Explorar los documents (15608 total)

Aus Pirenèus centraus (candaus francés, espanhòu e andorran), los huecs de Sent Joan que s'alucan tot an, tradicionaument dens la nueit du 23 au 24 de junh. A nueit caduda, los abitants de Catalonha, d'Aragon e d'Andòrra que baishan dab halhas alucadas deus soms de las montanhas dinc aus lors vilatges, en botant lo huec a tot un seguici de halhèras preparadas de faiçon tradicionau, mentre que dens lo parçan occitan deus Pirenèus, un arbo (en generau un sapin o un hac) ei desapitat, henut dab conhs puish hicat a secar dinc a la halhèra a l'escadença de Sent Joan. Aqueth arbo tribalhat e a còps capurat d'un flòc que pòrta lo nom de "brandon" (francisme) o "eth har/halhar" en gascon.

En Comenges e Varossa, un recensament actualizat e precís de las comunas francesas qui hèn lo brandon/halhar qu'ei en cors : qu'a permetut d'identificar au mensh 87 vilatges qui hèn enqüèra aqueth tipe de huec de la Sent Joan en dus departaments (Hauts Pirenèus e Hauta Garona). Aqueth estat deus lòcs que permet d'identificar lo dinamisme de la practica, deus modèles d'organizacion recurrents (la comuna que pren sovent en carga la crompa e lo tribalh de l'arbo, mentre qu'ua associacion e s'ocupa de la partida animacion de la hèsta) e de las innovacions com los sistèmas de « huecs caminaires » qui altèrnan enter mei d’ua comuna.



Que s’i considèra las hèstas ligadas aus huecs de Sent Joan com ua oportunitat de regenerar los ligams sociaus e d'en·hortir los sentiments d'apartenéncia, d'identitat e de continuitat de las comunautats, per’mor de ‘quò la lor celebracion que s'acompanha de sopars de grop e de cantas e danças tradicionaus. A bèths còps, que s’i atribueish foncions especificas a uas quantas personas : en comunas qui i a, qu'ei lo maire qui ei encargat d'ahuecar lo halhar/brandon de Sent Joan, aulhors, qu'ei un caperan qui l'aluca o lo benedeish. Bèth temps a, en vilatges qui i a, lo darrèr coble fresc maridat que devè alucar lo huec o sautar per dessús las eslamas.

Prometheus : Lo projècte de las hèstas deu huec

Lo 1^èr de deceme 2015, l'UNÈSCO qu'a inscriut las "Hèstas deu huec deu solstici d'estiu dens los Pirenèus" sus la Lista representativa deu patrimòni culturau immateriau de l'umanitat. Au darrèr d'aquera reconeishença, lo projècte PROMETHEUS que cèrca a valorizar lo patrimòni commun d'Andòrra, d'Espanha e de França, los tres país concernits per aquera inscripcion.

Lo projècte qu'a tà tòca de transferir a la societat las coneishenças sortidas deu procèssus de recèrca universitària a l'entorn de las "Hèstas deu huec deu solstici d'estiu dens los Pirenèus" a travèrs accions de formacion e de sensibilizacion (maleta pedagogica, musèu virtuau, senhaletica territoriau...), a destinacion de las institucions publicas, de las associacions e de las enterpresas deu sector culturau deu territòri transfronterèr.

L’Etnopòle CIRDÒC-Institut occitan de cultura qu'ei implicat dens PROMETHEUS autant per çò qui ei de la coordinacion d'actors deu candau occitan deus Pirenèus, la mobilizacion de ressorsas numericas com per çò qui ei de la lor valorizacion numerica.

Lo portau deu projècte

Emission del 12 de mai de 2021

Lo canal de Carcassona de Foucaud au Fresquel

Riquet creèt lo Canau reiau dei doas mars entre Mediterranèa e Atlantic dau temps de Lois XIV e Colbert. Pasmens Carcassona volguèt pas que passe per sa vila en rason de la paur de l'epidemia de pèsta. S'avisèt lèu de la riquèsa menada per lo canau e demandèt que lo canau fuguèsse transformat.
Vos menam sus lo tròç ancian dau canau de Foucaud au Fresquel, desaparegut, per i descubrir sei vestigis en companhiá de André Authier; un afogat dau canau.

Un reportatge de Lisa Gròs.

[resumit de Tè Vé Òc]

Emission del 28 d'abril de 2021

Tocat, mas pas colat

Dempuèi una annada, Dynamogène, coma totei lei companhiás teatralas e d’espectacle de carrièra, escapèt pas ai diferents confinhaments menats per una pandemia mondiala. Dins lei locaus de la Companhiá rescontrèrem tres actors principaus en plen trabalh sus la construccion d’una novèla maquina per un futur espectacle. Volguèron ben nos parlar de sei socits ligats a lo conjonctura, mas tanben e subretot de totei leis espèrs que meton dins l’avenir. An pas baissat lei braçs mas au contrari redoblat d’esfòrçs. Una bèla leiçon d’optimisme.

Un reportatge de Marc Carteyrade.

[resumit de Tè Vé Òc]

Emission del 26 de març de 2021

La mòstra Bizzarium au Naturoptère

Venètz descurbir una partida de la mòstra Bizzarium presentada au Naturoptère de Serinhan, en Vauclusa. Ambé d'especimens e de creacions qu'estonan, que pivelan e que questionan lo monde, cabussatz dins un gabinet de curiositats ! En companhiá de Jaque Miquèu-Bechet, professor de sciéncias naturalas, anam de bèstia en bèstia per ne saupre mai sus seis anomalias : albinisme, idrocefalia, fusion variabla de gemèus, ecc… Tanben, proficharetz d'un còp d'uelh sus l'òbra d'Arapat, lo projècte d'esculpturas chimericas d'un duo d'artistas. Benvenguda dins de mondes d'estrangietats de totei menas !     

Un reportatge d'Amada Cròs.

Erratum dau 24/03/21 : a 0min56, manca una "s" a "sciéncias". Vos preguèm de nos excusar d'aquela coquilha.

[resumit de Tè Vé Òc]

Emission del 10 de març de 2021

Lei mineraus

Pendent un rescòntre dins un Salon literari en Aurenja Ghislaine Brun, que parla un pauc provençau, nos confisèt sa passion per lei pèiras. Aquela passion la menèt dins la dralha de la litoterapia. Ortofonista a la retirada, Ghislaine a trobat dins aquela medecina alternativa de benfachs qu'an lo meme objectiu que son mestièr d'auxilària medicala : ajudar lo monde. Dins aquesta emission, descubrètz una brèva iniciacion a la litoterapia, onte Ghislaine nos presenta de curiositats mineralas. Vos convidam de cabussar sensa esperar dins l'èime d'aquelei tresaurs de la tèrra.   

Un reportatge d'Amada Cròs.

[resumit de Tè Vé Òc]