se pren a pensar al Albèrt Memmi. L'arribada de Guilhar met dens los enfèrns es tanben quicôm de tibat. I sentissèm lo grand escrivan gascon que lo diseire auriá poscut èstre. Mal¬ grat lo mòtle de l'alexandrin que chapla malament lo ragent de sa lenga e n'afrancimandis lo ritnie. Retrach del colonisât de Mèste Verdièr daissa aqui las bêlas qualitats morrejar qu'èran �59 siás : drudesa del vocabulari, soplesa de l'expression, vivacitat extraordinària de l'estil, aptitud estonanta a cambiar de registre. Cèrtas, se tròba mai a l'aise, benlèu, dins lo genre popular, dins lo parlar ibrid e residual del petit pòble bordalés e de la cacibralha demest los quais las menava Tanplan, una existéncia quin dificila. document de tria. 1 vesèm viure la societat gargolhanta de las recardèiras, de las vièlhas putas que « jògan de lors restes », dels bitons e de las bitoque van. dins las barranquinas, «far la bombarombeta », o, quand se prenon d'amor, e que se pòdon pas pagar la cambra, que van, sens far mai de polsièra, «far quauques pets a la luna » dins lo bon de la nuèch, dels escanas motaires e dels missards que se retròban cada ser a l'ospici per la sopa economica... Gensemin e e a la tracièra i Òm pensa a Victor Gelú. La fam omnipresentas. Paradoxalament, aquel gascon barrejat, aquela «farina droson gada», pòt bravament contribuïr, quai sap legir, al restaurament de la lenga. Coma dins la Gueille-Ferraille de Gontièr o dins per Le français parlé à Toulouse de Seguin, òm pòt aisidament Joan pescar dins las ôbras de Mèste Verdièr totas las jòias de l'expres¬ sion populara que, de còps, nos fan sofracha per la rason plan coneguda qué nòstra lenga, a l'ora d'ara, es subretot emplegadaen mitan intellectual, rural o familial, entretant que lo parlar popular urban se tròba o afrancimandit, o en defòra dels escambis normals. Ça que la, es un nivèl que devèm tanben, a tôt pèrdre, mestrejar per tal de mostrar a plen de jorn que dispausam d'una lenga totala e que la reconquista deu èstre totala. Grandmercés donc a VOstau Occitan e a Per Noste d'aver donat la man per tirar Mèste Verdièr de las laissas polsosas ont vivotejava tornat a e de l'aver nòstra memòria collec- tiva. Cristian RAPIN. Ròc Grivèl : LA CARCAVELADA (Porta d'Ôc, 1980) Es libre prim, plan estamaustèra ™as agradiva que me vai de rech. Lo legiguèri d'una tirada un Pat, d'una presentacion e 'o sentiment de satisfaccion que tirèri m'a pas quitat. Cresi de veire perqué. Es que rebòfa de ne qualitats. Dirai pas jamai pro l'interès prigond de tornar editar las ôbras desconegudas de nos- �60 regionals. I trobam autors très de tôt de las micas macas : inevi- d'entre-senhas preciosas tocant l'istòria de la psicologia populara, mas subretot son una font inago- tablas entre vesins, de las matro- tabla per la lenga. Una sèrva sens nos mainam sovent que tèrme lo o l'expression que cresiam de prim abòrd i destoscar demôran vivents. Mas aquel Postal, pariva. E gojats esmoguts que ne son a lor primièr sentiment, dels vétérans del'Empèri, dels embriacs que lor movement de vai e ven, de l'òbra a la lenga parlada, e de la lenga parlada a la lenga escrita, los torna activar, vivificar. Aquò se fa tant mai aisidament dins aquel libròt que, quand acipatz a un mot un pauc escur, ne podètz trobar l'explicacion dins lo glossari. Aprenguèri atal qu'una folheta èra una mesura de très quarts de litre a quicôm prèp. O sabiatz benlèu, aquò se pòt, mas pas ieu. Poiriái far lo detalh de çô que i a dins La Carcavelada, solide, daissi lo plaser d'anar a la descobèrta. Sapiatz sonque que mas vos l'autor, decap a 1850, se me'n soveni plan, volguèt retraire dins poèma la vida del quartièr de Carcavèl, dins la vila de son paure Crèst. emai d'aqui Pichon el, un menestral, èra, dels demorants, e de aquel accent i trapam a cada rega. Dirai, amb un pauc de vergonha, qu'aquel Carcavèl tôt de ven vertat segur que rebofit d'odors, de crits sions, e de pas¬ quartièr de retrobavi, del temps qu'èri un dròlle e que menàvem totis, dins lo jôi o la marrana, nòstra vida naturala de pòble, aliénât ja, mas escassa-pena entamenat. Lo Ròc Grivèl es a l'espéra es un pauc mon Tonens que nas bon espompidas que batalhan, al de la nuòch, ditz de de las sul sulhet de manidas e dels confletas « »... Mas soi pas temps de vos contar tôt aquò. Çò remarcable es que l'autor a ensaja de far amb una carrar lo raconte cordelada de reflexions persônalas sus la politica. E i capita, per nòstre contentament. Darrèr aquels personatges qu'ensajan d'interpretar, gaireben desesperadament, los ressons alunhats de la politica parisenca, òm sent concretament lo mesprètz, barrejat de bona consciéncia, que los marofles de la politica podián noirir a respièch de las massas occitanas que, déjà, servissián pas que de força d'aponch e de cacibralha dins lo grand jôc del poder. Om sent, al punt de ne sisclar, lo manca de quadres locals e, correlativament, la força afrabanta de l'aspiracionisme parisenc. E tôt aiçò dich dins una lenga generosa, ont lo bulb de carròta es « una quilha de pastenalha e » la tomata « una poma d'amor», ont los que pèlan ont pas las ploman los tartiflons » e la ftlha qu'a paur de trobar preneire « crenh de se pas turras « debitar » ! Remirable document dont l'interès es doblat per 'a presentacion intelligenta e sens pretencion dels editors. Los cal grandmercejar de nos aver resti- �61 tuït aquel grand poèma popular e de nos aver donat lo plaser de nos vida collectiva tan vertadièr, tant granat e tant afric. embugar dins un talhon de Cristian RAP1N. Gérard Rolland : CONTES GAVÒTS (C.C.O., Gap, 1980) Aquesta brocadura conten dos popularis en occitan gavòt, ambe d'illustracions que los enfants poiràn coloriar. Los mèstres qu'ensenhan la lenga contes doc dins l'encastre de la lei Deixonne mancaràn pas de se'n servir. La lenga es aisida e nada, e la traduccion literala dels poirà ajudar. Se pòt demandar al Centre Cultural Occitan, 26 av. J.-Jaurès, 05000 Gap, per 20 F franco, 15 F a partir de 5 exemplaris. contes gra- Romièg PACH. ACABA DE PARÉISSER • « Recèrcas espeleologicas dins la part miègjornala de la dels Causses. » (Activitats del G.E.R.S.A.M. région 1976-1978). 26 • pajas. Prètz : 6 F franco. «Bulletin n° 7 du Groupe d'Etude et de Recherche Spé- léologiques et Archéologiques de Montpellier. 80 pajas. Prètz : 35 F franco. Las prumièras publicacions espeleologicas occitane : una inovacioit scientifica importanta. De comandar » a en lenga la revista. �62 PERIODICS TÈRRA DOC ÉCHO VITICOLE ET OCCITAN (51, av. Wilson, 11200 Lesinhan-Corbièiras) Març de 1980 (sens numéro) Se torna d'una « parlar, dins Tèrra d'òc. Union del Pòble occitan idèa lançada dins lo precedent per Enric », numéro Fabre- Colbèrt. Los centenats de letras arribadas a la redaccion (letras de simpatisants, o d'Occitans -ista) son la pròva, ço ditz Fabre-Colbèrt, que nòstra Patria sens vertadièira es pas encara mòrta. de « pon- Es de notar que cap » del movement occitanista tifa a utile de respondre a aquesta iniciativa de Tèrra d'àc, e que cap de revista occitanista l'a pas comentada. pas pensât L'idèa e s'apiela 1. - La es pasmens sus doas constatacions generosa, : mediocritat' del movement satisfacha occitanista « poli- tic», entretenguda per l'incapa- d'òmes volontoses qu'una tala situacion exaspéra; e, en déféra del movement, «Croyez-vous qu'il soit encou¬ rageant de voir s étioler une si grande espérance, de la voir se consumer en conciliabules lan¬ guides. en éditions fantômes, en insolites communiqués vaseux, alors que nous devrions étonner, mobiliser, exulter, faire peur! Una causa es segura : lo monde occitanista es pas sus la meteissa longor d'ondas que lo péble occi¬ tan. S'agis donc de far la ligason. Fabre-Colbèrt. ble sens tòcas menar nisme trop 2. - La preséncia, dins aquel movement, d'elements de valor, coma Romièg qu'aquò siá possi¬ remetre en causa las Pach, crei pas citat d'aqueles que lo pretendon ; l'existéncia d'un sentiment d'identitat, d'un désir difús de recuperacion de l'autenticitat etnica. e occita- los metédes d'un endormit, trop espau- rugat. . Silvià . REB1ERA. �63 PÒBLEDÒC (2, del Cercle, 13124 Peipin) N° 36 1er trimèstre de 1980. carr. - al somari del darrièr d'aquesta «tribuna revolucionària occitana», qualques articles plan documentats sus la militarisacion e la guèrra econoDe notar, numéro qu'una cooperacion possibla es diferentas tendéncias de l'occitanisme politic, e prepausa una tièira de reflexions sus l'antientre las capitalisme niica, l'automatisacion del casièr e lo refus de la collaboracion de classa, lo refus de tota judiciari, lo problèma nucleari, los estrategia «motards en lucha», e lo Grand Sud-Oèst. Mas çò pus intéressant es una «rampelada per una coordinacion occitana», tèxte déjà difusat per de presa de poder d'Estat, lo refus de tota infeodacion als partits politics franceses, e la solidaritat ambe los pôbles en lucha. A partir d'aquestas reflexions Pòble d'Auvèrnha » (seccion de «Pòble d'Òc») dins lo movement de occitanista, gralament. divèrses. « Pòble e estampat aicí inte- d'Auvèrnha ment poirián desgatjar se campanhas comunas occitan sus del de move¬ tèmas Romièg PACH. estima FRONT OCCITAN (43110 Aurec) N° 26 - Printemps de 1980. Queste pitit jornal nòrd-occitan plen de chausas interessantas e amusantas, e ilh se melhora a chade còp. Malurosament, i a dels uns redactors que semblen aver J13 fobiá de la recuperacion. tal, n'autres aprendem, dins un numerò passât, que lo move¬ es ment Per occitanista, los ineste era récupérât nacionalistas. E dins numéro 26, notem que la Drecha récupéra l'Occitania, pen¬ la Gaucha récupéra... l'esperantò (pp. 26-27). Mancava mas quò ! Dins questa conjonctura, sens far de franc, Front occitan en tota logica deuriá entiamenar un viratge tactique a drecha, per recuperar la Drecha que récupéra l'Occitania, se ela n'es pas trop dent que lonh enlèi. Entai l'Occitania tor- �64 nariá chas n'autres, si ela ne se pas en chamin. Mai 'magene que perd beleu Front occitan chausirá de recuperar la Quò seriá 'na autra tactica. Mai enfin, occitanistas o esperantistas, quò nos promet ben del tentoen ! Gaucha (e l'esperantô), per prener la meichaenta Drecha a revers e li barrar lo chamin, la garça. Guilhèm CHAQUESPIRA, L OCCITAN (B.P. 2306, 31020 Tolosa-Cedex) N° 25 1er trimèstre de 1980. - L 'Occitan, ambe pas 2000 abonats, deu luènh de èstre un dels gigants » (tôt es relatiu...) de la premsa occitanista. Legiretz dins aqueste numéro 25 diferents arti¬ cles d'informacion generala e un « dossièr sus Robèrt Lafont, amb recapitulacion de son òbra. L Occitan publica doas edicions (la « roja » : pan-occitana ; la negra » : pirenèas e Massisseptentrional ), çò que représenta una « benlèu una mena de luxe Testât présent de las causas. solucion mai satisfasenta — e que reglariá força problèmas redaieionais — seriá benlèu de pub'icar qu'una edicion, mai espessa, amb una periodicitat difert nta, pas o bi-trimestrala o mensuala. La prumièira solucion permetrià de publicar mai d'articles, de reportatges, d'enquistas, d'intervius; la segonda, de cubrir melhor Yactualitat occitana. dins Una Romièg PACH. ��N° 7 Mai de 1980 ■ SOMARI n— » •"•'3 tclol.; mm \ f EDITORIAL 1 LOS LEGEIRES NOS ESCRIVON 5 UNAINTERVENCION SOCIOLOGICA PARAULAS A CONTRA-CORRENT : (Francés Dubet) ... 7 L'EURÔPA 15 (M.-C. Viguièr) L'OCCITANISME DINS LAS ANNADAS 30 24 (Marcèu Carrièras) DE LA SCIÉNCIA AL TOTALITARISME : Brun) LA SOCIOBIOLOGIA ( Joan-Frederic TRIBUNA LIURA : 31 JOGUEM NÒSTRE JÒC (Miquèu Cavalièr) 36 RESSONS 39 CARBONCLES (Cristian Rapin) NOYÈL TEMPS (Florian Vernet) 41 43 CONCORS 46 LIBRES NOYÈLS (M.-C. Viguièr, Norà Caron, S. Pepissaire, Cr. Rapin, J.-M. Brisset, J.-P. Laval, J.-F. Brun, J. Escarpit, L. Cordas, R. Pach) PERIODICS (S. Rebièra, R. Pach, G. Chaquespira) Fotò de cubèrta : 47 62 Hampartzoumian. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Revistas scientificas e sabentas = Revues scientifiques et savantes Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Aicí e ara : revista trimestrala independenta. - Annada 02, n° 07, mai de 1980 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Aicí e ara. - Annada 02, n° 07, mai de 1980 Creator An entity primarily responsible for making the resource Pach, Rémi. Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Aicí e ara (Montpellier) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1980 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-05-05 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Creative commons = BY - NC - ND Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/63789a39aabbe1077e35c6d615989609.jpg http://www.sudoc.fr/037607774 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22597" target="_blank" rel="noopener"><em>Aic&iacute; e ara</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (64 p.) ; 21 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22633 CIRDOC_B6-1980-06 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Dubet, François Viguièr, Maria Clara Carrières, Marcel (1911-1982) Brun, Joan Frederic Rapin, Christian Vernet, Florian Cavalièr, Miquèu Rights Information about rights held in and over the resource Conditions spécifiques d’utilisation Description An account of the resource <div style="text-align: justify;"><em>Aic&iacute; e ara</em> contient des enqu&ecirc;tes, des articles de r&eacute;flexion et de critique ainsi que des textes litt&eacute;raires afin de d&eacute;montrer comment sont li&eacute;es les diverses manifestations, culturelles et sociales, de l'occitanisme moderne.</div> <div style="text-align: justify;"><em>Aic&iacute; e ara</em> conten enquistas, articles de reflexion e de critica mas tanben de textes literaris, per tal de mostrar cossi son ligadas las diversas manifestacions, culturalas e socialas, de l'occitanisme moderne.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, B 6 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Occitanisme = occitanisme